CConstaterende datNoordenveld
Koppel je AI →
Document · PDF

1. Nota reserves en voorzieningen 2024-2027

Oordeelsvormende vergadering 5 juni 2024, gemeente NoordenveldBij agendapunt: Nota reserves en voorzieningen 2024-20276.575 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Nota reserves en voorzieningen 2024 - 2027

Inhoudsopgave Inleiding ...............................................................................................................................3 1. Wet- en regelgeving en begrippen .....................................................................................3 1.1 Wet- en regelgeving reserves en voorzieningen .........................................................3 1.2 Begrippen en onderscheid tussen reserves en voorzieningen ..................................4 2. Reserves en voorzieningen in de P&C-cyclus ...................................................................6 3. Kaders reserves en voorzieningen .....................................................................................8 3.1 Uitgangspunt vorming reserves ...................................................................................8 3.2 Algemene reserve .........................................................................................................8 3.3 Bestemmingsreserves ...................................................................................................8 3.4 Voorzieningen ..............................................................................................................12 4.

Informatievoorziening en beheersing .............................................................................14 4.1 Accountantscontrole ...................................................................................................14 4.2 Wijziging doel, duur of bestemming .........................................................................14 4.3 Informatievoorziening en beheersing .......................................................................15 Bijlage 1: Relevante artikelen uit het Besluit Begroting en Verantwoording ..................15 Bijlage 2: Relevante artikelen uit de financiële verordening 2023 ...................................17 Bijlage 3: Standaardmodellen voor het instellen en evalueren van reserves en voorzieningen ........................................................................................................................18

2

3

Inleiding

4

Voor u ligt de Nota reserves en voorzieningen 2024. In artikel 16 lid 2 van de financiële

5

verordening gemeente Noordenveld 2023 staat dat we één keer in de vier jaar een nota

6

reserves en voorzieningen ter vaststelling aanbieden aan de raad. Deze nota is een

7

herziening van de vorige nota uit 2018.

8 9

Deze nota is een uitwerking van het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en

10

gemeenten (hierna BBV), waarin vooral definities en vereisten voor de verslaggeving

11

staan. In deze nota vindt u terug hoe wij als gemeente Noordenveld met onze reserves

12

en voorzieningen willen omgaan.

13 14

Deze nota geeft de regels en richtlijnen rondom de reserves en voorzieningen en geeft

15

aan wanneer onttrekkingen en toevoegingen kunnen plaatsvinden. Om te voldoen aan

16

het budgetrecht van de raad en om het college te faciliteren bij een goede

17

bedrijfsvoering is het van belang dat altijd op een transparante wijze de financiële

18

positie van de gemeente te bepalen is. Daarom is het van belang dat eenduidig en

19

consistent omgegaan wordt met reserves en voorzieningen.

20 21

De keuze voor een reserve en/of voorziening wordt conform de regelgeving in het BBV

22

gemaakt. De reserves worden altijd gevormd met eigen middelen en zijn ter dekking

23

van verwachte toekomstige uitgaven. Voorzieningen kunnen worden gevormd met

24

eigen middelen of met middelen van derden. De nota bestaat naast de inleiding uit vier

25

hoofdstukken. In het eerste hoofdstuk worden de relevante begrippen gedefinieerd en

26

nader uitgewerkt. In het tweede hoofdstuk worden de reserves en voorzieningen in

27

perspectief van de planning en control (p&c)-cyclus geplaatst. De kaders rond reserves

28

en voorzieningen worden in het derde hoofdstuk uiteengezet. In het laatste hoofdstuk

29

wordt ingegaan op de informatievoorziening en beheersing.

30

1. Wet- en regelgeving en begrippen

31

1.1 Wet- en regelgeving reserves en voorzieningen

32

Bij het opstellen en/of wijzigen van financieel beleid wordt de basis gevormd door de

33

geldende wet- en regelgeving. Dit is breder dan alleen externe wetten en regels;

34

hierbij moeten ook de eigen interne regelingen, verordeningen en besluiten

35

meegenomen worden.

36 37

BBV

38

Het externe kader is het BBV en de uitleg en aanbevelingen van de commissie BBV. In

39

het BBV staan de regels voor het opstellen van begroting en jaarrekening. De

40

commissie BBV heeft tot doel om het BBV door alle gemeenten en provincies op

41

dezelfde manier te laten toepassen en geeft daartoe uitleg van de regelgeving. Dit

42

doet zij onder andere door een ‘vraag en antwoord rubriek’ op hun website en door het

43

uitbrengen van richtinggevende notities. In bijlage 1 zijn alle artikelen opgenomen uit

44

het BBV die betrekking hebben op reserves en voorzieningen.

45

46

Financiële verordening gemeente Noordenveld

47

De basis van ons interne financiële kader wordt gevormd door de Financiële

48

verordening gemeente Noordenveld 2023. In deze verordening heeft de raad

49

uitgangspunten voor het financiële beleid, het financiële beheer en voor de inrichting

50

van de financiële organisatie vastgelegd. In artikel 16 van de Financiële verordening

51

wordt ingegaan op de reserves en voorzieningen. Dit artikel is opgenomen in bijlage 2.

52

Deze nota Reserves en voorzieningen is gebaseerd op artikel 16 lid 2 van de financiële

53

verordening gemeente Noordenveld 2023.

54 55

Kadernota rechtmatigheid 2023

56

De commissie BBV heeft in 2023 een de Kadernota Rechtmatigheid uitgebracht. Hierin

57

wordt ingegaan op budgetoverheveling tussen de begrotingsjaren. Het college geeft

58

uitvoering aan de door de raad vastgestelde begroting en de, in aanvulling daarop,

59

gedurende het jaar vastgestelde beleids- en begrotingsaanpassingen. In de praktijk

60

wijkt de werkelijke besteding af van de in de begroting opgenomen bedragen. Het

61

komt regelmatig voor dat deze afwijkingen worden veroorzaakt doordat activiteiten,

62

waarvoor de raad geld beschikbaar heeft gesteld, nog niet (geheel) zijn uitgevoerd. Dit

63

leidt dan tot een voordelig saldo ten opzichte van de begroting. De activiteiten worden

64

in het volgende begrotingsjaar (verder) uitgevoerd. De commissie BBV geeft om de

65

geschetste problematiek rechtmatig op te lossen een viertal opties in overweging.

