Raadsvoorstel - Bezuinigingsvoorstellen 2026-2029
Tekst van het document
Raadsvoorstel Voorstel aan de raad van de gemeente Noardeast-Fryslân Jaartal + zaaknummer
:
2025 / 2025-114007
Raadsvergadering d.d.
:
It Debat 28 mei 2025
Portefeuillehouder
:
Maaike Prins
Programma
:
Alle
Programmaonderdeel
:
Diverse
Naam opsteller
:
Gerk Sikma (E-mail: g.sikma@noardeast-fryslan.nl)
Onderwerp
:
Bezuinigingsvoorstellen 2026-2029
Begrotingswijziging
:
Nee
Voorgestelde Debatvragen 1. Gaat de raad ermee akkoord dat bijgaande lijst met 36 bezuinigingsvoorstellen wordt opgenomen in de Kadernota 2026-2029 (zoals opgenomen in bijlage 1 - Lijst A)? Het bedrag van de bezuinigingen is afgerond € 6,5 mln. 2. Of wenst de raad bepaalde voorstellen te vervangen door voorstellen van de lijst met 13 additionele voorstellen (zoals opgenomen in bijlage 2, Lijst B)? 3. Of heeft de raad zelf mogelijk nog andere bezuinigingsopties die hij wenst op te nemen in de Kadernota? Inleiding Door teruglopende financiering van het Rijk staat onze gemeente voor een aanzienlijke financiële opgave. De meerjarenbegroting laat een tekort zien, waardoor het noodzakelijk is om tijdig bij te sturen. Om te voldoen aan de wettelijke verplichting tot een meerjarig sluitende begroting zijn ingrijpende keuzes onvermijdelijk. Om deze reden stelt het college bezuinigingen voor. De eerste stap is een bezuinigingsronde van € 6,5 mln. bij de Kadernota. Gezien de verwachte kostenstijgingen in het Sociaal Domein en de impact hiervan op de meerjarenbegroting is een tweede bezuinigingsronde noodzakelijk. Deze tweede ronde zal worden verwerkt in de planning van de meerjarenbegroting 2026-2029. In dit voorstel worden twee lijsten met bezuinigingsmaatregelen gepresenteerd: - A- lijst: Een pakket met maatregelen waarvan het college adviseert deze te realiseren.
- B- lijst: Alternatieve maatregelen die als reserveopties kunnen dienen, mocht uw raad wensen voorstellen van de A-lijst te vervangen. Beoogd effect Om te komen tot een verantwoorde financiële positie op korte termijn en op lange termijn, zijn bezuinigingsmaatregelen nodig. Een bezuiniging van € 6,5 mln. is een noodzakelijke eerste stap voor een sluitende meerjarenbegroting. Om tot dit bedrag te komen legt het college 36 bezuinigingsvoorstellen voor aan uw raad. Argumenten 1.1 Gemeenten zijn verplicht een meerjarig sluitende begroting op te stellen. In de gemeentewet is de verplichting vastgelegd om een meerjarig sluitende begroting op te stellen. Dit betekent dat de begroting niet alleen voor dit jaar, maar ook voor de daaropvolgende drie jaren in evenwicht moet zijn. Bezuinigingsmaatregelen zijn noodzakelijk vanaf 2026 om het resultaat positief te laten eindigen (zie de tabellen opgenomen bij de financiële paragraaf). 1.2 De Provinsje Fryslân (financiële toezichthouder) roept ons op aandacht te schenken aan de verslechterende financiële kengetallen. Het college wil de financiële toezichthouder op termijn informeren dat bezuinigingsmaatregelen zijn geïnventariseerd en worden voorgelegd aan de Raad ter goedkeuring. Uiteindelijk leiden deze voorstellen tot een beter exploitatieresultaat en betere kengetallen vanaf 2026.
Zie ook de brief van de financiële toezichthouder (bijlage 3).
1
2.1 Het College biedt de Raad de mogelijkheid tot alternatieve bezuinigingen. Het college biedt de Raad 13 additionele voorstellen aan die ook kunnen worden ingezet als bezuiniging. 3.1 Mogelijk ziet de raad zelf nog andere bezuinigingsopties die hij wil inbrengen in de Kadernota. De totale bezuinigingsopgave is groter dan het voorliggende voorstel van € 6,5 mln. Hoe groot de opgave in totaal is, is van afhankelijk van diverse factoren en wordt bekend in aanloop naar de begroting. Als uw raad kansen ziet om los van de voorliggende A- en B- lijst kosten te bezuinigen of baten te verhogen, kan dit ingebracht worden bij de Kadernota. Kanttekeningen en risico’s Het niet ombuigen van de financiële positie leidt uiteindelijk tot onder toezichtstelling door de Provinsje. Als de begroting niet structureel en reëel in evenwicht komt vanaf 2026 dan zal de Provinsje Fryslân gemeente Noardeast-Fryslân onder toezicht stellen. Dit betekent dat er geen besluiten meer genomen mogen worden die de financiële positie verslechteren en er dient een plan opgesteld te worden om te komen tot herstel van financieel evenwicht. Financiën In deze paragraaf wordt inzicht gegeven in: 1. De structurele positie van de gemeente (Meerjarenbegroting 2025-2029). 2. De incidentele positie van de gemeente (Algemene reserve 2025-2029). 3. Ontwikkeling/ Prognose van het verwachte structurele Exploitatieresultaat.
De structurele positie ( Meerjarenbegroting 2025-2029) wordt in onderstaande tabel weergegeven:
2
V 1.0
De incidentele positie (Algemene reserve) wordt in onderstaande tabel weergegeven:
De Ontwikkeling/ Prognose van het verwachte structurele Exploitatieresultaat wordt in onderstaande tabel weergegeven:
Duidelijk is dat een 2e bezuinigingsronde noodzakelijk is om tot een sluitend begrotingssaldo te komen c.q. een gewenst +1% exploitatieresultaat.
3
V 1.0
De hoogte van het noodzakelijke bedrag van deze 2e ronde bezuinigingen is afhankelijk van de uitkomsten van de Mei 2025 circulaire van de Rijksoverheid, op dit moment is nog onduidelijk hoe hoog de extra Rijksbijdragen zullen zijn. Vervolg en planning De planning ziet er als volgt uit. Datum
Inhoud
Inhoud
28 mei
It Debat
Debat over de bezuinigingsvoorstellen.
3 juli
It Beslút
Besluit over de Kadernota 2026-2029 waar de bezuinigingen een onderdeel van zijn.
Communicatie + Participatie Het college stelt een communicatieplan op om inwoners van de gemeente goed te informeren over de financiële situatie van de gemeente en de noodzaak en gevolgen van de bezuinigingen voor de komende jaren. Bijlagen 1. Lijst A // 36 bezuinigingsvoorstellen; 2. Lijst B // 13 bezuinigingsvoorstellen; 3. Brief van de financiële toezichthouder (Provinsje Fryslân); 4. Raadsdocument onderbouwing bezuinigingsvoorstellen. Dokkum, 13 mei 2025 Burgemeester en wethouders van de gemeente Noardeast-Fryslân,
de secretaris, H.J.C.M Verbunt MBA
de burgemeester, mr. J.G. Kramer
4
V 1.0