1. Gebouwenbeheerplan 2024-2027 v1.0
Tekst van het document
Gebouwenbeheerplan Gemeente Noordenveld
23 december 2022 Versie 1.0
1
Colofon Titel:
Gebouwenbeheerplan
Opdrachtgever:
Gemeente Noordenveld
Ambtelijk opdrachtgever:
Wim Huiting
Opdrachtnemer:
Brink
Versie:
1.0 (23-12-2022)
2
Inhoud
1. SAMENVATTING
5
2. INLEIDING
7
3. UITGANGSPUNTEN
8
3.1 DOEL 3.2 BETROKKENEN 3.3 SCOPE
8 8 9
4. KADERS
11
4.1 4.2 4.3 4.4 4.5
11 11 12 14 14
BELEIDSMATIGE POSITIONERING WETTELIJKE KADERS RELEVANTE BELEIDSTHEMA’S OVERIGE MAATSCHAPPELIJKE ONTWIKKELINGEN FINANCIERING
5. PLAN: UITVOERING BEHEER 2023-2026
17
5.1 5.2 5.3 5.4
ORGANISATIE VERSCHILLENDE ONDERHOUDSSTRATEGIEËN ONDERHOUDSVORMEN FOCUS GEBIEDEN
17 18 20 20
6. PLAN: UITVOERING ONDERHOUD 2023-2026
22
6.1 6.2 6.3 6.4
22 22 23 24
STUREN OP ONDERHOUD PREVENTIEF ONDERHOUD GROOTONDERHOUD RENOVATIEONDERHOUD
7. FINANCIEEL
25
7.1 BEGROTING 2019-2022 7.2 BEGROTING 2023-2027
25 26
BIJLAGE I: VASTGOEDLIJST
28
BIJLAGE 2 DEFINITIES ONDERHOUDSVORMEN
31
BIJLAGE 3 WETTELIJKE KADERS
32
3
BIJLAGE 4 MJOP’S 2023 -2027
34
BIJLAGE 5 BEGROTING 2023
35
4
1. Samenvatting Het doel van het gebouwenbeheerplan is tweeledig. Het geeft het inzicht in welke financiële middelen nodig zijn om de gemeentelijke gebouwen in een verantwoorde conditie te houden. Op basis hiervan kent de gemeenteraad budget toe aan de afdeling Beheer. Daarnaast geeft het sturing aan iedereen die betrokken is bij het beheer en onderhoud. Het plan omvat de periode januari 2024 tot en met december 2027. Het gebouwenbeheerplan geeft sturing aan de uitvoering van het onderhoud voor de 50 gebouwen die in beheer zijn van de gemeente. Daarnaast zijn er 14 gebouwen waarbij de gemeente geen eigenaar is, maar wel onderhoudsplichtig. Het gaat in dit geval om kerken, dorpshuizen en sportaccommodaties. De manier waarop wij zijn ingericht en onderhoud uitvoeren, is afhankelijk van de diverse kaders die er zijn. Dit zijn beleidsmatige kaders, komende uit het Vastgoedbeleid, maar ook wettelijke kaders en maatschappelijke ontwikkelingen. Het Vastgoedbeleid is nog niet vastgesteld maar dient wel als ‘kapstok’ voor dit plan. Onderstaand is schematisch weergeven welke beleidsmatige positionering dit plan heeft binnen gemeente Noordenveld.
Om flexibeler mee te kunnen bewegen met veranderingen in beleid, markt en wetgeving en om betere keuzes te kunnen maken, zien wij kansen om het beheer en onderhoud van gebouwen de komende vier jaar verder te professionaliseren. Deze verbetering zit met name in de manier ‘hoe’ wij ons werk doen. Dit doen wij langs vier lijnen: Betere inzichten in onze gebouwen (dossier op orde). Optimaal gebruik van (beschikbare) systemen. Standaardiseren van werkprocessen. Verduurzaming verder integreren in het beheer en onderhoud. “Wat’ wij doen in het onderhoud bepalen wij in de basis aan de hand van de condities van bouwdelen en installaties. De gebouwen Brinkhof, de Hullen en het Gemeentehuis zijn in 2022 geïnventariseerd, condities zijn bepaald en de gebreken inzichtelijk gemaakt. Bij deze gebouwen sturen wij op conditie en het risico dat een bepaalde conditie met zich mee brengt. Indien wij sturen op condities houden wij tevens rekening met onderstaande beleidsaspecten: Staat het gebouw op de nominatie om te worden afgestoten? In welke mate is representativiteit belangrijk? Wat is de mate van het gebruik? In welke mate is binnenmilieu belangrijk? Voor de overige gebouwen wordt er gestuurd op de bestaande meerjarenonderhoudsplanning (peildatum 1 juli 2015) en op basis van signalen vanuit stakeholders (reactief). Wij gaan de komende 5
jaren meer gebouwen inventariseren en inspecteren, zodat wij ook bij deze gebouwen conditie- en risico gestuurd kunnen onderhouden.
Door middel van dit plan vraagt de afdeling Beheer aan de gemeenteraad om € 4.323.253 aan budget toe te kennen over de gehele looptijd van vier jaar. Buiten dit budget is er een reserve door uitstel van werkzaamheden 2020-2022 ter hoogte van € 969.961,-. De voorziening is derhalve omgezet naar een reserve. Het putten uit de reserve is toegestaan voor een periode van één jaar en noodzakelijk om het uitgestelde werk alsnog uit te voeren. Het wegwerken van de achterstand in de uitvoering vindt in de loop van 2023 plaats. Onderstaand een overzicht van de begroting 2023-2027, waarbij de begroting 2023 reeds is vastgesteld.
Onderhoudssoort
2023
2024
2025
2026
Preventief onderhoud
€ 427.100
€ 425.000
€ 425.000
€ 425.000
€ 425.000
€ 1.700.000
Groot onderhoud
€ 423.308
€ 164.337
€ 272.709
€ 77.893
€ 268.423
€ 783.362
€ 13.949
€ 266.842
€ 292.507
€ 16.922
€ 590.221
€ 51.055
€ 80.192
€ 75.720
€ 42.529
€ 249.497
Groot onderhoud (nieuwe MJOP's) Renovatie onderhoud
€ 242.000
Renovatie onderhoud (nieuwe MJOP's) Totaal
2027
1.047.172 € 618.311
6
€2.020.229
Totaal
€ 1.047.172 € 906.497
€ 778.216
€ 4.323.253
2. Inleiding Gemeente Noordenveld is eigenaar van 42 gebouwen waarbij zij ook verantwoordelijk is voor het onderhoud. De onderhoudsportefeuille loopt uiteen van bedrijfsgebouwen als kantoorgebouwen en loodsen, tot aan sporthallen of monumenten en dorpshuizen. Daarnaast heeft de gemeente ook gebouwen in beheer die geen verblijfsobject zijn, zoals dierenverblijven en transformatorhuisjes. Om te zorgen dat alle gebouwen in portefeuille het juiste kwaliteitsniveau hebben en behouden, stellen we (afdeling Beheer) iedere vier jaar een gebouwenbeheerplan op. In dit gebouwenbeheerplan vertellen wij op welke wijze wij het beheer en onderhoud voor de komende vier jaar vormgeven en wat daarvoor het benodigde budget is. Het gebouwenbeheerplan heeft een directe verbinding met het vastgoedbeleid. In het vastgoedbeleid worden op basis van gemeentelijke visie en doelstellingen kaders gesteld die in het gebouwenbeheerplan een concretere uitwerking krijgen. De kaders van dit plan zijn opgesteld door de afdeling Beheer van gemeente Noordenveld en opgehaald in twee uitgebreide werksessies met de teams Beleid, Ontwikkeling, Buitendienst & Binnendienst. We hebben ervoor gekozen om het bestaande meerjarenonderhoudsplan (MJOP) van de Hullen, het gemeentehuis en de Brinkhof te actualiseren.
De geactualiseerde maatregelen vervangen de maatregelen die in het bestaande verzamel MJOP zijn opgenomen voor deze drie panden. Vanuit financieel oogpunt is er één compleet MJOP. Technisch-inhoudelijk (op maatregelniveau) zijn het separate bestanden. In het kader van het verder professionaliseren van het onderhoud zullen in de komende jaren de overige gebouwen waar Gemeente Noordenveld onderhoud op voert ook volgens de NEN2767 geïnventariseerd worden. Op deze wijze willen wij tot een objectieve en uniforme conditiemeting komen die een nauwkeuriger beeld geeft van de (toekomstige) verwachte onderhoudskosten.
7
3. Uitgangspunten 3.1 Doel Op dit moment heeft onze gemeente 42 gebouwen volledig in eigendom. Dit gebouwenbeheerplan geeft uitvoering aan eerder opgesteld beleid en geeft invulling aan hoe wij onze gebouwen gaan beheren in de Raadsperiode van 2023 tot en met 2026. Dit plan heeft als doel: Inzicht te geven welke financiële middelen nodig zijn om de gemeentelijke gebouwen in een verantwoorde conditie te houden. Op basis hiervan kan de gemeenteraad budget toekennen aan de afdeling Beheer. Te informeren over de wijze waarop het vastgoedbeheer wordt uitgevoerd. Met welke organisatie, welke middelen en systemen en op welke wijze wij invulling geven aan het bestaande beleid. Sturing te geven aan de wijze waarop onderhoud wordt uitgevoerd. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het opstellen van een (D)MJOP, de samenwerking met onderhoudspartners of de manier waarop het technisch beheer team wordt aangestuurd.
