1. Bestemmingsplan herontwikkeling en uitbreiding zandwinning Amerika
Tekst van het document
Amerika te Een - Herinrichting en uitbreiding zandwinning Amerika Toelichting Bestemmingsplan
K3Delta BV 2 april 2021
Project Opdrachtgever
Document Status Datum Referentie
Projectcode Projectleider Projectdirecteur
Auteur(s) Gecontroleerd door Goedgekeurd door
Amerika te Een - Herinrichting en uitbreiding zandwinning Amerika K3Delta BV
Toelichting Bestemmingsplan Definitief 02 2 april 2021 120355/21-005.451
120355 R. Lohrmann ir. H.J.M.A. Mols
mr. P.P. Szostak, mr. N. Duin mr. E. Buwalda R. Lohrmann
Paraaf
Adres
Witteveen+Bos Raadgevende ingenieurs B.V. | Deventer Stationsweg 5 Postbus 3465 4800 DL Breda +31 (0)76 523 33 33 www.witteveenbos.com KvK 38020751
Het kwaliteitsmanagementsysteem van Witteveen+Bos is gecertificeerd op basis van ISO 9001. © Witteveen+Bos Niets uit dit document mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt in enige vorm zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Witteveen+Bos noch mag het zonder dergelijke toestemming worden gebruikt voor enig ander werk dan waarvoor het is vervaardigd, behoudens schriftelijk anders overeengekomen. Witteveen+Bos aanvaardt geen aansprakelijkheid voor enigerlei schade die voortvloeit uit of verband houdt met het wijzigen van de inhoud van het door Witteveen+Bos geleverde document.
INHOUDSOPGAVE
1
INLEIDING
7
1.1
Aanleiding
7
1.2
Ligging plangebied
7
1.3
Vigerend bestemmingsplan
8
1.4
Andere procedure(s) en gerelateerde projecten
9
1.4.1
9
Omgevingswet
1.5
Leeswijzer
10
2
BESCHRIJVING PLANGEBIED
11
2.1
Introductie
11
2.2
Huidige situatie
11
2.3
Het ontwerp
11
3
BELEIDSKADER
13
3.1
Inleiding
13
3.2
Rijksbeleid
13
3.2.1 3.2.2
13 14
3.3
3.4
3.5
Nationale Omgevingsvisie (NOVI) Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro)
Provinciaal beleid
14
3.3.1 3.3.2 3.3.3
14 17 19
Omgevingsvisie Drenthe 2018 Provinciale Omgevingsverordening 2018 Natuurvisie Drenthe 2014
Regionaal beleid
20
3.4.1
20
Jaarplan 2020 waterschap Noorderzijlvest
Gemeentelijk beleid
20
3.5.1
Omgevingsvisie Noordenveld 2030
20
4
MILIEU- EN OMGEVINGSASPECTEN
22
4.1
Inleiding
22
4.2
Milieueffectrapportage
22
4.2.1 4.2.2 4.2.3 4.3
Natuur 4.3.1 4.3.2 4.3.3
4.4
4.5
4.6
4.7
4.11
4.12
Toetsingskader Resultaten Conclusie
28 29 34
4.4.1 4.4.2 4.4.3
Toetsingskader Resultaten Conclusie
34 35 37
Cultuurhistorie en archeologie
37
4.5.1 4.5.2 4.5.3
37 38 41
Toetsingskader Resultaten Conclusie
Bodem en niet gesprongen explosieven
42
4.6.1 4.6.2 4.6.3
42 42 45
Toetsingskader Resultaten Conclusie
Water
45 Toetsingskader Resultaten Conclusie
Verkeer
45 46 48 48
Huidige en toekomstige situatie Conclusie
Geluid 4.9.1 4.9.2 4.9.3
4.10
28
34
4.8.1 4.8.2 4.9
22 23 27
Landschap
4.7.1 4.7.2 4.7.3 4.8
Aanwezigheid m.e.r.-plicht Resultaten MER Resultaten
48 49 49
Toetsingskader Opzet onderzoek Conclusie
49 50 53
Luchtkwaliteit
54
4.10.1 4.10.2
54 54
Toetsingskader Resultaten en conclusie
Externe veiligheid
55
4.11.1
Conclusie
56
Bedrijven- en milieuzonering
56
4.12.1
57
Conclusie
5
JURIDISCHE PLANBESCHRIJVING
58
5.1
Algemeen
58
5.1.1 5.1.2 5.1.3
58 58 59
Wat is een bestemmingsplan? Over bestemmen en aanduiden Hoofdstukopbouw van de regels
5.2
Dit bestemmingsplan
59
5.2.1 5.2.2 5.2.3
60 60 60
Bestemmingen Dubbelbestemmingen Algemene regels
6
UITVOERBAARHEID
62
6.1
Maatschappelijke uitvoerbaarheid
62
6.2
Economische uitvoerbaarheid
62
6.2.1
62
Financiering en grondverwerving
6.3
Handhaafbaarheid
63
7
PROCEDURE
64
7.1
Inleiding
64
7.2
Ontwerpfase
64
7.2.1 7.2.2 7.2.3
64 64 64
Vooroverleg Voorbereidingsprocedure en inspraak Zienswijzen op het ontwerpbestemmingsplan
7.3
Vaststellingsfase
64
7.4
Beroepsfase
65
Laatste pagina
65
Bijlage(n) I
MER
Aantal pagina's -
1 INLEIDING 1.1
Aanleiding
Nabij de provinciegrens van Groningen, Friesland en Drenthe, ten noordwesten van het buurtschap Een, gemeente Noordenveld (Drenthe) ligt de actieve zandwinplas Amerika, welke al circa 40 jaar een centrale zandwinningplaats voor ophoogzand is. Het zand vormt een stabiele basis voor de wegen- en huizenbouw en wordt onder andere ook gebruikt bij de aanleg van sportparken en paardenbakken in de regio. K3Delta BV (voorheen Delgromij), hierna te noemen K3, is eigenaar en exploitant van de zandwinplas in Amerika. Met de operationele zandwinning op deze locatie voorziet K3 in de regionale vraag naar ophoogzand met een gemiddelde jaarlijkse afzet van circa 100.000-150.000 m³. Op dit moment heeft K3 al te maken met een toenemende vraag tot circa 200.000 m³ per jaar. Ook in de komende jaren wordt een toenemende vraag verwacht. Doordat het aantal zandwinningen in de regio afloopt en zandwinning in het Nederlandse deel van de Eems-Dollard sinds 2000 niet meer is toegestaan, dreigt er een schaarste aan bouwstofgrondstoffen, waaronder ophoogzand, te ontstaan. Om ook in de toekomst te kunnen voorzien in de regionale vraag naar ophoogzand wil K3 de huidige actieve zandwinning uitbreiden. Gelijktijdig met de uitbreiding van de zandwinning wil K3 ook de natuur in het gebied ontwikkelen en maatschappelijke meerwaarde creëren.
Om een optimale inpassing tot stand te brengen is een ontwikkelingsvisie opgesteld die een mogelijk integraal eindbeeld schetst. Dit eindbeeld is uiteengezet in paragraaf 2.3. Op hoofdlijnen betreft dit ontwerp een uitbreiding van de actieve zandwinning met 30 ha en bijkomend 10 ha nieuwe natuur. Ook wordt de huidige zandwinningslocatie omgezet naar een natuurbestemming. Dit om de bestemming van dit gebied overeen te laten komen met de werkelijke functie. De voorgenomen ontwikkeling is in strijd met de vigerende bestemmingsplannen en wordt daarom juridisch-planologisch mogelijk gemaakt door middel van de vaststelling van een nieuw bestemmingsplan voor dit plangebied.
1.2
Ligging plangebied
Op afbeelding 1.1 is de globale ligging van het plangebied weergegeven. Het plangebied omvat zowel de huidige zandwinningslocatie als de uitbreiding. De huidige zandwinningslocatie wordt echter omgezet naar een natuurbestemming. Het plangebied heeft betrekking op het gebied ten westen van de bestaande zandwinplas tussen ‘De Gruppel’ (ook wel bekend als de Noordenveldsewijk), een geografisch belangrijke watergang, en het aan de noordzijde gelegen zanddepot. De totale oppervlakte sterkt zich uit over circa 40 ha. De grens van het bestemmingsplan is de contour van de locatie waarbinnen de nieuwe ontgronding en natuurontwikkeling is voorzien. Tevens bevat de grens van het bestemmingsplan de huidige winningslocatie om de bestemmingsomzetting naar natuur mogelijk te maken. Ook de aansluiting op de bestaande zandwinplas is hierin meegenomen.
