Raadsvoorstel toekomst mfc Burdaard

Raadsvoorstel Voorstel aan de raad van de gemeente Noardeast-Fryslân Jaartal + zaaknummer

: 2022 / 2022-257935

Raadsvergadering d.d.

: 12 januari 2023 (It Debat)

Portefeuillehouder

: A.J. Soepboer

Programma

: (2) Mienskip

Programmaonderdeel

: 202.1 Toekomstbestendige maatschappelijke voorzieningen

Naam opsteller

: Aukje Dijkstra (E-mail: Au.dijkstra@noardeast-fryslan.nl)

Onderwerp

: Toekomst MFC it Spektrum Burdaard

Begrotingswijziging

: ja

Voorstel Debat Door het in een kaderstellend en richtinggevend debat behandelen van mogelijke oplossingsrichtingen (op basis van alle beschikbare informatie) een richtinggevend kader aan te geven voor de toekomst van het MFC it Spektrum in Burdaard. Inleiding Medio 2011 is MFC Het Spektrum in Burdaard geopend. Het MFC is een groot gebouw met veel voorzieningen. Het lukt het stichtingsbestuur ondanks alle inspanningen niet om een gezonde exploitatie te realiseren. De situatie is op een punt beland dat er keuzes voor de toekomst gemaakt moeten worden. Beoogd effect Het doel is om d.m.v. het behandelen van een aantal oplossingsrichtingen een richtinggevend kader van de raad te krijgen voor het verdere traject m.b.t. het MFC in Burdaard. Mogelijke oplossingsrichtingen Korte schets geschiedenis MFC it Spektrum De bouw van dit MFC is gerealiseerd door de voormalige gemeente Ferwerderadiel. Het MFC biedt onderdak aan de volgende voorzieningen: gymzaal/sportzaal, theaterzaal, kinderopvang en buitenschoolse opvang, zwembad, kleedruimtes en kantine voetbal, korfbal en tennis, fitnessruimte, vergader- en ontmoetingsruimte. Na oplevering is het gebouw voor een bedrag van € 1.000.000,- excl. btw verkocht aan de stichting MFC het Spectrum, die daarvoor een hypotheek heeft afgesloten. Ten tijde van de opening in 2011 werd een gezonde exploitatie mogelijk geacht.

Het bestuur kreeg echter vrij snel te maken met tegenvallende inkomsten (leegstand ruimtes) en hogere energielasten (het mfc kon niet op het warmtenet aangesloten worden). Daarnaast drukt de hypotheeklast zwaar op de exploitatie. In 2017 was het MFC zo goed als failliet. Om een faillissement te voorkomen is een reddingsplan opgesteld. Inhoud reddingsplan: kwijtschelden uitstaande schuld van € 215.128. Oversluiten (+ verhogen) hypotheek (€ 1.265.000) naar de Bank Nederlandse Gemeenten, waarbij de gemeente een garantstelling heeft afgegeven. Structurele subsidierelatie (2018 en 2019 € 35.000, daarna jaarlijks € 20.000). Het streven was om door middel van uitvoering van het reddingsplan tot een situatie te komen dat er geen exploitatiesubsidie vanuit de gemeente meer nodig is. Samen met de vele vrijwilligers heeft het bestuur zich vele jaren ingespannen om de inkomsten te verhogen en de lasten omlaag te brengen. Deze inspanningen hebben echter nog niet geleid tot een structurele oplossing. Ondanks de reddingsactie is het MFC opnieuw bijna failliet. Intussen bestaat het dorpshuis meer dan 10 jaar en worden de eerste grote onderhoudsuitgaven verwacht. Voorzieningen Het MFC biedt onderdak aan de volgende voorzieningen: gymzaal/sportzaal, theaterzaal, kinderopvang en bso, zwembad, kleedruimtes en kantine voetbal, korfbal en tennis, fitnessruimte, vergader- en ontmoetingsruimte.