3.2 Betrokkenen Het gebouwenbeheerplan raakt direct of indirect aan verschillende disciplines. Samen met beleidsvelden Duurzaamheid, Toegankelijkheid en Mobiliteit hebben wij in het voortraject gesprekken gevoerd om te komen tot dit geactualiseerde gebouwenbeheerplan. Het gebouwenbeheerplan is daarmee bruikbaar voor de volgende stakeholders: Wie Afdeling Beheer Bouwkundig adviseur
Waarom Eigenaar van het plan Verantwoordelijk functionaris voor het opstellen en de uitvoering Stichting Toegankelijkheid Inzicht geven op welke wijze toegankelijkheid is geïntegreerd Noordenveld in het plan Gemeenteraad Informeren over de hoogte van de benodigde voorzieningen (budget) voor de duur van het plan en verantwoorden op welke wijze dit budget wordt ingezet Wethouder Informeren over de hoogte van de benodigde voorzieningen (budget) voor de duur van het plan en verantwoorden op welke wijze dit budget wordt ingezet Opsteller (D)MJOP Dit document geeft sturing aan de wijze waarop MJOP’s in de toekomst worden opgesteld Eigen uitvoering onderhoud Dit document geeft inzicht in de wijze waarop het onderhoud wordt uitgevoerd en welke ontwikkelingen er gepland zijn Onderaannemers onderhoud Dit document geeft inzicht in de wijze waarop het onderhoud wordt uitgevoerd en welke ontwikkelingen er gepland zijn. Tabel 1: Wie heeft op welke manier te maken met het plan?
8
3.3 Scope De functies van de gemeentelijke gebouwen lopen uiteen. Het gaat bijvoorbeeld om het gemeentehuis, de gemeentewerf en sporthallen, maar ook om transformatorhuizen, schuren en bijgebouwen. Van deze 42 gebouwen behoren er 14 gebouwen tot de verkoopportefeuille. Deze gebouwen wil de gemeente op termijn verkopen. De meeste gebouwen in de verkoopportefeuille zijn gebouwen die (momenteel nog) in volledig eigendom zijn van de gemeente. In het onderstaande figuur is de verhouding tot de overige vastgoedstrategieën te zien.
kernportefeuille: vastgoed dat Gemeente Noordenveld voor langere termijn aanhoudt niet-kernportefeuille: vastgoed dat Gemeente Noordenveld wil afstoten geen-verblijfsobject: vastgoed zonder verblijf als functie onderhoudsverplichting: vastgoed niet in eigendom van Gemeente Noordenveld, maar waar wel een onderhoudsverplichting voor Gemeente Noordenveld op rust
Figuur 1: Verdeling onderhoud De termijn waarop wij gebouwen uit de verkoopportefeuille verkopen, verschilt per pand. In de tijd dat de gemeente nog eigenaar is van een pand, blijft de gemeente ook verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud. Om deze reden vallen alle gebouwen die in 2022 in volledig eigendom zijn van de gemeente in de scope van het gebouwenbeheerplan. Er zijn gebouwen die geen eigendom van de gemeente zijn, maar wel onder de onderhoudsverplichting van de gemeente vallen. Hier zijn dan specifieke afspraken over gemaakt. Het gaat in dat geval om kerken, dorpshuizen en sportaccommodaties. In de basis is de afdeling Beheer verantwoordelijk voor het onderhoud aan permanent vastgoed (onroerend goed). Tijdelijke voorzieningen en objecten die op zichzelf geen vastgoed of bouwwerk zijn, vallen hiermee buiten de scope van het Gebouwenbeheerplan. Onderwijsgebouwen Vanaf 1 januari 2023 is OPON juridisch losgekomen van Gemeente Noordenveld, de scholen zijn daarvoor al in onderhoud overgedragen aan OPON. Zij zijn verantwoordelijk voor het beheer, onderhoud en de exploitatie van de scholen. Daarmee vallen scholen dus buiten de reikwijdte van dit plan en buiten de verantwoordelijkheid van het team Beheer.
9
Sportaccommodaties De (buiten)sportaccommodaties staan op afstand, met uitzondering van de gymzalen. Zolang de buitensportaccommodaties niet de gebruiksfunctie ‘sport’ verliezen, is afdeling Beheer niet verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van deze gebouwen. Er is echter een aantal gebouwen die wel binnen de scope van dit plan vallen (zie tevens bijlage 1): Sporthal OBS De Hekakker; Sportcentrum De Hullen, intern verzelfstandigd. Sporthal & gymzaal Peize, intern verzelfstandigd. Drie gebouwen bij VV ONR. Eén gebouw bij Atletiekbaan Roden. Korfbal Borglaan Roden, gebouw geen eigendom gemeente, wel voert de gemeente groot en renovatieonderhoud. Gymzaal MFA Roderwolde, eigendom gemeente, de gemeente voert preventief, groot en renovatieonderhoud. Voetbalboerderij Nieuw Roden – VV Nieuw Roden, gebouw nog in eigendom gemeente, de gemeente voert groot en renovatieonderhoud. Gymzaal Schonauwen Roden, eigendom gemeente, de gemeente voert preventief, groot en renovatieonderhoud. Gymzaal ’t Hoge Holt, per 1 januari 2023 groot onderhoud van de gevel en het dak naar OPON. Gymzaal De Poolster, per 1 januari 2023 groot onderhoud van de gevel en het dak naar OPON. Intern verzelfstandigd: Sportcentrum De Hullen, gemeente voert preventief, groot en renovatieonderhoud. Sporthal Peize, gemeente voert preventief, groot en renovatieonderhoud.
10
4. Kaders 4.1 Beleidsmatige positionering Periodiek stelt de gemeente een nieuw vastgoedbeleid op, op basis van het op dat moment actuele coalitieakkoord, Raadsakkoord en beleidsdocumenten (routekaart duurzaamheid en inclusiebeleid). Hierin beschrijven wij op strategisch niveau hoe wij met gemeentelijk vastgoed om willen gaan en hoe wij dat binnen onze eigen organisatie voor elkaar gaan krijgen. Onze doelstelling is hierbij altijd dat wij ons vastgoed doelmatig en doeltreffend inzetten, zodat het een bijdrage levert aan de beleids- en strategische doelen van gemeente Noordenveld. Concreet gaat het dan bijvoorbeeld over waarom wij vastgoed in eigendom hebben, waarom en hoe wij vastgoed aankopen, verkopen, verhuren en verduurzamen. Het vastgoedbeleid wordt in de loop van 2023 vastgesteld en is nu nog niet definitief. De voorlopige versie van het vastgoedbeleid dient daarom als basis voor dit gebouwenbeheerplan. De gebouwen die wij door de invulling van het vastgoedbeleid in eigendom en/of beheer hebben, moeten wel op het gewenste kwaliteitsniveau blijven. Om hiervoor te zorgen, stellen we iedere vier jaar een gebouwenbeheerplan op. Hierin geven wij een verdere invulling aan wat het vastgoedbeleid betekent voor het beheer en onderhoud van de specifieke gebouwen waarvoor de gemeente verantwoordelijkheid draagt.
Op basis van het gebouwenbeheerplan kan een operationele planning worden gemaakt. Hierin staat wat voor onderhoud er specifiek wordt uitgevoerd, wanneer en aan welk pand. Deze planning geeft sturing aan de afdeling Beheer en haar onderhoudspartijen. In het onderstaande figuur geven wij de samenhang tussen de documenten weer.
Figuur 2: Overzicht positionering gebouwenbeheerplan
4.2 Wettelijke kaders In bijlage 3 is een overzicht opgenomen van de belangrijkste wetten die van toepassing zijn op het beheer en onderhoud van gemeentelijk vastgoed. De elementen (bouwdelen en installaties) in een gebouw bepalen welke wet- en regelgeving er van toepassing is. In de bijlage komen de volgende onderwerpen terug: Bouwen en verbouwen; Brandveiligheid; Werknemersveiligheid; Milieu; Monumenten; (Volks)gezondheid; Asbest; Legionella.
11
4.3 Relevante beleidsthema’s Concreet betekent dit dat het gebouwenbeheerplan een tactisch-operationele doorvertaling is van het vastgoedbeleid dat gevoed wordt door diverse beleidsthema’s. In deze paragraaf pellen wij de volgende huidige relevante beleidsthema’s af: Duurzaamheid en klimaat; Toegankelijkheid; Mobiliteit; Gezondheid & leefbaarheid; Overig (schaarste en inflatie & netcongestie).