66

Samengevat zijn de vier opties:

67

1.

69

2. de raad besluit bij niet volledig besteden van specifieke budgetten een bestemmingsreserve te vormen waaruit in een volgend jaar deze specifieke lasten

70

kunnen worden gedekt;

71 72

via een begrotingswijziging in een tussentijdse rapportage (de trimesterrapportage of slotwijziging);

68

3. niet bestede middelen vallen vrij in het jaarrekeningresultaat. De raad besluit via

73

een begrotingswijziging de lasten te dekken uit de algemene reserve in het nieuwe

74

begrotingsjaar;

75

4.

niet bestede middelen vallen vrij in het jaarrekeningresultaat. De raad besluit op

76

grond van een geactualiseerde uitvoeringsplanning in met het overhevelen van de

77

niet aangewende middelen naar het nieuwe begrotingsjaar. De bijhorende lasten

78

worden ten laste van de exploitatie in het nieuwe jaar te verantwoord.

79

1.2 Begrippen en onderscheid tussen reserves en voorzieningen

80

Het onderscheid tussen reserves en voorzieningen is niet altijd even duidelijk en de

81

termen worden dan ook regelmatig door elkaar of verkeerd gebruikt. Dit is niet zo

82

vreemd, omdat reserves en voorzieningen ook erg op elkaar lijken: in beide gevallen

83

wordt er geld opzij gezet voor een bepaald doel en de posten zijn ook allebei terug te

84

vinden op de passiefzijde 1 van de balans. Het belangrijkste verschil tussen de twee is

85

dat de raad bij bestemmingsreserves een keus heeft of en waarvoor er geld opzij gezet

86

wordt. Bij voorzieningen is dat (vrijwel) niet het geval. Een ander onderscheid is dat

87

voorzieningen ingesteld worden ten laste van het resultaat. Dit betekent dat ook alle

Uitgezonderd voorzieningen gevormd wegens oninbaarheid van leningen en vorderingen, zoals bijvoorbeeld een voorziening dubieuze debiteuren. Deze voorzieningen worden conform artikel 63, sub 8 verrekend met de boekwaarde van leningen en vorderingen en zijn dus te vinden op de debetzijde van de balans. 1

4

88

dotaties, onttrekkingen en vrijval ten gunste of ten laste van het resultaat gaan.

89

Reserves worden veelal gevormd door middel van resultaatbestemming en ook alle

90

mutaties worden op die wijze verwerkt. In artikel 44 BBV is opgenomen waarvoor

91

voorzieningen moeten worden gevormd en waarvoor niet. Daarom ook worden

92

reserves gerekend tot het eigen vermogen en voorzieningen tot het vreemd vermogen.

93

Hieronder worden de begrippen reserves en voorzieningen afzonderlijk toegelicht.

94 95

Reserves

96

De raad is bevoegd om reserves in te stellen of op te heffen. Reserves zijn eigen, al dan

97

niet voor specifieke doeleinden, gereserveerde middelen op de balans. Ze zijn een

98

onderdeel van het eigen vermogen. De in het BBV opgenomen voorschriften

99

onderscheiden de volgende categorieën reserves:

100

•

Algemene reserves;

101

•

Bestemmingsreserves.

102 103

Algemene reserves

104

De algemene reserve is een reserve waaraan geen bestemming is gegeven. Deze

105

reserve is verplicht op grond van artikel 43 van het BBV. De algemene reserve is het vrij

106

besteedbare eigen vermogen van de gemeente. Deze reserve heeft als primaire functie

107

het vormen van een buffer voor financiële tegenvallers, het opvangen van

108

begrotingstekorten en bieden de mogelijkheid dat de raad adequaat kan reageren op

109

nieuwe of urgente ontwikkelingen. De raad kan deze middelen inzetten voor nieuw

110

beleid en intensivering van bestaand beleid. Tekorten/overschotten op de jaarrekening

111

worden ten laste/ten gunste van de algemene reserve gebracht.

112 113

Bestemmingsreserves

114

Een bestemmingsreserve is een reserve waaraan de raad een bepaalde bestemming

115

(doelstelling) heeft gegeven.

116 117

Voorzieningen

118

Voorzieningen maken deel uit van het vreemd vermogen van de gemeente. De raad is

119

bevoegd om voorzieningen in te stellen of op te heffen. Daarbij wordt aangetekend dat

120

er ten aanzien van de instelling en opheffing van voorzieningen nauwelijks

121

beleidsvrijheid voor de raad bestaat, omdat de vorming hiervan in veel gevallen

122

verplicht voortvloeit uit de bepalingen uit het BBV. Voor de definitie van voorzieningen

123

is binnen het BBV aansluiting gezocht bij het Burgerlijk Wetboek. Voorzieningen zijn

124

passiefposten in de balans, die een schatting geven van de voorzienbare lasten in

125

verband met risico’s en verplichtingen, waarvan de omvang en/of het tijdstip van

126

optreden per balansdatum min of meer onzeker zijn, en die oorzakelijk samenhangen

127

met de periode voorafgaande aan die datum.

128

Het gaat bij voorzieningen om min of meer onzekere verplichtingen die op termijn tot

129

schulden kunnen worden gerekend, zoals garantieverplichtingen en dergelijke. Ook

130

kunnen voorzieningen betrekking hebben op verplichtingen, samenhangend met het in

131

de tijd onregelmatig gespreid zijn van bepaalde kosten, zoals groot onderhoud.

132

Daarnaast kunnen voorzieningen een schatting betreffen van de lasten voortvloeiend

133

uit risico’s die samenhangen met de bedrijfsvoering, zoals rechtsgedingen, 5

134

reorganisaties en dergelijke. Voor jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde

135

verplichtingen van vergelijkbaar volume mogen geen voorzieningen worden gevormd

136

(artikel 44 van het BBV).