Wat is de gemeente wettelijk verplicht om te doen? De gemeente moet ruimte bieden voor het bewegingsonderwijs. Is dit plaatselijk niet beschikbaar dan betaalt de gemeente de vervoerskosten naar de dichtstbijzijnde gymzaal. Ook moet de gemeente zorgen voor een passend aanbod voor voor- en vroegschoolse educatie voor kinderen met een risico op een achterstand. Een passend aanbod kan ook in een nabijgelegen dorp zijn. De gemeente hoeft geen vervoerskosten aan ouders te betalen. 1

Voor de overige genoemde voorzieningen is er geen wettelijke verplichting. Hierbij wordt opgemerkt dat in het coalitieakkoord Ferbûn mei de Mienskip een grote rol voor de Mienskip en de voorzieningen zijn weggelegd. Begin juli jl. is er door het MFC een enquête gehouden over de voorzieningen van het MFC. Een gymzaal/sportzaal, kinderopvang/buitenschoolse opvang en een zwembad scoren het hoogst. Exploitatieberekening 2022 t/m 2041 Door het MFC bestuur is een exploitatieberekening 2022 t/m 2041opgesteld waarin met een vijftal varianten wordt gewerkt. Alle berekeningen komen uit op een negatief bedrijfsresultaat. De resultaten zitten tussen een gemiddeld negatief bedrijfsresultaat van € 163.988 - € 354.746 en een totaal tekort over de periode van € 3.279.768 tot € 4.358.059. N.a.v. vragen van raadsleden tijden het Petear op 5 oktober is er ook nog een exploitatieberekening gemaakt die uitgaat van minder gunstige omstandigheden. Het totale tekort komt dan uit op € 7.094.927. Zie bijgevoegde exploitatieberekeningen. Bestuur en klankbordgroep Een deel van het bestuur heeft de taken in juli jl. neergelegd. Momenteel is er nog 1 bestuurslid. Op grond van de statuten is dit toegestaan. Zolang niet duidelijk is wat de toekomst van het MFC is, wordt er ook geen actie ondernomen om nieuwe bestuursleden te vinden. Het bestuur wordt ondersteund door een extern ingehuurde bestuursadviseur.

Daarnaast is er een dorpsbrede klankbordgroep opgericht. Deze groep bestaat uit vertegenwoordigers van de verschillende belanghebbenden/groepen in het dorp. Met deze groep worden alle stappen in het proces besproken. De vertegenwoordigers koppelen dit dan weer terug naar hun achterban. Zo wordt iedereen betrokken bij het proces. Oplossingsrichtingen Op 8 juli heeft er een informatieavond plaatsgevonden in het MFC over de toekomst van het MFC. Een aantal toekomstscenario’s is aan het dorp voorgelegd. Hier zijn oplossingsrichtingen gekozen. Het bestuur is samen met de klankbordgroep aan de slag gegaan om deze oplossingsrichtingen verder uit te werken. Hier zijn 3 oplossingsrichtingen uit gekomen, uitgewerkt in 8 mogelijke oplossingen. Opmerking vooraf: In het document Toekomst MFC It Spektrum wordt faillissement een oplossing genoemd. Tijdens de bijeenkomst op 8 juli jl. heeft het dorp aangegeven dat dit een ongewenste oplossing is. Ondanks het feit dat het dorp in een vroeg stadium heeft aangegeven dat het faillissement geen optie is, blijft dit boven de markt hangen zolang er geen andere duidelijke keuze wordt gemaakt. Faillissement kan dan ook bestempeld worden als een risico. In de opgestelde stukken wordt faillissement als een oplossingsrichting genoemd.

Om verwarring over de oplossingsrichtingen te voorkomen, nemen we de benamingen uit het document Toekomst MFC it Spektrum over. De 3 oplossingsrichtingen zijn: 1. Er verandert niets en het MFC koerst af op een faillissement. 2. Er wordt een partij gezocht die de jaarlijkse tekorten van het MFC wil dekken. Dit kan de gemeente of een private partij/onderneming zijn die het MFC overneemt. 3. Er wordt gekeken of een herontwikkeling van het MFC mogelijk is. Dit kan variëren van herinrichting van het gebouw tot gedeeltelijke of volledige sloop en nieuwbouw (totaal 6 varianten). Dorpshuizenbeleid Bij alle oplossingsrichtingen wordt een grote bijdrage gevraagd van de gemeente. Het verlenen van een jaarlijkse exploitatiebijdrage of het overnemen van een deel van het gebouw is niet in lijn met het nog vast te stellen dorpshuizenbeleid. Het dorpshuizenbeleid is nog in ontwikkeling. Wel zijn er door de raad een aantal uitgangspunten meegegeven. Dit zijn: • Dorpshuizen zijn zelf verantwoordelijk voor zowel het pand als de exploitatie daarvan. • De gemeente is bij voorkeur dan ook niet eigenaar van het dorpshuis. • Dorpshuizen zijn zelf verantwoordelijk voor het klein onderhoud. • Voor groot onderhoud van dorpshuizen wordt een subsidieregeling ontworpen.