7 | 65
Witteveen+Bos | 120355/21-005.451 | Definitief 02
Aan de oost- en noordzijde van het plangebied wordt reeds zand gewonnen. Aan de zuid- en oostzijde zijn tevens stroken natuur gelegen. De planlocatie ligt nabij Amerika en de N979. De bestaande oostelijke zandwinplas binnen de rode stippellijn en buiten de blauwe begrenzing van de uitbreiding, krijgt de bestemming natuur.
Afbeelding 1.1 De globale ligging van het plangebied (rode contour) en de bestaande (en operationele) zandwinplas. Het gebied dat voor de herinrichting in ogenschouw wordt genomen is globaal met een stippellijn aangegeven, in aanvulling op de beoogde uitbreidingslocatie
1.3
Vigerend bestemmingsplan
In het plangebied zijn meerdere bestemmingsplannen vigerend (vastgesteld door de gemeente Noordenveld). Het betreffen: het bestemmingsplan ‘Buitengebied Noordenveld’ (onherroepelijk; op 17 april 2013 vastgesteld); het bestemmingsplan ‘Parkeren Noordenveld’ (onherroepelijk; op 20 juni 2018 vastgesteld).
Afbeelding 1.2 geeft een overzicht van de van toepassing zijnde bestemmingen van het bestemmingsplan ‘Buitengebied Noordenveld’ in het plangebied. Voor het bestemmingsplan ‘Parkeren Noordenveld’ geldt dat dit plan parkeerregelgeving bevat met als doel te verzekeren dat voldoende parkeergelegenheid is gerealiseerd op eigen terrein bij ruimtelijke ontwikkelingen.
8 | 65
Witteveen+Bos | 120355/21-005.451 | Definitief 02
Afbeelding 1.2 Uitsnede bestemmingsplan Buitengebied Noordenveld. Het plangebied is rood omlijnd
Ter plaatse van het plangebied geldt de enkelbestemming ‘Agrarisch’. Tevens geldt voor een deel van het plangebied de dubbelbestemming ‘Waarde - Archeologie 2’. De voorziene ontwikkelingen zijn niet mogelijk op grond van het vigerende bestemmingsplan ‘Buitengebied Noordenveld’. Om deze reden wordt het bestemmingsplan herzien. Onderhavig plan betreft een bestemmingsplanwijziging om zandwinning op die percelen mogelijk te maken en zo in de toekomst aan de behoefte aan ophoogzand in de regio te kunnen blijven voldoen. Daarnaast wordt een deel van de agrarische grond gewijzigd naar nieuwe natuur om een nieuwe impuls te geven aan het landschap, met inpassing van recreatieve, maatschappelijke meerwaarde, nieuwe natuurontwikkeling, klimaatadaptatie en verankering in de omgeving. Dit is niet mogelijk op grond van de huidige agrarische bestemming op de planlocatie.
1.4
Andere procedure(s) en gerelateerde projecten
Naast het voorliggende bestemmingsplan wordt er tevens een milieueffectrapportage (MER) opgesteld (bijlage I). Het MER bevat de milieu-informatie die nodig is voor de besluitvorming. De onderzoeken ten behoeve van het MER liggen tevens ten grondslag aan dit bestemmingsplan.
Na het uitvoeren van een vergunning inventarisatie is gebleken dat er diverse vergunningen en besluiten benodigd zijn. Dit betreft de volgende vergunningen: ontgrondingsvergunning watervergunning; omgevingsvergunning (milieu); mogelijk vergunning Wet natuurbescherming.
1.4.1
Omgevingswet
Naar verwachting treedt de Omgevingswet (Ow) op 1 januari 2022 in werking. De Omgevingswet betreft een wet die een verregaande vereenvoudiging van het stelsel van wetgeving voor de ontwikkeling en het beheer van de leefomgeving (omgevingsrecht) beoogt door dit moment vigerende wetten en honderden regels te bundelen in één nieuwe wet. De wet betekent een aanzienlijke inhoudelijke reductie van regels op het gebied van water, lucht, bodem, natuur, infrastructuur, gebouwen en cultureel erfgoed. Het overgangsrecht
9 | 65
Witteveen+Bos | 120355/21-005.451 | Definitief 02
in de Invoeringswet Omgevingswet (IOw) en in het Invoeringsbesluit Omgevingswet regelt de verhouding tussen nieuwe en bestaande regelgeving. Paragraaf 11.2 van de IOw bevat het overgangsrecht voor de kerninstrumenten van de Ow: de omgevingsvisie, programma’s, het omgevingsplan, de omgevingsverordening en waterschapsverordening, algemene rijksregels, de omgevingsvergunning, het projectbesluit en instructieregels. De uitwerking van het overgangsrecht kan overigens nog wijzigen in de parlementaire behandeling van het wetsvoorstel voor de Invoeringswet Omgevingswet. Relatie met het voorliggende bestemmingsplan Op het moment van inwerkingtreding van de Omgevingswet, gaat dit bestemmingsplan op in het omgevingsplan van de gemeente. Bij inwerkingtreding van de Omgevingswet heeft namelijk iedere gemeente van rechtswege één omgevingsplan (artikel 22.1 Ow). Het overgangsrecht, beschreven in de Invoeringswet Omgevingswet (IOw), regelt dat de gemeente in 2021 in ieder geval een omgevingsplan heeft dat gevuld is met (1) de regels die van rijksniveau naar gemeenteniveau gaan en (2) de bestaande ruimtelijke plannen en een aantal verordeningen (artikel 1.1, onderdeel JI IOw). Deze twee onderdelen vormen samen het tijdelijk deel van het omgevingsplan. Conclusie Het oude recht is van toepassing op procedures die voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet zijn gestart.
Op dit bestemmingsplan is derhalve de Omgevingswet nog niet van toepassing. Ook is het overgangsrecht nu zo ingestoken dat alles wat in bestemmingsplannen, beheersverordeningen en omgevingsvergunningen is geregeld in feite gewoon geldig blijft na invoering van de Omgevingswet als onderdeel van het omgevingsplan. De Omgevingswet brengt geen gevolgen met zich mee voor de procedure en opzet van dit bestemmingsplan.
1.5
Leeswijzer
De toelichting bij voorliggend bestemmingsplan bestaat uit 7 hoofdstukken. Na dit eerste inleidende hoofdstuk wordt in hoofdstuk 2 een beschrijving gegeven van het plangebied en het voornemen. In hoofdstuk 3 wordt het beleidskader beschreven dat van toepassing is op de planlocatie. Hoofdstuk 4 onderbouwt de effecten van de voorgenomen ontwikkeling op de omgevingsaspecten. In hoofdstuk 5 worden de planregels toegelicht. Vervolgens worden in hoofdstuk 6 en 7 de uitvoerbaarheid respectievelijk de bestemmingsplanprocedure beschreven.
10 | 65
Witteveen+Bos | 120355/21-005.451 | Definitief 02
2 BESCHRIJVING PLANGEBIED 2.1
Introductie
In dit hoofdstuk wordt het plangebied beschreven. Eerst wordt ingegaan op de huidige situatie en vervolgens wordt ingegaan op de planbeschrijving.
2.2
Huidige situatie
In de kop van Drenthe bevindt zich, nabij het buurtschap Amerika, de bestaande zandwinlocatie 'Amerika'. De bestaande zandwinplas is gelegen tussen het dorp Een en het buurtschap Een-West in de gemeente Noordenveld. De locatie is door de provincie Drenthe aangewezen als zogenaamde ‘centrale zandwinning’; een efficiënte zandwinning die moet voorzien in de regionale behoefte naar ophoogzand. Het plangebied heeft betrekking op zowel de bestaande zandwinplas als het gebied ten (zuid)westen van dit gebied, in de nabijheid van de N979. Aan de zuid- en oostzijde zijn tevens stroken natuur gelegen. Het gebied ligt in de provincie Drenthe, maar grenst aan de westzijde direct aan de provincie Groningen. In de huidige situatie bestaat de beoogde uitbreidingslocatie uit grasland en akkerland met bijbehorend (intensief) agrarisch gebruik. Aan de zuidzijde van het plangebied grenst een bosperceel. De huidige zandwinplas en de beoogde uitbreidingslocatie worden van elkaar gescheiden door watergang ‘De Gruppel’. Deze watergang heeft de A-status en is derhalve belangrijk voor het functioneren van het regionale watersysteem. Bij een uitbreiding van de zandwinning moet deze watergang omgelegd worden.
De bestaande zandwinplas en de beoogde uitbreidingslocatie liggen op de overgangszone van de lager gelegen (voormalige) veenkoloniën in het westen naar het hoger gelegen esdorpenlandschap in het oosten. Op grotere schaal vormt het esdorpenlandschap een landschappelijk systeem waarin oude veldontginningen met essen, de beekdalen (Aa of Groote Diep) en de jonge veldontginningen onderling samenhangende deelgebieden vormen. Het gebied kenmerkt zich door beplanting langs de perceelranden en wegen. Daarnaast is de landbouw erg belangrijk in het gebied. De landbouw wordt genoemd als een belangrijke pijler van de plattelandseconomie.
