Raadsvoorstel Beleidskader Zonne-energie NF - aangepast

Raadsvoorstel Voorstel aan de raad van de gemeente Noardeast-Fryslân Jaartal + zaaknummer

: 2021 / Z270649-2020

Raadsvergadering d.d.

: 10 juni 2021

Portefeuillehouder

: E. Hanemaaijer

Programma

: (5) Wenjen en Omjouwing

Programmaonderdeel

: Energietransitie en Ruimtelijke Ontwikkeling

Naam opsteller

: S. Elverdink (E-mail: s.elverdink@noardeast-fryslan.nl)

Onderwerp

: Vaststelling beleidskader zonne-energie

Begrotingswijziging

: nee

Voorgesteld raadsbesluit De raad wordt voorgesteld de volgende besluiten te nemen: 1. In te stemmen met de reacties zoals opgenomen in de bijgevoegde en als zodanig gewaarmerkte ‘Reactienota Beleidskader Zonne-energie 2021 NF’. 2. Het bijgevoegde en als zodanig gewaarmerkte ‘Beleidskader Zonne-energie 2021 NF (7.0 definitieve versie)’ vast te stellen. Inleiding Zonne-energie is een belangrijke pijler in de energietransitie. De opwek van zonne-energie is de afgelopen jaren exponentieel gestegen en zal dit moeten blijven doen om te komen tot een CO2-arme energiemix. Ook in Noardeast-Fryslân, dat onlangs de ambitie heeft uitgesproken om in 2030 70% van de benodigde elektriciteit op een duurzame wijze op te wekken, zullen er de komende jaren meer en meer zonnepanelen geplaatst moeten worden. Dat levert echter een dilemma op: het plaatsen van zonnepanelen vraagt relatief veel ruimte. Sommige vormen van opwek, zoals zon op dak, kunnen goed gecombineerd worden met bestaand ruimtegebruik. Voor andere vormen van opwek, zoals zonneparken, moet echter ruimte vrij worden gemaakt. Het is daarbij zaak dat de opwek van zonne-energie zoveel mogelijk plaatsvindt op de locaties die dat het beste kunnen verdragen. Als bevoegd gezag voor de ruimtelijke ontwikkeling speelt de gemeente een belangrijke, sturende rol in het wel of niet toestaan van zonneparken.

De hamvraag voor ons is dan ook: hoe kunnen we er tegelijkertijd voor zorgen dat het aandeel zonne-energie blijft stijgen én dat de ruimtelijke kwaliteit van onze gemeente wordt gewaarborgd? Maar ook: hoe kunnen we ervoor zorgen dat het draagvlak voor zonne-energie groeit en dat onze inwoners kunnen meeprofiteren van de baten van de energietransitie? Anticiperend op dit dilemma is er in Noardeast-Fryslân de behoefte ontstaan om integraal, gemeentelijk beleid te ontwikkelen voor zonne-energie. Deze behoefte wordt versterkt door het feit dat er de afgelopen periode al meerdere zonne-energie-initiatieven kenbaar zijn gemaakt bij de gemeente, die om een zorgvuldig beoordelingskader vragen. Op 3 december jl. heeft de gemeenteraad het beleidskader zonne-energie inspraakrijp verklaard. Vanaf 14 januari tot 24 februari heeft het beleidskader ter inzage gelegen voor belanghebbenden. Tezamen met enkele nieuwe inzichten hebben de inspraakreacties die in deze periode zijn ontvangen tot aanpassingen in het beleid geleid (zie argument 1.3 voor de belangrijkste aanpassingen). Voor u ligt nu dan ook het vast te stellen beleidskader zonne-energie. Beoogd effect Het doel van het beleidskader is tweeledig. Aan de ene kant geeft de beleidsnotitie een duidelijk beeld van het gemeentelijk beleid rond zonne-energie. Dit beleid hangt samen met de zonne-energieopgave die de gemeente voor zich ziet.

Aan de andere kant dient de beleidsnotitie in het kader van een goede planologische afweging als een concreet toetsingskader voor bestaande en nieuwe initiatieven. Daarmee stimuleert Noardeast-Fryslân de opwek van duurzame energie, borgt de gemeente het ruimtelijk belang en stimuleert het participatie in zonne-energie. Argumenten 1.1 Het beleidskader is aangepast naar aanleiding van inspraakreacties en nieuwe inzichten