4.3.1 Duurzaamheid en klimaat Gemeente Noordenveld vindt duurzaamheid belangrijk. Vanuit het coalitieakkoord, de routekaart verduurzaming gebouwen en programma duurzaamheid Noordenveld betekent dit voor het vastgoed concreet het volgende: Het vastgoed voldoet op het gebied van duurzaamheid aan de wettelijk gestelde eisen (zie Klimaatakkoord Rijksoverheid); Wij voeren duurzaamheidsmaatregelen zoveel als mogelijk op natuurlijke momenten uit. Dat betekent dat wij bijvoorbeeld bij de vervanging van een dak ook direct kijken of wij zonnepanelen kunnen plaatsen, zodat dit in één keer kan worden aangepakt. Hiervoor stellen wij een DMJOP op. Het stappenplan voor het opstellen van een DMJOP staat beschreven in hoofdstuk 5 “Verduurzaming verder integreren in het beleid en onderhoud”. Het besteden van geld aan verduurzaming doen wij doelmatig. Tijdens het opstellen van het DMJOP houden wij daarom rekening met de huidige staat en strategie van ieder pand. Wij doen bijvoorbeeld geen grote investeringen en verduurzamingsslagen meer in een gebouw waarvan wij weten dat wij het gaan verkopen of slopen, tenzij wij daarvoor een bijzondere reden hebben. Wanneer het wetgevende kader onderhoud voorschrijft (veiligheid) dan zal dit onderhoud te allen tijde worden uitgevoerd.
Andersom geldt dit ook: als het verduurzamen van een gebouw niet rendabel blijkt, verkennen wij de verkoop- en/of sloopmogelijkheden van het pand. Wij verduurzamen volgens de stappen van de Trias Energetica. De eerste stap is ‘besparen’. Wij leggen onze prioriteit dus op het terugdringen van het energieverbruik, bijvoorbeeld door isolatie van onze gebouwen. Via het afwegingskader dat is beschreven in de ‘Routekaart verduurzaming gebouwen Noordenveld’ kijken wij of een gebouw in aanmerking komt voor verduurzaming.
4.3.2 Toegankelijkheid Naast duurzaamheid, zetten wij ons ook in voor toegankelijkheid. Als het aankomt op vastgoed, betekent dit dat wij willen dat al onze gebouwen te bereiken en te gebruiken zijn voor en door iedereen, dus ook voor mensen met een fysieke beperking. Op dit moment zijn nog niet al onze gebouwen volledig toegankelijk. Wij streven concreet naar het volgende: Wij nemen toegankelijkheid in ons vastgoed tijdens (groot ver) bouwen mee volgens het Bouwbesluit 2012. De laatste wijziging op het gebied van Toegankelijkheidseisen is op 1 juli 2021 in werkging gegaan. Gebouwen zijn toegankelijk voor mensen met een fysieke beperking: het binnengaan en verlaten van een gebouw kan bijvoorbeeld met een rolstoel. Het vergroten van de toegankelijkheid van gebouw en functies in gebouwen draagt bij aan een grotere gebruikersvriendelijkheid voor iedereen. Bijvoorbeeld ook voor ouderen, kinderen en gezinnen met kinderen in kinderwagens.
12
Hoogteverschillen in de hoofdroute om het gebouw binnen te komen en te verlaten bedragen niet meer dan 20 millimeter. Afhankelijk van de functie en de grootte van het gebouw gelden deze eisen ook voor de route naar het toilet. Het toilet moet in dat geval ook aangepast zijn op mindervaliden. Bij verbouwing mag een bestaand gebouw nooit een lager toegankelijkheidsniveau krijgen dan het gebouw van oorsprong had. Gemeente Noordenveld gaat bij verbouwingen na of een verhoging van het toegankelijkheidsniveau bij de verbouwing kan worden meegenomen. Hierbij kan ook het advies van ervaringsdeskundigen van Toegankelijk Noordenveld worden meegenomen. Dit borgen wij in het (ver)bouwproces. Zo zorgen wij ervoor dat wij het toegankelijkheidsniveau van onze gebouwen op natuurlijke momenten (bovenwettelijk) vergroten. Bronnen die wij hierbij kunnen gebruiken, zijn het handboek voor Toegankelijkheid en de Integrale Toegankelijkheidsstandaard (ITS).
4.3.3 Mobiliteit Mobiliteit is een thema dat buiten de scope van het gebouwenbeheerplan valt. Het onderhoud of de verbeteringen op het gebied van mobiliteit hebben namelijk niet te maken met het vastgoed. Gebouwonderhoud raakt mobiliteit wel indirect als het gaat om laadpaalinfrastructuur. Als wij bij een gebouw onderhoud doen aan bijvoorbeeld de buitenverlichting of de stroomvoorziening buiten, kunnen wij ervoor kiezen om ook te kijken naar wat de mogelijkheden zijn voor de laadpaalinfrastructuur. In zulke situaties neemt de afdeling Beheer contact op met de contactpersoon Mobiliteit binnen de gemeente om de mogelijkheden te verkennen. De uiteindelijke ingrepen nemen wij niet mee in het MJOP, omdat terreinen buiten de scope van het MJOP vallen.
4.3.4 Gezondheid, leefbaarheid & maatschappelijk ondernemen Gemeente Noordenveld streeft naar een gezonde en leefbare leefomgeving (zie Omgevingsvisie Noordenveld 2030). Vastgoed maakt hier een belangrijk onderdeel van uit. Naast ontmoeten, meedoen en leren is ook de Leefbaarheid een belangrijk element. De arbeidsmarkt van de gemeente Bij de keuze voor de uit te nodigen partijen wenst de gemeente, binnen de kaders van de wet- en regelgeving, de lokale en regionale economie te stimuleren. Hiervoor gelden de volgende uitgangspunten: vraagt de gemeente bij een enkelvoudige onderhandse procedure bij voorkeur lokale of regionale ondernemers. vraagt de gemeente bij een meervoudige onderhandse procedure bij het uitnodigen van drie of vier partijen minimaal twee regionale partijen en bij het uitnodigen van vijf partijen minimaal drie regionale partijen. maakt onderdeel uit van de leefbaarheid. Conform de richtlijnen van de gemeente wordt het uitbestede beheer en onderhoud, indien technisch-inhoudelijk mogelijk, door lokale onderhoudspartijen uitgevoerd. De richtlijnen van de gemeente omtrent uitbesteding van werkzaamheden zijn beschreven in de documenten "Factsheet inkoop- en aanbestedingsbeleid" en "Inkoop- en aanbestedingsbeleid van de gemeente Noordenveld 2021”.
Het belang van thema’s als duurzaamheid en toegankelijkheid zijn onderwerp in het gesprek met deze onderhoudspartijen. De factsheet inkoop- en aanbestedingsbeleid zegt hier het volgende over:
13
4.4 Overige maatschappelijke ontwikkelingen Naast de thema’s waarover wij beleid hebben opgesteld, zijn er ook maatschappelijke ontwikkelingen die direct of indirect raken aan het beheer en onderhoud van onze gebouwen. Wij lichten de ontwikkelingen in deze paragraaf toe.
Schaarste en inflatie In Nederland hebben wij momenteel te kampen met schaarste in (bouw)materialen, capaciteit en energie. De schaarste lijkt vooralsnog niet op de korte termijn te zijn opgelost. Schaarste heeft invloed op het beheer en onderhoud van gebouwen. Hiermee moeten wij in de planning rekening houden. Momenteel is de economie onderhevig aan de hoogste inflatie sinds decennia, prijsstijgingen van 20% of meer op bouwmaterialen en manuurtarieven zijn normaal. De verwachting is dat er in 2023 aanvullende ‘energietoeslagen’ van tientallen procenten worden geheven op bouwmaterialen die vervaardigd worden. De impact hiervan op de budgetten van gebouwenbeheer is groot: er kan steeds minder met hetzelfde geld. Dit dwingt tot het prioriteren van onderhoud en projecten. Dit betekent bijvoorbeeld dat wensen van huurders/ gebruikers m.b.t. het onderhoud ook kritischer tegen het licht gehouden moeten: is het financieel haalbaar of zijn er alternatieven die goedkoper zijn? Netcongestie Het elektriciteitsnet is op veel plekken in Nederland overbelast (lees: netcongestie). Op deze plaatsen is er onvoldoende capaciteit beschikbaar op het net, waardoor het niet of minder mogelijk is om terug te leveren aan het net. Landelijk is te zien dat duurzame energieprojecten steeds vaker worden vertraagd of niet doorgaan, met netcongestie als reden.
We weten dat Noordenveld te kampen heeft met netcongestie. Zowel als het gaat om afname (nieuwe of aangepaste grootverbruikaansluitingen) als voor teruglevering (bij plaatsen zonnepanelen). We werken actief samen met de netbeheerders om de gevolgen van netcongestie m.b.t. de verduurzaming van gemeentelijke gebouwen zo klein mogelijk te houden. Denk daarbij aan het vroeg aankondigen van aanpassingen m.b.t. het net zodat de netbeheerders daarop kunnen schakelen. Per project wordt bekeken welke rol netcongestie daar precies in speelt.
4.5 Financiering Ook met betrekking tot financiering van het beheer en onderhoud zien we een aantal kaders. In deze paragraaf schetsen wij de randzaken rondom financiering. De benodigde (geplande) financiering van het beheer en onderhoud komt aan bod in hoofdstuk 7.
