Raadsvoorstel medewerking COA opvang

Raadsvoorstel Voorstel aan de raad van de gemeente Noardeast-Fryslân Jaartal + zaaknummer

: 2023 / 2023-151208

Raadsvergadering d.d.

: 20 juli 2023

Portefeuillehouder

: J.G. Kramer

Programma

: (1) Ynwenner en Bestjoer en (5) Wenjen en Omjouwing

Programmaonderdeel

:-

Naam opsteller

: P.J. Schouwstra (E-mail: p.schouwstra@noardeast-fryslan.nl)

Onderwerp

: Medewerking COA opvang

Begrotingswijziging

: nee

Voorgesteld raadsbesluit Noodopvang voormalig gemeentehuis Kollum 1. Geen medewerking te verlenen aan het verzoek van COA voor noodopvang in het voormalig gemeentehuis te Kollum. Locatiescan permanente opvang rondom Dokkum 2. Een locatiescan uit te laten voeren naar mogelijkheden voor permanente vestiging van opvang (AZC) voor c.a. 250 plekken in Dokkum. 3. Hierin zowel leegstaande panden als ook beschikbare grond in beeld te brengen. 4. Na afronding van de locatiescan een raadsbesluit te nemen over het al of niet medewerking verlenen aan de vestiging van een permanente opvanglocatie. Inleiding De druk op de capaciteit in de asielopvang blijft onverminderd hoog. Er is sprake van een hoge instroom en statushouders stromen moeizamer dan voorheen door naar reguliere huisvesting. Voor de korte termijn verwerft het Centraal orgaan Opvang Asielzoekers (COA) nog steeds tijdelijke opvanglocaties om de capaciteit te vergroten. Het COA heeft de gemeente Noardeast-Fryslân recentelijk schriftelijk verzocht tot medewerking op dit dossier. Voor een stabiele opvangcapaciteit op de lange termijn heeft het COA ook meer permanente opvanglocaties nodig. De uitkomsten van diverse berekeningen tonen aan dat er landelijk 41.000 plekken benodigd zijn om tot een stabiele, duurzame en doelmatige opvangportefeuille te komen.

Het COA heeft de gemeente Noardeast-Fryslân recentelijk schriftelijk verzocht tot medewerking op dit dossier (bijlage 1). Dit verzoek bestaat uit twee delen, te weten: 1. Gezamenlijk de zoektocht te starten naar een geschikte locatie, bij voorkeur in Dokkum, voor een kleinschalige permanente opvanglocatie met circa 250 plekken. 2. Medewerking te verlenen aan het in gebruik nemen van een noodopvanglocatie in Kollum aan de Van Limburg Stirumweg 18 (voormalig gemeentehuis). Dit betreft ongeveer 200 plekken voor in eerste aanleg ongeveer 2 jaren. Het verzoek van het COA komt gelijktijdig met de aankondiging vanuit het Rijk dat er landelijk nog 4 tijdelijke wachtkamers (à 500 bedden) en per provincie één semipermanente doorstroomlocatie voor statushouders (à 500-1500 bedden) komen. Daarnaast wordt het quotum op te vangen statushouders verder verhoogd. Het college wil daar niet op wachten en als gemeente graag zelf de regie voeren. Dit past in de huidige ontwikkelingen waarbij sprake is van een tekort aan opvangplekken. Om die reden leggen wij u dit voorstel nu voor; dit in lijn met de aangenomen motie op 1 december jl. (motie 2022-247732). Deze vraag is aanvullend op de huidige opgave voor opvang van Oekraïners, statushouders en AMV’ers. Thans faciliteert de gemeente Noardeast-Fryslân binnen de diverse vluchtelingenstromen opvang.