137 138

Daarnaast kunnen voorzieningen ingesteld worden om heffingen waarvan de besteding

139

in wet- en regelgeving is gelimiteerd onder te brengen. Voorzieningen dienen naar

140

beste schatting dekkend te zijn voor de achterliggende verplichtingen en risico’s. Ze

141

mogen niet groter of kleiner zijn dan de verplichtingen of risico’s waarvoor ze zijn

142

ingesteld. Het is daarom niet toegestaan rente toe te rekenen aan voorzieningen

143

(artikel 45 van het BBV). De besteding van voorzieningen is de verantwoordelijkheid

144

van het college. De uitgaven ten laste van voorzieningen worden namelijk al

145

geautoriseerd bij het vormen van de voorzieningen en worden daarom opgenomen in

146

de jaarrekening en programmabegroting. De achterliggende gedachte is dat de

147

uitgaven ten laste van de voorzieningen geen keuzevrijheid kennen en dat de raad de

148

bestemming niet meer kan wijzigen. Op grond van het BBV mag een voorziening niet

149

negatief staan. Als er sprake is van een negatief saldo van een voorziening, dan dient

150

dit via de exploitatie van het betreffende verslagjaar aangevuld te worden.

151

Indien een voorziening een omvang bereikt die hoger is dan het noodzakelijke niveau

152

valt het meerdere vrij ten gunste van de exploitatie.

153

Kort samengevat:

154

Er is sprake van een reserve als de raad de bestemming kan veranderen. Er is sprake

155

van een voorziening als de bestemming vast ligt.

156 157

Hieronder staat het schematisch weergegeven:

158 Regels met betrekking tot

Reserves

Voorziening

Onderdeel van

Eigen vermogen

Vreemd vermogen

Wijziging bestemming toegestaan?

Mogelijk

Niet mogelijk

Aanwending vrij

Ja

Nee, alleen voor betreffend doel

Opbouw (dotatie)

Resultaatbestemming

Resultaatbepaling

Onttrekking (aanwending)

Resultaatbestemming

Ten laste van de voorziening

159

2. Reserves en voorzieningen in de P&C-cyclus

160

De ingestelde reserves en voorzieningen worden in deze nota niet afzonderlijk

161

besproken. Dit heeft een plek binnen de P&C-cyclus.

162 163

Programmabegroting

164

Bij het opstellen van de (meerjaren)begroting worden de reserves en voorzieningen

165

integraal beoordeeld en worden de meerjarige uitgaven en inkomsten geactualiseerd. 6

166

Hierbij wordt onder andere gekeken naar de noodzaak voor het aanhouden van de

167

reserves, de omvang en de (meerjarige)ontwikkeling van de reserves en voorzieningen.

168

Daarnaast wordt ook beoordeeld of het noodzakelijk is om nieuwe reserves of

169

voorzieningen in te voeren. Een meerjarig overzicht van de reserves en voorzieningen

170

wordt in de programmabegroting opgenomen in het onderdeel financiële begroting:

171

geprognosticeerde balans.

172 173

Mutaties op reserves vereisen de instemming van de raad. De raad keurt met het

174

vaststellen van de begroting de voorgenomen onttrekkingen aan en stortingen in de

175

reserves goed. De vaststelling van de begroting heeft een begrotingswijziging tot

176

gevolg waarna de verwerking van de begroting in de financiële administratie wordt

177

doorgevoerd.

178 179

Tussentijdse rapportages

180

Tussentijdse wijzigingen op reserves en voorzieningen worden gerapporteerd in de 1e /

181

2e trimesterrapportage of slotwijziging voor het bijstellen van de begroting. Na

182

goedkeuring door de raad wordt de begroting hierop aangepast.

183 184

Jaarrekening

185

In de jaarrekening wordt in de toelichting op de balans per reserve en per voorziening

186

het verloop gedurende het jaar weergegeven. Daarnaast wordt de aard en reden van

187

elke reserve en voorziening, de stortingen of onttrekkingen en de afwijkingen van de

188

realisatie ten opzichte van de raming toegelicht.

189 190

Door de vaststelling van de jaarrekening door de gemeenteraad vindt vaststelling

191

plaats van de gerealiseerde onttrekkingen en stortingen in reserves en voorzieningen.

192 193

Weerstandsvermogen

194

Alleen een algemene reserve mag volgens de provinciaal financieel toezichthouder

195

meetellen bij het bepalen van het weerstandsvermogen. De reserve sociaal domein en

196

de reserve grondexploitaties zijn door de raad ingesteld om incidentele initiatieven

197

mogelijk te maken. En in het geval van de reserve grondexploitatie worden daarnaast

198

tekorten of overschotten binnen de grondexploitaties via resultaatbestemming

199

toegevoegd of onttrokken aan de reserve. Hoewel deze reserves gedeeltelijk vrij

200

besteedbaar zijn, mogen zij niet meetellen bij het bepalen van het

201

weerstandsvermogen. De overige bestemmingsreserves worden hier ook niet

202

meegenomen, omdat hier een bestemming aan ten grondslag ligt. In de begroting en

203

in de jaarrekening wordt in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing het

204

weerstandsvermogen geactualiseerd op basis van de beschikbare

205

weerstandscapaciteit in relatie tot de mogelijke risico’s.

206 207

In het onderdeel Informatievoorziening en beheersing van deze nota wordt

208

gedetailleerder ingegaan op het opnemen van informatie in de p&c-documenten.

7

209

3. Kaders reserves en voorzieningen

210

Gebaseerd op de wet- en regelgeving en de functies volgt hierna een beschrijving van

211

de kaders voor de gemeentelijke reserves en voorzieningen.

212

3.1 Uitgangspunt vorming reserves

213

Het uitgangspunt voor het vormen van reserves is dat dit zo min mogelijk gebeurt. Het

214

heeft onze voorkeur, en daarmee volgen we de Commissie BBV, om uitgaven en

215

inkomsten zoveel mogelijk via de jaarlijkse exploitatie te laten verlopen. Dat is namelijk

216

transparant en bevordert de integrale afweging van de inzet van budgetten. Echter, er

217

zijn situaties denkbaar waarin het tóch de voorkeur heeft om een reserve in te stellen.

