Startdocument Erfgoed CE NEF-D def

Startdocument Erfgoed Noardeast-Fryslân en Dantumadiel

Inhoudsopgave

1

Inhoud

1

Inleiding ........................................................................................................................................... 1

2

Strategiebepaling ............................................................................................................................ 3

3

Wat is nodig? ................................................................................................................................... 4

4

De eerste netwerkbijeenkomst en hoe verder?............................................................................ 12

5

Bijlage ............................................................................................................................................ 13

1 Inleiding

Afbeeldingen: vier (voormalige) gemeentehuizen illustreren de rijkdom aan Cultureel Erfgoed

Extra informatie: voorliggende notitie is besproken op een zeer goed bezochte netwerkbijeenkomst (datum 8 oktober 2018) met erfgoedinstellingen, raadsleden en (provinciale) ambtenaren. De oogst van die bijeenkomst is verwerkt in paragraaf 4 ‘Er is zoveel moois op het gebied van cultureel erfgoed. We móeten daar eenvoudigweg wat mee’. Uit: ‘Kollum’ van Bilker 20 april 2017 Bovenstaande oproep is geuit aan het slot van een beschouwing over diverse cultuurhistorische sporen binnen de drie gemeenten die straks door gaan als gemeente Noardeast-Fryslân en heeft ook betekenis voor Dantumadiel. Het is zonder meer waar dit gebied van Fryslân geweldig veel moois bezit. Mooi is het op vele manieren en het toont ons hoe we door de tijd heen het landschap hebben gebruikt, hoe we het water beheersbaar konden maken en hoe we wilden wonen en werken. Het erfgoed geeft onze omgeving dat bijzondere karakter, het heeft onszelf mede gevormd en we kunnen er verder op ontwikkelen. Cultureel erfgoed vormt een drager van de identiteit van onze leefomgeving, heeft een positief effect op het vestigings- en leefklimaat en is belangrijk voor het toerisme. De behoefte om hier aandacht aan te schenken wordt meer en meer gevoeld, veel mensen zijn ook actief en velen zien het belang van een herkenbare, betekenisvolle leefomgeving. De gemeenten Dantumadiel, Dongeradeel, Ferwerderadiel en Kollumerland c.a.

hebben ieder op hun eigen manier aandacht besteed aan het cultureel erfgoed. Naast de formeel wettelijke taken ten aanzien van archeologie, beschermde stads- en dorpsgezichten en monumenten werd binnen ieders mogelijkheden, energie gestoken in het vergaren van kennis (inventarisaties) voor beleidsdoeleinden, het werken met meer integraal ontwerpen (zoals Nije Pleats methodiek) en het financieel ondersteunen van organisaties. Toch is dit bij geen van de drie gemeenten verankerd in een samenhangend monumenten- of erfgoedbeleid (blijkt ook uit de jaarverslagen van Hûs en Hiem over 2016). Nu de nieuwe toekomst van Noardeast-Fryslân en Dantumadiel zich aan dient, valt er veel voor te zeggen om er meer werk van te maken. Cultureel Erfgoed is in én er ligt zoveel moois in deze gemeenten dat we hier kunnen spreken van ‘een schatkamer’. Daarnaast is er een andere belangrijke aanleiding: de nieuwe wetgeving. Door de Omgevingswet en de Erfgoedwet is het te meer gewenst om een duidelijke koers te gaan varen.

