Raadsvoorstel Ambitiebepaling Energietransitie 2030 Noardeast-Fryslân

Raadsvoorstel Voorstel aan de raad van de gemeente Noardeast-Fryslân Jaartal + zaaknummer

: 2021 / Z297383-2020

Raadsvergadering d.d.

: 18 februari 2021

Portefeuillehouder

: E. Hanemaaijer

Programma

: (5) Wenjen en Omjouwing

Programmaonderdeel

: Energietransitie

Naam opsteller

: S. Elverdink (E-mail: s.elverdink@noardeast-fryslan.nl)

Onderwerp

: Ambitiebepaling Energietransitie 2030

Begrotingswijziging

: nee

Onderwerp Ambitiebepaling Energietransitie 2030 Voorstel De raad besluit: de ambitie te hanteren om in 2030 minimaal 70% van de benodigde elektriciteit op een duurzame wijze op te wekken (scenario 2a uit de bijgevoegde en als zodanig gewaarmerkte bijlage ‘Scenario’s ambitiebepaling Energietransitie 2030’). Inleiding Energietransitie begint een steeds belangrijker thema te worden voor gemeenten. Belangrijk onderdeel van deze energietransitie is de opwek van duurzame energie. In de Regionale Energiestrategie (RES) werkt de gemeente Noardeast-Fryslân samen met alle andere Friese gemeenten, provincie, Wetterskip, netbeheerders en maatschappelijke partijen om te bepalen hoeveel duurzame energie we gaan opwekken in Fryslân. Momenteel werken we aan een bod voor zonne- en windenergie voor 2030. Dit RES 1.0 bod wordt in juli 2021 aangeboden aan het Rijk. In Fryslân hebben we er met elkaar voor gekozen om dit bod niet van bovenaf op te leggen, maar om juist te beginnen bij het laagste overheidsniveau, de gemeente. Specifiek bepalen we het Friese bod aan de hand van de ambities van gemeenten. Alle gemeentelijke ambities worden bij elkaar opgeteld en aan de hand daarvan wordt de Friese ambitie oftewel het Friese bod bepaald. Dat betekent dus dat ook de gemeente Noardeast-Fryslân gevraagd wordt om in de komende maanden een ambitie te bepalen.

Het bepalen van een ambitie is overigens geen verplichting. Maar toch proberen we wel een ambitie te bepalen, omdat het ook voor ons als gemeente grote voordelen oplevert. Bovendien zou geen ambitie niet in overeenstemming zijn met het coalitieakkoord, dat stelt dat ‘we streven naar het leveren van betekenisvolle bijdragen aan een duurzame samenleving’. U zult zich misschien afvragen: maar we hebben toch al een ambitie? Noardeast-Fryslân heeft zich inderdaad gecommitteerd aan de ANNO-ambitie om in 2025 40% van de benodigde (totale!) energie op een duurzame wijze op te wekken. Het wordt echter aanbevolen om deze ambitie los te laten. In oktober jl. is de raad middels het evaluatierapport ‘Energietransitie in de ANNO-regio’ geïnformeerd over hoe de regio zich verhoudt tot de 40% ambitie. Belangrijkste conclusie van het rapport is dat we niet op koers lopen voor de ambitie. Dit heeft met name te maken met het feit dat deze doelstelling te ambitieus is, zeker voor 2025. We zouden dan namelijk niet alleen de elektriciteitsvraag al 100% moeten verduurzamen, maar ook al een flink gedeelte van de warmtevraag. In de Transitievisie Warmte gaan we verder in op de vraag hoe we de warmtevraag kunnen verduurzamen. We kunnen nu echter al stellen dat er voor 2025 weinig warmte zal worden verduurzaamd. Het proces om een wijk van het aardgas af te brengen duurt namelijk zo’n tien jaar.

De warmtevraag zal dus vooral na 2030 verduurzaamd worden. De ANNO-ambitie is daarmee onvoldoende realistisch en gaat bovendien veel verder dan landelijke doelstellingen. Om deze redenen hebben andere ANNO-gemeenten de ambitie ook al impliciet losgelaten. Het doel van dit voorstel is om met een meer realistische en uitvoerbare ambitie te komen. Bovendien is het voordelig om met een ambitie te komen voor 2030, in plaats van 2025. De RES focust zich namelijk ook op 2030. De RES Fryslân heeft gevraagd om voor 1 maart 2021 met een ambitie voor 2030 te komen. Het Friese RES bod moet namelijk in juli 2021 worden aangeboden aan het Rijk. In die maanden daartussen kan het Friese bod worden opgesteld en vervolgens worden voorgelegd aan o.a. alle gemeenteraden. Om de deadline van 1 maart te halen komen we nu met dit voorstel. Op die manier kan het voorstel eind januari gepresenteerd worden aan de raad. In februari kan vervolgens een ambitie worden vastgesteld door de gemeenteraad. 1