2.3
Het ontwerp
Het voorliggende plan ziet op de uitbreiding van de zandwinlocatie Amerika om te kunnen blijven voldoen aan de behoefte aan ophoogzand alsmede de omzetting van de huidige winningslocatie naar natuur. De uitbreiding ‘(feitelijk een verplaatsing van de zandwinning naar de uitbreidingslocatie)’ van de zandwinplas betreft een oppervlakte van 30 ha voor een periode van 15 jaar. Het gaat hierbij enkel om een verlenging van de huidige bedrijfssituatie; de beoogde productie is vergelijkbaar met de huidige activiteiten. Op de nieuwe locatie zal K3 dan ook gebruik maken van bestaande infrastructuur en voorzieningen. Na het verwijderen van de bovengrond (teelaarde) worden twee doorgangen gegraven, welke de nieuwe plas met de oude plas verbinden (afbeelding 2.1). Ook moet een bestaande watergang in het gebied worden
11 | 65
Witteveen+Bos | 120355/21-005.451 | Definitief 02
verlegd. Voor de meest zuidelijke doorgang moet er in de bestaande bosrand een doorgang gemaakt worden naar de nieuwe zandwinplas. Dit resulteert in het ontstaan van twee beboste eilanden in de zandwinplas. Het zanddepot ten noordwesten van de bestaande winning verdwijnt na uitvoering van de voorziene uitbreiding van de zandwinplas. Aanvullend wordt in het gebied natuur ontwikkeld en wordt maatschappelijke meerwaarde gecreëerd. De natuurontwikkeling betreft circa 10 ha en wordt hoofdzakelijk aan de zuidzijde van de plas gerealiseerd. Dit betreft onder andere het realiseren van een vochtige tot droge heide, het aanplanten van een klimaatbos en bos- en struweelzones, het aanplanten van struweelzones rondom de bestaande en toekomstige plas. Daarnaast worden de toekomstige oevers afgewerkt tot natuurvriendelijke, zandige oevers of vooroevers met moeraszones en rietontwikkeling. Het gebied wordt toegankelijk gemaakt voor extensieve recreatie (door de aanleg van onder andere een MTB-route) en er worden op de uitbreidingslocatie mogelijk drijvende zonnepanelen en tiny houses geplaatst. Deze ontwikkelingen maken deel uit van een grotere herinrichting van het gehele gebied van K3, waaronder de bestaande zandwinlocatie. Het integrale eindbeeld is opgenomen als afbeelding 2.1. Het plangebied betreft de rode contour.
Het gebied buiten de rode contour valt niet onder het voorliggende bestemmingsplan.
Afbeelding 2.1 Beeld van de eindsituatie
12 | 65
Witteveen+Bos | 120355/21-005.451 | Definitief 02
3 BELEIDSKADER 3.1
Inleiding
In dit hoofdstuk wordt het voor onderhavig plan relevante ruimtelijke beleid beschreven. Dit betreft zowel het beleid van het Rijk, provincie, waterschap als gemeente. Aangegeven wordt wat de relatie is tussen het plan en het beleid en getoetst wordt of het plan in overeenstemming is met het geldende beleid.
3.2
Rijksbeleid
3.2.1
Nationale Omgevingsvisie (NOVI)
De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) wordt naar verwachting begin 2021 officieel vastgesteld. De NOVI komt voort uit de Omgevingswet en verplicht het Rijk tot een strategische visie op de fysieke leefomgeving. In de NOVI geeft de Rijksoverheid een langetermijnvisie op de ruimtelijke inrichting en de kwaliteit van de leefomgeving in Nederland. De NOVI richt zich op vier prioriteiten: 1 ruimte maken voor de klimaatverandering en energietransitie; 2 de economie van Nederland verduurzamen en het groeipotentieel behouden; 3 steden en regio’s sterker en leefbaarder maken; 4 het landelijk gebied toekomstbestendig ontwikkelen. Uitgangspunten in de aanpak van de NOVI zijn het maken van slimme combinaties van functies, de kenmerken en identiteit van het gebied centraal stellen en het niet uitstellen of doorschuiven van beslissingen. De overheid streeft in de NOVI naar een geïntegreerde en gebiedsgerichte aanpak waarin samenwerking tussen overheden onderling en tussen overheden, maatschappelijke organisaties en burgers cruciaal is. Relatie met het voorliggende bestemmingsplan De NOVI beschrijft op hoofdlijnen met welke nationale belangen rekening gehouden dient te worden gehouden in planvorming en op welke manier een afweging dient te worden gemaakt.
De voorgenomen ontwikkeling in het plangebied past binnen de ambities van de NOVI, omdat het plan op integrale wijze een kwalitatief hoogwaardige bijdrage levert aan het verbeteren en ontwikkelen van het landelijk gebied. De winning van oppervlaktedelfstoffen is een nationaal belang, omdat er een behoefte is aan de winning van oppervlaktedelfstoffen uit de Nederlandse bodem. De mogelijkheden voor import zijn beperkt, maar de winningsmogelijkheden zijn ongelijk verdeeld. Het rijk acht het van belang dat maatschappelijk aanvaardbare winmogelijkheden worden benut. Om deze reden wordt de winning van oppervlaktedelfstoffen vaak verbonden met andere ontwikkelingen zoals recreatie, water, woningbouw en natuur. Het voorliggende bestemmingsplan draagt hieraan bij door de ontwikkeling van natuur, opwekking duurzame energie en recreatie. Met het plan wordt in aansluiting op bestaande natuur uit het Natuurnetwerk Nederland (NNN) nieuwe natuur gerealiseerd. Hoewel het plangebied buiten de grenzen van het NNN ligt, grenst het plangebied wel aan NNN. Naast de uitbreiding van de zandwinning voorziet voorliggend bestemmingsplan ook in de
13 | 65
Witteveen+Bos | 120355/21-005.451 | Definitief 02
ontwikkeling van circa 10 ha natuur, hoofdzakelijk aan de zuidzijde van de plas. Tevens worden er bosschages, houtsingels en struwelen aangeplant. Daarnaast krijgt de bestaande zandwinplas de bestemming natuur. De oevers van de zandwinplas worden natuurvriendelijk afgewerkt met een flauw talud, waardoor zich riet en moeras kan ontwikkelen. Hierdoor draagt het voorliggende bestemmingsplan bij aan het NNN. In paragraaf 4.3 worden de effecten op de nabijgelegen Natura 2000-gebieden en het NNN beoordeeld. Conclusie Het voorliggende bestemmingsplan is in overeenstemming met de doelstellingen van de NOVI.
3.2.2
Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro)
Op 17 december 2011 is het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) vastgesteld. Het Barro bevestigt in juridische zin de kaderstellende uitspraken uit de NOVI ten aanzien van de dertien daarin genoemde nationale belangen. Door de nationale belangen vooraf in bestemmingsplannen te borgen, wordt met het Barro bijgedragen aan de versnelling van de besluitvorming bij ruimtelijke ontwikkelingen en vermindering van de bestuurlijke drukte. Het gaat om de volgende belangen: Rijksvaarwegen, Project Mainportontwikkeling Rotterdam, Kustfundament, Grote rivieren, Waddenzee en Waddengebied, Defensie, Natuurnetwerk Nederland, Erfgoederen van uitzonderlijke universele waarde, Hoofdwegen en hoofdspoorwegen, Elektriciteitsvoorziening, Buisleidingen van nationaal belang voor vervoer van gevaarlijke stoffen, Primaire waterkeringen buiten het kustfundament en IJsselmeergebied (uitbreidingsruimte). Relatie met het voorliggende bestemmingsplan In het Barro is opgenomen dat bij provinciale verordening gebieden worden aangewezen die het Natuurnetwerk Nederland vormen, samen met de wezenlijke kenmerken en waarden van de gebieden. In de provinciale verordening worden regels opgesteld ter bescherming van deze gebieden. Delen van het plangebied grenzen aan een NNN-gebied. In paragraaf 4.3 worden de effecten op het NNN beoordeeld.
Conclusie Het Barro legt geen beperkingen op ten aanzien van de voorgenomen ontwikkeling. Het Barro vormt in dat verband geen belemmering voor verdere planvorming.