218

Dat kan bijvoorbeeld zijn om grote schommelingen in de lasten tegen te gaan

219

(egalisatiefunctie) of om budgetten meerjarig beschikbaar te houden voor het bereiken

220

van een doel.

221

3.2 Algemene reserve

222

De algemene reserve is een reserve waaraan door de raad géén bestemming is

223

gegeven en welke vrij besteedbaar is. Hoewel de reserve vrij besteedbaar is, kan de

224

reserve ook dienen om de door de raad ingestelde eenmalige budgetten te dekken.

225

Daarnaast dient de algemene reserve eventuele financiële tegenvallers op te kunnen

226

vangen. De algemene regel is daarbij dat tegenvallers binnen een beleidsprogramma

227

ook binnen hetzelfde programma opgevangen dienen te worden. De algemene reserve

228

dient om concernbrede tegenvallers op te vangen.

229 230

Kaders algemene reserve

231

•

algemene reserve gebracht;

232 233

•

Er is geen bovengrens voor de omvang van de algemene reserve, de ondergrens is (hoewel ongewenst) nul;

234 235

Tekorten/overschotten op de jaarrekening worden ten laste/ten gunste van de

•

Wanneer er een onderliggend bestedingsplan voor het doel is opgesteld, wordt

236

daarvoor een bedrag opgenomen in de exploitatiebegroting of een bedrag

237

gedoteerd aan een specifieke ingestelde bestemmingsreserve;

238

•

Bij een negatieve stand van de algemene reserve bestaat -naast het verdampen van

239

het eigen vermogen- het risico dat niet langer voldaan wordt aan de

240

toezichtscriteria van de provincie. In dat geval moeten de nodige maatregelen

241

genomen worden om zo spoedig mogelijk, maar in ieder geval binnen vier jaren, de

242

situatie in orde te brengen.

243

3.3 Bestemmingsreserves

244

In het voorgaande onderdeel is de aard en het gebruik van de algemene reserve

245

beschreven. Hierna beschrijven we de kaders met betrekking tot

246

bestemmingsreserves. Door vaststelling van deze nota gelden onderstaande kaders in

247

alle voorkomende gevallen, tenzij de raad bij uitzondering in een specifiek geval

248

anders besluit.

249 250

Bevoegdheid

8

251

Het college legt het voorstel voor instelling van een nieuwe bestemmingsreserve voor

252

aan de raad. Na het raadsbesluit, wordt de reserve in de administratie ingevoerd en

253

conform besluit aangewend. Het moment waarop de raad besluit over de instelling van

254

een nieuwe reserve kan samenvallen met de perspectiefnota, de programmabegroting,

255

één van de trimesterrapportages, slotwijziging of de resultaatbestemming bij de

256

jaarrekening. Bij urgentie kan het ook als zelfstandig raadsbesluit. Het besluit om

257

middelen toe te voegen aan de reserve dekking kapitaallasten is onderdeel van het

258

besluit bij de betreffende investering.

259 260

Het niveau waarop de bestemmingsreserves worden ingesteld

261

Bij het instellen van een reserve bepaalt de raad aan welk beleidsprogramma de

262

reserve wordt gekoppeld. Afhankelijk van de reikwijdte van de nieuwe reserve kan de

263

raad besluiten om binnen het betreffende programma de reserve te bestemmen voor

264

een bepaald beleidsdoel.

265 266

De gewenste informatie ten behoeve van een nieuw in te stellen reserve

267

Het voorstel tot instelling van een reserve moet minimaal de volgende gegevens

268

bevatten:

269 Naam

Benaming van de in te stellen reserve

Aard reserve

Bestemmingsreserve, egalisatie-, risico-, project-, kapitaallastenreserve

Registratienummer

Uniek administratief nummer

Programma

Het programma waaraan de reserve wordt gekoppeld

Doel

Het doel waarvoor de reserve wordt ingesteld

Ingangsdatum

De reserve wordt ingesteld per <datum>

Stortingsplan

Het soort dotatie(s) waarmee de reserve wordt gevoed

Bestedingsplan

De verwachte bestedingen waarvoor de reserve wordt gebruikt

Opheffingsdatum

De reserve wordt automatisch opgeheven per <datum>

Reikwijdte

Maximale omvang van de reserve

Rente

Geen rentetoerekening

270 271

Eenduidige bestemming: geen gemengde reserves

272

Een reserve moet een eenduidige bestemming hebben. Het moet bij het instellen van

273

een reserve duidelijk zijn voor welk doel de reserve gebruikt mag worden. Gemengde

274

reserves zijn niet toegestaan. Zo moet bijvoorbeeld het onderscheid gemaakt worden 9

275

tussen een reserve die de werkelijke uitgaven dekt en een reserve voor dekking van

276

kapitaallasten.

277

Aantal reserves

278

Door een reserve in te stellen wordt het mogelijk om met beschikbare middelen van nu

279

een bepaald doel in de toekomst te realiseren, zonder toekomstige begrotingsruimte

280

daarvoor te gebruiken. Maar het betekent ook: hoe meer er voor de toekomst

281

gereserveerd wordt, hoe minder begrotingsruimte er voor nu over blijft. Daarom is de

282

hoofdregel terughoudendheid met het instellen van reserves.

283

Aan het aantal reserves wordt bij voorbaat geen maximum gesteld. Maar indirect

284

wordt het instellen en aanhouden van reserves beperkt door afspraken te maken over

285

een maximale en minimale hoogte en de looptijd. Bij het instellen van elke nieuwe

286

reserve wordt vastgelegd wat de minimale en maximale hoogte en looptijd is. De

287

reserves worden jaarlijks beoordeeld op deze criteria. Zie verder bij ‘Proces van

288

beoordeling’.

289 290

Bovengrens

291

Bij instelling van een bestemmingsreserve is het noodzakelijk de bovengrens aan te

292

geven. Als het saldo de bovengrens op enig moment overschrijdt, valt het meerdere bij

293

de resultaatbestemming vrij in de algemene middelen. Daarnaast wordt nut en

294

noodzaak van stortingen beoordeeld en of deze in overeenstemming zijn met de

295

bestemming van de reserve.