4.5.1 Dekking en reserveringen Vanuit de bestaande onderhoudsbudgetten worden het beheer en het onderhoud van het vastgoed verricht. De afdeling Beheer is hier budgetverantwoordelijk voor. De volgende beleidsthema’s hebben een relatie met het beheer en onderhoud en hebben invloed op het onderhoudsbudget: Duurzaamheid Toegankelijkheid Mobiliteit Cultuur Binnen beheer gebouwen is een apart budget “verduurzaming maatschappelijke gebouwen”, jaarlijks wordt er een budget van € 90.000,- toegekend op Fcl 6450610/ Ecl 35452. Dit budget valt buiten de MJOP en kan aangewend worden om bij groot en renovatie onderhoudsprojecten de 14
verduurzamingscomponenten te bekostigen. Voorbeelden: het vervangen van beglazing door HR++ glas, het na-isoleren van een spouw bij een gevelproject, het vervangen van een oude gasketel door een nieuwere HR-gasketel of warmtepomp. Dit budget wordt beheerd door de bouwkundig adviseur. Vanuit de overige thema’s krijgen wij geen apart budget toegewezen dat specifiek naar het beheer en onderhoud van onze gebouwen gaat. Deze thema’s hebben elk hun eigen budget dat beheerd wordt door een beleidsmedewerker of beheerder. De voorziening groot onderhoud is bij de jaarrekening 2021 op aanwijzing van de accountant opgeheven. De voorziening was te hoog en werd niet meer aangemerkt als een egalisatievoorziening. De oorzaak hiervan is de coronacrisis en de daaruit voortvloeiende onzekerheid en beperkingen voor de projecten in 2020 en 2021. Ook het door krapte op de arbeidsmarkt tijdelijk ontbreken van een bouwkundig adviseur gedurende de eerste helft van 2022 en de grote doorlooptijden van aannemers en installateurs hebben tot uitstel van projecten geleid. Om deze reden is de voorziening omgezet naar een reserve. Het putten uit de reserve is volgens de BBV toegestaan voor een periode van één jaar. Daarna moet dit worden omgezet naar een nieuwe voorziening. Het grootste deel van de reserve valt dan vrij ten gunste van de jaarrekening 2022 of 2023.
Voor deze reserve hebben we reeds bestemmingen bepaald. In de loop van 2023 brengen we het reserve terug tot een acceptabel niveau. Reserve groot onderhoud 1 januari 2022 Dotatie reserve 2022 Stand reserve 6 december 2022
€ 720.296 € 249.665 € 969.961
4.5.2 Begrotingscyclus en methodiek De begroting voor 2023 is opgesteld en definitief gemaakt voordat dit gebouwenbeheerplan is opgesteld. Dat betekent dat de financiële kaders uit dit plan niet de kaders vormen voor de begroting van 2023. Dit gebouwenbeheerplan loopt echter van 2023 tot en met 2026, waarbij het jaar 2027 wel al in het plan wordt betrokken. De begroting voor het jaar 2027 kan tegen die tijd worden opgesteld aan de hand van dit gebouwenbeheerplan. Voor de vier jaren die daarop volgen, wordt een nieuw gebouwenbeheerplan opgesteld. Begroting 2023 (zie bijlage 5) Preventief onderhoud Groot onderhoud Renovatie onderhoud
€ 427.180 € 423.308 € 242.000 €1.092.488
Huidige begrotingsmethodiek:
Het budget voor preventief onderhoud is op gebouwniveau gespecificeerd en wordt elk jaar verhoogd met een inflatiepercentage. Voor 2023 was dit 4%. De afdeling Beheer heeft de ruimte om binnen het totaalbudget van preventief onderhoud te schuiven met bedragen tussen de verschillende gebouwen. Dit afhankelijk van het voorziene onderhoud in het begrotingsjaar. De voorziening Groot onderhoud en Renovatie onderhoud wordt elk jaar gedoteerd met een vast bedrag. De onttrekkingen zijn gebaseerd op het MJOP. Verschillen tussen de begrote en de werkelijke uitgaven worden gemuteerd op de voorziening. Omdat er in 2023 geen voorziening meer is, heeft er geen dotatie plaatsgevonden. 15
Investeringen naar aanleiding van veranderende regelgeving en wensen van gebruikers zijn niet begroot. In 2023 en 2024 is de verwachting dat het MJOP herijkt zal worden. Hierbij zijn we van plan prioriteiten te stellen, omdat er simpelweg met hetzelfde geld minder kan dan voorgaande jaren. Het uitgangspunt van het MJOP is het functioneel, veilig en schoon houden van het vastgoed.
16
5. Plan: Uitvoering beheer 2023-2026 In een ‘geoliede’ vastgoedorganisatie is men in staat om bewust keuzes te kunnen maken in de kwaliteit die met het vastgoed wordt nagestreefd en de middelen of kosten die hiervoor worden ingezet. Rekening houdend met de eerdergenoemde kaders, vraagt dat iets van de wijze waarop we ingericht zijn, welke tools wij hebben en hoe wij ons werk organiseren. Wij zien hierin mogelijkheden om onszelf verder te professionaliseren. In dit hoofdstuk lichten wij dit graag toe.
5.1 Organisatie De onderstaande afbeelding (figuur 3) betreft organogram van een deel van de organisatie, waarbij de onderdelen die een directe relatie hebben tot de afdeling Beheer zijn uitgelicht.
Figuur 3: Organogram
17
In de onderstaande afbeelding (figuur 4) is een beslisboom weergeven welke inzicht geeft aan de wijze waarop vragen worden toebedeeld.
Figuur 4: Beslisboom afdeling Beheer
5.2 Verschillende onderhoudsstrategieën De onderhoudsstrategie per object wordt bepaald aan de hand van de vastgoedstrategie. Deze vastgoedstrategie is vastgelegd in het Vastgoedbeleid. In dit document wordt gesproken over NEN 2767 onderhoudsconditie 3 voor de strategisch- en beleidsportefeuille en onderhoudsconditie 4 voor de verkoopportefeuille. In het gebouwenbeheerplan spreken wij echter over basiskwaliteit en minimaal onderhoud. Hierin zit naast conditie ook het beleid en risicoprofiel opgenomen. Tabel 2 geeft dit weer. Om te bepalen welk onderhoudskwaliteitsniveau voor welk gebouw van toepassing is, houden wij rekening met de volgende aspecten: Vastgoedstrategie per gebouw: strategisch, en beleid of verkoop (leidend). Het beleid per object: o Representativiteit o Mate van gebruik o Urgentie binnenmilieu (denk aan klimaat, geluid & licht). Wij onderscheiden twee verschillende kwaliteitsniveaus: Basiskwaliteit: het kwaliteitsniveau dat je hedendaags mag verwachten in een object of van de dienstverlening. Minimum: het niveau onder de basiskwaliteit dat in sommige (tijdelijke) situaties nog acceptabel is. Het betreft vormen van degradatie en verval die geen risico vormen ten aanzien van de veiligheid en gezondheid van haar gebruikers of bewoners of in strijd is met vigerende wet- en regelgeving.
18
Kernportefeuille
Niet-kernportefeuille
Voorkeur voor Huurovereenkomst
langdurige (>10jr) huurcontracten
Tijdelijke verhuur mogelijk
Minimaal kostprijs dekkend
Afhankelijk van functie kostprijs dekkend of marktconform
Efficiënt en effectief
Afhankelijk van doel verkoop
Onderhoudsniveau NEN 2767
Conditieniveau 3
Conditieniveau 4*
Onderhoudsstrategie
Basis Kwaliteit
Minimum*
Jaarlijks bij (D)MJOP*
op natuurlijke momenten
Ja, van ieder object
In overleg
Nee
Nee
Huurprijs Beheerstrategie
Vaststellen conditieniveau MJOP Commerciële verhuur toestaan
Tabel 2: aanpak en strategie per deelportefeuille (*op basis van de termijn en manier van afstoten kan er ook worden gekozen voor het zelfde niveau als de objecten in de kernportefeuille) De beleving van kwaliteit is vaak subjectief. Om die reden bestaat behoefte om de definitie Basis en Mimimaal vanuit verschillende invalshoeken te benaderen: technisch; veiligheid en gezondheid. Technische kwaliteit (wordt bepaald door de vastgoedstrategie) De technische definitie van basiskwaliteit beschrijft de kwaliteit van de gebruikte materialen en de fysieke staat van deze materialen. De minimale onderhoudsstaat bepalen we op basis van de gebrekenlijst van de NEN2627. Het standaard onderhoudsniveau dat we voor onze gebouwen hanteren is niveau 3 conform de NEN2627. Daarnaast hanteren we onderhoudsniveau 4 voor die objecten die we willen afstoten of slopen. De score loopt van 1 (zeer goed) tot 6 (zeer slecht). Voor elementen waar in de NEN2767 geen gebreken van zijn opgenomen, bepalen we de conditiescore op basis van diverse signalen. Denk hierbij aan signalen als storingsmeldingen, signalen van stakeholders en de kennis en ervaring van onze buitendienst medewerkers. Voordat conditie verbeterende maatregelen uitgevoerd worden, vind er een controle plaats waarbij het risico meegewogen wordt.
Veiligheid en gezondheid Op het gebied van veiligheid en gezondheid is het zogenaamde maatschappelijk aanvaardbaar risico de norm. Het maatschappelijk aanvaardbaar risico is veelal door de overheid omschreven in wetgeving en normering. Een gebouw moet veilig zijn. De veiligheid van de gebouwen omvat onder andere de mate van afsluitbaarheid, verlichting, brandveiligheid, valbeveiliging en constructieve veiligheid. De gezondheid van de gebouwen beschrijft de mate waarin de gezondheid van bewoners wordt beschermd. Voorbeelden van aspecten met betrekking tot gezondheid zijn vochthuishouding, ventilatie, asbest en legionella. De mate van ‘Gebruik’ en de ‘Urgentie van het binnenklimaat’ kunnen dan ook invloed op hebben op het kwaliteitsniveau van het onderhoud. In bijlage 3 is opgenomen welke vastgoedstrategie en -beleid er per object van toepassing is en tot welke onderhoudsstrategie dit leidt.