1

In het document ‘Inspiratiebron voor Koersbepaling’ dat is opgesteld ter voorbereiding op de gemeentelijke Omgevingsvisie staat ten aanzien van Cultureel Erfgoed het volgende:

In het groeiend besef dat het cultureel erfgoed deel is van de ziel van de regio en de door het verleden geschonken mogelijkheid om te onderscheiden van de amorfe inwisselbare massa, is er steeds meer aandacht geweest voor behoud ervan. De DOM voor de beschermde dorpsgezichten is er een voorbeeld van, als ook het nieuwe aanduidingsregime voor karakteristieke panden in de binnenstad van Dokkum. Er worden inmiddels ook historische interieurs geïnventariseerd in Dokkum. Behoud van industrieel erfgoed, waar in alle vier gemeenten wel voorbeelden van aanwijsbaar zijn, is ook onderwerp van inspanning. De huidige gemeenten zetten vooruitlopend op de nieuwe situatie welbewust een stap om een belangrijke erfenis over te dragen. Instandhouding, nuttig voortbestaan en zinvol doorontwikkelen is ingewikkeld en vraagt in veel gevallen om ondersteunend beleid en regelgeving van overheden. Dat houdt niet op met wettelijke taken maar ook met visie. Visie over wat belangrijk is, waar op ingezet moet worden en hoe dat te doen. Van behoud tot ontwikkeling, van financieel ondersteunen tot zelf initiatief nemen.

Uitsnede kaart Dokkum: rood is rijksmonument – groen is karakteristiek

2

2 Strategiebepaling Doel: erfgoedbeleid voor de gemeente Noardeast-Fryslân en Dantumadiel profileren zodat ambitie en inzet voor de nieuwe raad helder wordt vastgelegd

Waarom beleid op Cultureel Erfgoed ontwikkelen? 1. cultureel erfgoed levert een belangrijke bijdrage aan de identiteit en kwaliteit van de gemeente; 2. alleen wanneer belang en betekenis van het erfgoed bekend zijn, kan er draagvlak en waardering ontstaan bij eigenaren, burgers en andere betrokkenen om verantwoordelijkheid te nemen en het als een gedeelde verantwoordelijkheid te zien. 3. cultureel erfgoed biedt in sociaal-maatschappelijk, cultureel, economisch, ecologisch, recreatief en toeristisch opzicht een meerwaarde. 4. het biedt kansen en mogelijkheden om te sturen op ruimtelijke kwaliteit en duurzaamheid en levert daarmee een bijdrage aan een aantrekkelijk woon- en leefklimaat en het welbevinden van mensen.

Kollum: historisch centrum heeft aantrekkingskracht – afbeelding van website ondernemersvereniging HIM Kollum

3

3 Wat is nodig? 1. Afbakening van het onderwerp. Wat is cultureel erfgoed en wie zijn er mee bezig? Monumentenzorg is de laatste jaren in verandering. Waar het zich traditioneel vooral richtte op archeologie en monumenten, wordt tegenwoordig steeds vaker het bredere verhaal van het ingerichte landschap, van stedenbouwkundige ontwikkelingen en karakteristieke ruimtelijke inrichting betrokken bij dit onderwerp. Deze verbreding is niet alleen vanuit wet- en beleidslijnen ingezet maar wordt ook maatschappelijk steeds meer erkend. De samenleving is gebaat bij goede afwegingen over wat we hebben en hoe we daar mee verder gaan. In het startdocument Cultureel Erfgoed gaat het om:    

archeologie landschap stedenbouw bouwkunst

Naast deze onderwerpen zijn ook de actoren van belang. Juist vanuit de actoren (van eigenaar tot bezoeker; van ambtenaar tot bij voorbeeld de vrijwillige molenaar) kan cultureel erfgoed in stand gehouden worden en voortbestaan in onze samenleving. Tot het overig Cultureel Erfgoed behoren collecties, musea, immateriële zaken (gebruiken, verhalen etc.) en over roerende goederen (waaronder varend erfgoed). Deze onderwerpen zijn ook belangwekkend maar vormen geen onderwerp van dit startdocument. UITGANGSPUNT 1: De focus ligt op het ruimtelijk relevante Cultureel Erfgoed en de inzet die daarvoor nodig is

2. Beleidsmatige kaders Rijksbeleid De inbedding van een beleidsvisie cultureel erfgoed in ander beleid is belangrijk. Daarbij kan vast worden gewezen op de koers die door het Rijk is uitgezet. Zij maakt daarbij onderscheid tussen Erfgoedwet en Omgevingswet. Bijgaande figuur geeft dat in een schema weer.