Te weten: 275 opvangplekken Oekraïners (5 locaties, opgave betreft 251); 75 plekken Crisis Noodopvang (CNO te Kollum tot 31 juli 2023); 126 statushouders per jaar (taakstelling); 12 AMV’ers in opvang Dokkum. 1

Argumenten In Noardeast-Fryslân is in het verleden vaker sprake geweest van opvang van vluchtelingen. Er is steeds verantwoordelijkheid genomen vanuit een positieve grondhouding in maatschappij en politiek. In het coalitieakkoord is dit omschreven als ruimhartig en goed blijven huisvesten, gespreid over en naar aard en schaal van stad en dorpen. 1. Noodopvang voormalig gemeentehuis Kollum Voor het realiseren van tijdelijke noodopvang (2 jaar met evt. verlenging) heeft het COA onlangs gesproken met de huidige eigenaar van het voormalig gemeentehuis te Kollum. Het COA verwacht daar ruimte voor 200 asielzoekers te kunnen creëren. In het verlengde van deze gesprekken met de eigenaar heeft het COA aan de gemeente om medewerking gevraagd. De gevraagde medewerking gaat over het mogelijk maken van de ingebruikname van het voormalig gemeentehuis voor noodopvang. • Standpunt van het college Het college heeft zich op het standpunt gesteld dat noodopvang voor een periode van in eerste aanleg 2 jaar met circa 200 opvangplekken in het voormalig gemeentehuis te Kollum niet geschikt is. Het college onderkent een drietal omstandigheden die in gezamenlijkheid tot de conclusie leiden dat het betreffende pand (locatie) ongeschikt is. 1. Het college staat voor een goed gespreide opvang van asielzoekers over stad en dorpen, naar aard en schaal.

Als gemeente willen we statushouders ruimhartig en goed blijven huisvesten, gespreid over kernen. Vanuit dit vertrekpunt vindt het college de locatie gemeentehuis Kollum vanwege de schaal (200 opvangplekken) niet geschikt. Zeker gelet op het feit dat met de realisatie van het CNO de afgelopen maanden Kollum al een op maat gesneden bijdrage heeft geleverd. 2. Vanuit het oogpunt van externe veiligheid is met name de hogedruk aardgasleiding die naast het pand ligt een risicofactor ten aanzien van woon-/verblijffuncties. Bij leidingbreuk zou spontane ontbranding kunnen plaatsvinden met mogelijke branduitbreiding naar omliggende bebouwing. Het college vindt dit aspect maken dat het voormalig gemeentehuis in Kollum niet geschikt is voor de omvang van 200 opvangplekken. De aanwezige gasleiding kan voor discussie en tot juridische procedures (achteraf) leiden. 3. In de verkoopprocedure -o.a. via het bidbook- zijn verwachtingen gewekt over de bestemming en gebruik van het voormalig gemeentehuis te Kollum. Het voornemen van het COA voor het in gebruik nemen van het gebouw voor asielopvang past niet bij deze verwachtingen. Procesbeschrijving noodopvang voormalig gemeentehuis Kollum Als de gemeenteraad conform het advies van het college besluit zal dit proactief aan eigenaar en COA worden gecommuniceerd.

Als de gemeenteraad besluit om alsnog mee te werken aan het verzoek van COA voor opvang in het voormalig gemeentehuis te Kollum is er een aantal processtappen te onderscheiden: • • • •

Inspraaktraject voor bevolking organiseren; Opmaken bestuurlijke overeenkomst tussen COA en gemeente. Hierin worden zaken vastgelegd zoals het maximale aantal te vestigen asielzoekers, de maximale opvangperiode, veiligheid ontsluiting van onderwijs en andere voorzieningen; Aanvraag omgevingsvergunning bij de gemeente door eigenaar/huurder met mogelijk bezwaar- & beroepstrajecten; Inrichten en operationeel maken van de opvang.

