Raadsvoorstel Deelname Kenniscluster verzilting

Raadsvoorstel Voorstel aan de raad van de gemeente Noardeast-Fryslân Jaartal + zaaknummer

: 2023 / 2023-008280

Raadsvergadering d.d.

: 23 februari 2023

Portefeuillehouder

: P. Braaksma

Programma

: (4) Wurk, Bedriuw en Rekreaasje

Programmaonderdeel

: Meer toekomstbestendige, duurzame en innovatieve bedrijvigheid.

Naam opsteller

: H. Feenstra (E-mail: h.feenstra@noardeast-fryslan.nl)

Onderwerp

: Deelname Kenniscluster verzilting.

Begrotingswijziging

: nee

Voorgesteld raadsbesluit 1. Geen wensen en bedenkingen in te brengen tegen het deelnemen in een Stichting Kenniscluster Verzilting. Inleiding Op grond van het Friese Bestuursprogramma 2019-2023 heeft de provincie Fryslân het initiatief genomen voor het oprichten van een kenniscluster over verzilting. Een consortium bestaande uit de Rijksuniversiteit Groningen (RUG), Wageningen University & Research (WUR), Academie van Franeker, LTO Noord, The Potato Valley en kennisinstituut Deltares heeft de provincie daarover geadviseerd. De uitwerking voorziet in de oprichting van een zelfstandige Stichting en het bevorderen van projecten rond het thema (zie voorstel bijlage 1). De provincie is bereid om hierin te investeren en zoekt tegelijkertijd ook partners. In dit stadium worden allerlei potentiële organisaties, waaronder gemeente Noardeast-Fryslân, door de provincie benaderd met de vraag of zij partner willen worden van de Stichting Kenniscluster Verzilting. De provincie Fryslân is voornemens om hierover in januari 2023 een besluit te nemen, met duidelijkheid over de deelname van partners, zoals onze gemeente. Beoogd effect Het oprichten van een netwerk van allerlei publieke en private partijen die betrokken zijn bij het thema verzilting.

Dit kenniscluster is er om alle beschikbare kennis rond verzilting en zoetwaterbeschikbaarheid in de kustzone te bundelen en betere afstemming/borging van beschikbare kennis met de praktijk, in beleid, bij onderzoek en in het onderwijs te bewerkstelligen. Argumenten 1.1 De bundeling en uitwisseling van kennis over de effecten en gevolgen van verzilting kan beter. Het geleidelijk toenemen van het zoutgehalte van bodem en grondwater is een sluipend verschijnsel dat zich vooral langs de zeekustgebieden voordoet. Ondanks dat het niet een nieuw probleem is, neemt de behoefte aan kennis over de nadelige effecten en gevolgen voor de leefomgeving nog toe. Steeds meer organisaties en instellingen houden zich bezig met het thema verzilting. Geconstateerd wordt dat de huidige kennis over het onderwerp zeer versnipperd is en ook de afstemming tussen praktijksituaties, onderzoekstrajecten, beleidsontwikkelingen en onderwijs verloopt op dit moment niet optimaal. Een consortium van Rijksuniversiteit Groningen (RUG), Wageningen University & Research (WUR), Academie van Franeker, LTO Noord, The Potato Valley en kennisinstituut Deltares heeft dan ook geadviseerd dat de kennisclustering rond het thema verzilting voor verbetering vatbaar is.

De provincie Fryslân heeft dat opgepakt met het voorstel om een professioneel netwerk op te gaan richten in de vorm van een Kenniscluster Verzilting (zie voorstel bijlage 1), met nauwe betrokkenheid van partners. 1.2 Dit sluit aan bij de gemeentelijke en regionale ambities over samenwerking rond dit thema. Verzilting van het diepe grondwater speelt zich vooral af in de kustzone vanwege de toenemende druk vanuit de zee. Ook het ondiepe grondwater en plaatselijk het oppervlaktewater staat onder invloed van verzilting. Onze gemeente is evenals andere kustgemeenten dan ook nauw betrokken bij het thema. In de samenwerking aan de Waddenkust (1DYK) is zoetwaterbeschikbaarheid (verzilting) als één van de drie speerpunten benoemd. Aangegeven is dat de gemeente dit alleen in nauwe samenwerking met ketenpartners en onderzoeksinstellingen kan. Dit in aansluiting bij een regionale aanpak voor Noord Nederland. Het op te richten kenniscluster speelt daar concreet op in. Ook in de Regio Deal Noordoost1