Om een weloverwogen keuze te maken voor een ambitie, is de bijlage ‘Scenario’s ambitiebepaling Energietransitie 2030’ opgesteld. Hierin zijn verschillende scenario’s met verschillende ambitieniveaus uitgewerkt. Per scenario zijn de voor- en nadelen beschreven. Ook is doorgerekend hoeveel duurzame energie we per ambitieniveau nodig hebben. Het college heeft reeds een keuze gemaakt voor een scenario. Dit scenario (2a) beschrijft de ambitie om in 2030 minimaal 70% van de benodigde elektriciteit op een duurzame wijze op te wekken. De ambitie heeft dus betrekking op elektriciteit en niet totale energie. Deze ambitie is daarmee ook lager dan de ANNOambitie. Zie Argument 1.2. waarom het college gekozen heeft voor deze ambitie. Beoogd effect Het beoogde effect van dit voorstel is dat de gemeente Noardeast-Fryslân voor 1 maart 2021 een ambitie op het gebied van duurzame energie heeft vastgesteld. Door een realistische en uitvoerbare ambitie vast te stellen voor 2030 zet de gemeente een mooie stap naar een betaalbare, duurzame en betrouwbare energievoorziening. Met een adequate ambitie voor 2030 lopen we op koers om in 2050 geen fossiele brandstoffen meer te gebruiken. Het vaststellen van een ambitie zorgt er bovendien voor dat we duidelijkheid scheppen richting de Mienskip.

Als inwoners weten waar de gemeente naartoe wil, dan kunnen ze ook zelf hun bijdrage leveren aan de Energietransitie. Argumenten 1.1. De bijlage 'Scenario’s ambitiebepaling Energietransitie 2030' biedt ondersteuning voor het bepalen van een ambitie In het document in de bijlage zijn vier verschillende scenario's uitgewerkt. De scenario's zijn gebaseerd op objectieve en transparante gronden. De verschillende scenario's variëren in ambitieniveau. Per scenario wordt uitgelegd wat de voor- en nadelen zijn. Vervolgens wordt in kaart gebracht wat de consequenties zijn. Hoeveel grootschalige zonne- en windenergie hebben we eigenlijk nodig om de ambitie te behalen? In totaal zijn vier scenario’s uitgewerkt, te weten: 1. Geen ambitie, concept RES bod hanteren 2a. 70% van de elektriciteit verduurzamen in 2030 2b. 100% van de elektriciteit verduurzamen in 2030 3. 40% (totale energie!) ANNO-ambitie doortrekken van 2025 naar 2030. 1.2. Het college maakt de keuze voor scenario 2a: 70% van de elektriciteit verduurzamen Het college legt de volgende ambitie voor aan de gemeenteraad: in 2030 wekt Noardeast-Fryslân minimaal 70% van de benodigde elektriciteit op een duurzame wijze op. Het college heeft deze keuze gemaakt op basis van de volgende gronden. Zoals ook in de memo wordt aanbevolen zijn scenario 1 en scenario 3 direct afgevallen.

Scenario 1 (geen ambitie) is afgevallen omdat dit dus niet in overeenstemming is met het coalitieakkoord. Bovendien betekent geen ambitie dat netbeheerder Liander geen investeringen zal doen in het elektriciteitsnetwerk in onze gemeente (zie bijlage voor een uitgebreidere uitleg). Ook scenario 3 is afgevallen omdat het te ambitieus werd geacht. Dit scenario vergt dat we zowel 100% van de elektriciteitsvraag verduurzamen, alsook een flink gedeelte van de warmtevraag. Omdat de warmtevraag pas na 2030 substantieel kan worden verduurzaamd, is scenario 3 onvoldoende realistisch. We lopen dan bijvoorbeeld voor op landelijke doelstellingen. We zijn juist met dit voorstel gekomen om een realistische en uitvoerbare ambitie vast te stellen. Er is dus een keuze gemaakt tussen scenario 2a en 2b, de keuze tussen 70% of 100% van de elektriciteit verduurzamen. Uiteindelijk is voor 70% gekozen, omdat we daarmee mooi aansluiten op de nationale doelstelling. Nationaal willen we namelijk ook in 2030 70% van de elektriciteit verduurzamen. Bovendien werd in de bijlage aangegeven dat het lastig wordt om 100% van de elektriciteit te verduurzamen als er geen versoepeling komt in het provinciale beleid rond windenergie. Met zonne-energie alleen wordt het lastig om alle elektriciteit te verduurzamen. Wel is de kanttekening gesteld dat we inzetten op minimaal 70%.