19
5.3 Onderhoudsvormen Voor de verschillende vormen van onderhoud hanteren wij ten behoeve van de boekhouding een aantal vaste definities die in lijn zijn met de Commissie BBV. In bijlage 2 zijn de definities van preventief-, groot- en renovatieonderhoud opgenomen. Onder de definitie preventief onderhoud verstaan wij naast de periodieke keuringen, inspecties en onderhoudscontracten tevens het correctieve onderhoud (storingen). 1. Keuringen, inspecties; 2. Onderhoudscontracten; 3. Storingen (correctieve onderhoud). Om grip te krijgen op de verhouding tussen preventief onderhoud en correctief onderhoud gaan wij operationeel gezien – niet boekhoudkundig – het storingsonderhoud los inzichtelijk maken van het preventief onderhoud. Wij maken dan binnen het preventief onderhoud onderscheidt tussen: Periodieke keuringen en inspecties; Onderhoudscontracten; Storingen / reparaties (correctieve onderhoud).
5.4 Focus gebieden Om beter mee te kunnen bewegen met de veranderingen in beleid, de markt en wetgeving en om betere keuzes te kunnen maken zien wij mogelijkheden onze dienstverlening de komende vier jaar verder te professionaliseren. Dit doen wij langs vier lijnen: Betere inzichten in onze gebouwen (dossier op orde). Optimaal gebruik van (beschikbare) systemen. Standaardiseren van werkprocessen. Verduurzaming verder integreren in het beheer en onderhoud. In de uitvoering ligt het zwaartepunt en de focus op drie gebouwen: Gemeentehuis Roden, De Brinkhof Norg en Sportcomplex De Hullen in Roden. Deze gebouwen zijn het grootst hebben de meest ingewikkelde installaties en vragen dus om het meeste geld binnen het budget.
5.4.1 Inzicht gebouwdossier Wij gaan ons de komende periode (in)richten op het verkrijgen van beter inzicht in de staat van het vastgoed en de compleetheid van onze vastgoedgegevens. Wij gaan hierbij de volgende informatie in kaart brengen voor een aantal (nog vast te stelen) gebouwen: Staat van het vastgoed: o Actuele kwaliteitsscores o Veiligheidsrisico’s Aantoonbaar voldoen aan wet- & regelgeving. Samenwerkingen met onderhoudspartijen: o Type samenwerking o Looptijd van contracten o Scope van de samenwerking o Tarieven.
20
5.4.2 Systemen Wij gebruiken binnen afdeling Beheer voor het beheren van onze gebouwen het systeem Antea GBI. In dit systeem staan allerlei gebouwgegevens opgenomen over de gebouwen in onze portefeuille. Daarnaast gebruiken wij het systeem ook voor het maken, opslaan en uitdraaien van onze MJOP’s. Op dit moment ondersteunt het systeem nog onvoldoende de beheerrol van de gemeente. De data die erin zit, is niet volledig en er is onvoldoende inzicht in de staat van het vastgoed en compleetheid van de vastgoeddata. Wij gaan het komende jaar vaststellen welke functies minimaal benodigd zijn om ons gebouwbeheer verder te professionaliseren. Daarna toetsen wij of Antea GBI hiervoor de juiste softwareoplossing is.
5.4.3 Processen Op dit moment zijn de onderhoudsprocessen niet vastgelegd. In de komende periode gaan wij de hoofdprocessen vastleggen om zo sturing te geven aan de betrokkenen bij het onderhoud. Dit doen wij door middel van de zogenaamde “swimming lanes procesflows”. In deze “swimming lanes” wordt inzichtelijk gemaakt welke afdeling zich op welke plaats in het proces bevindt en wat er van hen wordt verwacht. De volgende hoofdprocessen worden hierbij uitgewerkt: Storingsproces. Preventief onderhoudsproces (o.a. keuringen en contracten). Groot/ renovatieonderhoud.
5.4.4 Verduurzaming verder integreren in het beheer en onderhoud Zoals in het vorige gebouwenbeheerplan is aangegeven, waren een aantal van onze energielabels verlopen. In de afgelopen periode hebben wij deze energielabels opnieuw laten opstellen. De desbetreffende gebouwen zijn daarnaast voorzien van een maatwerkadvies, waarin drie duurzaamheidspakketten zijn samengesteld. Op basis van deze maatwerkadviezen is uiteindelijk de routekaart voor het verduurzamen van de vastgoedportefeuille (september 2020) opgesteld. Met deze routekaart ligt een solide basis om onze vastgoedportefeuille te verduurzamen. Per gebouw hebben wij inzicht in de uit te voeren duurzame maatregelen, de benodigde investeringen en de verwachte energiebesparingen. Wij beschikken over de informatie die nodig is voor de uitvoering. In de komende periode richten wij ons op het integreren van de duurzame maatregelen in de bestaande meerjarenonderhoudsplannen. Hiermee zorgen wij dat de duurzame maatregelen meerjarig worden gepland en borgen wij dat duurzaamheid structureel is ingebed in ons beheer en onderhoud van het vastgoed. Door het integreren van de duurzame maatregelen in de MJOP’s kunnen wij daarnaast kiezen voor de natuurlijke momenten. Wij zien ze in de MJOP’s namelijk aankomen.
Het omvormen van de bestaande MJOP naar duurzame MJOP (oftewel, de DMJOP) heeft invloed op de benodigde capaciteit, de planning van de uitvoering én de planning van de investeringen en kosten. Dit werken wij uit tot een integraal plan dat wij intern afstemmen met de beleidsvelden en financiën. In de onderstaande afbeelding beschrijven wij de processtappen om van een MJOP te komen tot een DMJOP.
Figuur 4: stappenplan MJOP naar DMJOP 21
6. Plan: Uitvoering onderhoud 2023-2026 In dit hoofdstuk staat omschreven welk onderhoud wij uitvoeren aan onze gebouwen. Wij maken hierbij onderscheid tussen preventief, groot- en renovatieonderhoud.
6.1 Sturen op onderhoud In de basis sturen wij het onderhoud op condities van bouwdelen en installaties. De gebouwen Brinkhof, de Hullen en het Gemeentehuis zijn in 2022 geïnventariseerd en de conditie is bepaald. Bij deze gebouwen sturen wij volledig op condities. Wanneer wij sturen op condities houden wij tevens rekening met onderstaande beleidsaspecten: Staat het gebouw op de nominatie om te worden afgestoten? In welke mate is representativiteit belangrijk? Wat is de mate van het gebruik? In welke mate is binnenmilieu belangrijk? Voor de overige gebouwen wordt er gestuurd op de bestaande meerjarenonderhoudsplanning (peildatum 1 juli 2015) en op basis van signalen vanuit stakeholders (reactief). Wij gaan de komende jaren meer gebouwen inventariseren en inspecteren, zodat wij ook bij deze gebouwen op condities kunnen gaan sturen.
6.2 Preventief onderhoud Het budget voor het preventief onderhoud is structureel en wordt elk jaar verhoogd met het inflatiepercentage dat jaar. Voor 2023 is een inflatiepercentage van 4% vastgesteld en een bedrag van € 427.180,- gebudgetteerd voor preventief onderhoud. Werkzaamheden die vallen onder preventief onderhoud zijn bijvoorbeeld contractonderhoud, binnen- en buitenschilderwerk, timmerwerk, vervangen van kranen en deurbeslag en werkzaamheden als gevolg van wettelijke verplichtingen. Deze werkzaamheden worden veelal uitgevoerd door middel van bestaande onderhoudscontracten of op basis van signalen van stakeholders. Voor de jaren 2024-2026 worden deze begrote kosten verhoogd met het inflatiepercentage. FCL Ecl 6051020 6053750 6053751 6053752 6053889 6053891 6410511 6510211 6510510 6511512 6530710 6530813 6720410 6721210 6721910 6722111 6722133 6722521 6722713 6722714
34740 34740 34740 34740 34740 34740 34740 34740 34740 34740 34740 34740 34740 34740 34740 34740 34740 34740 34740 34740
Omschrijving Overhead huisvestingskosten gemeentehuis(K) Werkplaats Roden(K) Werkplaats Norg(K) Werkplaats Peize(K) Aanhangers(K) Werktuigen(K) Najaarsmarkt (Rodermarkt)(K) Activiteitencentrum De Dobbe(K) Museum Kinderwereld(K) Legionella-onderzoek(K) Exploitatiekosten vm dorpshuis Norg(K) Voorz. huisvesting DNC(K) Abri's(K) Parken en plantsoenen(K) Begraafplaatsen(K) (kerk)Torens(K) Hertenkampen/kinderboerderijen(K) Sportvelden Veenhuizen(K) Onderhoud havezathe Mensinge(K) Onderhoud Winsinghof en andere gebouwen(K) 22
Begroot € 119.600,00 € 5.200,00 € 5.200,00 € 4.160,00 € 520,00 € 2.080,00 € 520,00 € 6.760,00 € 14.560,00 € 10.400,00 € 4.160,00 € 5.200,00 € 3.120,00 € 520,00 € 2.340,00 € 3.380,00 € 260,00 € 5.200,00 € 36.400,00 € 15.600,00
6722720 6722721 6723010 6723011 6723012 6723017 6723021 6723023 6724230 6724240 6760314
34740 34740 34740 34740 34740 34740 34740 34740 34740 34740 34740
Gebouw de Essen(K) Mfa Roderwolde(K) Woningen(K) Overige gebouwen(K) Gebouw Schoolstraat 1a, Norg(K) Vm cbs De Haven(K) Voormalige cbs de Regenboog(K) Vm school Langelo(K) Brandweerpost Roden(K) Brandweerpost Veenhuizen(K) Brengstation(K)
6790111 6790117 6790212 6790311 6790400
39799 39799 39799 39799 39799
De Hullen zwembad - huisvestingskosten (K) De Hullen sporthallen - huisvestingskosten(K) Huisvestingskosten/nutsbedrijven De Brinkhof(K) Sporthal Peize(K) Gymnastieklokalen(K)
€ 10.400,00 € 5.200,00 € 4.160,00 € 1.040,00 € 520,00 € 10.400,00 € 520,00 € 520,00 € 6.240,00 € 5.200,00 € 5.200,00 € 294.580,00 € 36.400,00 € 26.000,00 € 41.600,00 € 7.800,00 € 20.800,00 € 427.180,00
Tabel 3: Begroting preventief onderhoud 2023
6.3 Grootonderhoud In tabel 4 staan de geplande grootonderhoudswerkzaamheden voor de periode 2023 tot en met 2027 op type gebouw, waarbij er een onderscheid is gemaakt tussen de gebouwen die op condities worden gestuurd en overige gebouwen. De gebouwen die conditie gestuurd zijn, betreffen die gebouwen waarvoor dit jaar een nieuw MJOP voor is opgesteld. Binnen dit MJOP wordt nog geen onderscheid gemaakt in groot onderhoud en renovatieonderhoud. Deze budgetten en kosten moeten nog worden gesplitst.
