RV Aanvullend budget nieuwbouw CBS de Pionier

Raadsvoorstel Voorstel aan de raad van de gemeente Noardeast-Fryslân Jaartal + zaaknummer

: 2022 / 2022-230595

Raadsvergadering d.d.

: 9 februari 2023

Portefeuillehouder

: Dhr. J.D. de Vries

Programma

: (2) Mienskip

Programmaonderdeel

: Beter passend voorzieningenmodel

Naam opsteller

: Renske Boekhout (E-mail: r.boekhout@noardeast-fryslan.nl)

Onderwerp

: Aanvullend krediet nieuwbouw CBS de Pionier

Begrotingswijziging

: ja

Voorgesteld raadsbesluit 1. Een aanvullend krediet van € 868.704 beschikbaar te stellen voor vervangende nieuwbouw van CBS de Pionier. 2. Akkoord te gaan met realisering van 85 M² extra ruimte voor kinderopvang, ten behoeve van IKCvorming. 3. Een aanvullend krediet van € 461.155 beschikbaar te stellen voor voor realisatie kinderopvang, waarbij afspraken worden gemaakt over het terugverdienen van de investering middels huur. 4. Akkoord te gaan met het gedeeltelijk bekostigen van het cameratoezicht voor een bedrag van € 6.368,23. 5. Een aanvullend krediet van € 50.362 beschikbaar te stellen voor realisatie van een aparte ‘tút-en-d’r-út’. 6. Een aanvullend krediet van € 208.849 beschikbaar te stellen voor afkoop risicoregeling. 7. Het totale aanvullende krediet ad. € 1.589.070, de met deze investering gemoeide extra structurele kapitaallasten ad. € 59.552, alsmede de incidentele extra kosten voor cameratoezicht ad. € 6.368 en de extra huurinkomsten ad. (tenminste) € 26.351 via begrotingswijziging 6 in 2023 beschikbaar te stellen en te verwerken. Inleiding CBS de Pionier heeft in het huisvestingsprogramma 2022 vervangende nieuwbouw toegekend gekregen. Bij het toekennen van dit budget is aangegeven dat het zeer waarschijnlijk was dat er bij de aanbesteding een aanvullend budget nodig zou blijken. Momenteel loopt de aanbesteding.

In de huidige bouwmarkt voldoen de eerder beschikbaar gestelde budgetten niet. Middels dit raadsvoorstel wordt gevraagd om extra budget. Beoogd effect Voldoende en adequate onderwijshuisvesting. Voldoen aan de verplichtingen die voortkomen uit de Verordening Voorzieningen Huisvesting Onderwijs Argumenten CBS de Pionier heeft in het huisvestingsprogramma 2022 vervangende nieuwbouw toegekend gekregen. De raad heeft hierover besloten op 4 november 2021. Er is een budget toegekend voor de nieuwbouw van de basisschool. Ook is er budget beschikbaar gesteld voor kinderopvang, met het oog op IKC-vorming (Integraal Kindcentrum). De volgende middelen zijn in dit voorstel beschikbaar gesteld: • € 2.596.081 voor nieuwbouw CBS de Pionier (955 M²). • € 251.045 voor kinderopvang (115 M²). Deze investering wordt terugverdiend middels huur. • Daarnaast zijn er (interne) budgetten beschikbaar gesteld voor de projectkosten en voor de grond. Bij het toekennen van dit budget is aangegeven dat het zeer waarschijnlijk was dat er bij de aanbesteding een aanvullend budget nodig zou blijken. In 2022 is Stichting Arlanta als bouwheer bezig gegaan met de planvorming voor de nieuwbouw. Er is een plan van eisen opgesteld, de architect is geselecteerd en er is een ontwerp gemaakt voor de nieuwe school. Momenteel loopt de aanbesteding.