296 297

Ondergrens

298

De minimale omvang van een reserve wordt gesteld op € 50.000. Als het saldo van een

299

reserve, na verrekening van het resultaat, lager is dan de ondergrens van € 50.000, dan

300

valt het restant automatisch vrij.

301 302

Looptijd

303

Er zijn geen beperkingen qua looptijd aan de algemene reserve en de

304

bestemmingsreserves sociaal domein, grondexploitaties en dekking kapitaallasten. De

305

looptijd van de overige bestemmingsreserves is beperkt:

306

•

gewenst moment van opheffen gegeven te worden;

307 308

•

de raad kan besluiten een reserve op te heffen of een andere bestemming te geven;

309 310

bij het instellen van een bestemmingsreserve dient de opheffingsdatum of een

•

als een bestemmingsreserve gedurende vier opeenvolgende jaren niet is

311

gebruikt, wordt de reserve na afloop van het vierde jaar automatisch

312

opgeheven, tenzij de raad besluit om de reserve (opnieuw) langer aan te

313

houden.

314 315

Geen negatieve stand.

316

Een bestemmingsreserve mag niet negatief staan. We houden een ondergrens aan. Als

317

de stand van een reserve onverhoopt lager uitkomt, dan moet het ontbrekende bedrag

318

allereerst snel gevonden worden binnen het betreffende beleidstaakveld om de

319

reserve in stand te mogen houden.

320 10

321

Het proces van de toegestane toevoegingen en onttrekkingen

322

De raad is als enige bevoegd om te besluiten over mutaties -dat zijn begrote

323

stortingen en onttrekkingen- van reserves. De begrote reservemutaties maken deel uit

324

van de programmabegroting. Begrote stortingen en onttrekkingen kunnen gedurende

325

het lopende jaar nog worden aangepast.

326

Wijzigingen van de begrote mutaties leiden altijd tot een begrotingswijziging. Het

327

moment waarop de raad over reservemutaties besluit kan samenvallen met de

328

perspectiefnota, de programmabegroting, één van de trimesterrapportages,

329

slotwijziging of de resultaatbestemming bij de jaarrekening. Er zijn twee momenten in

330

het jaar waarop de raad in ieder geval besluiten neemt over toevoegingen en

331

onttrekkingen:

332

•

Bij de programmabegroting: hierin worden per reserve de begrote stortingen en

333

onttrekkingen opgenomen en voorzien van een inhoudelijke toelichting. Zie

334

hiervoor het overzicht van begrote mutaties reserves en de toelichting daarop

335

in de programmabegroting.

336

•

Bij de jaarstukken: verschillen tussen begroting en realisatie worden in de

337

jaarstukken opgenomen en van een verklaring voorzien. Bij de resultaten volgt

338

per programma een voorstel over dekking (bij nadelig resultaat) of besteding

339

(bij voordelig resultaat). Deze dekkings- en bestedingsvoorstellen houden

340

meestal in: onttrekkingen aan of stortingen in een bestemmingsreserve. De raad

341

besluit over deze dekkings- en bestedingsvoorstellen.

342

•

De werkelijke stortingen mogen de begrote niet overstijgen. Hetzelfde geldt

343

voor onttrekkingen. Bovendien mogen werkelijke onttrekkingen niet hoger zijn

344

dan de bestedingen die daarmee samenhangen. Een onttrekking die leidt tot

345

een negatieve stand van een reserve is niet toegestaan. Stortingen zijn

346

toegestaan zolang de maximale stand van de reserve niet overschreden wordt.

347 348

Rentetoerekening aan reserves

349

We voegen geen interne rente toe aan reserves

350 351

De niet bestede middelen uit de bestemmingsreserves

352

Zoals hiervoor aangegeven bij ‘looptijd’, vallen middelen uit een bestemmingsreserve

353

automatisch vrij als de reserve gedurende vier opeenvolgende jaren niet is gebruikt.

354

Ook komt het voor dat slechts een deel van de gereserveerde middelen zijn ingezet en

355

er de komende jaren voor hetzelfde doel geen uitgaven meer verwacht worden. In

356

beide gevallen wordt de reserve opgeheven nadat de resterende middelen zijn

357

vrijgevallen.

358

De raad kan op voorstel van het college besluiten om de niet bestede middelen uit

359

bestemmingsreserves, of een deel daarvan, af te romen ten behoeve van op dat

360

moment urgentere bestedingen. Dit valt onder de raadsbevoegdheid tot het wijzigen

361

van de bestemming van gereserveerde middelen.

362

Gelijktijdig met het vrijvallen van niet bestede middelen uit een reserve, besluit de

363

raad op voorstel van het college of de reserve wel of niet moet worden opgeheven.

364 365

Proces van de jaarlijkse beoordeling van de reserves

11

366

De reserves worden ieder jaar kritisch beoordeeld op toereikendheid, nut en noodzaak.

367

De jaarlijkse beoordeling van de reserves gebeurt bij de jaarafsluiting. Vóór het

368

opstellen van de jaarstukken worden de financiële resultaten bepaald en de

369

afwijkingen ten opzichte van de begroting geanalyseerd en verklaard. Dit is het

370

moment om de reserves te beoordelen aan de hand van de kaders en criteria die in

371

deze nota zijn beschreven. Ook oude reserves komen op deze manier bij de

372

beoordeling aan bod.

373

Als proces sluiten we aan bij de resultaatbepaling: Het aanvullen of het laten vrijvallen

374

van (een deel van) een bestemmingsreserve gebeurt als onderdeel van de dekkings- en

375

bestedingsvoorstellen van de resultaten van het afgelopen jaar.

376 377

Een bestemmingsreserve opheffen of de looptijd ervan verlengen

378

Reserves opheffen of de looptijd ervan verlengen is een bevoegdheid van de raad. Als

379

een reserve bij instelling een opheffingsdatum heeft meegekregen, dan wordt de

380

reserve op die datum automatisch opgeheven. Hetzelfde geldt als het saldo van een

381

bestemmingsreserve onder de ondergrens van € 50.000 is gedaald. Een

382

bestemmingsreserve die gedurende vier opeenvolgende jaren niet is gebruikt, wordt

383

eveneens automatisch opgeheven. Eventuele saldi vallen vrij in de algemene middelen.