3.3
Provinciaal beleid
3.3.1
Omgevingsvisie Drenthe 2018
In de Omgevingsvisie van de provincie Drenthe (vastgesteld op 3 oktober 2018) is divers beleid van de fysieke leefomgeving gecombineerd. Het vormt een strategisch kader voor de ruimtelijk-economische ontwikkeling van Drenthe. De beoogde uitbreiding en inrichtingsmaatregelen dienen binnen de visie te passen. Voor dit project relevante ambities zijn: duurzaam gebruik en beheer van de bodem en de ondergrond; beleven en benutten van de natuur en het beschermen om de biodiversiteit in stand te houden en te versterken; verweven van verschillende gebruiksfuncties in de provincie; behoud en versterking ruimtelijke afwisseling van landschapstypen; behoud en versterking karakteristieke kenmerken Drentse (cultuurhistorische) landschappen; herkenbaar houden van de cultuurhistorie in de provincie; in stand houden, beschermen, beleven en benutten van de Drentse archeologie;
14 | 65
Witteveen+Bos | 120355/21-005.451 | Definitief 02
-
streven naar een klimaatbestendig watersysteem.
Zandwinning De provincie Drenthe voert regie op zandwinning om aan de regionale vraag naar zand te kunnen voldoen. De provincie wil de winning beperken tot hetgeen noodzakelijk is. De aanvrager moet de behoefte naar zand onderbouwen. De provincie wil de zandwinning zo veel mogelijk concentreren in een beperkt aantal (centrale) zandwinplaatsen, verspreid over de provincie. Daarbij wordt de voorkeur gegeven aan het uitbreiden van de bestaande centrale zandwinplaatsen, welke multifunctioneel zijn en ruimtelijke kwaliteit hebben. Zandwinning in het Natuurnetwerk Nederland (NNN) is niet toegestaan. Relatie met het voorliggende bestemmingsplan De ontwikkeling dient om te voldoen aan de behoefte aan ophoogzand in de regio. Dit is reeds onderbouwd in paragraaf 1.1. Daarnaast betreft de ontwikkeling in het voorliggende bestemmingsplan de uitbreiding van een bestaande zandwinlocatie, buiten een NNN-gebied. Onderdeel van de planvorming om de uitbreiding van zandwinning mogelijk te maken, is tevens het ontwikkelen van natuur in de omgeving. Conclusie Geconcludeerd kan worden dat de in dit voorliggende bestemmingsplan besloten ruimtelijke ontwikkeling in overeenstemming is met het in de Omgevingsvisie Drenthe verwoorde provinciaal ruimtelijk beleid.
Natuur en multifunctionaliteit De kernkwaliteit natuur is in de omgevingsvisie uitgewerkt in het kunnen beleven en benutten van de natuur en het beschermen om de biodiversiteit in stand te houden en te versterken. Daarnaast is ook het verweven van verschillende gebruiksfuncties in de provincie van provinciaal belang. De provincie is op zoek naar combinaties met andere functies, waardoor derden mee kunnen helpen om het natuurnetwerk beter te laten functioneren. De provincie werkt toe naar natuur-inclusieve groei door de bevordering van duurzame landbouw en ruimte te bieden aan een duurzame recreatief-toeristische sector. Bijdragen van de private sector aan het natuurnetwerk via projecten en in specifieke gebieden zijn zeer welkom. De provincie Drenthe ziet veel mogelijkheden om van de Drentse natuur te genieten. Dit moet in elk geval zo blijven en waar nodig verbeteren. Waar mogelijk wil de provincie Drenthe ook de toegankelijkheid van het landschap verbeteren, met respect voor de aanwezige natuurwaarden. Relatie met het voorliggende bestemmingsplan Met de voorziene ontwikkeling worden natuur en bedrijvigheid met elkaar verweven. Naast de uitbreiding van de zandwinning vindt er tevens natuurontwikkeling plaats. Daarnaast worden wandelroutes, een MTBroute en een belevingspunt gerealiseerd, wat de beleving van natuur en landschap ten goede komt.
Landschap De provincie Drenthe kent met betrekking tot het landschap meerdere doelstellingen, namelijk het behouden en versterken van de ruimtelijke afwisseling van landschapstypen, van de karakteristieke kenmerken van de verschillende landschapstypen en van de karakteristieke macrogradiënten van het Drents Plateau in relatie tot de aangrenzende en lager liggende veengebieden. Daarmee wordt gestreefd naar een Drents landschap waarin het grondgebruik, het type natuur en het landschapsbeeld passen bij de ontwikkelingsgeschiedenis van het landschap. Het doel is deze landschapstypen van Drenthe herkenbaar, beleefbaar en leesbaar te houden. Relatie met het voorliggende bestemmingsplan Het plangebied ligt in het overgangsgebied tussen de lager gelegen (voormalige) veenkoloniën en het hoger gelegen esdorpenlandschap, twee van de zes landschapstypen die binnen Drenthe te onderscheiden zijn. De uitvoering van de voorgenomen ontwikkelingen zal deze landschapstypen met elkaar verweven en versterken, om zo het projectgebied optimaal te verankeren in haar omgeving. Door aan de westzijde de smalle verkaveling door te trekken in én rond de plas, wordt deze ruimtelijk verankerd in het landschap en komt de verbinding met de (voormalige) veenkoloniën tot stand. Met het aanplanten van enkele
15 | 65
Witteveen+Bos | 120355/21-005.451 | Definitief 02
houtsingels/-wallen aan de westzijde van de beoogde uitbreiding wordt het typerende rechtlijnige karakter van het landschap benadrukt. Cultuurhistorie en aardkundige waarden De provincie Drenthe heeft tot doel het herkenbaar houden van de cultuurhistorie in de provincie. Daarnaast wil de provincie de ruimtelijke identiteit versterken door ruimtelijke ontwikkelingen te sturen vanuit samenhangende cultuurhistorische kwaliteiten, met respect en durf. Daarin is ruimte voor inspiratie en eigen afwegingen van onze partners. Ook aardkundige waarden die bijdragen aan het specifieke Drentse karakter wil de provincie Drenthe behouden en, waar mogelijk, herstellen. In gebieden met een hoog beschermingsniveau is de ambitie om de context en het referentiebeeld van de aardkundige eenheid te behouden of te herstellen. In deze gebieden worden ontwikkelingen alleen toegestaan als aardkundige kwaliteiten en kenmerken worden behouden. Specifiek in het deelgebied Kop van Drenthe, waarin het plangebied zich bevindt, zijn de relevante ambities met betrekking tot cultuurhistorie als volgt: het in stand houden van de karakteristiek van het esdorpenlandschap; het vasthouden en zorgvuldig doorzetten van de ruimtelijke opzet van de esdorpen; het behouden van de openheid van de brede beekdalen, als contrast met hun scherpe begrenzingen in de vorm van houtwallen en bossen.
Relatie met het voorliggende bestemmingsplan Ten zuiden van de operationele zandwinplas ligt een gebied met een hoge aardkundige waarde, een voormalig beekdal. Dit gebied strekt tot aan de westelijke rand van de natuurstrook ten zuiden van de operationele zandwinning. De uitbreiding van de zandwinning grenst aan de natuurstrook ten zuiden van de operationele plas. Dit betekent dat er niet in het gebied met hoge aardkundige waarden werkzaamheden worden uitgevoerd die de hoge aardkundige waarden kunnen aantasten. Archeologie Het provinciaal beleid voor de Drentse archeologie is gericht op instandhouding, bescherming, beleven en benutten. Het archeologisch erfgoed behoort tot het ruimtelijk erfgoed en is een belangrijke bouwsteen van de ruimtelijke kwaliteit en identiteit van Drenthe. Voor dit project relevante uitgangspunten zijn: het in de bodem bewaren (behoud in situ) van waardevol archeologisch erfgoed of, als dat niet mogelijk is, het opgraven en duurzaam veiligstellen (behoud ex situ) van het erfgoed in het Noordelijk Archeologisch Depot in Nuis; het meewegen van het aspect archeologie in het kader van ruimtelijke plannen. Niet voor alle bodemingrepen is archeologisch onderzoek vereist.
Dit hangt af van de omvang en aard van de ingreep, de waarde en verwachting van de locatie en het vrijstellingenbeleid, zoals dat is uitgewerkt in de gemeentelijke archeologiekaarten van de Culturele Alliantie. Voor de omgang met het provinciaal belang archeologie is deze eerste versie van de gemeentelijke kaarten leidend. Relatie met het voorliggende bestemmingsplan In de omgevingsvisie is een smalle zone ten zuiden van de zandwinning benoemd als kernkwaliteit ‘archeologie’. De zone reikt aan de westzijde net tot in de beoogde uitbreidingslocatie. Het betreft een voormalig beekdal (zie ook hetgeen beschreven onder het kopje ‘cultuurhistorie’ hierboven). In vergelijking met de archeologische dubbelbestemming in het bestemmingsplan is de begrenzing in de omgevingsvisie kleiner. Het begrensde gebied ligt wel helemaal binnen de dubbelbestemming. In paragrafen 4.5 en 4.6 wordt nader ingegaan op de cultuurhistorische en archeologische waarden.