Op dit moment is er in de gemeente Noardeast-Fryslân 1 gebouw met een dorpshuisfunctie in het bezit van de gemeente (MFC De Tredder in Westergeest). De andere dorpshuizen zijn in eigendom van zelfstandige stichtingsbesturen of plaatselijke belangen. In het kader van het Reddingsplan 2017 ontvangt MFC Burdaard jaarlijks een subsidie. Geen enkel ander dorpshuis in de gemeente ontvangt een jaarlijkse subsidie voor de exploitatie. 2

V 1.0

Oplossingsrichting 2: de gemeente dekt de tekorten van het MFC. Er wordt een partij gezocht die het jaarlijkse verlies voor haar rekening wil nemen. De verwachte verliezen zijn dusdanig hoog dat het hoogstwaarschijnlijk niemand gaat lukken om het MFC met een gezonde exploitatie te runnen. Er is dan ook geen echte marktverkenning gedaan. Tijdens It Petear op 5 oktober heeft het MFC bestuur de raad gevraagd om de jaarlijkse verliezen op zich te nemen. Dit lijkt geen realistische oplossing. Zoals uit de exploitatierekeningen blijkt, is er jaarlijks een tekort en deze tekorten lopen sterk op. Oplossingsrichting 3: Gedeeltelijke of volledige herontwikkeling van het MFC. Deze richting bestaat uit 6 oplossingen variërend van (gedeeltelijke) verkoop, (gedeeltelijke) sloop tot bouw van een kleiner gebouw voor de voorzieningen mogelijk in combinatie met woningen. De kosten van deze oplossingen liggen tussen de 1,2 en 8 miljoen euro. Uitslag stemming oplossingen In het dorp is in week 49 een stemming gehouden over de oplossingen. Er zijn 134 stembiljetten ingeleverd. Inwoners konden via het stembiljet aangeven welke 2 oplossingen het beste zijn voor de mienskip van Burdaard-Jislum.

Hier zijn de volgende voorkeursoplossingen uitgekomen: 53 stemmen zijn uitgebracht op oplossing 3 (we verkopen een deel van het MFC); 50 stemmen zijn uitgebracht op oplossing 4 (we breken een deel van het MFC af); 46 stemmen zijn uitgebracht op oplossing 2 (de gemeente dekt de tekorten van het MFC); 44 stemmen zijn uitgebracht op oplossing 8 (we breken het MFC-gebouw af en bouwen een kleinschalige voorziening terug op de huidige plek). Geconcludeerd kan worden dat het merendeel van de stemmers voor een kleinschalig MFC is. Kanttekeningen en risico’s Faillissement (oplossingsrichting 1) Er is de afgelopen jaren al veel ingezet om het MFC draaiende te houden. Wanneer de gemeente stopt met de (financiële) ondersteuning zal de stichting vroeg of laat opnieuw afstevenen op een faillissement. Een faillissement zou niet alleen voor het dorp Burdaard verstrekkende gevolgen hebben, het zou ook de gemeentelijke financiën raken. Voor de gemeente is een faillissement financieel onaantrekkelijk vanwege de geactiveerde bijdrage in de bouw van het MFC. Hierdoor staat dit gebouw voor meer dan 1 miljoen euro als boekwaarde op de gemeentelijke balans, welke bij een faillissement ineens zal moeten worden afgewaardeerd ten laste van de algemene reserve. Daarnaast ontstaat bij een faillissement ook onzekerheid over het inpandige gymnastieklokaal.