384

Voor verlenging van de looptijd van een reserve die anders zou vervallen is tijdig een

385

nieuw raadsbesluit nodig. Het moment waarop de raad besluit over de opheffing dan

386

wel verlenging van een reserve valt samen met het besluit over de bestemming van

387

het jaarresultaat. Afhankelijk van het raadsbesluit, wordt de reserve administratief

388

buiten gebruik gesteld of voortgezet.

389

3.4 Voorzieningen

390 391

Algemeen

392

De omvang van voorzieningen dient dekkend te zijn voor de achterliggende

393

verplichtingen en risico’s. Over- en onderdekking zijn niet toegestaan.

394

Indien sprake is van een schatting van de onderliggende verplichting of risico, dan

395

moet deze schatting betrouwbaar zijn. Dit hangt samen met de eisen die aan de

396

getrouwheid van een jaarrekening worden gesteld. Het is niet toegestaan om de

397

vorming van een voorziening voor bestaande verplichtingen achterwege te laten op

398

grond van bijvoorbeeld beleidsmatige overwegingen.

399

Bij voorzieningen kan ook sprake zijn van voorzieningen voor dubieuze debiteren en

400

verliesvoorzieningen grondexploitaties. Dit zijn voorzieningen die op basis van het BBV

401

(presentatietechnisch) verplicht in mindering moeten worden gebracht op het totale

402

debiteurensaldo c.q. de boekwaarde van de grondexploitaties (activazijde van de

403

balans).

404

Voorzieningen worden gevormd ten laste van het betreffende taakveld of product in

405

de exploitatiebegroting. Vorming van voorzieningen telt dan ook mee in het resultaat

406

vóór bestemming (resultaatbepaling). De aanwendingen komen verplicht rechtstreeks

407

ten laste van de voorziening. Dit in tegenstelling tot reserves (resultaatbestemming).

408 409

Bevoegdheid

12

410

De gemeenteraad besluit tot het instellen en opheffen van voorzieningen. Door het

411

verplichtende karakter van de voorzieningen heeft de gemeenteraad hierbij echter

412

weinig speelruimte. Dit met uitzondering van de voorzieningen om de lasten van groot

413

onderhoud gelijkmatig te verdelingen (onderhoudsvoorzieningen).

414

Formeel dient de gemeenteraad de betreffende lasten in de begroting echter wel te

415

autoriseren. De gemeenteraad besluit tot toevoegingen aan voorzieningen via de

416

vaststelling van de programma’s van de begroting en/of de jaarrekening. Door het

417

verplichtende karakter van de uitgaven heeft het college de bevoegdheid uitgaven ten

418

laste van de voorziening te doen, indien de uitgave voldoet aan het doel van de

419

voorziening.

420 421

Instellingscriteria

422

Het instellen van voorzieningen vindt plaats op grond van criteria genoemd in het BBV.

423

Dit betekent dat noodzakelijk te vormen voorzieningen ook daadwerkelijk gevormd

424

moeten worden, ongeacht of de gemeenteraad hiertoe vooraf heeft besloten.

425

Voorzieningen ter egalisatie van lasten van groot onderhoud worden uitsluitend bij

426

raadsbesluit ingesteld, omdat aan dergelijke voorzieningen beleidskeuzes ten

427

grondslag liggen (bijvoorbeeld ten aanzien van het onderhouds- en kwaliteitsniveau).

428

Per voorziening kunnen de beleidskeuzes verschillen. De gemeenteraad stelt jaarlijks

429

budget beschikbaar om de betreffende kwaliteitsniveaus te kunnen handhaven. De

430

door de gemeenteraad genomen beleidskeuzes komen tot uitdrukking in de paragraaf

431

onderhoud kapitaalgoederen.

432

Over de vorming van voorzieningen ter dekking van verplichtingen en verliezen,

433

risico’s, bijdragen van derden wordt de gemeenteraad geïnformeerd en vindt

434

aanpassing van de begroting plaats.

435

Per voorziening moet voor zover van toepassing aangegeven worden:

436

•

de naam van de voorziening;

437

•

de reden van instellen;

438

•

het doel waarvoor de voorziening wordt gevormd;

439

•

van elke voorziening moet een financiële onderbouwing aanwezig zijn in de vorm van een actueel beheerplan;

440 441

•

443

de omvang en de wijze van stortingen en bestedingen (structureel of incidenteel), inclusief onderbouwing daarvan;

442 •

de verwachte looptijd.

444 445

Rentetoerekening aan voorzieningen

446

Rentetoevoegingen aan voorzieningen zijn op basis van het BBV niet toegestaan. De

447

noodzakelijke hoogte van de voorziening wordt namelijk jaarlijks geactualiseerd op

448

basis van de onderliggende verplichting/risico. In de jaarrekening wordt de hoogte van

449

de voorziening dan aangepast. In die situatie is de (rente)toevoeging feitelijk

450

opgenomen (verdisconteerd) in de totale aanpassing van de voorziening.

451

Wanneer voorzieningen met de methode van contante waarde in de balans van de

452

gemeente zijn gewaardeerd, zal wel jaarlijks een toevoeging aan de voorziening

453

moeten plaatsvinden voor het percentage (disconteringsvoet) waartegen de

454

voorziening contant is gemaakt. Deze (rente)toevoeging is een last voor de exploitatie.

455

Deze (rente)last zal in de begroting moeten worden geraamd. 13

456 457 458 459 460

Mutaties op voorzieningen

461

Toevoegingen aan en onttrekkingen uit de voorziening zijn gebaseerd op de

462

noodzakelijke omvang van de voorziening. Stortingen in de voorziening zijn een last

463

voor de exploitatie (resultaatbepaling).

464

De onderhoudslasten moeten verplicht direct ten laste van de voorziening worden

465

gebracht. Deze lasten mogen niet via de exploitatie worden geboekt.

