Raadsvoorstel voornemen vaststellen beleidsregel mono-mestveregisting

Raadsvoorstel Voorstel aan de raad van de gemeente Noardeast-Fryslân Jaartal + zaaknummer

: 2023-083135

Raadsvergadering d.d.

: 26 april 2023

Portefeuillehouder

: B. Koonstra

Programma

: (5) Wenjen en Omjouwing

Programmaonderdeel

: Reguliere activiteiten ruimtelijke ontwikkeling

Naam opsteller

: K. Bakema

E-mail

: k.bakema@noardeast-fryslan.nl

Onderwerp

: Voornemen beleidsregels mono-mestvergistingsinstallaties Noardeast-Fryslân 2023

Begrotingswijziging

: Nee

Voorgesteld raadsbesluit Geen wensen en bedenkingen te hebben ten aanzien van het voornemen tot het vaststellen van beleidsregels mono-mestvergistingsinstallaties Noardeast-Fryslân 2023. Inleiding Op 26 januari 2023 heeft uw raad het voorbereidingsbesluit ‘mestvergistingsinstallaties Noardeast-Fryslân’ genomen. Het voorbereidingsbesluit houdt in dat er geen vergunning moet worden verleend voor het oprichten of uitbreiden van een mestvergistingsinstallatie, in welke vorm dan ook, die past in het bestemmingsplan. Het voorbereidingsbesluit is genomen in afwachting van een nieuw bestemmingsplan ‘Groen Gas’ voor het al dan niet toestaan van een mestvergistingsinstallatie op een agrarisch bouwperceel. Dit naar aanleiding van de op 2 december 2021 door de raad vastgestelde Transitievisie Warmte, welke mogelijkheden biedt om Groen Gas op te wekken. Het integrale denkproces om te komen tot het formuleren van nieuwe beleidsregels, voorafgaand op het nieuwe bestemmingsplan, is in volle gang. Een ontwerpbestemmingsplan waarin de nieuwe beleidsregels worden vertaald is nog niet gereed. Wel is inmiddels duidelijk dat een mono-mestvergistingsinstallatie perspectief biedt voor zowel de energietransitie als de landbouw. We zijn recent benaderd door initiatiefnemers in Hallum, Blije, Burdaard en Kollum die de groen gasproductie willen realiseren.

In verband met de rijkssubidieregeling SDE staat deze vraag op dit moment onder tijdsdruk. In een integraal team vanuit de organisatie komen we tot de conclusie dat de omstandigheden zich zeer snel ontwikkelen. Hieruit ontstaat een situatie, lees kans, die we als gemeente moeten benutten. Om dit te kunnen realiseren stellen we voor om de eerste stap, te zetten. Deze eerste stap is in samenspraak met de ondernemers voorbereid en leidt tot het volgende voorstel: -

De aanhoudingsplicht te doorbreken voor het in concrete gevallen en onder voorwaarden toestaan van een mono-mestvergistingsinstallatie bij een agrarisch bedrijf. Met een omgevingsvergunning af te wijken van het geldende bestemmingsplan voor concrete gevallen die niet passen binnen dat bestemmingsplan om onder voorwaarden een monomestvergistingsinstallatie bij een agrarisch bedrijf toe te staan.

Voor de co-mestvergistingsinstallaties wordt de aanhoudingsplicht niet doorbroken en wordt niet afgeweken van het bestemmingsplan, totdat het bestemmingsplan ‘Groen Gas’ in werking is getreden. Beoogd effect Met deze beleidsregels kunnen mono-mestvergistingsinstallaties worden toegestaan bij agrarische bedrijven (veehouders) als deze aan de voorwaarden gesteld in de beleidsregels voldoen. De gemeente stelt hiermee agrarisch ondernemers in staat om een bijdrage te leveren aan de productie van groen gas, welke een van de belangrijkste opties is in de vastgestelde Transitievisie Warmte van januari 2021.

1

Argumenten 1.1 Doel beleidsregels. Het college kan beleidsregels vaststellen waarin zij vastlegt in welke gevallen de aanhoudingsplicht op grond van een voorbereidingsbesluit mag worden doorbroken. Ook kan in een beleidsregel worden opgenomen onder welke voorwaarden kan worden afgeweken van het bestemmingsplan. Er dient te allen tijde sprake te zijn van een goede ruimtelijke ordening. In het nieuw op te stellen bestemmingplan ‘Groen Gas’ worden de beleidsregels verwerkt in de bestemmingsplanregels. 1.2 Voornemen tot vaststellen van beleidsregels. De bevoegdheid tot het vaststellen van de beleidsregels ligt bij het college. Het college legt het voornemen tot het vaststellen van de beleidsregels voor wensen en bedenkingen voor aan uw raad. 1.3 Voordelen mono-mestvergisting. De bestaande mono-mestvergistingsinstallaties in Fryslân laten zien dat de omgeving geen overlast ervaart. Mono-mestvergisting maakt gebruik van bedrijfseigen dierlijke mest en bevat geen co-producten. Er vinden dan ook geen transportbewegingen plaats voor de aan- en afvoer van co-producten. De mest wordt via een gesloten systeem vanaf de stalvloer naar de vergister op het erf verplaatst. Ook de reststof uit de vergister, het digestaat, veroorzaakt minder geur en de eerste resultaten waarin het digestaat wordt toegepast als kunstmestvervanger zijn positief.