In de huidige bouwmarkt voldoen de eerder beschikbaar gestelde budgetten niet. Middels dit raadsvoorstel wordt gevraagd om extra budget. 1.1 In de huidige bouwmarkt kan er voor het toegekende budget geen ‘sobere, doelmatige’ school gebouwd worden. 1

De gemeente is verantwoordelijk voor de bekostiging van vervangende nieuwbouw van scholen. Voor de Pionier is op basis van de staat van het gebouw van de voormalig Groen van Prinstererschool besloten om vervangende nieuwbouw toe te kennen. Hierbij is in lijn met de Verordening Voorzieningen Huisvesting Onderwijs (vanaf nu: de verordening) budget beschikbaar gesteld op basis van de normbedragen. Het is al langere tijd bekend dat de normbedragen in de huidige bouwmarkt niet voldoende zijn voor het bouwen van een sobere en doelmatige school die voldoet aan de eisen van het bouwbesluit. Ook de rijksmiddelen die de gemeente ontvangt voor onderwijshuisvesting komen tekort. Onder andere de VNG en de PO/VO raad proberen dit al lange tijd onder de aandacht te brengen van de landelijke overheid, tot nu toe zonder concrete gevolgen. Bij het toekennen van de vervangende nieuwbouw hebben we de normbedragen toch als uitgangspunt genomen, om wel te sturen op sobere bouw. Ook is het lastig te voorzien hoe bouwprijzen (met name grondstofprijzen) zich ontwikkelen. Er is toen een duidelijke kanttekening geplaatst dat het zeer waarschijnlijk was dat dit budget niet zou voldoen en als dat het geval zou zijn, de raad tijdens het aanbestedingstraject gevraagd zou worden om aanvullend budget.

Artikel 4 van de verordening geeft ruimte om beredeneerd af te wijken van de normbedragen: ‘Voor voorzieningen als bedoeld in artikel 2, onderdeel a, onder 1e en 2e, wordt de vergoeding geraamd overeenkomstig de in bijlage IV opgenomen normbedragen. Het college kan onderbouwd besluiten af te wijken van normbedragen, wanneer de situatie dit verlangt. De vergoeding wordt dan vastgesteld op basis van de feitelijke kosten’. Gesteld wordt dat gezien de huidige grondstofprijzen en de personeelstekorten en de effecten daarvan op de bouwmarkt het noodzakelijk is om van de normbedragen af te wijken en het budget voor vervangende nieuwbouw vast te stellen op basis van feitelijke kosten. Het uitgangspunt voor de oppervlakte (m² BVO) van de school was 955 m². Het ontwerp heeft uiteindelijk een totaal van 973 m² (exclusief 200 m² kinderopvang: zie onder 2). Er is dus een klein overschot van 18 m². De oorzaak hiervan is een keuze in de constructie. In eerste instantie was de insteek om de constructie op te bouwen uit hout en staal. Deze materialen zijn op dit moment erg moeilijk leverbaar en erg kostbaar. Daarom is gekozen voor dragend kalkzandsteen. Dit neemt meer ruimte, maar is wel goedkoper en beter leverbaar. Om het plan van eisen te realiseren, moest het gebouw dus iets uitdijen. 1.2 De aanbestedingsresultaten laten een marktconforme prijs/m² zien van € 3.561.

Drie aannemers hebben zich ingeschreven voor de aanbesteding van CBS de Pionier. De resultaten liepen niet ver uiteen. De goedkoopste aannemer heeft ook op de overige indicatoren de meeste punten gescoord (plan van aanpak, kwaliteitsborging, omgevingsmanagement etc). Deze wordt dus -onder voorbehoud van financiering- definitief geselecteerd. Het benodigde totaalbudget voor de bouw van de school is € 4.176.971. Hiervan is € 712.200 voor de kinderopvang (besluit 2), deze investering wordt terugverdiend middels huur. Voor de school is in een eerder stadium € 2.596.081 beschikbaar gesteld. De gemeenteraad wordt geadviseerd nu de overige € 868.690 beschikbaar te stellen. De vierkantemeterprijs van € 3.561 is marktconform. Er zijn tijdens het ontwerpproces verschillende calculaties gedaan en die lagen vergelijkbaar of hoger. Ook zijn de meest recente aanbestedingsresultaten van scholen in onze gemeente vergeleken. Het gaat hierbij om de nieuwbouwscholen in Oosternijkerk en Holwerd. De bouwkosten van die scholen zijn geïndexeerd volgens de BDB indexcijfers (Bouw(kosten)data) voor de periode dat die aanbestedingen plaatsvonden tot december 2022 (resultaten aanbesteding en opstellen college- en raadsadvies). Volgens deze methode zouden we een budget van ongeveer € 3.700 / m² nodig hebben. Dit houdt in dat de aanbesteding voordeliger is uitgevallen dan verwacht.