466

Indien voorzieningen zijn gevormd om een gelijkmatige verdeling van lasten over

467

begrotingsjaren te bewerkstellingen, dan dienen actuele beheerplannen of (meerjaren)

468

berekeningen aanwezig te zijn.

469

Als de achterliggende verplichting, het verlies, het risico of specifieke besteding van

470

de voorzieningen vervalt, dan moet de voorziening worden opgeheven en vallen de

471

middelen vrij ten gunste van het betreffende taakveld/product in de exploitatie.

472 473

Negatieve voorzieningen

474

Voorzieningen kunnen niet negatief zijn.

475 476

Wijzigen doel of bestemming van voorzieningen

477

Vanwege het verplichte karakter kan het doel of bestemming van een voorziening niet

478

wijzigen.

479 480

Opheffen van voorzieningen

481

Voorzieningen worden door het college opgeheven als de verplichting of het risico

482

waarvoor de voorziening is gevormd niet meer actueel is. Zoals gezegd wordt dit

483

bepaald door het verplichtende karakter in het BBV.

484

Indien de voorziening echter is gevormd om een gelijkmatige verdeling van lasten over

485

de begrotingsjaren te bewerkstelligen, dan moet de gemeenteraad hierover een

486

beslissing nemen; bijvoorbeeld ingeval een actueel beheerplan ontbreekt kan

487

gemotiveerd van de richttermijn van vijf jaar worden afgeweken, indien dit is

488

geautoriseerd door de gemeenteraad.

489

4. Informatievoorziening en beheersing

490

4.1 Accountantscontrole

491

Het verloop van de reserves en voorzieningen wordt elk jaar meegenomen in de

492

accountantscontrole op de jaarrekening.

493

4.2 Wijziging doel, duur of bestemming

494

Jaarlijks analyseren wij bij het opstellen van de begroting en de jaarrekening of de door

495

de raad ingestelde bestemmingsreserves nog noodzakelijk zijn voor het doel waarvoor

496

deze zijn ingesteld. Daarbij wordt ook beoordeeld of de in de reserve opgenomen

497

middelen voldoende toereikend zijn om de beoogde doelstellingen te realiseren. Deze

498

actualisatie kan leiden tot een voorstel aan de raad tot afroming of aanvulling van het 14

499

saldo van een bestemmingsreserve, verlenging van de duur van of omzetting of

500

opheffing van een bestemmingsreserve. De raad neemt hierover een besluit.

501

Vrijvallende middelen uit de reserve vallen onder de algemene middelen en kan voor

502

wat betreft de aanwending opnieuw ter besluitvorming worden voorgelegd aan de

503

raad.

504

4.3 Informatievoorziening en beheersing

505

In de programmabegroting wordt een overzicht gegeven van elke reserve en

506

voorziening de voorgestelde toevoegingen en onttrekkingen daaraan. Per reserve en

507

voorziening wordt inzicht gegeven in:

508

•

De stand aan het begin van het boek(verslag)jaar;

509

•

De toevoegingen en onttrekkingen in het betreffende boekjaar;

510

•

Het verwachte saldo aan het einde van het boekjaar;

511

•

De instelling, niet financiële wijzigingen en opheffing van voorzieningen;

512

•

De meerjarige doorkijk eindigend in het jaar waar de reserve op nul is gekomen, waarbij een indeling wordt gehanteerd dat inzicht geeft in de activiteiten.

513 514 515

In de jaarrekening wordt in de toelichting op de balans de aard en reden van elke

516

reserve en voorziening en de toevoegingen en onttrekkingen daaraan toegelicht. Per

517

reserve en voorziening wordt inzicht gegeven in:

518

•

De stand aan het begin van het boek(verslag)jaar;

519

•

De mutaties via de resultaatbestemmingen bij de jaarrekening van het voorgaande boekjaar;

520 521

•

De toevoegingen en onttrekkingen in het betreffende boekjaar;

522

•

Het saldo aan het einde van het boekjaar;

523

•

De eventuele instellingsbesluiten, niet financiële wijzigingen en opheffing van voorzieningen.

524 525

Bijlage 1: Relevante artikelen uit het Besluit Begroting en

526

Verantwoording

527 528

Besluit Begroting en verantwoording

529 530

Paragraaf 4.5.5. Vaste Passiva

531 532

Artikel 41

533

Onder de vaste passiva worden afzonderlijk opgenomen het eigen vermogen, de voorzieningen en

534

de vaste schulden, met een rente typische looptijd van één jaar of langer.

535 536 537

Artikel 42

538

1.

540 541

Het eigen vermogen bestaat uit reserves en het gerealiseerde resultaat volgend uit het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening

539 2.

Het in het eerste lid genoemde resultaat wordt afzonderlijk opgenomen als onderdeel van het eigen vermogen.

542 15

543

Artikel 43

544

1.

In de balans worden de reserves onderscheiden naar:

545

a.

De algemene reserve;

546

b.

De bestemmingsreserves.

547 548

2.

Een bestemmingsreserve is een reserve waaraan provinciale staten een bepaalde bestemming heeft gegeven.

549 550 551

Artikel 44

552

1.

Voorzieningen worden gevormd wegens: a.

553

Verplichtingen en verliezen waarvan de omvang op de balansdatum onzeker is, doch redelijkerwijs te schatten;

554 b.

555

Op de balansdatum bestaande risico’s ter zake van bepaalde te verwachten verplichtingen of verliezen waarvan de omvang redelijkerwijs is te schatten.

556 c.

557

Kosten, die in een volgend begrotingsjaar zullen worden gemaakt, mits het maken van

558

die kosten zijn oorsprong mede vindt in het begrotingsjaar of in een voorafgaand

559

begrotingsjaar en de voorziening strekt tot de gelijkmatige verdeling van lasten over

560

een aantal begrotingsjaren; d.

561

De bijdragen aan toekomstige vervangingsinvesteringen, waarvoor een heffing wordt geheven als bedoeld in artikel 35, eerste lid, onder b.

562 563 564

2.