Realistisch scenario is dat de basisschool geen toegang meer heeft tot dit gymnastieklokaal. De gemeente behoudt echter de zorgplicht voor het voorzien in (bewegings)onderwijs. Vervoer naar een andere locatie zal naar schatting een structurele last van € 30.000 per jaar als gevolg hebben. Ook zouden de sportverenigingen geen toegang meer hebben tot hun kleedaccommodaties. Dit zou leiden tot een acuut probleem voor de verenigingen. In overleg met de gemeente zou in dit geval naar een tijdelijke en permanente oplossingen moeten worden gezocht, waar ook flinke kosten mee zijn gemoeid. Ook zal er voor de kinderopvang en buitenschoolse opvang een vervangende locatie moeten worden gezocht. Financiën Vanaf 2017 heeft de gemeente het volgende beschikbaar gesteld t.b.v. het MFC: Kwijtschelden uitstaande schuld van € 215.128. Oversluiten (+ verhogen) hypotheek (€ 1.265.000) naar de Bank Nederlandse Gemeenten, waarbij de gemeente een garantstelling heeft afgegeven. Structurele subsidie: 2018 en 2019 € 35.000, daarna jaarlijks € 20.000. Inhuur dhr. Modderman € 10.000. Inhuur bestuursadviseur via Derks en Gosen tot en met december 2022 € 65.000. Lening onderpand: de gemeente staat garant voor de lening die via de BNG is verstrekt aan de stichting (10 jaar tegen 1,16%) ad. € 1.265.000. Deze lening is niet tussentijds aflosbaar, ook niet bij verkoop van het onderpand.

De gemeente neemt de lasten “over” als garantsteller: hoe dit in de praktijk uitgevoerd moet worden in het contract tussen stichting en BNG, vraagt nadere bestudering. Gemeente heeft het eerste recht van koop als zekerheid bedongen indertijd. Gezien de geringe opbrengst van het pand (en eventuele sloopkosten) zal de gemeente een flink bedrag als garantsteller moeten nabetalen: restschuld per 6 februari 2023 bedraagt € 1.075.250 (indien alle verplichtingen zijn voldaan op die datum); dus zeker € 500.000 - € 600.000. 3

V 1.0

Vervolg en planning De uitkomsten van het debat worden meegenomen in het verdere traject. Een besluitvormend raadsvoorstel over met welke oplossingsrichting we verder gaan, wordt in maart aan de raad voorgelegd. Het MFC bestuur en de inwoners van Burdaard-Jislum worden hierbij betrokken. Communicatie + Participatie Het toekomsttraject is een traject dat de gemeente samen met het dorp (Burdaard-Jislum) oppakt. Het bestuur heeft de gemeente gevraagd om gezamenlijk tot een oplossing te komen. In de programmabegroting is het volgende doel opgenomen: De maatschappelijke voorzieningen (voor sport, cultuur en ontmoeten) zijn toekomstbestendig: duurzaam, betaalbaar en bereikbaar. De activiteit die hierbij wordt genoemd is: Dialoog voeren met de mienskip over de voorzieningenstructuur op het moment dat daar aanleiding toe is. Het traject zoals dat nu samen met het dorp wordt doorlopen past hierbij. Bijlagen 1. De Toekomst van MFC It Spektrum, een toelichting op de 8 mogelijke oplossingen 2. Exploitatieberekening 2022 t/m 2041 3. Raadsvragen en antwoorden (inclusief bijlagen) 4. Nieuwsbrief MFC It Spektrum- Financiële stand van zaken – deel 1 en deel 2 5. Uitslag enquête voorzieningen 6. Notulen vergadering klankbordgroep Toekomst voorzieningen 22 september en 18 oktober 2022 (inclusief brief ondernemer Burdaard) 7. Taxatierapport 8. Sedumdak rapport van Dakindex 9.

MFC It Spektrum maatwerkadvies (EPA) Tolsum Advies 10. Brief Spetter Burdaard zwemopleidingen 11. Presentatie MFC 7 december 2022 12. Uitslag stemming: voorkeur voor oplossingen

Dokkum, 15 november 2022 Burgemeester en wethouders van de gemeente Noardeast-Fryslân,

de secretaris, H.J.C.M Verbunt MBA

de burgemeester, mr. J.G. Kramer

4

V 1.0