De overige voordelen, zoals een verminderde methaan-, stikstof- en CO2uitstoot, vormen een belangrijke motivatie voor de toekomstgerichte boer om te investeren in een monomestvergistingsinstallatie. 1.4 Voorwaarden om de aanhoudingsplicht te doorbreken. Vanwege het ‘Voorbereidingsbesluit mestvergistingsinstallaties Noardeast-Fryslân’ d.d. 26 januari 2023, geldt een aanhoudingsplicht voor het oprichten en het uitbreiden van mestvergistingsinstallaties. Dit betekent dat omgevingsvergunningen voor mestvergistingsinstallaties die passen binnen het bestemmingsplan toch niet mogen worden verleend. De aanhoudingsplicht geldt voor zowel co-mestvergistingsinstallaties als mono-mestvergistingsinstallaties. Voorstel is de aanhoudingsplicht enkel voor mono-mestvergistingsinstallaties te doorbreken, mits wordt voldaan aan de volgende voorwaarden: - Er wordt uitsluitend bedrijfseigen mest toegepast (max 25.000 m³ op jaarbasis); - De oppervlakte van de gehele installatie bedraagt maximaal 1.500 m²; - Er dient sprake te zijn van een goede landschappelijke inpassing, in afstemming met gemeentelijke landschapsarchitect; - Binnen een jaar nadat een installatie definitief buiten gebruik is gesteld, dient de constructie met de bijbehorende voorzieningen te worden verwijderd; - Er wordt voldaan aan een inspanningsverplichting voor participatie.

Doel hiervan is de betrokkenheid van de omgeving optimaal vorm te geven dan wel via financiële participatie dan wel in de afname van groen gas. 1.5 Voorwaarden om af te wijken van de geldende bestemmingsplannen. In de geldende bestemmingsplannen is de regeling afgestemd op de ontwikkeling die er momenteel speelt in de mono-mestvergisting. De beleidsregels maken het daarom mogelijk om af te wijken van de bestemmingsplannen, mits wordt voldaan aan de volgende voorwaarden: - De installatie wordt gebouwd op het bouwperceel van een bestaand agrarisch bedrijf, of direct grenzend aan het bouwperceel indien daarvoor zwaarwegende redenen zijn, het bouwperceel mag daarbij niet groter worden dan 3 ha; - De bouwhoogte van een installatie bedraagt maximaal 15 m¹; - Er wordt uitsluitend bedrijfseigen mest toegepast (max 25.000 m³ op jaarbasis); - De oppervlakte van de gehele installatie bedraagt maximaal 1.500 m²; - Er dient sprake te zijn van een goede landschappelijke inpassing, in afstemming met gemeentelijke landschapsarchitect; - Er mag geen onevenredige afbreuk worden gedaan aan de milieusituatie, de verkeersveiligheid en de gebruiksmogelijkheden van de aangrenzende gronden; - Binnen een jaar nadat een installatie definitief buiten gebruik is gesteld, dient de constructie met de bijbehorende voorzieningen te worden verwijderd; - Er wordt voldaan aan een inspanningsverplichting voor

participatie. Doel hiervan is de betrokkenheid van de omgeving optimaal vorm te geven dan wel via financiële participatie dan wel in de afname van groen gas. 1.6 Aanhoudingsplicht blijft van kracht voor co-mestvergistingsinstallaties. De aanhoudingsplicht voor co-mestvergistingsinstallaties blijft van kracht. Co-mestvergisting verschilt van mono-vergisting. Bij co-mestvergisting wordt ten minste 50% mest gebruikt en aangevuld met organische 2