16 | 65
Witteveen+Bos | 120355/21-005.451 | Definitief 02
Afbeelding 3.1 Een deel van het plangebied is gelegen op een voormalig beekdal (laaggelegen waterrijke gebieden) volgens de kernkwaliteit archeologie van de Provinciale Omgevingsvisie
3.3.2
Provinciale Omgevingsverordening 2018
De hoofdlijnen van de Omgevingsvisie zijn juridisch geborgd in de Provinciale Omgevingsverordening 2018 (vastgesteld op 3 oktober 2018). De omgevingsverordening van de provincie Drenthe bevat voor het gehele grondgebied van de provincie Drenthe regels voor de inrichting van de fysieke leefomgeving. In de verordening staan algemene regels op het gebied van de ruimtelijke ordening, mobiliteit, milieu, water en bodem. De Omgevingsverordening geeft regels aan gemeenten die bij het maken van bestemmingsplannen in acht genomen moeten worden. De verordening als juridisch instrument om de doorwerking van provinciaal beleid af te dwingen is beperkt tot die onderdelen van het beleid waarvoor de inzet van algemene regels noodzakelijk is om provinciale belangen veilig te stellen of om uitvoering te geven aan wettelijke verplichtingen. Tabel 3.1 geeft een overzicht van de relevante artikelen uit de Provinciale Omgevingsverordening 2018 die betrekking hebben op voorgenomen ontwikkeling. Ook wordt in de tabel aangegeven wat de relatie is tussen de bepalingen in de artikelen en het voorliggende bestemmingsplan.
Tabel 3.1 Relevante artikelen uit de Provinciale Omgevingsverordening 2018 Artikel
Omschrijving
2.6
In artikel 2.6 is vastgelegd dat als kernkwaliteiten worden aangewezen de thema’s en gebieden zoals die zijn neergelegd op de bij deze verordening behorende kaart A, kaart D3 (Natuurnetwerk Nederland), kaarten D4 t/m D7 waarbij voor de kaart D7 (Kernkwaliteit landschap) geldt dat van een provinciaal belang alleen sprake is in de situaties zoals in de omgevingsvisie omschreven. Indien bij een ruimtelijk plan kernkwaliteiten betrokken zijn, moet ik het plan uiteen worden gezet hoe het plan zich verhoudt tot het behoud en de ontwikkeling van de betrokken kernkwaliteiten conform het provinciaal beleid,
17 | 65
Witteveen+Bos | 120355/21-005.451 | Definitief 02
Relatie tot het voorliggende bestemmingsplan In voorliggend bestemmingsplan zijn de belangrijke kernkwaliteiten voor het plangebied meegenomen. Voor de toepasselijke kernkwaliteiten is uiteengezet hoe het plan zich tot deze kernkwaliteiten verhoudt. Er worden geen ontwikkelingen mogelijk gemaakt die de kernkwaliteiten significant aantasten. Het bestemmingsplan voldoet dan ook aan deze bepaling.
en de omgevingsvisie. Het plan mag geen activiteiten mogelijk maken die deze kernkwaliteiten significant aantasten. 2.12
Dit artikel schrijft voor dat een ruimtelijk plan dat betrekking heeft op locaties die in de bijlage bij deze Verordening (kaart D9) zijn aangeduid als ‘Landbouwgebied’ niet te dienen voorzien in ontwikkelingen die een structureel negatief effect op het functioneren van de agrarische sector in het gebied.
Hoewel door de ontwikkeling landbouwgronden worden herbestemd, heeft de ontwikkeling die mogelijk wordt gemaakt in het voorliggende bestemmingsplan geen structureel negatief effect op het functioneren van de agrarische sector in het gebied. Het betreft een agrarisch gebied waar veel agrarische activiteiten plaatsvinden die niet door deze ontwikkeling worden geraakt. Het plan voldoet daarmee aan deze bepaling.
2.19
In artikel 2.19 is vastgelegd dat ruimtelijke plannen die betrekking hebben op nieuwe woningbouwlocaties, voorzieningen, kantoren, (dag)recreatieve voorzieningen of bedrijven die verkeersbewegingen kunnen veroorzaken die van wezenlijke invloed zijn op de verkeersafwikkeling via bestaande infrastructuur, in de plantoelichting inzicht dienen te geven in de mogelijkheden van bestaande verkeers- en vervoersvoorzieningen om de extra mobiliteit veilig en adequaat op te vangen, de wijze waarop binnen het plan wordt voorzien in een adequate en veilige aansluiting op het bestaande wegenen fietspadennet, en de wijze waarop aansluiting op het Basisnetwerk openbaar vervoer wordt gerealiseerd.
Er is geen sprake van de wijziging van de verkeersbewegingen die van wezenlijke invloed zijn op de verkeersafwikkeling van de bestaande infrastructuur. Door het voorliggende bestemmingsplan zal enkel de huidige bedrijfssituatie worden verlengd, er zal geen productieverhoging plaatsvinden.
3.2
Dit artikel kent voor de soorten die genoemd zijn in bijlage IV bij de Omgevingsverordening in het eerste lid een vrijstelling van het verbod als bedoeld in artikel 3.10, eerste lid, van de Wet natuurbescherming voor het verrichten van handelingen in het kader van de enkele specifiek genoemde belangen. Deze belangen betreffen de ruimtelijke inrichting of ontwikkeling van gebieden, daaronder begrepen het daarop volgende gebruik van het ingerichte of ontwikkelde gebied, en bestendig beheer of onderhoud in de landbouw of bosbouw, van de landschappelijke kwaliteiten van een bepaald gebied, of aan vaarwegen, watergangen, waterkeringen, waterstaatswerken, oevers, vliegvelden, wegen, spoorwegen of bermen, of in het kader van natuurbeheer. Indien het redelijkerwijs niet mogelijk is om de soorten te verdrijven van de locatie waar de handeling(en) plaatsvinden, mogen deze soorten worden gevangen met de in bijlage V van de Omgevingsverordening genoemde middelen en worden uitgezet. Slechts als laatste optie kunnen deze soorten worden gedood.
In paragraaf 4.3.2 wordt ingegaan op de gevolgen van de ontwikkeling op de soortenbescherming. Hierbij wordt deze bepaling uit de Omgevingsverordening meegenomen.
18 | 65
Witteveen+Bos | 120355/21-005.451 | Definitief 02
3.4
In dit artikel is bepaald dat de verboden zoals neergelegd in artikel 3.1 lid 2-4 van de Wet natuurbescherming niet gelden ten aanzien van weidevogels ten behoeve van activiteiten bestemt en geschikt voor de bescherming van weidevogels, hun eieren en hun niet-vliegvlugge jongen binnen het betreffende territorium tegen landbouwwerkzaamheden en vee.
In paragraaf 4.3 wordt ingegaan op de effecten van de voorgenomen ontwikkelingen op flora en fauna. Hierbij wordt deze bepaling uit de Omgevingsverordening meegenomen.
Conclusie Voorliggend bestemmingsplan sluit aan bij het in de Provinciale Omgevingsverordening 2018 verankerde provinciaal ruimtelijk beleid.
3.3.3
Natuurvisie Drenthe 2014
De Natuurvisie Drenthe 2014 (vastgesteld op 2 juli 2014) is een sectorale uitwerking van het omgevingsbeleid. Drenthe voert enerzijds het beleid om de natuur in Drenthe robuust en vitaal te maken, anderzijds moet de beleefbaarheid van de Drentse natuur en het landschap worden behouden en versterkt. De provincie Drenthe heeft de ambitie om natuur, economie en welzijn beter met elkaar verbinden, zodat ze zich allen kunnen ontwikkelen en elkaar versterken. Bijdragen van de private sector aan het natuurnetwerk via projecten en in specifieke gebieden zijn zeer welkom in de provincie. De provincie bevordert combinaties van natuur en economie, die voor beide sectoren winst op kunnen leveren. Partijen worden dan ook uitgenodigd om te komen met plannen die invulling geven aan natuur inclusieve groei. De provincie stimuleert daarnaast gemeenten, waterschappen, eigenaren, terreinbeherende organisaties en bewoners om te zorgen voor de verbindende landschapselementen tussen natuurgebieden, zoals houtwallen, sloten, bermen, bomenlanen, boerenerven, kleine watertjes, bosjes en heideterreintjes. Ook ondersteunt de provincie de ontwikkeling van nieuwe bossen en landgoederen. Kleine natuurterreinen en bossen in agrarische gebieden hebben grote waarde vanwege de bijdrage aan het leefgebied van bepaalde soorten of als stapsteen tussen leefgebieden.