1

Tijdens de inspraakperiode hebben we reacties ontvangen van de provincie, Liander, dorpsbelangen en een aantal individuele inwoners. In de reactienota (zie bijlage 2) is toegelicht hoe alle reacties zijn verwerkt. Parallel daaraan zijn er enkele ambtshalve wijzigingen doorgevoerd naar aanleiding van de meest recente inzichten. Hierbij lichten we de belangrijkste wijzingen ten opzichte van de inspraakversie toe:  Opgavebepaling: In eerdere versies werd de ANNO-ambitie (40% duurzame energie in 2025) als ijkpunt meegenomen in de opgavebepaling. Noardeast-Fryslân heeft echter recent de ambitie vastgesteld om in 2030 70% van de benodigde elektricteit op een duurzame wijze op te wekken. Deze nieuwe ambitie vervangt de ANNO-ambitie in de definitieve versie van het beleidskader. Ook de opgave voor 2050 is iets bijgesteld, omdat er met meer recente uitgangspunten is gerekend. De opgavebepaling is daarmee iets geringer: 68 hectare zonne-energie in 2030 en 165 hectare in 2050.  Participatie: Het onderdeel participatie is gewijzigd naar aanleiding van de nieuwste inzichten rond de wettelijke mogelijkheden. Eerder werd aangenomen dat de gemeente inzet op proces- en financiële participatie kon eisen en het resultaat van participatie integraal kon afwegen tegenover ruimtelijke criteria. Nu blijkt echter dat er geen resultaatsverplichting kan worden gesteld.

Het wel of niet verlenen van een vergunning moet wettelijk gezien namelijk altijd gekoppeld zijn aan een ruimtelijk belang. Participatie is niet direct gekoppeld aan een ruimtelijk belang. De gemeente kan op het gebied van procesparticipatie nog wel een inspanningsverplichting vereisen. Onvoldoende inspanning is daarmee wel een weigeringsgrond. Financiële participatie kan alleen maar gestimuleerd worden door de gemeente. Inhoudelijk is het hoofdstuk participatie grotendeels hetzelfde gebleven. Nog steeds zetten wij in op de Sinnetafel (procesparticipatie) en op lokaal eigendom of een omgevingsfonds (financiële participatie). Dit is echter nu een stimulans en geen vereiste. Wel wordt er in de praktijk verwacht dat initiatiefnemers zelf voldoende drijfveren hebben om in te zetten op proces- en financiële participatie. Dat is namelijk ook als zodanig opgenomen in het Klimaatakkoord en in de ‘Gedragscode zon op land’.  Biodiversiteit: Binnen het thema meervoudig ruimtegebruik is een belangrijke rol weggelegd voor biodiversiteit. In de inspraakversie werd inzet op biodiversiteit gestimuleerd. In definitieve versie is het versterken van biodiversiteit als vereiste opgenomen voor grondopstellingen in het landelijk gebied.

 50% overproductie bij (agrarische) bedrijfspercelen: Voor opwek van zonne-energie bij (agrarische) bedrijfspercelen was de gemeente van mening dat er enige overproductie (meer opwek dan de energievraag van het betreffende bedrijf) zou mogen plaatsvinden. Binnen provinciaal beleid is overproductie bij grondopstellingen echter niet mogelijk. Dit is dan ook als zodanig doorgevoerd in het gemeentelijk beleid. Echter, er is wel de kanttekening gesteld dat de gemeente concrete gevallen graag met maatwerk wil beoordelen. De gemeente acht nog altijd situaties denkbaar waarbinnen overproductie juist gewenst is. Wanneer een boerenperceel nog ruimte heeft om extra panelen aan te leggen, terwijl de boer zijn plafond al heeft bereikt (namelijk zijn eigen productie), dan zou de gemeente dit in concrete gevallen met maatwerk willen toestaan. Het lijkt ons gewenster dat de zonnepanelen via een grondopstelling bij boerenbedrijven worden geplaatst worden dan een grondopstelling elders in het landschap. In concrete gevallen gaan we hierover met de provincie in gesprek. 2.1 Het zonnebeleid sluit goed aan op de coalitieagenda In de ‘coalitieagenda voor Noardeast-Fryslân 2019-2022: Trochpakke en mei elkoar foarút’ wordt gesteld dat we streven naar betekenisvolle bijdragen aan een duurzame samenleving. Hierbij wordt onder andere gedacht aan het meer benutten van zonne-energie.

Ook wordt gesteld dat er bij voorkeur geen zonnepanelen op landbouwgronden geplaatst worden en dat eerst de daken zoveel mogelijk benut moeten worden. De Zonneladder biedt een concreet instrument om dit ruimtelijke belang te borgen. Landbouwgronden staan op de hoogste treden van de Zonneladder (dus minder wenselijk) en zon op dak op de laagste trede (dus zeer wenselijk). Middels de Zonneladder worden initiatieven voor zonne-energie zoveel mogelijk richting de daken gestuurd. Ten slotte stelt de coalitieagenda dat draagvlak essentieel is en dat de opbrengsten deels moeten terugvloeien naar de gemeenschap. Dit belang is in het beleid verwerkt onder de noemers van proces- en financiële participatie. 2.2 Bij het opstellen van het beleidskader is volop aandacht besteed aan communicatie en participatie Zonne-energie heeft een dusdanige impact op de Mienskip dat inwoners al bij de beleidsvorming goed moeten worden betrokken. Bij de conceptversie is er al nadrukkelijk ingezet op participatie, o.a. via het organiseren van bewoners-avonden. De gemeenteraad heeft bij het inspraakrijp verklaren van het beleid het belang van communicatie en participatie benadrukt. Tijdens de inspraakperiode is er een oproep op de gemeentepagina geplaatst en is er meerdere keren een nieuwsbericht op de website geplaatst om belanghebbenden te wijzen op de inspraakperiode.

