Raadsvoorstel - Locatiescan starten voor een permanente opvanglocatie in Dokkum

Raadsvoorstel Voorstel aan de raad van de gemeente Noardeast-Fryslân Jaartal + zaaknummer

: 2023 / 2023-273245

Raadsvergadering d.d.

: 1 februari 2024 (It Debat 18 januari 2024)

Portefeuillehouder

: J.G. Kramer

Programma

: (1) Ynwenner en Bestjoer en (5) Wenjen en Omjouwing

Programmaonderdeel

:-

Naam opsteller

: P.J. Schouwstra (E-mail: p.schouwstra@noardeast-fryslan.nl)

Onderwerp

: Locatiescan starten voor een permanente opvanglocatie in Dokkum

Begrotingswijziging

: nee

Voorgesteld raadsbesluit 1. Een locatiescan uit te voeren naar mogelijkheden voor een permanente opvanglocatie (asielzoekerscentrum) voor maximaal 250 asielzoekers in Dokkum. 2. Hierin zowel leegstaande panden als ook beschikbare grond in beeld te brengen. 3. Voor elke geschikte locatie (maximaal 3) een bewonersavond en een draagvlakonderzoek in de directe omgeving te organiseren. 4. Na afronding van de locatiescan in maart/april 2024 een raadsbesluit te nemen over de vestiging van een permanente opvanglocatie in Dokkum. Inleiding De druk op de asielopvang is al maanden hoog. En zolang er geen oplossing komt, zal de druk alleen maar toenemen. Het Centraal orgaan Opvang Asielzoekers (COA) probeert met tijdelijke opvanglocaties de opvangcentra in bijvoorbeeld Ter Apel te ontlasten. Maar voor een stabiele opvangcapaciteit heeft het COA meer vaste opvanglocaties nodig. U besloot 20 juli 2023 om een draagvlakonderzoek in de hele gemeente te starten. Het COA heeft de gemeente Noardeast-Fryslân verzocht om op twee manieren te helpen (bijlage 1): 1. Door samen te zoeken naar een geschikte locatie voor een vaste opvanglocatie met circa 250 plekken, bij voorkeur in Dokkum. 2. Medewerking te verlenen aan het in gebruik nemen van een noodopvanglocatie in Kollum aan de Van Limburg Stirumweg 18 (voormalig gemeentehuis). Dit betreft ongeveer 200 plekken, in eerste instantie voor 2 jaar.

In de raadsbijeenkomst van 20 juli 2023 heeft u als gemeenteraad besloten: • om eerst een draagvlakonderzoek in de hele gemeente uit de laten voeren, voordat u een besluit neemt over een eventuele opvanglocatie in Dokkum; • en geen medewerking te verlenen aan opvang in het voormalig gemeentehuis in Kollum. De eventuele locatiekeuze verloopt via het zogenaamde ‘Heerenveense’ model. Dit is door de portefeuillehouder toegezegd, na een raadsvraag van de CDA-fractie. Dat betekent dat inwoners meerdere keren de mogelijkheid krijgen om hun mening kenbaar te maken. De inwoners en gemeenteraad worden in dit traject goed betrokken en op de hoogte gehouden van het proces.

De mogelijke locaties worden beoordeeld op de volgende criteria: • Veiligheid en leefbaarheid voor omwonenden en toekomstige bewoners AZC; • Risicobeoordeling vanuit de politie en hulpdiensten; • Duurzame inpassing in de wijk / omgeving vanuit sociaal en fysiek domein; • Impact op beperkte ruimte op het energienetwerk; • Mogelijkheid tot hoogwaardige nieuwbouw welke van waarde blijft na beëindiging AZC functie; • Participatie en doorlopende leerlijn van asielzoekers; • Toegankelijkheid en bereikbaarheid van voorzieningen en winkels; • Verkeersituatie (ontsluiting, bereikbaarheid – ook voor hulpdiensten – en parkeren); • Effect op gebiedskwaliteit; • Tijd die nodig is voor procedures (bestemmingsplan, vergunningen etc.); • Locatiegebonden financiële gevolgen. 1

Wanneer u dit raadsvoorstel behandelt, is het draagvlakonderzoek in de hele gemeente klaar. En heeft u kennis kunnen nemen van de resultaten. De resultaten zijn op het moment van schrijven van dit voorstel nog niet bekend. Deze zullen op 9 januari 2024 bekend worden gemaakt en vervolgens op 11 januari aan uw raad worden toegelicht. Uw raad wordt verzocht om bij het te houden debat en het nemen van het besluit de uitkomsten van dit onderzoek te betrekken. De mate waarin er sprake is van draagvlak in onze gemeente voor het vestigen van een vaste opvanglocatie is geheel aan u, als gemeenteraad. Mocht het zo zijn dat uw raad geen of onvoldoende draagvlak ziet bij de inwoners van onze gemeente, betekent dat dat dit proces wordt stopgezet. Er komt dan geen permanente opvanglocatie in Dokkum. Met dit besluit bepaalt u het vervolg. Als u positief instemt op dit besluit, wordt er een onderzoek gestart naar mogelijke locaties voor een opvang voor maximaal 250 asielzoekers in Dokkum. Voor elke geschikte locatie (maximaal 3) organiseert de gemeente een bewonersavond. Ook wordt er een aanvullend draagvlakonderzoek in de directe omgeving van de geschikte locaties gestart. Definitief besluit en locatiekeuze.