De mogelijkheid om van de Drentse natuur te genieten moet in elk geval gelijk blijven en waar mogelijk verbeteren. Zo wordt bijvoorbeeld bezien hoe het bestaande Drentse fiets- en wandelnetwerk in stand kan worden gehouden in de natuurterreinen en waar mogelijk de toegankelijkheid van het landschap kan worden verbeterd, met respect voor de aanwezige natuurwaarden. Relatie met het voorliggende bestemmingsplan Door voorliggend bestemmingsplan worden natuur en bedrijvigheid met elkaar verweven. Naast de uitbreiding van de zandwinning vindt er tevens natuurontwikkeling plaats in de vorm van vochtige tot droge heide, bosschages en struwelen. Daarnaast worden er wandel- en struinpaden, een MTB-route en een belevingspunt aangelegd, wat tevens de recreatieve mogelijkheden in het gebied ten goede komt. Conclusie De ontwikkeling van dit bestemmingsplan past daarmee binnen dit provinciale beleid.
19 | 65
Witteveen+Bos | 120355/21-005.451 | Definitief 02
3.4
Regionaal beleid
3.4.1
Jaarplan 2020 waterschap Noorderzijlvest
In het Jaarplan 2020 (november 2019) zijn de uit te voeren maatregelen opgenomen om de effecten en doelen die het waterschap Noorderzijlvest nastreeft in 2020 weer te geven. Het waterschap staat voor een veilig, duurzaam en klimaatbestendig waterbeheer. Hiertoe behoort het voorkomen van overstromingen, het tegengaan van overlast en schaarste van water, het bevorderen van een gezond en schoon watersysteem, het zuiveren van huishoudelijk afvalwater en het vaarwegbeheer voor de recreatie. Relatie met het voorliggende bestemmingsplan In paragraaf 4.7 wordt ingegaan op het aspect water voor dit bestemmingsplan. In deze paragraaf wordt uiteengezet dat bij een hoge waterstand in ‘De Gruppel’ de plas wordt gevoed door de watergang, wanneer het water als grondwater door de dunne zandstrook stroomt die de twee oppervlaktelichamen scheidt. Ook wordt een inlaat gecreëerd, om overtollig water uit de plas via ‘De Gruppel’ af te kunnen voeren. De overige aspecten zijn hier niet van toepassing. Conclusie De klimaatbestendigheid is meegenomen in de voorgenomen ontwikkelingen. In paragraaf 4.10 wordt nader ingegaan op de relevante wateraspecten.
3.5
Gemeentelijk beleid
3.5.1
Omgevingsvisie Noordenveld 2030
In de Omgevingsvisie van gemeente Noordenveld (vastgesteld 2017) is divers beleid van de fysieke leefomgeving gecombineerd. Het vormt een strategisch kader voor ruimtelijk-economische ontwikkeling in de gemeente. De beoogde inrichtingsmaatregelen dienen binnen de visie te passen. Relevante ambities van de gemeente Noordenveld zijn: in 2030 heeft Noordenveld nog steeds unieke en hooggewaardeerde cultuurhistorische landschappen en natuurgebieden; deze worden beschermd, beleefd en benut; in 2030 is Noordenveld dé duurzaamste gemeente van Drenthe. De gemeente heeft hiertoe een aantal kernwaardes vastgesteld. De relevante kernwaardes voor dit plan zijn de volgende: de gemeente Noordenveld stimuleert het gebruik van de buitenruimte om te sporten, bewegen en recreëren. Er is ruimte voor gedragen initiatieven in de openbare ruimte van bewoners, verenigingen en ondernemers, waardoor de kwaliteit van de fysieke en sociale leefomgeving verhoogd wordt. Natuur wordt beschermd waar nodig en benut en beleefd waar mogelijk; in Noordenveld wordt ruimte geboden voor waterberging en wordt (grond-) wateroverlast voor de omgeving voorkomen.
Waterberging wordt daar waar mogelijk gecombineerd met een aantrekkelijke groene inrichting; natte en droge landschapselementen dragen bij aan de verbinding van de natuurgebieden in en rondom de gemeente en daarmee voor verspreiding van flora en fauna; de verschillende landschapstypen zijn zichtbaar en herkenbaar in het landschap; het groene karakter van Noordenveld met haar natuurlijke, cultuurhistorische en landschappelijke diversiteit biedt uitstekende potenties voor toeristisch-recreatieve ontwikkelingen en activiteiten in de sfeer van gezondheid, ontspanning en vrije tijd; de landbouwgebieden blijven primair beschikbaar voor landbouwbedrijven. Het landbouwareaal blijft zoals het nu is. In gemengde gebieden is ruimte voor functieverbreding en flexibiliteit in beleid.
20 | 65
Witteveen+Bos | 120355/21-005.451 | Definitief 02
Relatie met het voorliggende bestemmingsplan De ontwikkelingen die mogelijk worden gemaakt met voorliggend bestemmingsplan betreffen, naast de uitbreiding van de bestaande zandwinning, tevens de realisatie van nieuwe natuur. Deze natuur kan worden beleefd en verhoogt de kwaliteit van de fysieke leefomgeving. Ook kan het gebied fungeren als verbinding tussen natuurgebieden voor diverse flora en fauna. Twee van de zes landschapstypen die binnen Drenthe te onderscheiden zijn, komen voor in het plangebied. Het plangebied ligt in het overgangsgebied tussen de lager gelegen (voormalige) veenkoloniën en het hoger gelegen esdorpenlandschap. De uitvoering van de voorgenomen ontwikkelingen zal deze landschapstypen met elkaar verweven en versterken, om zo het projectgebied optimaal te verankeren in haar omgeving. Zie voor een verdere uitwerking van dit onderwerp paragraaf 4.4. Daarnaast wordt grondwateroverlast voorkomen door het in stand houden van de waterbergende functie van de zandwinplas. Zie hiervoor ook hetgeen beschreven in paragraaf 4.7. Conclusie De in dit voorliggende bestemmingsplan besloten ruimtelijke ontwikkeling is in overeenstemming met het in de Omgevingsvisie Noordenveld 2030 verwoorde ruimtelijk beleid.
21 | 65
Witteveen+Bos | 120355/21-005.451 | Definitief 02
4 MILIEU- EN OMGEVINGSASPECTEN 4.1
Inleiding
In het kader van gemeentelijke besluitvorming dient bij het planologisch mogelijk maken van een nieuwe ruimtelijke ontwikkeling nadrukkelijk rekening te worden gehouden met de consequenties van het plan voor de omgeving en omwonenden. Dit gebeurt in het kader van een ‘goede ruimtelijke ordening’. Het bevoegd gezag is namelijk verantwoordelijk voor een aanvaardbaar woon- en leefklimaat. De effecten op de leefomgeving worden in dit hoofdstuk aan de hand van diverse omgevingsaspecten in beeld gebracht en onderbouwd. De milieu- en omgevingsaspecten die in dit hoofdstuk aan bod komen, zijn: 1 M.e.r.-plicht; 2 Natuur; 3 Landschap; 4 Cultuurhistorie; 5 Archeologie; 6 Bodem; 7 Kabels en leidingen; 8 Niet gesprongen explosieven; 9 Water; 10 Energie; 11 Verkeer; 12 Geluid; 13 Luchtkwaliteit; 14 Externe veiligheid; 15 Bedrijven en milieuzonering; 16 Woon- en leefmilieu.
4.2
Milieueffectrapportage
4.2.1
Aanwezigheid m.e.r.-plicht
Voor de beoogde uitbreiding van de zandwinning is het opstellen van een MER verplicht op grond van het Besluit m.e.r. (zie tabel 4.1). De beoogde uitbreiding beslaat circa 40 hectare (onder te verdelen in circa 30 ha uitbreiding en circa 10 ha nieuwe natuur) en overstijgt daarmee de drempelwaarde van de genoemde categorie. Om de ontgronding planologisch mogelijk te maken wordt voorliggende bestemmingsplan opgesteld. Daarnaast wordt op grond van de Ontgrondingenwet tevens een ontgrondingsvergunning aangevraagd. Omdat beide leiden tot een (respectievelijk plan- en besluit-) m.e.r.-plicht wordt voor de uitbreiding van zandwinning Amerika een gecombineerde plan- en project-m.e.r. doorlopen.
22 | 65
Witteveen+Bos | 120355/21-005.451 | Definitief 02
Het doel van de m.e.r. is om te onderzoeken en te beoordelen welke (belangrijke) milieueffecten van een activiteit kunnen worden verwacht. In dat onderzoek en die beoordeling moeten ook redelijke en reële alternatieven worden meegenomen. Het opgestelde MER ziet op de milieugevolgen in verband met de uitbreiding van de zandwinning.