V 1.1

biomassa, de zogenaamde co-producten zoals mais en gras. Een belangrijk nadeel van co-mestvergisting is dat hiermee de hoeveelheid mest toeneemt, omdat het digestaat (het restproduct dat overblijft na vergisting van biomassa) ook als mest moet worden gerekend. Ook op het vlak van geur, geluid en verkeer kan deze installatie nadelige gevolgen hebben die in strijd zijn met een goede ruimtelijke ordening. De overlastsituaties in de gemeente hebben betrekking op co-mestvergistingsinstallaties. 1.7 Lokale initiatieven vragen om versnelling. In het kader van het Masterplan Hallum is de productie van Groen Gas een reële optie om te komen tot een oplossing in de huidige problematiek ten aanzien van de verduurzaming van de bedrijven op Hallum. De oplossing van Groen Gas is niet de enige, zoals u bekend is gaat het in de energietransitie om de balans tussen verschillende energiebronnen. Groen Gas kan hier voor in Hallum naar verwachting ongeveer 40% van de gevraagde energie leveren. Naast de initiatieven in Hallum is er een aantal andere ondernemers in de gemeente die de groen gasproductie willen realiseren. Voor een mono-mestvergistingsinstallatie kan een zeer aanzienlijke SDE-subsidie worden verkregen. De deadline voor het indienen van een SDE-aanvraag is 25 juni 2023.

Om in aanmerking te komen voor een SDE-subsidie is een (verleende) omgevingsvergunning voor het bouwen van een monomestvergistingsinstallatie noodzakelijk. Daarom zijn beleidsregels nodig onder welke voorwaarden de aanhoudingsplicht kan worden doorbroken en er kan worden afgeweken van het bestemmingsplan. Kanttekeningen en risico’s 1. Er zijn geen risico’s aan de vaststelling van deze beleidsregels verbonden. 2. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2024 wordt het ‘bestemmingsplan’ vervangen door ‘omgevingsplan’. Als voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet geen nieuw bestemmingsplan ‘Groen Gas’ ter inzage is gelegd, is een andere procedure nodig. Financiën De kosten voor de planologische procedure worden gedekt door de de gemeente Noardeast-Fryslân, kostenplaats structuur- en bestemmingsplannen. De beleidsregels zelf zijn niet planschadeveroorzakend. Het nieuwe bestemmingsplan daarna en de omgevingsvergunningen voor het afwijken van het bestemmingsplan mogelijk wel. Vervolg en planning Na besluitvorming worden de beleidsregels volgens wettelijk voorgeschreven procedure gepubliceerd. Na inwerkingtreding van de beleidsregels kunnen omgevingsvergunningen worden verleend voor monomestvergistingsinstallaties die aan de voorwaarden voldoen.

Het college is voornemens in het vierde kwartaal van 2023 een ontwerpbestemmingsplan ‘Groen Gas’ te publiceren en ter inzage te leggen. Communicatie + Participatie Na vaststelling van de beleidsregels volgt publicatie volgens de wettelijk voorgeschreven procedure. Aangezien dit collegebesluit relatief snel volgt op het eerder genomen raadsbesluit van 26 januari 2023, zal in samenspraak met Team Kommunikaasje en de Eenheid Energietransitie & Duurzaamheid een gezamenlijk communicatiestrategie worden uitgewerkt om via de geëigende kanalen de Mienskip te informeren over dit besluit, de aanleiding en de impact op de omgeving. Beide portefeuillehouders van zowel Wenjen en Omjouwing als Duurzaamheid worden hierbij actief betrokken. De communicatie strategie zal uitvoering krijgen voor 25 juni 2023, aangezien de verleende vergunningen dan open worden gesteld voor bezwaar en beroep door belanghebbenden. Een aantal actoren zal actief geïnformeerd worden over de te genomen en te nemen stappen. U dient hierbij te denken aan vertegenwoordigers van dorpen en vergisitingsinstallaties. Bijlagen 1. De door het college vast te stellen beleidsregels mono-mestvergistingsinstallaties Noardeast-Fryslân 2023. Dokkum, 25 april 2023 Burgemeester en wethouders van de gemeente Noardeast-Fryslân, 3

V 1.1

de secretaris, H.J.C.M Verbunt MBA

de burgemeester, mr. J.G. Kramer

4

V 1.1

Raadsbesluit 2023-083135

De raad van de gemeente Noardeast-Fryslân, gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 25 april 2023; Besluit: Geen wensen en bedenkingen te hebben ten aanzien van het voornemen tot het vaststellen van de beleidsregels mono-mestvergistingsinstallaties Noardeast-Fryslân 2023.

Aldus besloten door de raad van de gemeente Noardeast-Fryslân in zijn openbare vergadering d.d. 26 april 2023. De raad voornoemd, de griffier,

de voorzitter,

Signed By: Dijkstra, Sytze <s.dijkstra@noardeast-fryslan.nl>

Signed By: Kramer, Johannes <j.kramer@noardeast-fryslan.nl>

01/05/2023 12:35:37 CEST {{Signer1}}

02/05/2023 14:13:17 CEST {{Signer2}}

Id: 271d9df8-0ee7-43b5-8a60-e5dbf17f5045

Id: 271d9df8-0ee7-43b5-8a60-e5dbf17f5045

Auth: Scribble

Auth: Scribble

mr. S.K. Dijkstra

mr. J.G. Kramer

5

V 1.1