Als dit is afgerond, bepaalt u in maart/april 2024 via een apart raadsbesluit of u als gemeenteraad wel of niet meewerkt aan het vestigen van een opvanglocatie voor asielzoekers in Dokkum. En op welke specifieke locatie. Daarbij zal de raad dus kunnen kiezen uit maximaal 3 verschillende locaties. En kennisnemen van de onderliggende stukken (locatieonderzoek en eventuele planning bij realisatie) alsmede de uitkomsten van de inloopavonden. Wij kunnen ons voorstellen dat de normale inspreekmogelijkheid voorafgaand aan een raadsvergadering in dit geval onvoldoende is om een ieder in de gelegenheid te stellen zijn of haar mening kenbaar te maken aan de gemeenteraad. Het is daarom aan te raden via de agendacommissie van uw raad een aparte inspreekavond te organiseren, voorafgaand aan de besluitvorming over de locatiekeuze. Daarbij zou, indien gewenst, eerst ook een bredere presentatie kunnen worden gegeven van de verschillende locaties. Beoogd effect Het college wil met dit voorstel de regie houden en verantwoordelijkheid nemen in de opvangcrisis. En bij de keuzes de inwoners zoveel mogelijk betrekken. Door een bijdrage te leveren aan de landelijke en Friese opgave, kan het COA beter inspelen op de instroom. Argumenten 1.1 Als overheid staan we aan de lat om de opvangcrisis op te lossen. De gehele migratieketen staat momenteel onder spanning.

En worden met tijdelijke opvanglocatie deels op korte termijn opgelost. Maar het is duidelijk dat gemeenten (samen met COA) voor een grotere opvangopgave staan om de opvangcrisis voor de langere termijn op te lossen. In Noardeast-Fryslân is er in het verleden vaker sprake geweest van opvang van vluchtelingen. De verantwoordelijkheid is toen genomen, vanuit een positieve grondhouding in de maatschappij en politiek. In het coalitieakkoord is dit omschreven als ruimhartig en goed blijven huisvesten, gespreid over- en naar aard en schaal van- stad en dorpen. 1.2 Als we wachten is de kans aanwezig dat we als gemeente de regie op dit vraagstuk kwijt raken. We zitten nu meer aan het stuur dan als we wachten tot we via de Spreidingswet mogelijk worden gedwongen. Door het vraagstuk nu op te lossen, leidt dit tot de meest acceptabele oplossing voor onze inwoners. 2.1 Nieuwbouw kan sneller en kostenefficiënter zijn. Vanuit de Oekraïneopvang zijn veel panden in beeld gebracht. Daarbij leert de praktijk dat nieuwbouw (zoals de bouw van tijdelijke woningen op de Zuiderschans) soms sneller en kostenefficiënter is dan verbouw van leegstaande panden. Een scan over de volle breedte geeft de mogelijkheid om af te wegen welke locatie door de gemeente kan worden aangeboden. 3.1 Bewonersavonden zijn cruciaal voor een transparant proces en de acceptatie.

Er moet voor de omgeving voldoende ruimte zijn voor het uiten van zorgen en het stellen van vragen. De omgeving moet weten wat zij kan verwachten wanneer er een asielzoekerscentrum in de buurt komt en hoe het (besluitvormings)proces verloopt. Deze avonden zijn wel besloten, om een ieder een veilige omgeving te bieden waarin men zijn of haar mening kan geven. Raadsleden worden in de gelegenheid gesteld om bij deze avonden aanwezig te zijn. Ervaringen bij andere gemeenten tonen aan dat het organiseren van 2

V 1.0

bewonersavonden drempelverlagend werkt. AZC-bewoners worden vaak ook beter in de gemeenschap opgenomen als de directe omgeving vooraf betrokken is bij de totstandkoming van de opvanglocatie. Nadat de besloten inloopavonden zijn gehouden wordt in de weken daarna een draagvlakonderzoek bij de om- en aanwonenden van de verschillende locaties gehouden. Daarbij zal worden gevraagd hoe men tegenover de mogelijke keuze voor de locatie aankijkt. De uitkomst hiervan kan de gemeenteraad betrekken bij de vervolgens te maken locatiekeuze. Kanttekeningen en risico’s Opvang van asielzoekers is in de maatschappij een beladen onderwerp. De aankondiging van een crisisnoodopvang voor asielzoekers in Kollum, maar ook op opvang voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen (AMV) in Dokkum lieten verschillende meningen en opvattingen op het asielvraagstuk zien. Hierbij is het sterk de vraag wat de lokale gemeenschap aan veerkracht op kan brengen op dit thema. Op het vlak van communicatie, openbare orde en veiligheid is dan ook veel aandacht nodig. De resultaten van het algemene draagvlakonderzoek kan duiding van het bestaande gevoel in de Mienskip geven. Financiën • De kosten voor het onafhankelijke gemeentebrede draagvlakonderzoek worden geschat op ca. € 50.000,-.