2.1 / 3.1 SKF en Arlanta zien kansen om verdere ontwikkelingen te maken in IKC-vorming. In het eerste voorstel is uitgegaan van 115 M² voor kinderopvang, bedoeld voor peutergroepen. CBS de Pionier heeft in hun huidige tijdelijke huisvesting ook samenwerking met de kinderopvang van Stichting Kinderopvang Friesland (SKF). Ze hebben hier een ruimte voor peutergroepen. Ook is er buitenschoolse opvang (BSO). Hiervoor is geen extra ruimte nodig, omdat dit georganiseerd wordt in de onderwijsruimtes / centrale ruimtes. Bij de planvorming kwam de wens naar boven om aanvullend op de peutergroepen en de BSO ook kinderopvang te organiseren, en zo een extra stap te zetten in de IKC vorming (IKC: Integraal kindcentrum). Het gaat hierbij om kinderopvang voor kinderen van 0 tot 4 jaar. Hiervoor is een opvanglokaal extra nodig, inclusief slaapkamertjes. De totale benodigde ruimte voor alle kinderopvangfuncties is 200 M² BVO. Dit betekent een extra ruimtebehoefte van 85 M². Voorgesteld wordt om de bouw van deze extra ruimte te bekostigen en de benodigde investering terug te verdienen middels een vergoeding die ten minste dekkend is voor de afschrijving en rente. Er is voldoende interesse vanuit de wijk voor kinderopvang. Trije Terpen is een wijk met veel jonge gezinnen en er zijn al verschillende gezinnen die met vragen over kinderopvangmogelijkheden bij SKF zijn gekomen.

De officiële aanmeldingen zijn nog niet gestart. Het totaal benodigde budget voor de realisering van 200 m² kinderopvang is € 712.200 (200 m² * €3.561). In het eerste voorstel is € 251.045 beschikbaar gesteld. Voorgesteld besluit is om een aanvullend budget van € 2

V 1.0

461.155 euro beschikbaar te stellen. Deze investering wordt terugverdiend middels een ten minste kostendekkende vergoeding. Dit is ‘praktijkbeleid’ dat we ook in bijvoorbeeld Oosternijkerk hebben gevoerd. 4.1 Op basis van de verordening kunnen schoolbesturen gedeeltelijke bekostiging cameratoezicht aanvragen. De Pionier heeft momenteel rondom hun tijdelijke gebouw last van overlast en vernielingen. Zo wordt er vaak glas en afval gevonden op het schoolplein in de ochtend. Er zijn buitenmeubels, delen van het schoolgebouw en speeltoestellen vernield. Dit kan voor onveilige situaties zorgen voor de basisschoolleerlingen. De school geeft aan camerabewaking noodzakelijk te vinden. Ze hebben al veel maatregelen getroffen en trokken hierbij gezamenlijk op met de buurt. De jongeren worden aangesproken door mensen uit de buurt, er zijn dummy camera’s opgehangen en er is bebording geplaatst (geen toegang voor onbevoegden). Ook is er contact met o.a. politie en bureau halt. Op basis van de verordening kan bekostiging aangevraagd worden in een reguliere huisvestingsaanvraag. Voorgesteld wordt om de bekostiging in dit voorstel mee te nemen. Op die manier kan het cameratoezicht (de aansluitingen) meteen meegenomen worden in de bouw en is het cameratoezicht gerealiseerd bij oplevering. De totale kosten voor het cameratoezicht bedragen € 12.736,46.