Gebouwsoort
2024
2025
2026
2027
Totaal
Bedrijfsgebouwen
€
25.350
€
19.038
€
3.692
€
8.359
€
56.439
Geprivatiseerd
€
-
€
4.989
€
-
€
1.132
€
6.121
Koopobjecten
€
16.290
€
7.552
€
2.835
€
849
€
27.526
Monumenten
€
45.254
€
48.190
€
40.400
€
76.100
€
209.943
Onderwijsgebouwen
€
525
€
-
€
-
€
-
€
525
Overige gebouwen
€
13.167
€
15.674
€
-
€
1.000
€
29.841
Sociaal/Culturele gebouwen
€
40.066
€
97.834
€
20.986
€
87.050
€
245.937
Sport-/Gymgebouwen
€
23.684
€
79.433
€
9.980
€
93.934
€
207.030
€
13.949
€
266.842
€
292.507
€
16.922
€
590.221
€
178.286
€
539.551
€
370.400
€
285.346
€ 1.373.583
Totaal
23
Tabel 4: Grootonderhoud niet-conditiegestuurde gebouwen Gebouw
2024
De Brinkhof
€
2.237,68
2025
2026
2027
€
€ 273.097,74
€
459.127,76
Totaal 6.101,47
€
740.564,65
Gemeentehuis
€
9.186,75
€
95.465,70
€ 14.155,16
€
4.118,71
€
122.926,33
Hullen
€
2.525,02
€
759.420,64
€
€
6.702,01
€
773.901,96
Totaal
€ 13.949,46
€ 1.314.014,10
5.254,28
€ 292.507,18
€ 16.922,19
€ 1.637.392,93
Tabel 4.1: Grootonderhoud en Renovatie onderhoud van de conditie gestuurde gebouwen Er zijn een elftal gebouwen waarbij wij meer dan € 20.000,- uit gaan geven in de periode van 2023 tot en met 2027. Deze gebouwen, het jaartal en kosten zijn in onderstaande tabel 5 weergegeven. De rest van de geplande grootonderhoudswerkzaamheden kosten per gebouw minder dan € 20.000,-. Deze werkzaamheden zijn terug te vinden in de bijlage van dit plan. Gebouwnaam
Jaartal
Kosten
Winsinghhof l
2024
€ 30.873,88
Huiskamer Langelo
2024
€ 21.012,50
Sporthal Veenhuizen
2025
€ 31.110,72
Gymzaal Schoolstraat
2025
€ 23.272,83
Sporthal Peize
2027
€ 24.274,83
Kinderopvang Essen
2027
€ 22.196,72
Museum l Complex Mensinge
2027
€ 21.098,66
Tabel 5: Grootonderhoud > €20.000,-
6.4 Renovatieonderhoud In tabel 6 vindt u een overzicht van het geplande renovatieonderhoud voor de jaren 2023 tot en met 2027. Het totaal aan geplande renovatieonderhoud voor de komende vier jaar komt neer op € 272.141. Investeringen in renovatieonderhoud schrijven we in 20 jaar tijd af via de reguliere afschrijvingsmethode.
Gebouwsoort
2024
Bedrijfsgebouwen
€
Geprivatiseerd Koopobjecten
2025 11.818
2026 €
-
2027 €
-
Totaal
30.745
€
€
-
€
-
€
-
€
-
€
-
€
8.693
€
12.550
€
5.583
€
-
€
26.825
Monumenten
€
10.122
€
6.788
€
554
€
40.052
€
57.515
Onderwijsgebouwen
€
-
€
8.453
€
-
€
-
€
8.453
Overige gebouwen
€
866
€
-
€
2.760
€
-
€
3.625
Sociaal/Culturele gebouwen
€
-
€
40.584
€
66.824
€
2.477
Sport-/Gymgebouwen Gemeentehuis, Brinkhof, De Hullen
€
630
€
-
€
-
€
-
Totaal
€
€ 1.047.172 51.055
€ 1.127.364
24
€
42.563
€ 109.885 €
630
€ 1.047.172 €
75.720
€
42.529
€ 1.296.669
Tabel 6: Renovatieonderhoud niet-conditiegestuurde gebouwen Voor drie verschillende gebouwen zijn wij van plan meer dan € 10.000,- per gebouw uit te geven in de komende vier jaar. Deze gebouwen, de daarbij horende onderhoudsmaatregelen en de kosten van de maatregelen zijn weergegeven in de onderstaande tabel. Gebouwnaam
Jaartal
Kosten
Werkplaats & brandweer Norg
2024
€ 25.495,09
Dorpshuis Peize
2025
€ 20.200,06
Brandweerkazerne Veenhuizen
2025
€ 11.123,34
Altena
2025
€ 10.934,81
Kinderopvang Essen
2026
€ 60.606,95
Koetsierswoning l Complex Mensinge
2027
€ 18.088,69
Koetshuis l Complex Mensinge
2027
€ 18.088,69
Tabel 7: Renovatieonderhoud >€10.000,-
7. Financieel 7.1 Begroting 2019-2022 In de jaren 2020 en 2021 was er sprake van beperkingen in de uitvoering van werkzaamheden/ projecten ten gevolge van de Corona regelgeving. Door de schaarste en bewegingen op de arbeidsmarkt (veel medewerkers stromen door) kon de functie van bouwkundig adviseur in de eerste helft van 2022 niet ingevuld worden. Deze factoren hebben ertoe geleid dat er gedurende 2,5 jaar te weinig projecten in uitvoering zijn gegaan. Dit heeft ertoe geleid dat er een achterstand is ontstaan en dat de reserve groot onderhoud fors is opgelopen. In de onderstaande figuren is te zien op welk onderhoudstype de onderbesteding voornamelijk voorkomt en in welk jaar er relatief veel geld onbesteed is gebleven. Opvallend is dat in de afgelopen vier jaar de begroting voor preventief onderhoud ongeveer gelijk was aan de daadwerkelijke uitgaven. Op de categorieën grootonderhoud en renovatieonderhoud is minder dan de helft van het begrote bedrag daadwerkelijk besteed. Vooral in de jaren 2021 en 2022 is er relatief weinig van het begrote geld aan onderhoud besteed. Bij het schrijven van dit plan (december 2022) is het boekjaar 2022 is nog niet afgerond. De verwachting is dat er € 970.000 aan reserve is opgebouwd. Deze reserve is noodzakelijk om het uitgestelde werk alsnog uit te voeren. Inloop op de uitvoering vindt in 2023 plaats.
25
Begroot vs. werkelijk 2019 - 2022 €1.800.000 €1.600.000 €1.400.000 €1.200.000 €1.000.000 €800.000 €600.000 €400.000 €200.000 €Groot onderhoud
Preventief onderhoud Begroot
Renovatie onderhoud
Werkelijk
Figuur 5: Begroot vs. werkelijk 2019 – 2022 op type onderhoud
€2.500.000 €2.000.000 €1.500.000 €1.000.000 €500.000 €2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031
Figuur 6: Begroot vs. werkelijk 2019 – 2022 per jaar
7.2 Begroting 2023-2027 De begroting voor de komende vier jaar is een samenvatting van de voorgaande hoofdstukken uit dit gebouwenbeerplan en is opgebouwd uit een viertal posten, te weten: Preventief onderhoud. Grootonderhoud. Renovatie onderhoud. Reservering Grootonderhoud voorgaande jaren. In de onderstaande tabel geven wij samenvattend weer wat de geplande uitgaven zijn over deze vier posten voor de jaren 2024 tot en met 2027. In deze tabel hebben wij ook het jaar 2023 opgenomen, 26
maar zoals eerder benoemd is de onderhoudsbegroting voor 2023 reeds vastgesteld. Daarnaast is het plan om de reservering grootonderhoud grotendeels te spenderen in 2023, aangezien deze post onder andere voortkomt uit de onderbesteding van de afgelopen twee jaar. Daarnaast kan de reservering slechts één jaar worden aangewend. Daarna dient er boekhoudkundig een andere post te komen voor het bedrag.