Tabel 4.1. Onderdeel C. Activiteiten, plannen en besluiten, ten aanzien waarvan het maken van een milieueffectrapportage verplicht is Kolom 1
Kolom 2
Kolom 3
Kolom 4
Activiteiten
Gevallen
Plannen
Besluiten
C
De ontginning dan wel
In gevallen waarin de activiteit
De structuurvisie, bedoeld in de
Het besluit, bedoeld in
16.1
wijziging of uitbreiding van de
betrekking heeft op een
artikelen 2.1, 2.2 en 2.3 van de
artikel 3 van de
ontginning van steengroeven
terreinoppervlakte van meer
Wet ruimtelijke ordening, en het
Ontgrondingenwet.
of dagbouwmijnen, met
dan 25 hectare.
plan, bedoeld in de artikelen 3.1,
inbegrip van
eerste lid, 3.6, eerste lid,
oppervlaktedelfstoffen uit de
onderdelen a en b, van die wet.
landbodem, anders dan bedoeld in categorie 16.2 of 16.4 van onderdeel C van deze bijlage.
4.2.2
Resultaten MER
In de MER zijn vier varianten afgewogen om een uitbreiding en herinrichting van het zandwingebied te realiseren. Deze uitbreiding en herinrichting omvat het plangebied, maar tevens ook de bestaande zandwinlocatie. De bestaande zandwinlocatie wordt in dit bestemmingsplan omgezet naar natuur en sluit aan bij de overkoepelende visie van K3. De vier varianten zijn: variant A; variant B; variant Cultuur+; variant Natuur+. Deze varianten zijn hieronder kort uiteengezet. Variant A Variant A is gebaseerd op de eigendomssituatie en omvat een uitbreiding van de zandwinning op één aangrenzend perceel (Norg X 1102), zie afbeelding 4.1. De uitbreiding ten opzichte van de huidige situatie is circa 9 hectare. Langs de randen van de plas is een variatie van natuurvriendelijke zandige oevers, rietzones en steilranden ontworpen. Ook is er aanplant van bos rondom de plas opgenomen. Deze variant betreft het kleinste oppervlak aan natuurontwikkeling. Klimaatadaptatie in de vorm van waterbuffer en -retentie mogelijkheden zal door de geringe schaalvergroting in deze variant minimaal gerealiseerd kunnen worden.
23 | 65
Witteveen+Bos | 120355/21-005.451 | Definitief 02
Afbeelding 4.1 Verbeelding eindsituatie variant A
Variant B Variant B is gebaseerd op een uitbreiding van de zandwinplas op een drietal aangrenzende percelen (Norg X 1102, 1077, 1078), zie afbeelding 4.2. De uitbreiding ten opzichte van de huidige situatie is circa 30 hectare. Variant A en B kunnen onafhankelijk van elkaar worden uitgevoerd. Ten opzichte van variant A wordt de natuurlijke zone ten zuiden van de zandwinning uitgebreid met bos en (riet)moeras. Dit biedt extra mogelijkheden voor diverse vormen van extensieve recreatie en natuurontwikkeling in het gebied.
Afbeelding 4.2 Verbeelding eindsituatie variant B
24 | 65
Witteveen+Bos | 120355/21-005.451 | Definitief 02
Variant Cultuur+ De variant ‘Cultuur+’ is een samenstelling van ‘variant A’ en ‘variant B’ (zie afbeelding 4.3). De uitbreiding ten opzichte van de huidige situatie is een kleine 40 hectare. In deze variant staat cultuur en economie centraal. De vormen worden herleid aan de historische lijnen in het landschap; de rechtlijnige kavelpatronen met watergangen, herinneren aan de (voormalige) veenkoloniën. De rechthoekige patronen komen eveneens terug in de contour van de zandwinplas. Ten opzichte van ‘variant B’ wordt de zandwinning verder uitgebreid aan de zuidzijde. Variant ‘Cultuur+’ is ontworpen als een effectieve zandwinning, met alleen aan de randen plaats voor natuurontwikkeling. De vergroting van het wateroppervlak betekent een vergroting van de mogelijke functie als waterbuffer. Ook wordt watergang ‘De Gruppel’ hierbij benut. In het zuiden kan water van het gebied worden toegelaten, waarna het met een vertraging noordelijk weer terug ‘De Gruppel’ in kan stromen. Hierdoor wordt ten tijde van droogte zoet water beschikbaar voor de directe omgeving (agrariërs) en ten tijde van natte periode kan het water worden gebufferd in de plas.
Afbeelding 4.3 Verbeelding eindsituatie variant Cultuur+
Variant Natuur+ Deze variant ‘Natuur+’ is gebaseerd op dezelfde gronden (circa 40 hectare) als de variant ‘Cultuur+’ (zie afbeelding 2.1) en heeft gelijke kenmerken. Ook in variant ‘Natuur+’ kan de plas ingezet worden als waterbuffer, waarbij ook watergang ‘De Gruppel’ wordt benut. Daarnaast is, net zoals in ‘variant B’, de natuurontwikkeling gedeeltelijk aan de zuidzijde van de uitbreiding beoogd. Hierin wordt de bestaande natuurontwikkeling van het aanliggend perceel van Natuurmonumenten doorgetrokken. Ook zijn er eilanden in de plas ontworpen, die plek bieden voor natuurontwikkeling. Door deze twee eilanden wordt het watervlak onderbroken, waardoor de plas haar besloten karakter behoudt. Tevens is er bij deze variant gekozen voor een grillig ontwerp van de zuidelijke oevers van het uitbreidingsgedeelte van de plas, welke variëren van een zandige flauwe oever tot steilranden. Tot slot zijn op de westelijke plas zonnepanelen ontworpen. Deze zonnepanelen worden met een wijzigingsbevoegdheid opgenomen in het bestemmingsplan. Aan de noordzijde van de westelijke plas en aan de zuidzijde van de oostelijke plas worden met een wijzigingsbevoegdheid tiny houses mogelijk gemaakt in het bestemmingsplan.
25 | 65
Witteveen+Bos | 120355/21-005.451 | Definitief 02
Afbeelding 4.4 Verbeelding eindsituatie variant Natuur+
Verder bevatten alle varianten in de eindsituatie de volgende inrichtingselementen: rechtlijnige structuren, variërend van rechtlijnig bosareaal tot een rechtlijnige contour van de zandwinplas; bosareaal, variërend in oppervlakte; waterbuffer en -retentiemogelijkheden, variërend in grootte in lijn met de grootte van de zandwinplas; een variatie aan oeverinrichting, van natuurvriendelijke oevers tot steilwanden; natuurontwikkeling, variërend in oppervlakte; wandel- en struinpaden, mountainbikepaden en een belevingspunt met vogelkijkscherm; tiny houses. Referentiesituatie In het MER (bijlage I) zijn bovenstaande varianten van de uitbreiding en inrichtingsmaatregelen beoordeeld op milieueffecten in zowel de uitvoeringsfase als de eindsituatie. De effecten in de uitvoeringsfase zijn de effecten die alleen optreden tijdens de fase van zandwinning. De effecten die optreden tijdens de eindsituatie zijn de permanente effecten die blijven bestaan vanaf het moment dat de zandwinning is beëindigd en na uitvoer van de voorgestelde inrichtingsmaatregelen. De milieueffecten van de uitvoeringsfase en eindsituatie zijn in het MER afgewogen tegen de referentiesituatie. Dit is de huidige situatie aangevuld met de te verwachten ontwikkeling in de milieutoestand als gevolg van de autonome ontwikkelingen tot 2030.
In het bestemmingsplan Buitengebied Noordenveld zijn geen ontwikkelingen opgenomen die van invloed zijn op de huidige situatie. Wel is het zo dat in 2030 de reeds vergunde hoeveelheid zand gewonnen is; de huidige zandwinning zal daarmee ten einde zijn. De referentiesituatie bestaat dus uit de huidige situatie, zonder de zandwinning. Milieueffecten voorkeursvariant Gekozen is voor de variant ‘Natuur+’. Hieronder worden kort de milieugevolgen van deze variant uiteengezet. In de uitvoeringsfase heeft de variant ‘Natuur+’ een zeer positief effect op de bodemkwaliteit ten opzichte van de referentiesituatie. Op de beleefbaarheid van het landschap, stof- en stuifoverlast, luchtkwaliteit en verkeersveiligheid heeft deze variant echter een negatief effect en op de aspecten benodigd grondverzet en benutten van delfstoffen een zeer negatief ten opzichte van de referentiesituatie. Op de flora en fauna heeft deze variant in de uitvoeringsfase echter een licht negatief effect.