Het is dus altijd mogelijk om meer te doen. Maar de focus op 70% maakt dat we een realistische en uitvoerbare ambitie voorstellen. Deze ambitie is een mooie stap vooruit om in 2050 geen fossiele brandstoffen meer te gebruiken. Kanttekeningen 1.1. De gemeenteraad stelt niet tijdig een ambitie vast (voor 1 maart 2021) Zoals eerder vermeld zou de RES Fryslân graag een ambitie van de gemeente ontvangen voor 1 maart 2021. Dat geeft namelijk de tijd om het mee te nemen in de RES 1.0. Wanneer Noardeast-Fryslân later dan 1 maart een ambitie aanlevert, dan zal het ambtelijk apparaat contact opnemen met de RES Fryslân. Ook zal contact opgenomen worden met Liander. Op die manier kan er alsnog buiten de RES om netcapaciteit 2

V 1.0

worden gegarandeerd in onze gemeente (voor een verdere uitleg over de relatie tussen ambitie en netcapaciteit, zie bijlage). 1.2. De gemeenteraad stelt helemaal geen ambitie vast Zoals hierboven vermeld staat het niet stellen van een ambitie haaks op het streven uit het coalitieakkoord om betekenisvolle bijdragen aan een duurzame samenleving te leveren. Ook betekent geen ambitie geen netcapaciteit voor bijvoorbeeld Mienskipsprojecten. Ten slotte is het dan de vraag wat we doen met de ANNO-ambitie. Kunnen we die wel loslaten als we niet met een andere ambitie komen? Om al deze redenen wordt daarom aanbevolen om wel een ambitie vast te stellen. Financiën Het bepalen van een ambitie heeft geen direct effect op de financiën. Wel is het zo dat hoe ambitieuzer het geselecteerde scenario is, hoe meer capaciteit we nodig hebben. Meer duurzame initiatieven betekent vanzelfsprekend dat bijvoorbeeld FTH en team Romte meer tijd kwijt zijn aan behandeling. Het is moeilijk in te schatten hoe groot dit effect is. Dit is sterk afhankelijk van hoeveel initiatieven we daadwerkelijk nodig hebben (voor FTH is 10x 2 hectare zonnepark veel meer werk dan 1x 20 hectare). In het ‘Plan van Aanpak Energietransitie’ wordt een programmatische aanpak voorgesteld voor de periode van 2022 tot 2030. Hoe hoger de ambitie die we nu stellen, hoe uitgebreider de programmatische aanpak wordt.

Wanneer het programma wordt opgesteld dan zal duidelijk worden hoeveel fte’s en overige financiën benodigd zijn. We komen dan later in de perspectiefnota terug bij de raad met concrete voorstellen voor het waarmaken van onze ambities. Omdat de voorgestelde ambitie niet heel hoog is, is de verwachting dat de impact op de financiën beperkt is. Wellicht kan de ambitie binnen de huidige formatie gerealiseerd worden. Omdat we tijd nodig hebben om dit te onderzoeken, komen we hier later op terug. Uitvoering Wanneer de voorgestelde ambitie wordt vastgesteld voor 1 maart 2021, dan zal het ambtelijk apparaat dit terugkoppelen aan de RES Fryslân. Onze ambitie zal vervolgens worden meegenomen in het Friese bod, de RES 1.0. In april/mei wordt dit RES 1.0. bod vervolgens weer voorgelegd aan de gemeenteraad. Wanneer we zelf een ambitie vaststellen, dan zal er vanuit de RES ook niet meer worden gevraagd dan dat we zelf willen. Het bepalen van een ambitie stelt ons dus in staat om het heft in eigen handen te nemen. Communicatie Het bepalen van een ambitie gebeurt in het kader van de Regionale Energietransitie. Deze RES is onderdeel van het ‘Plan van Aanpak Energietransitie’. In dit plan van aanpak zijn alle te ondernemen stappen op het gebied van communicatie toegelicht. Team Kommunikaasje is bovendien nadrukkelijk betrokken bij alles wat speelt op het gebied van Energietransitie.

Bijlage - ‘Scenario’s ambitiebepaling Energietransitie 2030’ Dokkum, 19 januari 2021 Burgemeester en wethouders van de gemeente Noardeast-Fryslân,

de secretaris, H.J.C.M Verbunt MBA

de burgemeester, mr. J.G. Kramer

3

V 1.0

Raadsbesluit 2021 / Z297383-2020

De raad van de gemeente Noardeast-Fryslân, gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 19 januari 2021;

Besluit: de ambitie te hanteren om in 2030 minimaal 70% van de benodigde elektriciteit op een duurzame wijze op te wekken (scenario 2a uit de bijgevoegde en als zodanig gewaarmerkte bijlage ‘Scenario’s Ambitiebepaling Energietransitie 2030’).

Aldus besloten door de raad van de gemeente Noardeast-Fryslân in zijn openbare vergadering d.d. 18 februari 2021. De raad voornoemd, de griffier,

de voorzitter,

Signed By: Dijkstra, Sytze <s.dijkstra@noardeast-fryslan.nl> {{Signer1}} 19/02/2021 12:19:18 CET

Signed By: Kramer, Johannes <j.kramer@noardeast-fryslan.nl> {{Signer2}} 22/02/2021 17:55:08 CET

ID: 81d85557-5f17-49a8-af31-474e32bbe53f Auth: Scribble

ID: 81d85557-5f17-49a8-af31-474e32bbe53f Auth: Scribble

mr. S.K. Dijkstra

mr. J.G. Kramer

4

V 1.0