4

In juni 2018 is de beleidsbrief ‘Erfgoed telt’ door het ministerie naar buiten gebracht. In deze brief worden de drie pijlers voor rijkserfgoedzorg neergezet: 1. 2. 3.

De instandhouding van het erfgoed voor huidige en toekomstige generaties. Het positioneren van erfgoed in de leefomgeving. Aandacht voor de verbindende kracht – de sociale en maatschappelijke waarde – van het erfgoed.

Ook daaruit wordt duidelijk dat er sprake is van een verbrede betekenis en visie op Cultureel Erfgoed. Provinciaal beleid Op het gebied van cultureel erfgoed is de provincie Fryslân eveneens actief. Dat komt tot uiting via het ruimtelijk beleid en het erfgoedbeleid. Vooral ook de afstemming op ‘Grutsk op ‘e Romte’ is relevant. Daarnaast is het interessant om kennis te nemen van de koers die de provincie op wil gaan in het kader van de omgevingsvisie. Hiervoor is op 19 juni 2018 een Koersdocument in de openbaarheid gebracht. Gemeentelijke kaders De huidige kaders voor erfgoedbeleid van de gemeenten vormen een logisch vertrekpunt voor een visie op het beleid. Een specifiek monumenten- of erfgoedbeleid is niet ontwikkeld. Uiteraard worden er wel algemene beleidsadviserende, wettelijke, beherende en ondersteunde taken uitgevoerd. Per gemeente is die invulling verschillend ingekleurd. In de overgang naar de nieuwe gemeentelijke indeling en afgestemd op beleidstrends en maatschappelijke belangstelling is het zaak om te komen tot een samenhangend beleid voor de gemeenten Noardeast-Fryslân en Dantumadiel.

5

Door erfgoed te verankeren in de gemeentelijke beleids- en planprocessen en ruimtelijke ontwikkelingen zijn wij beter in staat kansen te benutten en aantasting van het erfgoed te voorkomen. Hierdoor kan het erfgoed zijn verhaal blijven vertellen. Inwoners raken hierdoor meer bekend met het in de gemeente aanwezige erfgoed en leren dit zo te ontdekken. Door de verbinding te zoeken met andere beleidsvelden wordt dit verstrekt. Cultuurhistorie dient integraal onderdeel te zijn van de belangenafweging bij ruimtelijk beleid en planontwikkeling en –uitvoering. Daarnaast groeit het besef dat niet alleen de afzonderlijke monumenten van invloed zijn op de cultuurhistorische waarden, maar zeker ook de onderlinge samenhang tussen gebouwde objecten, waardevolle gebieden en historische structuren. Er vindt dan ook een uitbreiding plaats van objectgerichte naar gebiedsgerichte monumentenzorg. Daarbij ligt het accent steeds minder op toetsing achteraf en steeds sterker op de voorkantsturing, wat betekent dat erfgoed direct vanaf het begin van een proces er bij wordt betrokken. Op deze wijze wordt erfgoed een meer sturende factor in het proces. Noardeast-Fryslân en Dantumadiel hebben een groot aantal monumenten en beschermde stads- en dorpsgezichten. In ons gebied ligt een enorme collectie aan archeologische monumenten, terpen en gebouwde monumenten bij elkaar.

Daarnaast is het waddengebied aangewezen als Werelderfgoed door UNESCO en binnen de gemeentegrenzen ligt een groot deel van het Nationaal Park Lauwersmeer en het Nationaal Landschap Friese Wouden. In het algemeen worden de karakteristieke kenmerken van deze objecten en gebieden wel via regelgeving beschermd. De niet formeel beschermde zaken zijn ook van belang en als we er geen oog voor hebben kwetsbaar. Zo dreigen de buiten de bebouwde kom gelegen waardevolle landschappen en landschapselementen zoals kruinige percelen en erfbeplanting, door de schaalvergroting van de landbouw in rap tempo te verdwijnen. Dit geldt ook voor wegen met historisch straatmateriaal binnen en buiten de bebouwde kom en historisch straatmeubilair. Als beheerder van de openbare ruimte is het daarom zaak wat er nog is zo veel mogelijk te behouden en te beschermen. AMBITIE 1: Zuinig op erfgoed. Een samenhangend beleid op Cultureel Erfgoed is noodzakelijk.