Dit bedrag wordt grotendeels bepaald door de portokosten en is afhankelijk van de hoeveelheid fysiek dan wel digitaal ingevulde vragenlijsten. Conform het amendement van 20 juli 2023 worden deze kosten ten laste gebracht van de algemene reserve. • Voor een aanvullend draagvlakonderzoek in de directe omgeving van de eventueel 3 meest geschikte locaties wordt een nieuw offertetraject opgestart. • De kosten van de ambtelijke inzet voor het gehele traject worden separaat bijgehouden. • Waar mogelijk worden gemaakte kosten bij het Rijk of COA in rekening gebracht. Vervolg en planning • Na een ‘voorgenomen positief’ besluit van de gemeenteraad zal in het eerste kwartaal van 2024 met het COA en met actieve inbreng van de lokale gemeenschap en gemeenteraad een inventarisatie worden opgesteld voor geschikte opvanglocaties in Dokkum. • Vanuit deze inventarisatie zullen voor de meest geschikte locaties (maximaal 3) inloopavonden voor de directe omgeving worden georganiseerd. Vervolgt door een draagvlakonderzoek in de directe omgeving. • In maart/april 2024 neemt de gemeenteraad een ‘principebesluit’ om wel of niet mee te werken aan een vaste opvanglocatie in Dokkum, en op welke plek. Communicatie + Participatie • Het spreekt voor zich dat een goede en heldere communicatie over dit traject van groot belang is.

Zowel richting de bevolking, de om- en aanwonenden van geschikte locaties en uw raad. Voor het draagvlakonderzoek in de hele gemeente ontvingen alle inwoners van 18 jaar en ouder naast de vragenlijst een begeleidende brief. Men heeft op deze manier kennis kunnen nemen van het voornemen om een permanente opvanglocatie in Dokkum te doen vestigen. • Wanneer er na het locatieonderzoek een of meerdere concrete locatie(s) in beeld is/zijn, wordt als eerste de omgeving en gemeenteraad per brief geïnformeerd. • Eerder in dit voorstel staat beschreven hoe de gemeenteraad en de inwoners bij dit traject worden betrokken. • De ambtelijke projectgroep (communicatie & veiligheid) bereiden voor het volgende raadsvoorstel een draaiboek, (pers)bericht en lijst Vragen & Antwoorden voor. Deze stukken ontvangt u bij het volgende raadsvoorstel over dit onderwerp. Bijlagen 1. Verzoek COA; 2. Tijdslijn proces AZC Dokkum, 19 december 2023 Burgemeester en wethouders van de gemeente Noardeast-Fryslân,

3

V 1.0

de secretaris, H.J.C.M Verbunt MBA

de burgemeester, mr. J.G. Kramer

4

V 1.0

Raadsbesluit 2023 / 2023-273245

De raad van de gemeente Noardeast-Fryslân, gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 19 december 2023; gelet op: • de motie over de positie van de raad in besluitvorming rondom opvang van asielzoekers en vluchtelingen (motie 2022-247732 vastgesteld in gemeenteraadsvergadering d.d. 1 december 2022); • het amendement aangaande gemeente breed draagvlak onderzoek (amendement 2023-151208 vastgesteld in gemeenteraadsvergadering d.d. 20 juli 2023); • de uitslag van het gemeente brede draagvlakonderzoek zoals gepresenteerd in de raadsbijeenkomst van 11 januari 2024;

Besluit: 1. 2. 3. 4.

Een locatiescan uit te voeren naar mogelijkheden voor een permanente opvanglocatie (asielzoekerscentrum) voor maximaal 250 asielzoekers in Dokkum. Hierin zowel leegstaande panden als ook beschikbare grond in beeld te brengen. Voor elke geschikte locatie (maximaal 3) een bewonersavond en een draagvlakonderzoek in de omgeving te organiseren. Na afronding van de locatiescan in maart/april 2024 een raadsbesluit te nemen over de vestiging van een permanente opvanglocatie in Dokkum.

Aldus besloten door de raad van de gemeente Noardeast-Fryslân in zijn openbare vergadering d.d. 1 februari 2024. De raad voornoemd, de griffier,

de voorzitter,

{{Signer1}}

{{Signer2}}

mr. S.K. Dijkstra

mr. J.G. Kramer

5

V 1.0