Als geheel een traject wat naar verwachting rond de 6 maanden gaat beslaan. 2. Locatiescan permanente opvang Dokkum Vanuit de Oekraïneopvang zijn veel panden en ontwikkelgronden in beeld gebracht. Deze zijn beoordeeld op beschikbaarheid, ontwikkelmogelijkheden en verbouwkosten voor kortstondige opvang. Met de kaders voor permanente opvang rond de 250 plekken kan deze scan en beoordeling vlot worden herhaald om zodoende een beeld van kansrijke panden/percelen te verkrijgen. De voorgenomen Spreidingswet biedt de mogelijkheid om in plaats van één pand/locatie ook te gaan werken met meerdere panden/locaties binnen een straal van een aantal kilometers. Daarmee ontstaat iets van

2

V 1.0

spreiding en kleinschaligheid waarbij gelijktijdig efficiëntie voordelen blijven behouden. Het is nog zeer de vraag of en hoe de Spreidingswet zijn uitwerking zal hebben. Procesbeschrijving locatiescan permanente opvang rondom Dokkum Indien de gemeenteraad een positief besluit neemt over de locatiescan zal in de periode augustus-oktober met het COA en met actieve inbreng van de lokale gemeenschap en gemeenteraad een inventarisatie worden opgesteld voor geschikte opvanglocaties in Dokkum. Vanuit deze inventarisatie zal de meest geschikte locatie nader worden uitgewerkt en worden voorgelegd aan de gemeenteraad. Indien een geschikte locatie wordt gevonden, zal er gelijktijdig een traject gaan lopen om te komen tot een bestuurlijke overeenkomst tussen COA en gemeente. Hierin worden zaken vastgelegd zoals het maximale aantal te vestigen asielzoekers, de maximale opvangperiode, veiligheid ontsluiting van onderwijs en andere voorzieningen. Naast een duidelijk communicatietraject met de omgeving zijn belangrijke afwegingscriteria bij de eventuele locatiekeuze: • • • • • • • •

Duurzame inpassing in de wijk vanuit sociaal en fysiek domein; Participatie en doorlopende leerlijn van asielzoekers; Toegankelijkheid en bereikbaarheid van voorzieningen en winkels; Verkeersituatie (ontsluiting, bereikbaarheid - ook voor hulpdiensten - en parkeren); Veiligheid en leefbaarheid voor bewoners AZC en omwonenden; Effect op gebiedskwaliteit; Tijd die nodig is voor procedures (bestemmingsplan, vergunningen etc.); Locatiegebonden financiële gevolgen.

De gemeenteraad wordt gedurende het traject op de hoogte gehouden van de voortgang en kan in het najaar (Q4) een definitief besluit nemen over wel of geen -passende- locatie. Daarbij ook een locatie inclusief de daarbij behorende concrete uitwerking en planning van realisatie. Het is uiteindelijk aan de gemeenteraad om het besluit te nemen om wel of niet tot permanente opvang in Dokkum over te gaan. Beoogd effect Het leveren van een bijdrage aan de landelijke en Friese opgave tot voldoende en stabiele opvang van asielzoekers waarmee het COA beter en flexibel kan inspelen op de instroom. Het college wil met dit voorstel de regie houden en verantwoordelijkheid nemen in de opvangcrisis. En daarnaast in de gemeente zorgen voor voldoende draagvlak in maatschappij en gemeenteraad. Kanttekeningen en risico’s Opvang van asielzoekers is in de maatschappij een met sentiment beladen onderwerp. De aankondiging van CNO in Kollum, maar ook de AMV opvang in Dokkum lieten een verdeeldheid in de maatschappij zien. Hierbij is het sterk de vraag wat de lokale gemeenschap aan veerkracht op kan brengen op dit thema. Op het vlak van communicatie, openbare orde en veiligheid is dan ook veel aandacht nodig. Het is onvermijdelijk dat de gemeente in enige vorm en moment een bijdrage zal moeten leveren aan de asielopgave. Financiën Voor het nader onderzoek is geen aanvullende financiering nodig.

De kosten van de ambtelijke inzet worden separaat bijgehouden en waar mogelijk bij het Rijk of COA in rekening gebracht. Vervolg en planning Noodopvang voormalig gemeentehuis Kollum Hiervoor is nog geen formele vergunningaanvraag ingediend. De opinie van de gemeenteraad ten aanzien van de medewerking aan noodopvang in het voormalig gemeentehuis te Kollum zal proactief aan eigenaar en COA worden gecommuniceerd. Locatiescan permanente opvang rondom Dokkum • Na akkoord door de raad zal de projectorganisatie opvang in samenwerking met COA en ruimtelijke ordening nader onderzoek naar locaties doen. • Na nader onderzoek zal de raad na het zomerreces om nadere besluitvorming worden gevraagd.