Bescherming waar nodig en inzet voor passende ontwikkeling als integraal onderdeel uit van duurzaam ruimtelijk beleid De gemeente heeft een voorbeeldfunctie in het beheer en onderhoud van haar eigen Cultureel Erfgoed Ter illustratie van deze ‘schatkamer’ van het noorden:

Afbeelding links: Hegebeintum – archeologie, monument, terpafgraving, landschap en toerisme: alles komt bij elkaar! Afbeelding rechts: Dokkumerwei 2, Aalsum.Boerderij (rijksmonument) met erf waaronder ‘slingertuin’

6

3. Ophalen van kennis, inzet van de Mienskip Er is behoorlijk veel kennis aanwezig. Elke ‘oude’ gemeente heeft binnen zijn grenzen erkende van rijkswege beschermde (archeologische) monumenten en beschermde stads- of dorpsgezichten. Daarnaast zijn de verschillen qua kennis en inzet groot. Zo heeft niet elke ‘oude’ gemeente gemeentelijke monumenten of bijvoorbeeld karakteristieke panden aangewezen. Ook is er een verschil qua inzet op kennis ten aanzien van de gebouwde omgeving en landschap. Ten aanzien van kennisverrijking kan ook gebruik worden gemaakt van andere bronnen. Bijvoorbeeld zoals die beschikbaar zijn bij de provincie in de vorm van de Cultuurhistorische Kaart II (in Dongeradeel is daarvoor inspanning geleverd in relatie tot het buitengebied). Door informatie te verzamelen kan duidelijk worden wat er is, waar hiaten in kennis liggen en waar nog actie op nodig is. Met dit als ‘oogst’ kunnen standpunten worden bepaald over wat vinden we belangrijk en waar moet nog wat aangedaan worden. In het document ‘Inspiratiebron voor Koersbepaling’ staat het volgende: In de afgelopen periode is het bewustzijn gegroeid, dat de eigenheid van onze regio belangrijk is voor de kwaliteitsbeleving van eigen inwoners en recreanten en toeristen. In het buitengebied gaat het dan om landschappelijke en cultuurhistorische waarden.

In Dongeradeel heeft dat geleid tot de ontwikkeling van een werkdocument voor het buitengebied, voor zowel intern gebruik als gebruik door inwoners van het buitengebied, waarin onder meer inspirerende voorbeelden zijn opgenomen hoe kan worden omgegaan met de waardevolle landschappelijke en cultuurhistorische elementen en structuren bij het bouwen en verbouwen in het buitengebied. Onder het motto “behoud door ontwikkeling” kan meer en beter onderbouwd maatwerk worden geleverd en wordt tegemoet gekomen aan de vraag uit de maatschappij om minder strikte regels en meer mogelijkheden tot maatwerkoplossingen. Hiermee voldoet de denkwijze aan de Omgevingswetgedachte: meer ruimte voor maatwerk bij initiatieven. Omdat in de andere drie gemeenten vergelijkbaar wordt gedacht over de identiteit van het buitengebied kan worden overwogen om het document uit te gaan breiden naar een document waarin het buitengebied van heel DDFK is gedocumenteerd en van afwegingskaders voor maatwerk is voorzien. AMBITIE 2: Meer weten is meer kunnen. We werken naar meer onderlinge balans qua kennis en inzet. Cultureel Erfgoed wordt adequaat beschermd zodat dit een positieve bijdrage kan (blijven) leveren aan de leefbaarheid en aantrekkelijkheid van onze gemeente We werken aan een inspiratiedocument voor het hele gemeentelijke grondgebied