De gemeente bekostigt de helft van de kosten met een maximum van € 10.000 euro. Voorgesteld wordt om de helft van de kosten (€ 6.368,23) beschikbaar te stellen. 5.1 Realisering van een aparte tút-en-d’r-út is noodzakelijk voor de verkeersveiligheid. Het bouwbudget van een school is berekend op een aantal parkeerplaatsen voor personeel. Het gemeentelijk beleid vraagt dat parkeren voor personeel op eigen terrein gerealiseerd wordt. In een nieuwbouwproject wordt daarnaast altijd gekeken naar veilige routes voor de ouders en kinderen die lopend, met de fiets of in de auto komen. De auto’s zorgen voor twee keer per dag een piekbelasting bij het halen en brengen van de kinderen. Hiervoor wordt doorgaans een zogenaamde ‘Tút-en-d’r-út’ gerealiseerd, voor het laten uitstappen van de kinderen of voor zeer kort parkeren. Vaak is dit mogelijk door gebruik te maken van de bestaande wegenstructuur, de openbare wegen. Bij de nieuwbouw van de Pionier is dit niet het geval. Hierbij spelen een aantal afwegingen mee: - We willen de auto’s niet meer de wijk in hebben dan strikt noodzakelijk. - We willen het fiets- en wandelverkeer zo veel als mogelijk gescheiden houden van het autoverkeer. Met name in- en uitsteken rondom wandel- en fietsaanvoerroutes is een risico. - We houden rekening met het schijnsel van koplampen op huizen.

- De tút-en-d’r-út moet het overige verkeer niet blokkeren of sterk hinderen. - Over de Bauwert (straat ten oosten van het perceel) mag geen doorgaand verkeer rijden. - De ouders komen vanuit alle hoeken aanrijden. Gedeeltelijk ook van buiten de wijk, vanaf de Pier Prinslaan (Zuidoosten). Vanuit deze overwegingen is het voorstel om een tút-en-d’r-út op terrein van de Pionier te realiseren. Hier kunnen de kinderen veilig uitstappen of kunnen ouders kort parkeren om hun kind naar de klas te brengen. Rechts onderin onderstaande afbeelding ziet u het ontwerp voor de tút-en-d’r-út.

Voorgesteld wordt om apart budget beschikbaar te stellen voor deze voorziening. Dit heeft twee redenen: 1. Het is niet in elke situatie noodzakelijk om hiervoor een aparte voorziening te creëren, omdat het vaak ook met bebording op de openbare weg mogelijk is. Het creëren van een tút-en-d’r-út voorziening is niet verplicht vanuit onderwijshuisvesting, maar in dit specifieke geval sterk aan te raden vanwege verkeersveiligheid van de kinderen. 2. Bij de bouw van scholen is de prijs per m² erg belangrijk, omdat we werken met normbedragen en de bouwmarkt op dit moment erg gespannen is. Vaak vergelijken we de prijs per vierkante meter voor

3

V 1.0

recent aanbestede scholen met elkaar. Om deze vergelijking zuiver te houden, is het goed om een extra, ruimtelijk element buiten de prijs/m² te houden. De buurt en met name de directe omwonenden zijn meermaals en op verschillende manieren meegenomen in het ontwerpproces van de school en de omgeving. De aanwonenden kunnen zich vinden in de tút-en-d’rút oplossing. De kosten van de aanleg van de tút-en-d’r-út zijn € 43.362. Bij de aanbesteding is dit als optie meegenomen en de kosten zijn dus het resultaat van de aanbesteding. Als de gemeenteraad akkoord gaat, zal de uitvoer bij de aannemer liggen. In de tekening is ook een stukje verlenging van het fietspad meegenomen. Zo ontstaat er een haakse oversteek: dit is overzichtelijker en dus veiliger voor autoverkeer en fietsers. De aanpassingen aan het fietspad zullen uitvoerd worden door de gemeente en de kosten bedragen € 7.000. Dit brengt de totaalkosten op € 50.362. 6.1 Budget afkoop risicoregeling is mogelijk noodzakelijk in de huidige bouwmarkt. In een normale bouwmarkt is de prijs die met een aannemer wordt afgesproken een vaste prijs. De afgelopen jaren zijn de prijzen soms op zeer korte termijn door omstandigheden zeer hard gestegen. Op basis van paragraaf 47 UAV 2012 wordt ervan uitgegaan dat de aannemer verantwoordelijk is voor prijsstijgingen tot 5%.