49, onderdeel b

566 567

Tot de voorzieningen worden ook gerekend van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden, met uitzondering van de voorschotbedragen, bedoeld in artikel

565 3.

Voorzieningen worden niet gevormd voor jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume.

568 569 570

Artikel 45

571

Rentetoevoegingen aan voorzieningen zijn niet toegestaan.

572 573

Paragraaf 4.5.7. Toelichting op de balans

574 575

Artikel 51

576

In de toelichting op de balans wordt aangegeven volgens welke methoden de afschrijvingen

577

worden berekend. Ook wordt aangegeven welke investeringen in de openbare ruimte met een

578

maatschappelijk nut worden geactiveerd, welke afschrijvingstermijn hiervoor wordt voorzien en

579

welke reserves hiervoor naar verwachting beschikbaar zullen zijn.

580 581

Artikel 54

582

1.

584

In de toelichting op de balans worden de aard en reden van elke reserve en de toevoegingen en onttrekkingen daaraan toegelicht.

583 2.

Per reserve wordt het verloop gedurende het jaar in een overzicht weergegeven. Daaruit

585

blijken:

586

a.

Het saldo aan het begin van het begrotingsjaar;

587

b.

De toevoegingen of onttrekkingen uit hoofde van het voorgaande boekjaar;

588

c.

De toevoegingen of onttrekkingen bij het overzicht van baten en lasten in de

589

jaarrekening;

16

d.

590

De verminderingen in verband met afschrijvingen op activa waarvoor een specifieke bestemmingsreserve is gevormd;

591 592

e.

593

Artikel 55

594

1.

Het saldo aan het einde van het begrotingsjaar.

In de toelichting op de balans worden de aard en reden van de voorzieningen, bedoeld in artikel 44 en de wijzigingen daarin toegelicht.

595 2.

596

Per voorziening wordt het verloop gedurende het jaar in een overzicht weergegeven.

597

Daaruit blijken:

598

a.

Het saldo aan het begin van het begrotingsjaar;

599

b.

De toevoegingen;

600

c.

Ten gunste van de rekening van baten en lasten vrijgevallen bedragen;

601

d.

De aanwendingen;

602

e.

Saldo aan het einde van het begrotingsjaar

603 604

Gerelateerde artikelen:

605

Artikel 35

606

…

607

b) investeringen met een economisch nut, waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan

608

worden geheven;

609 610

Artikel 49

611

…

612

b) de van de Europese en Nederlandse overheidslichamen ontvangen

613

voorschotbedragen voor uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel die dienen ter

614

dekking van lasten van volgende begrotingsjaren.

615 616

Bijlage 2: Relevante artikelen uit de financiële verordening 2023

617

Artikel 16. Reserves en voorzieningen

618 619

1.

In de beleidsbegroting, de financiële begroting, het jaarverslag en de jaarrekening

620

vindt geen toerekening van rente over de reserves en voorzieningen aan de

621

taakvelden plaats.

622 623

2.

Burgemeester en wethouders bieden de raad eens in de 4 jaar een nota reserves en voorzieningen aan. Deze nota wordt door de raad vastgesteld en behandelt in ieder

624 625

geval:

626

a.

de vorming en besteding van reserves;

627

b.

de vorming en besteding van voorzieningen, en

628

c.

bij welke specifiek benoemde taakvelden het verschil tussen het geraamde saldo van

629 d.

630

baten en lasten en het gerealiseerde saldo van baten en lasten mogen worden verrekend

631 632

e.

met een daartoe in het leven geroepen reserve.

Bij

een

633 634

3.

voorstel

voor

de

instelling

van

een

bestemmingsreserve

635

investeringsvoornemen wordt in ieder geval aangegeven:

636

a.

voor

een

de vorming en besteding van reserves;

17

637

b.

de vorming en besteding van voorzieningen, en

638

c.

bij welke specifiek benoemde taakvelden het verschil tussen het geraamde saldo

639

van baten en lasten en het gerealiseerde saldo van baten en lasten mogen worden

640

verrekend met een daartoe in het leven geroepen reserve.

641 642

4.

Als een bestemmingsreserve voor een investeringsvoornemen binnen de aangegeven

643

maximale looptijd niet heeft geleid tot een investering, valt de bestemmingsreserve

644

vrij en wordt deze aan de algemene reserve toegevoegd.

645

Bijlage 3: Standaardmodellen voor het instellen en evalueren van

646

reserves en voorzieningen

647 Criteria

Toelichting

Naam en nummer

Naam van de reserve/voorziening en het nummer in de financiële administratie

Instellingsbesluit Soort Functie

Datum waarop de reserve/voorziening formeel is ingesteld, incl. nummer Algemene reserve, bestemmingsreserve of voorziening

Beleidsdoel(en)

Besteding, egaliseren of kapitaallasten Doel van de reserve/voorziening, zo specifiek mogelijk geformuleerd Beleidsdoel uit de doelenboom van het programma

Voeding

Hoe wordt de reserve/voorziening gevoed?

Nut en noodzaak

Waarom is het noodzakelijk om de reserve/voorziening in te stellen, welke onderbouwing bestaat hiervoor?

Doel

Plafond/streefbedrag Minimumbedrag

Bestedingsplan

Het maximumbedrag dat in de reserve/voorziening mag worden gestort Het minimumbedrag dat in de reserve/voorziening aanwezig dient te zijn Waaraan en wanneer worden de middelen uitgegeven? Zo concreet mogelijk, ter onderbouwing van de omvang. In jaarlijks overzicht altijd aflopend tot nihil (op basis van dan aanwezig inzicht). Bij spaarreserve aangeven in welk jaar dit minimaal opnieuw wordt gewogen.

Voorwaarden besteding

Voorwaarden waaronder bestedingen mogen plaatsvinden

Looptijd

Wanneer wordt de reserve/voorziening opgeheven?

Risico’s

Welke risico’s zijn er te onderkennen? In de begroting wordt het geprognosticeerde verloop van de reserve toegevoegd

Bijzonderheden 648

18

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Noordenveld&id=7f8933c0-ca32-455a-8aa0-63e3a608b877