7

Afbeelding links: molen Miedwei 13, Holwerd – Afbeelding rechts: dobbe vlak ten noorden van de Ald Dyk

Verrijking van kennis geeft kans om Cultureel Erfgoed levend te houden. Daarbij is de stap naar de Mienskip belangrijk zodat daar belangstelling en waardering toeneemt. Door dit te doen kan de Mienskip gestimuleerd worden om er van te genieten (sterk punt is hierbij ook het cultuurtoerisme), om actief te worden en te helpen bij doen van onderzoek, instandhouding en of respectvol omgaan met de ons omringende kwaliteiten. De gemeente stimuleert actief het delen van kennis en informatie zodat kennisverbanden kunnen ontstaan. Een voorbeeld hiervan is de “Plannenkamer” waar ondernemers en burgers van de binnenstad van Dokkum gratis advies kunnen krijgen bij verbouwplannen. Het acteren richting de Mienskip past helemaal in de geest van de Omgevingswet. Speciale aandacht gaat uit naar de lokale organisaties die actief zijn op het gebied van monumentenzorg en erfgoed. Sommige daarvan zijn geholpen door financiële of ambtelijke inzet vanuit de gemeenten. Voor Dongeradeel, Ferwerderadiel en Kollumerland c.a. gaat het dan om: 1. 2. 3. 4. 5.

stichting Monumentenbehoud Dongeradeel stichting Erfgoed Kollumerland & Nieuwkruisland stichting Monumentenzorg Ferwerderadiel stichting Molen de Zwaluw te Burdaard (eigendom molen: Ferwerderadiel) stichting Molen De Volharing Jislum (eigendom molen: Stichting De Fryske Mole)

Voor Dantumadiel is relevant: 

Stichting Dorpsherstel Dantumadiel

Stichtingen zoals Stichting Schierstins (Feanwâlden; schierstins in eigendom van gemeente), Van Sytzama Stichting (Driesum) en Stichting Fogelsangh State zijn eveneens van belang. Daarnaast zijn er lokale historische verenigingen zoals stichting Oud Dockum of de historische vereniging Noordoost-Friesland. Vanuit de ‘oude’ gemeenten werd op verschillende manieren steun gegeven aan deze lokale stichtingen. Voor de nieuwe situatie is het zinvol om te onderzoeken of samenwerking van deze stichtingen een meerwaarde kan opleveren. Daarbij ligt het in de rede om de tot nu toe geboden financiële steun en/of ambtelijke ondersteuning opnieuw te wegen en zo mogelijk te optimaliseren.

8

Daarnaast zijn meer regionale organisaties met bezit actief zoals Stichting De Fryske Mole, Stichting Alde Fryske Tsjerken en natuurbeherende organisaties. Stichtingen actief op één of meerdere aspecten van het Cultureel Erfgoed zijn: Stichting Monumentenwacht Fryslân, Steunpunt Monumentenzorg Fryslân, Hûs en Hiem, Stichting Staten en Stinzen, Boerderijenstichting Fryslân, Stichting Beheer Kerkelijke Gebouwen Noord-Nederland, Stichting Industrieel Erfgoed in Friesland, Stichting Interieurs in Fryslân en Stichting Waterschapserfgoed. Bovenstaand overzicht van stichtingen en instanties is mogelijk nog aan te vullen. AMBITIE 3: Cultureel Erfgoed is van iedereen Bewustwording en inbreng van cultuurhistorische kennis en waarden wordt gestimuleerd. Ondersteuning van lokaal initiatief is essentieel

Interesse in de geschiedenis en cultuur van de streek

4. meerwaarde voor de Mienskip Erfgoed is een onderdeel van onze omgeving, zit in onze identiteit en brengt mensen in beweging. Om met elkaar wat te doen, om te investeren, om duurzaam te zijn en om te recreëren. Veel mensen hechten zich aan Cultureel Erfgoed en maken zich er ook hard voor. De aanwezigheid van zichtbaar cultureel erfgoed zorgt voor identiteit en binding met de woonomgeving. Door erfgoed te ontsluiten en toegankelijk te maken kan iedereen het erfgoed ontdekken en mee helpen dit te behouden. Dit geldt ook voor het niet-zichtbare archeologisch erfgoed. Juist archeologische vondsten kunnen namelijk het verhaal vertellen over de manier waarop onze voorouder hier hebben geleefd en gewerkt. Onze geschiedenis ligt eigenlijk ”onder onze voeten”.