Deze prijsstijgingen moet de aannemer meenemen als risico en kunnen opvangen. Over prijsstijgingen zijn afspraken vastgelegd in de concept aannemingsovereenkomst. Wanneer de prijsstijging van 5% overstegen wordt, moet de aannemer tijdig in overleg gaan met opdrachtgever (Arlanta). Er moeten bijvoorbeeld alternatieven aangedragen worden. Is dit niet mogelijk, dan kunnen de prijsstijgingen op de opdrachtgever verhaald worden. Hieraan worden een aantal eisen gesteld, zo moet de aannemer de prijsstijging kunnen aantonen en deze ook in relatie tot eventuele kostendalingen of -stijgingen van andere materialen laten zien. Omdat de grondstoffenmarkt zich erg grillig heeft getoond en het conflict in Oekraïne van grote invloed is geweest op de prijzen, wordt voorgesteld om € 208.849 beschikbaar te stellen. Hiermee kunnen eventuele prijsstijgingen tot 10% worden opgevangen (eerste 5% bij aannemer, tweede 5% door dit budget). Dit budget wordt niet direct beschikbaar gesteld aan Stichting Arlanta, de opdrachtgever. Mocht een hiervoor beschreven situatie zich voordoen, dan moet Arlanta tijdig in overleg met de betrokken ambtenaren en zal het college worden ingelicht. Dit budget kan dan ook niet op andere manieren ingezet worden, bijvoorbeeld in geval van meerwerk. Bij de projectafronding zal de raad geïnformeerd worden over of het noodzakelijk was om dit budget aan te wenden.

Kanttekeningen en risico’s 2.1 Huisvesting van kinderopvang is geen voorziening in de zin van de verordening. Huisvesting voor kinderopvang is geen gemeentelijke verantwoordelijkheid. In het kader van IKC-vorming en doorgaande leerlijnen wordt hier gezamenlijk naar mogelijkheden gezocht. Aan de gemeenteraad wordt voorgesteld om extra ruimte en een aanvullend bedrag beschikbaar te stellen. De investering wordt terugverdiend middels een vergoeding die ten minste dekkend is voor de afschrijving en rente. 2.2 De overheid mag niet met voorkeur aan één partij verhuren of verkopen. Eind november 2021 bepaalde de Hoge Raad in het Didam-arrest dat overheden de verkoop van onroerend goed – dus ook grond – niet langer via een-op-een transacties met een marktpartij mogen afwikkelen. Andere gegadigden moeten kunnen meedingen. Overheden mogen niet vanuit een voorkeur één op een verkopen of verhuren aan een partij. Toch wordt er bij de bouw van een school gekozen voor een specifieke partij. Belangrijk om hierbij te benoemen is dat het hierbij niet gaat om een voorkeurspartij vanuit de gemeente. Het schoolbestuur heeft al een langdurige, inhoudelijke samenwerking met SKF. Arlanta heeft dan ook de keuze gemaakt over de kinderopvangpartij met wie zij een IKC vormen. Op basis van hun inhoudelijke onderwijsvisie werken zij samen. In de bijgevoegde brief (bijlage 1.

2022-07-26 - Samenwerking SKF-Pionier - Brief gemeente) wordt door Stichting Arlanta deze keuze en de redenering hierover kenbaar gemaakt. 2.3 Er wordt een contract voor 15 jaar opgesteld. Het contract met de kinderopvang heeft een looptijd van 15 jaar, met als uitgangspunt verlenging. Hiermee loopt de gemeente een risico: het is technisch mogelijk dat de kinderopvang zich na 15 jaar terugtrekt en dat dan niet de volledige investering is terugverdiend. Gezien de ontwikkelingen waarbij onderwijs en kinderopvang zich steeds nauwer tot elkaar gaan verhouden, zien wij dit niet als een realistisch, groot risico. Financiën Via begrotingswijziging nummer 6 in 2023 een extra aanvullend krediet beschikbaar te stellen ad. € 1.589.070 en de met deze investering gemoeide extra structurele kapitaallasten ad. € 59.552, alsmede de incidentele extra kosten voor cameratoezicht ad. € 6.368. 4