Fryslân is onder meer expliciet aandacht voor het thema verzilting in relatie tot de landbouw. Het voorstel past uitstekend bij het verbeteren van de regionale samenwerking rond het thema verzilting. Bovendien wordt daarbij extra inzet gevraagd voor de rol van het onderwijs en de ontwikkeling van onderwijsmodules. 1.3 Een lichte vorm van partnerschap sluit in dit stadium het beste aan bij onze rol. De provincie is voornemens om in januari 2023 een besluit te nemen. Onderdeel van dat besluit is de gewenste duidelijkheid van partijen over hun partnerschap in het kenniscluster. De provincie vraagt partijen om partner te worden en zo ja op welke wijze die betrokkenheid wordt verklaard. In het voorstel legt de provincie aan potentiële partners twee mogelijkheden voor in relatie tot het partnerschap van het kenniscluster. Dit is voor beide varianten nader uitwerkt in een separate overeenkomst c.q. partner agreement (bijlage 2 en 3). Een mogelijkheid is een volwaardig partnerschap, zogenaamd ‘Fouding Partner’, waarbij ook een bijdrage van de partner in de basisfinanciering van de Stichting wordt toegekend (bijlage 2). De andere mogelijkheid is een ‘light’ variant van het partnerschap, waarin alleen wordt verklaard om partner van het cluster te worden, zonder financiële bijdrage of eventueel met zelf te bepalen inzet (bijlage 3).

Vanuit het perspectief van samenwerking is primair onze betrokkenheid bij dit kenniscluster van belang en daarmee ook ons partnerschap. Vanuit het perspectief van kennisontwikkeling sluit de lichte vorm van partnerschap in dit stadium het beste aan bij de gemeentelijke rol. Die beperkt zich immers veelal tot het ‘halen’ van voor bepaalde beleidsontwikkelingen benodigde kennis en informatie en niet zozeer tot het ‘brengen’ van (specialistische) onderzoeksgegevens. Via het partnerschap in deze vorm worden we regelmatig op de hoogte gebracht van de activiteiten van het kenniscluster en mag deelgenomen worden aan projecten die worden geïnitieerd door en uitgevoerd door partners van het Kenniscluster en kan desgewenst expertise vanuit de gemeente worden ingebracht of ondersteuning worden gevraagd. Dat past goed bij onze gemeentelijke rol. 1.4 Hiermee kan onze betrokkenheid per situatie worden bepaald aan de hand van een concreet projectvoorstel. Volgens de begroting in het voorstel is er jaarlijks tussen de € 625.000 en € 740.000 nodig voor de periode 2023 - 2026. Partners kunnen op verschillende manieren bijdragen aan het Kenniscluster, afhankelijk van de gekozen vorm van partnerschap. In het geval gekozen wordt voor de lichte vorm is een partner niet verplicht tot ‘in kind’ of ‘in cash’ bijdrage aan het Kenniscluster.

Zoals eerder in dit advies aangegeven past deze vorm van partnerschap goed bij die van onze gemeente. Dat betekent dat er geen ‘in kind’ of financiële bijdrage anderszins van gemeentewege is vereist en er door de provincie ook geen koppeling aan een bijdrage van de partner wordt verwacht. Wel wordt door de provincie de gelegenheid geboden om als partner andere vormen van betrokkenheid via bijvoorbeeld inzet van menskracht of middelen aan te bieden. De gemeente is zeker wel gebaat bij het kenniscluster, alleen al gelet op het feit dat dit thema zich afspeelt binnen ons gemeentelijke grondgebied. Op grond daarvan heeft het voorkeur om de gemeentelijke bijdrage op projectbasis aan het partnerschap te koppelen, zodat per project bepaald kan worden welke betrokkenheid vanuit de gemeente wenselijk wordt geacht (financiën en/of personele inzet en/of middelen anderszins). 1.5 Gemeentelijke deelname in een stichting moet wettelijk worden voorgelegd aan de raad. Het voorstel van de provincie is om een zelfstandige Stichting (onder het Institute for Sustainable Process Technology (ISPT)) op te richten. Volgens de provincie is ISPT hiervoor geschikt op basis van ervaringen met het opzetten van transitieprogramma’s met diverse bedrijven en kennisinstellingen en beschikt ISPT al over een programmabureau waar gebruik van kan worden gemaakt.

De Stichting Kenniscluster Verzilting wil met een netwerk van partijen kennis bundelen en samenwerken aan kennisontwikkeling en verspreiding. Het kenniscluster wordt gezien als kennisinstelling, gebaseerd op publieke financiering en heeft geen commercieel oogmerk. Om kennisdeling te bereiken is het wenselijk dat zoveel mogelijk partijen deelnemen door middel van een partnerschap via een overeenkomst (bijlage 3). Daarin staat dat de gemeente als partner betrokken is bij de op te richten stichting en activiteiten van de stichting. Bepalingen over gemeentelijke deelnemingen, zoals een stichting, zijn in de Gemeentewet vastgelegd. Wettelijke voorwaarde daarbij is dat het college de raad in de gelegenheid stelt om wensen en bedenkingen kenbaar te maken bij het voorgenomen partnerschap. De uitkomst daarvan dient te worden betrokken bij de besluitvorming over de gemeentelijke deelneming, waarmee er uiteindelijk een rechtsgeldig besluit genomen kan worden om als gemeente partner te worden van deze Stichting. 1.6 Een stichting is het meest passend is voor de behartiging van het te dienen openbaar belang. Aan dit vereiste moet zijn voldaan op grond van artikel 160, tweede lid, van de Gemeentewet wil uw college het besluit zoals dat voorligt kunnen nemen. Het ligt gelet op het doel van de diverse aangesloten – met name publieke – partijen voor de hand om te kiezen voor een stichting.