9

Afbeelding: Moddergat – wad – dijk – herinneringsmonument – dorp (copyrights Taiki productions)

Omdat het meedoen aan de landelijke Open Monumentendag (OMD) een goede manier is om erfgoed goed in de schijnwerpers te zetten, zou onderzocht moeten worden of het mogelijk is om de OMD die in Dokkum wordt gehouden verder uit te breiden. Door de economische potentie van ons erfgoed optimaal te benutten kan dit ons direct of indirect geld opleveren. Erfgoed zou daarom ook onderdeel moeten zijn van ons beleid op het gebied van recreatie & toerisme en moet veel meer dan nu, voor het voetlicht worden gebracht. AMBITIE 4: Erfgoed wordt beter bekend en benut Iedere inwoner moet kennis kunnen maken met de historie van zijn/haar leefomgeving. Erfgoed is van belang voor recreatie en toerisme. Stimulerende acties zoals de OMD zijn zinvol en dragen bij tot promotie en marketing.

5. aantrekkelijk woon- en leefklimaat Wij hebben naar de toekomstige generaties een verantwoordelijkheid om het cultureel erfgoed op een verantwoorde wijze over te dragen. We moeten daarom zorgdragen voor een toekomstbestendig en duurzaam erfgoed zonder dat dit ten koste gaan van monumentale waarden. Energiebesparende maatregelen zijn zeker mogelijk in monumenten en karakteristieke gebouwen, maar dat vereist wel maatwerk om technische schade en verlies van cultuurhistorische waarden te voorkomen. Vanuit de gemeente wordt op verzoek deskundig duurzaamheidsadvies aangeboden . Zorgvuldige omgang met erfgoed is een voorwaarde voor het verbinden van het heden en de toekomst van onze gemeente. Een financiële bijdrage via een dorps-of stadsontwikkelingmaatschappij (DOM en SOM) kan eigenaren over de streep helpen om panden in de beschermde stads- en dorpsgezichten of waardevolle elementen daarvan in goede staat te brengen.

10

Omdat leegstand in veel gevallen desastreus is voor erfgoed wordt optimaal ingezet op passende herbestemming en hergebruik van monumenten die hun functie hebben verloren of dreigen te verliezen met de nadruk op religieus (in ’t verlengde van Deltaplan Fryske Tsjerken) en industrieel erfgoed en karakteristieke boerderijen. AMBITIE 5: Toekomst gericht investeren in Cultureel Erfgoed We ondersteunen initiatieven ter bevordering van duurzaamheid bij Cultureel Erfgoed Continuering en uitbreiding van DOM/SOM initiatieven moedigen we aan Herbestemming en hergebruik van leegstaand erfgoed willen we actief stimuleren