3

V 1.0

Communicatie + Participatie • De gemeente informeert het COA en de eigenaar van het voormalige gemeentehuis over de uitkomst van deze besluiten. • Wanneer er na het locatieonderzoek een of meerdere concrete locatie(s) in beeld is/zijn, wordt als eerste de omgeving en gemeenteraad per brief geïnformeerd. • De gemeente organiseert vervolgens samen met het COA voor omwonenden, raadsleden en eventueel overige belanghebbenden een informatie- en inspraakavond. Daarna volgt een raadsvoorstel waarin de gemeenteraad een principe-uitspraak doet, om wel of niet medewerking te verlenen aan de betreffende opvanglocatie. • Ambtelijk (communicatie & veiligheid) worden thans een draaiboek, persbericht en veel gestelde vragen & antwoorden voorbereid. Bijlagen 1. Verzoek COA; 2. Advies FUMO. Dokkum, 4 juli 2023 Burgemeester en wethouders van de gemeente Noardeast-Fryslân,

de secretaris, H.J.C.M Verbunt MBA

de burgemeester, mr. J.G. Kramer

4

V 1.0

Raadsbesluit 2023 / 2023-151208

De raad van de gemeente Noardeast-Fryslân, gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 4 juli 2023; gelet op de motie over de positie van de raad in besluitvorming rondom opvang van asielzoekers en vluchtelingen (motie 2022-247732 vastgesteld in gemeenteraadsvergadering d.d. 1 december 2022); Besluit: Noodopvang voormalig gemeentehuis Kollum 1. Geen medewerking te verlenen aan het verzoek van COA voor noodopvang in het voormalig gemeentehuis te Kollum. Locatiescan permanente opvang rondom Dokkum 2. Een locatiescan uit te laten voeren naar mogelijkheden voor permanente vestiging van opvang (AZC) voor c.a. 250 plekken in Dokkum. 3. Hierin zowel leegstaande panden als ook beschikbare grond in beeld te brengen. 4. In algemien gemeentebreed ûndersyk te dwaan nei it draachflak fan in permanint AZC yn Noardeast-Fryslân, spesifyk in lokaasje yn of by Dokkum. Tagelyk in ûndersyk te dwaan oer it draachflak foar de meast gaadlike lokaasje dy't út de lokaasjescan nei foarren komt, dit ûndersyk te beheinen ta de wyk / lokaasje dêr’t it om giet. 5. As Ried winsken en betinkingen oan te jaan foardat de ûndersiken dien wurde. 6. Dit ûndersyk út fiere te litten troch in ekstern ûndersyksburo en de kosten dêrfan te dekken út de algemiene reserve. 7.

Nei de útkomsten fan it algemiene draachflakûndersyk en de útkomsten fan de lokaasjescan, dêr't ek it draachflakûndersyk oan keppele wurdt, in riedsbeslút te nimmen oer al of net in permanint AZC yn of by Dokkum.

Aldus besloten door de raad van de gemeente Noardeast-Fryslân in zijn openbare vergadering d.d. 20 juli 2023. De raad voornoemd, de griffier,

de voorzitter,

{{Signer1}} 21/07/2023 10:17:13 CEST

{{Signer2}} 21/07/2023 14:59:33 CEST

Signed By: Dijkstra, Sytze <s.dijkstra@noardeast-fryslan.nl>

Signed By: Kramer, Johannes <j.kramer@noardeast-fryslan.nl>

ID: 444ba742-b314-451d-8f8d-356fd9717806

ID: 444ba742-b314-451d-8f8d-356fd9717806

Auth: Scribble

Auth: Scribble

mr. S.K. Dijkstra

mr. J.G. Kramer

5

V 1.0