Een maatschappelijke stichting wordt al gauw (h)erkend als zodanig, onder meer omdat er een uitkeringsverbod geldt. Het uitkeringsverbod geeft ons het vertrouwen dat er geen commerciële uitkeringen worden gedaan en dat het geld wordt aangewend voor maatschappelijke doeleinden. Een ander voordeel van de stichting als rechtsvorm is dat de 2

V 1.0

maatschappelijke doelstelling efficiënt kan worden bereikt, zonder inspraak van leden of aandeelhouders. Besluiten kunnen worden genomen zonder vertraging of bureaucratie. Een private organisatie verdient de voorkeur boven een publieke organisatie en biedt voldoende waarborgen om het openbaar belang te dienen. 1.7 De raad de gelegenheid te bieden om wensen en bedenkingen over het voorgenomen partnerschap te uiten. Wettelijk is bepaald dat het college de raad in de gelegenheid stelt om wensen en bedenkingen bij de deelname in de stichting kenbaar te maken. De uitkomst daarvan dient te worden betrokken bij de gemeentelijke deelneming, waarmee er uiteindelijk een rechtsgeldig besluit genomen kan worden in relatie tot het partnerschap van deze Stichting. Kanttekeningen en risico’s 1.1 Mate van betrokkenheid en uiteindelijke partnerschap is in dit stadium nog niet zeker. Het Kenniscluster heeft tot doel om alle bedrijven, overheden, kennisinstellingen en onderwijsorganisaties te betrekken, daar waar deze een relatie hebben met het thema verzilting. De kracht van het netwerk zit in de bundeling van de kennis en de wens om samen te werken aan kennisontwikkeling en verspreiding. Er is in de voorbereiding een brede groep van potentiële partners (bilateraal en collectief) geraadpleegd over de steun voor het initiatief (zie bijlage 4).

Bevestigd is dat de huidige kennis te veel is versnipperd en dat afstemming kan leiden tot een betere verankering in de praktijk, in het beleid, in het onderzoek en in het onderwijs. Om te bereiken dat de instap van de partijen uit het netwerk zo laag mogelijk wordt, is afgezien van een vaste jaarlijkse bijdrage van de deelnemers in het Kenniscluster. Ondanks dat in dit stadium nog niet zeker is welke partijen definitief partner zullen gaan worden, mag op grond van voorgaande worden verwacht dat er brede betrokkenheid zal zijn. De bijdrage (het commitment) van partners wordt per partij/partner vastgelegd in een partnerschapsovereenkomst (bijlage 3 of 4). Financiën Er zijn in dit stadium geen kosten verbonden aan het partnerschap. Vervolg en planning Het college van gedeputeerde staten van de provincie Fryslân is voornemens om op 25 januari 2023 een besluit te nemen. Onderdeel van dit besluit is duidelijkheid over de rol en bijdrage van partners bij en aan het Kenniscluster Verzilting. Het besluit van onze gemeente zal z.s.m. kenbaar worden gemaakt bij de provincie. Bij eventuele projecten waaraan een gemeentelijke bijdrage (ambtelijke inzet en/of financiën en/of middelen anderszins) wordt teruggekoppeld aan de raad. Communicatie + Participatie Het besluit van Noardeast-Fryslân wordt toegezonden aan de provincie Fryslân.

En aan de gemeente Waadhoeke waar eenzelfde besluit wordt gevraagd. Bijlagen Bijlage 1: Voorstel oprichting Kenniscluster Verzilting Provincie Fryslân Bijlage 2: Partner Agreement Kenniscluster Verzilting Bijlage 3: Partner Agreement Kenniscluster Verzilting light Bijlage 4: Presentatie partnerbijeenkomst 02112022 Dokkum, 24 januari 2023 Burgemeester en wethouders van de gemeente Noardeast-Fryslân,

de secretaris, H.J.C.M Verbunt MBA

de burgemeester, mr. J.G. Kramer

3

V 1.0

Raadsbesluit 2023 / 2023-008280

De raad van de gemeente Noardeast-Fryslân, gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 18 januari 2023; gelet op het bepaalde in de artikel 160, tweede lid, van de Gemeentewet;

Besluit: geen wensen en bedenkingen in te brengen tegen het deelnemen in een Stichting Kenniscluster Verzilting.

Aldus besloten door de raad van de gemeente Noardeast-Fryslân in zijn openbare vergadering d.d. 23 februari 2023. De raad voornoemd, de griffier,

de voorzitter,

{{Signer1}} 24/02/2023 13:50:38 CET

{{Signer2}} 01/03/2023 12:46:36 CET

Signed By: Dijkstra, Sytze <s.dijkstra@noardeast-fryslan.nl>

Signed By: Kramer, Johannes <j.kramer@noardeast-fryslan.nl>

ID: 4b611cf4-3393-4337-bac7-32852f288435

Id: 4b611cf4-3393-4337-bac7-32852f288435

Auth: Scribble

Auth: Scribble

mr. S.K. Dijkstra

mr. J.G. Kramer

4

V 1.0