Energiecoöperaties en dorpsbelangen zijn allemaal per mail op de hoogte gebracht van het beleidskader. Om de toegankelijkheid van het beleid te vergroten, is er daarnaast een infographic (zie bijlage 3) ontwikkeld, die in één A4 de hoofdlijnen van het beleid duidelijk maakt. 2

V 1.0

Kanttekeningen en risico’s 1.2 Inzet op participatie en communicatie betekent niet dat iedereen zich gehoord voelt Hoewel het ambtelijk apparaat alle beschikbare participatie- en communicatiemiddelen heeft ingezet om de ontwikkeling van het zonnebeleid kenbaar te maken, kan het voorkomen dat inwoners zich onvoldoende voelen gehoord. Enerzijds kan dit komen doordat inwoners vooral pas interesse tonen als het tot concrete projecten komt (projectparticipatie). Bij het formuleren van het beleid (beleidsparticipatie) wordt de noodzaak tot inbreng vaak minder gevoeld. Anderzijds is het ook mogelijk dat de communicatie- en participatiemiddelen die de gemeente tot haar beschikking heeft onvoldoende bereik hebben. In dat geval overstijgt deze problematiek het huidige beleidskader. De inzet met de huidige middelen heeft ertoe geleid dat er acht officiële inspraakreacties zijn binnengekomen. Wanneer de gemeenteraad meer inspraak beoogt, dan zal hij er over na moeten denken hoe het bereik van communicatie en participatie organisatiebreed kan worden vergroot. Financiën Er zijn geen financiële middelen gemoeid met het opstellen van dit beleidskader. Vervolg en planning Nadat het beleidskader is vastgesteld, kunnen de initiatieven die nu zijn aangehouden worden beoordeeld. Met dit concrete toetsingkader wordt het ruimtelijk belang geborgd en wordt participatie gestimuleerd.

Op die manier dient deze beleidsnotitie als vliegwiel voor het uitvoering geven aan de eigen ambities. Communicatie + Participatie Tijdens de inspraakperiode is er volop ingezet op communicatie. Op de gemeentepagina en de website zijn meerdere keren berichten geplaatst over het beleidskader. Daarnaast zijn energiecoöperaties en dorpsbelangen per mail op de hoogte gebracht van de inspraakperiode. Ook is ter ondersteuning van het beleid een infographic ontwikkeld. Bij vaststelling van het beleid zullen energiecoöperaties en de initiatiefnemers die reeds een project kenbaar hebben gemaakt op de hoogte worden gesteld. Bijlagen 1. Beleidskader Zonne-energie 2021 NF (7.0. definitieve versie); 2. Reactienota Beleidskader Zonne-energie 2021 NF; 3. Infographic Zonnebeleid Noardeast-Fryslân. Dokkum, 11 mei 2021 Burgemeester en wethouders van de gemeente Noardeast-Fryslân,

de secretaris, H.J.C.M Verbunt MBA

de burgemeester, mr. J.G. Kramer

3

V 1.0

Raadsbesluit 2021 / Z270649-2020

De raad van de gemeente Noardeast-Fryslân, gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 11 mei 2021; gelet op het bepaalde in de artikelen 1:3 lid 4 en 4:81 lid 1 van de Algemene wet bestuursrecht en de artikelen 108 en 147 van de Gemeentewet; Besluit: 1. In te stemmen met de reacties zoals opgenomen in de bijgevoegde en als zodanig gewaarmerkte ‘Reactienota Beleidskader Zonne-energie 2021 NF’. 2. Het bijgevoegde en als zodanig gewaarmerkte ‘Beleidskader Zonne-energie 2021 NF (7.0 definitieve versie)’ vast te stellen.

Aldus besloten door de raad van de gemeente Noardeast-Fryslân in zijn openbare vergadering d.d. 10 juni 2021. De raad voornoemd, de griffier,

de voorzitter,

Signed By: Dijkstra, Sytze <s.dijkstra@noardeast-fryslan.nl> {{Signer1}} 11/06/2021 12:13:22 CEST

Signed By: Kramer, Johannes <j.kramer@noardeast-fryslan.nl> {{Signer2}} 11/06/2021 12:28:12 CEST

ID: c1347d43-dad1-483c-b23b-ed7122ac1b63 Auth: Scribble

ID: c1347d43-dad1-483c-b23b-ed7122ac1b63 Auth: Scribble

mr. S.K. Dijkstra

mr. J.G. Kramer

4

V 1.0