V 1.0

De kapitaallasten voor het onderdeel “tút-en-d’r-út” schrijven we af in 25 jaar. De overige kredietonderdelen schrijven we af in 40 jaar. De hierbij behorende afschrijvingslasten bedragen samen € 40.482; de rentelasten bedragen € 19.070. De eenmalige lasten voor cameratoezicht bedragen € 6.368 (investering kleiner dan € 10.000 dus als eenmalige last verwerkt). De dekking voor deze additionele (structurele) kosten gaat ten laste van het -meerjarige- begrotingssaldo. Tenslotte is er sprake van extra inkomsten uit verhuur voor het deel van de kinderopvang. In het advies is aangegeven dat de gemeente risico loopt na afloop contract (15 jaar). De huurinkomsten zijn tenminste kostendekkend ten opzichte van de jaarlijkse kapitaallasten. In dit voorstel is daarom een structureel bedrag van € 26.351 als minimale jaarlijkse inkomsten meegenomen ter dekking van de investeringslasten ad. € 712.200 en de daarbij behorende kapitaallasten. Mochten deze kapitaallasten hoger uitvallen als gevolg van de afkoop risicoregeling dan zullen de inkomsten tenminste in dezelfde mate dienen te stijgen. Vervolg en planning Momenteel is de bouw van de school nog niet definitief gegund. Na raadsbesluit kan de gunning plaatsvinden. De planning op hoofdlijnen is als volgt: • 10 februari 2023: definitieve gunning • Maart 2023: start bouw • Februari 2024: oplevering en ingebruikneming.

Communicatie + Participatie Dit voorstel is in goed overleg met Stichting Arlanta en SKF opgesteld. Het besluit zal middels een beschikking worden gedeeld met Stichting Arlanta. De communicatie met de buurt over de bouw is zorgvuldig opgepakt vanuit Stichting Arlanta en de architect. Er zijn meerdere bijeenkomsten geweest voor ouders en wijkbewoners. Ook heeft de architect verschillende individuele gesprekken gehad met direct omwonenden. Een belangrijk onderdeel van de opdracht voor de aannemer is communicatie met omwonenden en ouders. Er zal dus gecommuniceerd worden over bijvoorbeeld werktijden, overlastgevende bouwactiviteiten en tijdelijke routes. Dit advies is met betrekking tot de tút-en-d’r-út afgestemd met de afdeling verkeer en openbare ruimte. Bijlagen 1. 2022-07-26 - Samenwerking SKF-Pionier - Brief gemeente Dokkum, 10 januari 2023 Burgemeester en wethouders van de gemeente Noardeast-Fryslân,

de secretaris, H.J.C.M Verbunt MBA

de burgemeester, mr. J.G. Kramer

5

V 1.0

Raadsbesluit 2022 / 2022-230595

De raad van de gemeente Noardeast-Fryslân, gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 10 januari 2023; gelet op het bepaalde in de artikelen 2 en 4 van de Verordening Voorzieningen Huisvesting Onderwijs; Besluit: 1. Een aanvullend krediet van € 868.704 beschikbaar te stellen voor vervangende nieuwbouw van CBS de Pionier. 2. Akkoord te gaan met realisering van 85 M² extra ruimte voor kinderopvang, ten behoeve van IKCvorming. 3. Een aanvullend krediet van € 461.155 beschikbaar te stellen voor voor realisatie kinderopvang, waarbij afspraken worden gemaakt over het terugverdienen van de investering middels huur. 4. Akkoord te gaan met het gedeeltelijk bekostigen van het cameratoezicht voor een bedrag van € 6.368,23. 5. Een aanvullend krediet van € 50.362 beschikbaar te stellen voor realisatie van een aparte ‘tút-en-d’r-út’. 6. Een aanvullend krediet van € 208.849 beschikbaar te stellen voor afkoop risicoregeling. 7. Het totale aanvullende krediet ad. € 1.589.070, de met deze investering gemoeide extra structurele kapitaallasten ad. € 59.552, alsmede de incidentele extra kosten voor cameratoezicht ad. € 6.368 en de extra huurinkomsten ad. (tenminste) € 26.351 via begrotingswijziging 6 in 2023 beschikbaar te stellen en te verwerken. Aldus besloten door de raad van de gemeente Noardeast-Fryslân in zijn openbare vergadering d.d. 9 februari 2023.

De raad voornoemd, de griffier,

de voorzitter,

{{Signer1}}

{{Signer2}}

mr. S.K. Dijkstra

mr. J.G. Kramer

6

V 1.0