Onderhoudssoort
2023
2024
2025
2026
2027
Totaal
Preventief onderhoud
€ 427.100
€ 425.000
€ 425.000
€ 425.000
€ 425.000
€ 1.700.000
Groot onderhoud
€ 423.308
€ 164.337
€ 272.709
€ 77.893
€ 268.423
€ 783.362
€ 13.949
€ 266.842
€ 292.507
€ 16.922
€ 590.221
€ 51.055
€ 80.192
€ 75.720
€ 42.529
€ 249.497
Groot onderhoud (nieuwe MJOP's) Renovatie onderhoud
€ 242.000
Renovatie onderhoud (nieuwe MJOP's) Totaal
1.047.172 € 618.311
€2.020.229
€ 1.047.172 € 906.497
€ 778.216
€ 4.323.253
Tabel 8: Samenvatting begroting 2023-2027 Daarnaast, zoals uitgelegd in hoofdstuk 5, gaan wij de manier waarop wij het vastgoed beheren de komende vier jaar professionaliseren. Hiervoor hebben wij vier focusgebieden gedefinieerd die wij deels met de huidige bezetting kunnen realiseren, maar ook deels met marktpartijen realiseren. Onze verwachting is dat wij hiervoor de komende vier jaar € 100.000,- tot € 150.000,- aan budget voor nodig hebben. Dit budget staat los van het reguliere onderhoudsbudget.
27
BIJLAGE I: VASTGOEDLIJST 1
Straat Brink
Huisnr. Postcode 9331 AA 1
Plaats Norg
Naam De Brinkhof
Vastgoedstrategie Kernportefeuille
2
Dorpshuisstraat
1
9331 AX
Norg
Voormalig dorpshuis (Dr. Nassaucollege)
Kernportefeuille
3
Eenerstraat
4
De Aanleg
69
9331 VE
Norg
Brandweerkazerne Norg
Kernportefeuille
4
9321 DD
Peize
Werkplaats + brandweerkazerne Peize
Kernportefeuille
5
Hereweg
1A
931 CL
Peize
Sporthal & gymzaal Peize
Kernportefeuille
6
Esweg
2A
9321 BN
Peize
Kinderopvang in MFA De Essen
Kernportefeuille
7
Zevenhuisterweg
3A
9311 VA
Nieuw- Roden
Voetbalboerderij VV Nieuw-Roden
Kernportefeuille
8
Kanaalstraat
38
9301 LT
Roden
K38 - De Haven
Kernportefeuille
9
Koerskamp
2A
9301 BE
Roden
De Dobbe
Kernportefeuille
10
Schonauwen
2A
9301 SP
Roden
Gymzaal
Kernportefeuille
11
Ceintuurbaan Zuid
6
9301 HX
Roden
Sportcentrum De Hullen
Kernportefeuille
12
Brink
10
9301 JL
Roden
Winsinghof
Kernportefeuille
13
Brink
31
9301 JK
Roden
Museum Kinderwereld
Kernportefeuille
14
Mensingheweg
1
9301 KA
Roden
Mensinge complex - koetsierswoning
Kernportefeuille
15
Mensingheweg
3
9302 KA
Roden
Mensinge complex - koetshuis
Kernportefeuille
16
Mensingheweg
7
9303 KA
Roden
Mensinge complex - havezathe
Kernportefeuille
17
Raadhuisstraat
1
9301 AA
Roden
Gemeentehuis
Kernportefeuille
18
Hoofdstraat
21- A
9315 PA
Roderwolde
MFA Roderwolde
Kernportefeuille
19
Kerklaan
5
9341 AV
Veenhuizen
Gymzaal
Kernportefeuille
20
Oude Gracht
8
9341 AA
Veenhuizen
Brandweerkazerne Veenhuizen
Kernportefeuille
21
Amerika
26
9342 TC
Een
Baansportcentrum
niet-kernportefeuille
22
Achteromweg
1
9321 VE
Peize
Woning, tbv Peize Zuid
niet-kernportefeuille
23
Achteromweg
5
9321 VE
Peize
Woning, tbv Peize Zuid
niet-kernportefeuille
24
J.P. Santeeweg
118
9321 TB
Nietap
Woning
niet-kernportefeuille
28
onderhoudsniveau NEN2767
3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 4 4 4 3
25
Schoolstraat
5
9331 BA
Norg
Sporthal OBS De Hekakker
niet-kernportefeuille
26
Eenerstraat
67A
9331 VE
Norg
Gemeentewerf
niet-kernportefeuille
27
Schoolstraat
1A
9331 AV
Norg
Voormalige gemeentewerkplaats
niet-kernportefeuille
28
Borglaan
3
9301 ZE
Roden
Woning, tbv Roden Zuid
niet-kernportefeuille
29
1e energieweg
10
9301 LK
Roden
Gemeentewerf
niet-kernportefeuille
30
Overslagweg
3
9301 ZN
Roden
Brengstation
niet-kernportefeuille
31
Hullenweg
1A
9301 ZD
Roden
Postduivenvereniging
niet-kernportefeuille
32
Paaskamp
9x11
Roden
Garagebox
niet-kernportefeuille
33
Paaskamp
9x3
Roden
Garagebox
niet-kernportefeuille
34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52
Vennootsweg
1A
Een
berging op begraafplaats
geen verblijfobject
Aan de Vaart
23T
Foxwolde
transformatorhuisje
geen verblijfobject
Steeg
3
Langelo
Bergingsloods de Steeg
geen verblijfobject
Beukenlaan
15A
Nieuw-Roden
berging op begraafplaats
geen verblijfobject
Esweg
14A
Nieuw-Roden
Kinderboerderij
geen verblijfobject
Nieuw-Roden
Schuurtje bij Dorpshuis Nijroon
geen verblijfobject
Roderweg Kerkhofsdrift
3
Norg
berging op begraafplaats
geen verblijfobject
Smeerveensedijk
2G
Peize
G1302
geen verblijfobject
Peize
hokje op begraafplaats
geen verblijfobject
Peize
hokje naast Clubgebouw VV Peize
geen verblijfobject
Peize
berging op begraafplaats
geen verblijfobject
Oude Velddijk Hereweg
1B
Oude Velddijk Brink
10T
Roden
transformatorhuisje
geen verblijfobject
Dwazziewegen
5T
Roden
transformatorhuisje
geen verblijfobject
Produktieweg
5T
Roden
transformatorhuisje
geen verblijfobject
Hagen
7T
Roden
transformatorhuisje
geen verblijfobject
Hullenweg
2G
Roden
hokje bij voetbalveld vv ONR
geen verblijfobject
Hullenweg
2V
Roden
Hokje bij voetbalveld vv ONR
geen verblijfobject
Roden
Hokje bij voetbalveld VV ONR
geen verblijfobject
Roden
Pand Atletiekbaan
geen verblijfobject
Hullenweg Norgerweg
2V
29
4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 3 4 4 3 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4
53 54 55 56 57 58 59 60 61
Norgerweg
Pastoors Erf
8
1 2 3 4 5 6 7 8
Hoofdweg Langelo Norgerweg Een Roderweg Roden Altenaweg Schaapdijk Esweg Peize Giezenstraat Groningerweg
10 18 86 33 7c 2 3 96
9 10 11 12 13
Terheijlsterweg Kerkstraat Brink Norg Brink Roden Hoofdstraat Roderwolde
14
Borglaan
13A
Norgerweg
Roden
berging op begraafplaats
geen verblijfobject
Roden
Hokje op begraafplaats
geen verblijfobject
3 3 4 4 3 4 3 4 3
Norgerweg
2A
Roden
Sanitaire units Camping Ot en Sien
geen verblijfobject
Produktieweg
18A
Roden
Hokje op hondenuitlaatveld
geen verblijfobject
Pastorielaan
6
Roderwolde
berging op begraafplaats
geen verblijfobject
Ir mentropweg
46T
Veenhuizen
transformatorhuisje
geen verblijfobject
Eikenlaan
5
Veenhuizen
Berging op begraafplaats
geen verblijfobject
Veenhuizen
Bijgebouw Voetbalvereniging Veenhuizen
geen verblijfobject
Veenhuizen
Hertenkamp Veenhuizen
geen verblijfobject
9333 PB 9442 PH 9311 PB 9321 XG 9334 TJ 9321 BN 9305 TG 9321 TE
Langelo Een Roden Altena Peest Peize Roderesch Peizermade
Huiskamer Langelo MFA Een Dorpshuis Ny-Roon Dorpshuis Altena Peester Mug Dorpshuis Peize in MFA De Essen Dorpshuis - RAShuys Roderesch Dorpshuis De Schakel Peizermade
onderhoudsverplichting
1 2 2 8 25
9311 PS 9321 HB 9331 AA 9301 JL 9315 PA
Nieuw-Roden Peize Norg Roden Roderwolde
Toren NH Kerk Nieuw Roden Toren NH Kerk Peize Toren NH Kerk Norg Toren NH Kerk Roden Toren NH Kerk Roderwolde
onderhoudsverplichting
onderhoudsverplichting
3 3 3 3 3
7
9301 ZE
Roden
Korfbal Borglaan
onderhoudsverplichting
3
Hoofdweg
30
onderhoudsverplichting onderhoudsverplichting onderhoudsverplichting onderhoudsverplichting onderhoudsverplichting onderhoudsverplichting onderhoudsverplichting
onderhoudsverplichting onderhoudsverplichting onderhoudsverplichting
3 3 3 3 3 3 3 3
BIJLAGE 2 DEFINITIES ONDERHOUDSVORMEN Gemeente Noordenveld hanteert een aantal vaste definities voor de verschillende onderhoudsvormen. Deze definities zijn als volgt: Preventief onderhoud: Het jaarlijks terugkerend onderhoud in de vorm van onderhoudscontracten (schoonmaak, cv-installatie, alarminstallaties, etc.), geraamde uren van bouwkundige buitendienst en de materiaalkosten voortvloeiend uit de onderhoudscontracten en het onderhoud verricht door de eigen dienst (verf, sloten, hout). Dit onderhoud wordt elk jaar rechtstreeks opgenomen in de exploitatie van de begroting. Groot onderhoud: Dit heeft als doel de waarde van het object in stand te houden. Het betreft het herstel van wat een gevolg is van het normale slijtageproces. Ook bij groot onderhoud waarbij min of meer de oude staat wordt hersteld, worden de daaraan verbonden kosten als onderhoudskosten aangemerkt. Hierbij moet worden gedacht aan het instandhoudingsonderhoud (vervangen vloerbedekking, toiletgroepen aanpassen). Ten gevolge van de nieuwe regelgeving (BBV) wordt dit onderhoud naar aanleiding van dit beheerplan in één keer ten laste gebracht van de exploitatie. Renovatie onderhoud (investering): Van renovatie is sprake als er een geheel nieuw object tot stand komt of wanneer door toevoegingen, verbeteringen en/of wijzigingen de gebruiksduur en/of levensduur van een bestaand object aanmerkelijk toeneemt.