26 | 65
Witteveen+Bos | 120355/21-005.451 | Definitief 02
In de eindsituatie heeft het voorkeursalternatief een zeer positief effect ten opzichte van de referentiesituatie op NNN-gebieden en flora en fauna. Ten opzichte van de referentiesituatie heeft deze variant in de eindsituatie een tweeledig effect op landschapspatronen, -structuren en -elementen. Met betrekking tot veen is het effect licht negatief, maar met betrekking tot zand is dit effect juist licht positief. Ook de effecten op de ruimtelijk-visuele kenmerken zijn in de eindsituatie licht negatief ten opzichte van de referentiesituatie. De effecten op de beleefbaarheid van het landschap zijn negatief beoordeeld.
4.2.3
Resultaten
In de uitvoeringsfase zien we dat op de volgende criteria de varianten leiden tot positieve of negatieve effecten in vergelijking met de referentiesituatie: flora en fauna: alle varianten zijn voor de uitvoeringsfase licht negatief beoordeeld ten opzichte van de referentiesituatie op het criterium flora en fauna doordat verstoring van broedvogels door trillingen of geluid niet op voorhand kan worden uitgesloten. Dit wordt gemitigeerd door te werken buiten het broedseizoen, het werk voor het broedseizoen inzetten en continue doorwerken of het plangebied voor aanvang van de werkzaamheden ongeschikt maken. Door een relatief kleine toevoeging van nieuwe natuur (bos- en struweelzones en water), welke niet aansluit bij de bestaande natuur worden varianten ‘A’ en ‘Cultuur’+ licht positief beoordeeld; NNN-gebieden: de voorgestelde inrichtingsmaatregelen in varianten ‘B’ en ‘Natuur+’ sluiten goed aan bij de inrichting van het NNN-gebied in de referentiesituatie en de soorten die reeds aanwezig zijn. Daarom zijn deze varianten zeer positief beoordeeld. De inrichtingsmaatregelen in varianten ‘A’ en ‘Cultuur+’ zijn kleiner in oppervlak, sluiten minder goed aan op de bestaande natuur en zijn minder divers.
Daarom zijn deze varianten voor dit criterium licht positief beoordeeld; geluidsgevoelige functies: tijdens de uitvoeringsfase neemt de geluidbelasting door de werkzaamheden in alle varianten toe ten opzichte van de referentiesituatie. Dit geldt voor zes woningen. Daarom worden alle varianten volgens dit criterium van het beoordelingskader licht negatief beoordeeld; luchtkwaliteit: in alle varianten vindt er een toename plaats van uitstoot van fijnstof en stikstofdioxide tijdens de uitvoeringsfase ten opzichte van de referentiesituatie, wat leidt tot een verslechtering van de luchtkwaliteit. Echter, het aandeel van de uitstoot van de zandwinning is gering ten opzichte van de uitstoot door andere activiteiten in de omgeving, zoals de provinciale weg en agrarisch grondgebruik. In geen van de gevallen leidt dit tot een overschrijding van de toegestane concentraties. Daarom worden de effecten op luchtkwaliteit in alle varianten licht negatief beoordeeld; verkeersveiligheid: alle varianten resulteren in een toename van het aantal verkeersbewegingen ten opzichte van de referentiesituatie. Dit betreft met name vrachtwagens en tractoren. Door een toename van vrachtverkeer vanaf de zandwinning in vergelijking met de referentiesituatie, zouden er onveilige verkeerssituaties kunnen ontstaan ter plekke van de T-splitsing van de toegangsweg met de N979.
Alle varianten worden daarom licht negatief beoordeeld. De licht negatieve effecten voor dit criterium worden in de uitvoeringsfase gemitigeerd door het verwijderen van twee stuks bomen aan weerszijden van de toegangsweg, zodat het zicht op de N979 en vice versa toeneemt. Hierdoor kunnen schrikreacties en plotselinge rembewegingen beter voorkomen worden en kan de verkeersveiligheid tijdens de uitvoeringsfase verbeterd worden; stof- en stuifoverlast: in alle varianten vindt een toename van stuifoverlast plaats doordat verwaaiing kan leiden tot verstuiving van het gewonnen zand in het depot. Vanwege de kortere ontgrondingsduur (en duur waarop stuifoverlast kan optreden) is variant ‘A’ licht negatief beoordeeld. Vanwege de langere ontgrondingsduur en langere overlast voor de omgeving zijn de overige varianten negatief beoordeeld voor dit aspect. Om de negatieve effecten van stof- en stuifoverlast te mitigeren, worden drie maatregelen getroffen. Allereerst worden op de depotwallen aan de noord- en westzijde windbreekschermen geplaatst. Deze schermen zijn een aanvulling op het bestaande windbreekscherm aan de oostzijde. Ten tweede zal het zanddepot tot maximaal 1,5 meter onder de kruin van het depot volgespoten worden. Tot slot kan er een cellulose-laag worden aangebracht.
Door het toepassen van deze maatregelen gaat het zand minder verstuiven bij wind en wordt stof- en stuifoverlast in de omgeving sterk verminderd worden.
27 | 65
Witteveen+Bos | 120355/21-005.451 | Definitief 02
Conclusie Op basis van de kenmerken, de plaats en de potentiële effecten van het project worden geen belangrijke nadelige effecten verwacht. Evenmin zijn er relevante ontwikkelingen in de omgeving die zorgen voor belangrijke cumulatieve milieueffecten voor wat betreft de beoogde zandwinning. Vastgesteld wordt dat een procedure voor een milieueffectrapportage noodzakelijk wordt geacht.
4.3
Natuur
In de volgende paragrafen wordt ingegaan op de ruimtelijke aanvaardbaarheid van het plan vanuit het oogpunt van natuur.
4.3.1
Toetsingskader
Het toetsingskader met betrekking tot het aspect natuur is tweeledig. Enerzijds is deze neergelegd op nationaal niveau, in de Wet natuurbescherming. De Wet natuurbescherming regelt op hoofdlijnen drie zaken: 1 soortenbescherming: ter bescherming van planten- en diersoorten; 2 gebiedsbescherming: bescherming van de in het kader van de Europese Habitat- en Vogelrichtlijn aangewezen Natura 2000-gebieden; 3 bescherming van bos en houtopstanden. Anderzijds zijn ook op provinciaal niveau regels met betrekking tot gebiedsbescherming neergelegd. In de provinciale regelgeving regels zijn gesteld met betrekking tot de bescherming van de gebieden die het Natuurnetwerk Nederland vormen, samen met de wezenlijke kenmerken en waarden van de gebieden. Soortenbescherming Ten aanzien van soortenbescherming maakt de Wet natuurbescherming onderscheid in drie categorieën: - vogels: dit zijn alle van nature in Nederland in het wild levende vogels zoals bedoeld in artikel 1 van de Vogelrichtlijn; - Habitatrichtlijnsoorten: dit zijn soorten uit bijlage IV van de Habitatrichtlijn, Bijlage I en II van het Verdrag van Bern en Bijlage II van het Verdrag van Bonn; - andere soorten: dit zijn soorten die genoemd zijn in Bijlage A van de Wet natuurbescherming. Het gaat hier om een aantal zoogdieren, amfibieën, reptielen, vissen, dagvlinders, libellen, kevers en vaatplanten.
Voortplantingsplaatsen en rustplaatsen (inclusief functionele leefomgeving zoals foerageergebieden of vliegroutes) van beschermde soorten uit de eerste en tweede categorie mogen niet (opzettelijk) verstoord of vernietigd worden. Daarnaast mag geen enkele beschermde soort (opzettelijk) worden gedood of verwond. Bij vogels zijn daarnaast de nesten van belang. Er zijn vijf categorieën broedvogels waarvan de nesten jaarrond beschermd zijn (categorie 1-4) of waarvan de nesten beschermd zijn als er onvoldoende alternatieven zijn (categorie 5). De categorie ‘andere soorten’ gaat om soorten die niet onder de Habitatrichtlijn of Vogelrichtlijn vallen. Deze soorten worden beschermd vanwege de breed in de maatschappij levende overtuiging dat deze dieren beschermd moeten worden. De overige soorten uit deze bijlage worden om ecologische redenen beschermd. Hiermee wordt door Nederland uitvoering gegeven aan het Biodiversiteitsverdrag om de staat van instandhouding van dier- en plantsoorten te garanderen. Omdat onder de categorie ‘andere soorten’ ook veel algemene soorten vallen, kan de provincie een lijst opstellen waarin een aantal soorten wordt vrijgesteld. Deze lijst vormt een bijlage bij de provinciale omgevingsverordening 2019 van de provincie Drenthe. Voor deze soorten hoeft geen ontheffing worden aangevraagd van de verbodsbepalingen in artikel 3.10 van de Wet natuurbescherming.