11

4 De eerste netwerkbijeenkomst en hoe verder? Het voorliggende startdocument bevat kernachtig waar de ambities liggen en nuanceert deze in thema’s. De inzet is daarmee bepaald! Ter verificatie en verfijning is daarover in de herfst van 2018 een netwerkbijeenkomst georganiseerd. Alle relevante actoren als ook de raadsleden zijn daarbij uitgenodigd (in de bijlage: uitnodiging en deelnemerslijst). Tijdens deze netwerkbijeenkomst is een beknopte uitleg gegeven. Aan de hand van stellingen werd discussie gevoerd. De bijeenkomst heeft geleid tot bevestiging van het voorliggende startdocument. Met daarbij een aantal zeer praktische tips: 1. Organiseer voldoende kundige capaciteit om de gemeentelijke taken uit te voeren en neem een pro-actieve houding aan; 2. Maak duidelijk wat we hebben en benut daarvoor elkaars kennis en kracht. Begin met beschikbare gegevens; zorg voor evenwichtig beleid ten aanzien van karakteristieke panden. Verfijnen/verrijken kan ook later; 3. Verbeter/optimaliseer de gemeentelijke processen zodat cultuurhistorische belangen altijd worden ingebracht en afgewogen bij omgevingsvergunningen en ruimtelijke plannen; 4. Stimuleer en ondersteun de inzet van de vrijwilligers en de stichtingen. De 1e Netwerkbijeenkomst was een succes; mensen spreken, helpen en stimuleren elkaar; 5. De cultuurhistorische rijkdom is essentieel voor ons woon- en leefklimaat.

Het geeft identiteit. Draag bij aan promotie (cultuurtoerisme = economie) en educatie (leren = waarderen).

Deze vijf punten sluiten goed aan op de gestelde ambities en maken het nog scherper. Dat laatste is van groot belang omdat direct duidelijk wordt waar vanuit de Mienskip, zoals vertegenwoordigd op de netwerkbijeenkomst, behoefte ligt. En hoe verder? Er is met voorliggende notitie en de oogst vanuit de netwerkbijeenkomst een goede basis gelegd voor een vervolg. Dat vervolg is nodig. Niet alleen om tot harmonisatie te komen van beleid maar ook omwille van duidelijke inzet in lijn van de Erfgoedwet en de Omgevingswet. Bovendien en misschien minstens zo belangrijk: cultureel erfgoed leeft onder de mensen. Veel mensen zijn er trots op, komen er op af (cultuurtoerisme en aantrekkelijke voorwaarde voor vestiging) of zijn er mee bezig. Voor de nieuwe situatie vanaf 1 januari 2019 is hiermee een ei gelegd. Het uitbroeden van het beleid is een interessante en mooie opgave die van harte wordt aanbevolen. De beleidsuitwerking zal rekening houden met de smaak van Noardeast-Fryslân én Dantumadiel. Dat kan leiden tot één en hetzelfde kader maar dat is geen voorwaarde.

12

5 Bijlage Aanwezige organisaties netwerkbijeenkomst Cultureel Erfgoed 8 oktober 2018 1. Steunpunt monumentenzorg Fryslân 2. Hus en Hiem 3. St. Musea Noardeast Fryslân 4. St. Historia Doccumensis 5. St. Markant Friesland 6. St. Landschapsbeheer Friesland 7. Werkgroep Open Monumentendag Dongeradeel 8. Werkgroep Bonifatiuskapel van de RK parochie 9. St. Recreaasje en Toerisme Ferwerderadiel 10. St. molen De Zwaluw Burdaard 11. Kollumer Museum “Mr. Andreae” 12. St. Waterschapserfgoed 13. St. Staten en Stinzen 14. St. Monumentenbehoud Dongeradeel 15. St. erfgoed Kollumerland en Nieuwkruisland 16. St. Oud Dockum 17. St. Interieurs in Friesland 18. St. Inspirerend Noordoost-Fryslân 19. St. Ruurd Wiersmahûs Burdaard 20. Provincie Fryslân 21. Dorpsbelang Ternaard 22. Dorpsbelang Paesens-Moddergat 23. Christenunie Kollumerland c.a. 24. FNP Dongeradeel 25. CDA Dongeradeel 26. CDA Kollumerland 27. ABD Dongeradeel 28. VVD Kollumerland c.a. 29. Sociaal Links Dantumadiel 30. Gemeentebesturen en ambtenaren DDFK gemeenten

13

Colofon 08-11-2018, Gerard Mulder, DDFK Johan Kruiger, BügelHajema adviseurs, Leeuwarden In samenspraak met begeleidingsgroep: Bearn Bilker Henni van Asten Jacqueline Brauwers