Wij spreken hier onder andere van huisvestingsonderhoud (vervangen dakbedekking e.d.) dat verweven zit in het IHP. De onderverdeling komt overeen met de verdeling die ook gehanteerd wordt voor de onderwijsgebouwen. Met betrekking tot de investeringen gerelateerd aan dit type onderhoud is de reguliere afschrijvingssystematiek van toepassing.
31
BIJLAGE 3 WETTELIJKE KADERS Bouwbesluit 2012
Brandveiligheid
Arbowet
Wet milieubeheer
Monumentenwet
Volksgezondheid VN-Verdrag Handicap
In het Bouwbesluit 2012 staan de eisen voor zowel bestaande bouw als ver- en nieuwbouw. Het niveau van onderhoud en de minimale wettelijke kwaliteitseisen bepalen het kwaliteitsniveau van gebouwen. Voor het verkrijgen van een omgevingsvergunning moeten de nieuw te bouwen en de te renoveren gebouwen ook voldoen aan het Bouwbesluit 2012. De eisen voor brandveiligheid van gebouwen staan verwoord in het eerder benoemde Bouwbesluit 2012 (met NEN-normen), de gemeentelijke Bouwverordening, de Arbowet, de Wet Milieubeheer, de Brandveiligheidsverordening, de Drank- en Horecawet en in gemeentelijke wetgeving zoals de Algemeen Plaatselijke Verordening. De gebouwen die wij onderhouden moeten aan deze eisen voldoen. In dit plan heeft de Arbowet betrekking op de bescherming van werknemers tegen gevaren tijdens het werk in en aan gebouwen. De Arbowet bevat regels voor werkgevers en werknemers om de gezondheid, veiligheid en het welzijn van de werknemers te bevorderen. Het doel van deze wet is om ongevallen en ziektes, veroorzaakt door het werk, te voorkomen. Verder worden in het Arbobesluit zaken geregeld die te maken hebben met factoren zoals behaaglijkheid en comfort als het gaat over het binnenklimaat. Maar ook zaken als: veilig werken op daken en aan gevels, veiligheidsvoorzieningen voor machines, veilige werkplekken, geluidhinder, schadelijke stoffen, enzovoort.
De wettelijke regels hiervoor staan in de Arbowet 1998, Arbo-besluit en Arbo-regelingen, Wet Milieubeheer, Bouwbesluit 2012 en gemeentelijke Bouwverordening. Het voldoen aan deze wettelijke eisen brengt uiteraard ook structurele kosten met zich mee. Jaarlijks maken wij bijvoorbeeld kosten voor het omgaan met en onderhoud van elektrotechnische installaties, machines en handgereedschap, de NEN 3140 norm. Volgens deze norm moeten eigenaren dan wel gebruikers deze installaties regelmatig laten inspecteren. Dit laten wij uitvoeren door Elektrospect. RI&E worden hierbij uitgevoerd door de preventiemedewerker van gemeente Noordenveld. De Wet milieubeheer is bedoeld om te voorkomen dat gebouwen gevaar, schade of hinder naar buiten toe veroorzaken en is van toepassing op vrijwel alle gebouwen met installaties. In de wet staan niet alleen milieuvoorschriften, maar ook eisen op het gebied van veiligheid. De eisen gaan onder andere over periodieke keuringen van stookinstallaties (CV), brandblusmiddelen, verwijderen van asbest en keuze van materialen bij renovatie en/of groot onderhoud. Monumentenzorg stelt extra eisen aan het beheer en onderhoud van gebouwen met een monumentaal karakter. Monumentenwacht van de provincie Drenthe inspecteert deze gebouwen periodiek. Op basis van de inspectie volgen aanbevelingen over het onderhoud.
Deze aanbevelingen vertalen we samen met Monumentenwacht in maatregelen, die wij opnemen in onze meerjarenplanning onderhoud gebouwen. De onderhoudskosten voor monumenten zijn vanwege hun specifieke karakter hoger dan voor gebouwen uit latere perioden. Waar mogelijk maken we maximaal gebruik van (provinciale) subsidies voor het onderhouden van onze monumenten. De meerjarenplanning dient als onderlegger voor de subsidieaanvragen. Het gaat hierbij om eisen die worden gesteld aan de lucht- en waterkwaliteit in en rondom gebouwen. Preventie van de legionellabacterie is hiervan een goed voorbeeld. Ook met deze wetgeving moeten we rekening houden bij verbouwingen en renovaties. Het VN-Verdrag Handicap gaat over alle terreinen van het leven. Er staat onder andere in dat mensen met een beperking recht hebben op werk, onderwijs, zorg en toegang tot informatie. Zij hebben net als ieder ander het recht om deel te nemen aan sport, cultuur en recreatie. Ook hebben zij het recht zelfstandig te wonen, een gezin te vormen en zelf beslissingen te nemen (zo nodig met ondersteuning). Personen met een handicap omvat personen met langdurige fysieke, mentale, intellectuele, zintuigelijke beperkingen en chronisch zieken. In het bijzonder moet rekening gehouden worden met personen met een meervoudige beperking (bijvoorbeeld: de doof-blinde).
Het VN-Verdrag Handicap is gericht op de overheid (rijk, provincies en gemeenten). Deze moet ervoor zorgen dat mensen met een beperking van al hun rechten gebruik kunnen maken. Mensen met een beperking ervaren regelmatig drempels als zij aan de samenleving willen deelnemen. Bijvoorbeeld omdat de openbare ruimte, gebouwen, toiletten, websites of winkels niet toegankelijk zijn. Voor openbare gebouwen is het heel belangrijk dat deze toegankelijk zijn voor iedereen. Toegankelijkheid gaat verder dan alleen de ‘drempel’ die men tegenkomt om het gebouw 32
Asbest
Legionella
binnen te komen. Het gaat om het kunnen vinden van het gebouw, de bereikbaarheid vanaf de openbare weg, de betreedbaarheid van het gebouw en de bruikbaarheid van het gebouw. Uiteraard moet er te allen tijde rekening worden gehouden met het veiligheidsaspect en dient bij nood een veilige vluchtroute of uitgang voor mensen met een beperking vindbaar en bruikbaar te zijn. Er ligt nog een grote uitdaging om deze toegankelijkheid voor bestaande bouw te realiseren. Bij toekomstige verbouwingen en renovaties houden wij rekening met de eisen van dat moment. De stichting Toegankelijk Noordenveld is het panel ervaringsdeskundigen in onze gemeente. Het VN-Verdrag Handicap verplicht gemeenten om mensen met een handicap in de gelegenheid te stellen actief betrokken te zijn bij besluitvormingsprocessen over beleid en programma’s. Deze verplichting is in lijn met de ambitie als beschreven in het coalitieakkoord 2018-2022. Hierin staat in de inleiding geschreven dat inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties en instellingen nauw betrokken worden bij planvorming en -uitvoering vanuit de gemeente. Wij maken gebruik van de expertise van ervaringsdeskundigen door Toegankelijk Noordenveld standaard als stakeholder uit te nodigen bij besluitvormingsprocessen over beleid en programma’s.