Programmabegroting 2022 Noardeast-Fryslan aangepast na besluitvorming

Begroting Noardeast-Fryslân 2022

-1-

-2-

Inhoudsopgave Inleiding.............................................................................................................................................................. 5 Programma 1: Ynwenner en Bestjoer ............................................................................................................. 13 Programma 2: Mienskip ................................................................................................................................... 21 Programma 3: Soarch en Wolwêzen ............................................................................................................... 27 Programma 4: Wurk, Bedriuw en Rekreaasje ................................................................................................. 35 Programma 5: Wenjen en Omjouwing ............................................................................................................. 41 Programma 6: Iepenbiere Romte .................................................................................................................... 48 Algemiene dekkingsmiddels ............................................................................................................................ 52 Overhead .........................................................................................................................................................

54 Heffing VPB ..................................................................................................................................................... 55 Onvoorzien ...................................................................................................................................................... 55 Geprognotiseerde balans per 31 december .................................................................................................... 56 De meerjarenbegroting 2022 - 2025................................................................................................................ 57 Paragraaf lokale heffingen ............................................................................................................................... 59 Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing ..................................................................................... 68 Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen .......................................................................................................... 74 Paragraaf financiering...................................................................................................................................... 80 Paragraaf bedrijfsvoering.................................................................................................................................

83 Paragraaf grondbeleid ..................................................................................................................................... 86 Paragraaf verbonden partijen .......................................................................................................................... 89 Vaststellingsbesluit ........................................................................................................................................ 108

-3-

-4-

Inleiding Uitgangspunt voor de begroting 2022-2025 is de Perspectiefnota 2022-2025. Na de Perspectiefnota zijn er nog diverse mutaties geweest welke van invloed zijn op het begrotingssaldo. Voor het financieel beleid wordt als uitgangspunt genomen dat er ruimte voor nieuw beleid aanwezig is als er een structureel en reëel sluitende begroting is waarbij ook het eerste jaarschijf sluit. Het andere uitgangspunt is dat de algemene reserve voldoet aan de vastgestelde hoogte op basis van ingeschatte risico’s. Ook de provincie stelt aan gemeentelijke begrotingen de eis dat ze meerjarig structureel in evenwicht zijn.

Resultaat begroting 2022 – 2025 In de onderstaande tabel staat op programmaniveau de begroting 2022 en de meerjarenraming zoals deze in de begroting 2022 is opgenomen. Hierbij opgemerkt dat er een tweetal maatregelen in dit saldo zijn verwerkt om een sluitend meerjarenperspectief te krijgen, te weten: 1. het structureel kostendekkend maken van de leges per 2023 ad € 530.000 per jaar en 2. een stijging van de OZB met 10%-punten per jaar, ingaande 2023, wat een meeropbrengst van € 960.000 oplevert in 2023, oplopend tot € 1.920.000 in 2024 en € 2.880.000 in 2025. Omschrijving (bedragen x € 1.000) Geraamde saldo van baten en lasten per programma 1: Ynwenner en Bestjoer 2: Mienskip 3: Soarch en Wolwêzen 4: Wurk, Bedriuw en Rekreaasje 5: Wenjen en Omjouwing 6: Iepenbiere Romte Algemiene dekkingsmiddels Overhead Heffing VPB Onvoorzien

Rekening Begroting Begroting 2020 2021 2022

Raming 2023

Raming 2024

Raming 2025

-6.653 -11.229 -52.713 -1.971 -1.464 -13.277 128.021 -18.005 -13 0

-6.681 -9.151 -53.672 -2.823 -4.068 -13.989 105.514 -18.211 -5 -95

-6.548 -7.839 -53.384 -2.481 -1.765 -16.633 106.748 -18.586 -5 -96

-6.414 -7.547 -52.577 -2.640 -742 -16.206 102.702 -18.288 -5 -96

-6.499 -7.265 -52.115 -2.493 -641 -16.238 102.956 -18.164 -5 -96

-6.551 -7.204 -51.722 -2.132 -871 -16.371 103.948 -17.771 -5 -96

Totaal saldo van baten en lasten

22.696

-3.182

-590

-1.814

-561

1.224

Toevoegingen & onttrekkingen aan reserves Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves

-38.118 17.656

-12.054 14.610

-1.956 2.774

-276 1.364

-276 791

-276 403

-20.462

2.556

819

1.088

515

127

2.234

-626

229

-726

-46

1.351

-726

-46

1.351

Saldo toevoegingen en onttrekkingen aan reserves Geraamde resultaat Waarvan incidentele baten en lasten

-838

Structureel exploitatiesaldo

1.067

-5-

Het geraamde resultaat wordt gecorrigeerd met incidentele baten en lasten om zo een goed beeld te krijgen van het structurele exploitatiesaldo. Het te corrigeren bedrag voor 2022 bestaat uit een incidentele bijdrage aan de transitiebegroting van de FUMO ad € 44.000 en de incidenteel toegekende budgetten 2022 met een totaal van € 794.000.

Verschillenverklaring Ten opzichte van de Perspectiefnota wijkt de begroting af. In de volgende tabel worden deze wijzigingen weergegeven. x € 1.000

2022

2023

2024

Begrotingssaldo primitieve begroting 2021-2024

386

535

923

Wijzigingen na vaststellen begroting

-680

-684

-690

Ontwikkelingen Perspectiefnota 2022-2025

1.233

-2.963

-3.579

Maatregel: verhogen leges 100% kostendekkendheid

530

530

Maatregel: verhogen OZB jaarlijks met 10%-punten

960

1.920

Structureel exploitatiesaldo Perspectiefnota 2022

939

-1.622

-896

1. Amendement wegen, niveau basis

-743

-743

-743

1.507

1.353

2. Extra middelen jeugdzorg 3. Algemene uitkering

700

-117

74

4. Huishoudelijke hulp (WMO)

-185

-185

-185

5. Rolstoelen (WMO)

100

100

100

6. OZB-vrijstelling dorpshuizen

75

75

75

7. Afvalstoffenheffing

190

142

111

-9

117

65

Structureel saldo primitieve begroting 2022-2025

1.067

-726

-46

Verschil ten opzichte van Perspectiefnota 2022

128

896

850

8. Overige verschillen kleiner dan € 100.000

Toelichting verschillenverklaring 1. Amendement wegen, niveau basis Bij het vaststellen van de nota kapitaalgoederenbeheer is een amendement aangenomen om de wegen niet op het niveau laag maar op niveau basis te onderhouden. Deze meerkosten zijn meegenomen in de begroting 2022. 2. Extra middelen jeugdzorg De provinciaal toezichthouders hebben onderling afgesproken dat gemeenten 75% van het bedrag genoemd door de arbitragecommissie mee mogen nemen vanaf het jaar 2023. Deze middelen zijn dus nog niet zeker, daar gaat het volgende kabinet over maar mogen dus wel meegenomen worden bij het opstellen van de meerjarenraming. 3. Algemene uitkering Bij het bepalen van de algemene uitkering in de Perspectiefnota is uitgegaan van het effect ten opzichte van de decembercirculaire, dit had de meicirculaire 2020 moeten zijn. Vooral voor 2022 levert dit een positief effect op.

-6-

4. Huishoudelijke hulp (WMO) Er vindt een verschuiving plaats van de bijzondere bijstand naar de hulp in huishouden van de WMO. Het budget van de bijzondere bijstand kan met € 125.000 naar beneden bijgesteld worden. Het budget van de WMO dient echter met € 210.000 bijgesteld te worden. Per saldo een nadeel van € 85.000. Daarnaast is er een autonome groei van 62 klanten die gebruik maken van huishoudelijke hulp, wat neerkomt op € 100.000 op jaarbasis. 5. Rolstoelen (WMO) Het aantal indicaties voor rolstoelen valt structureel lager uit en kan daarom van € 280.000 bijgesteld worden naar € 180.000, een besparing van € 100.000. 6. OZB-vrijstelling dorpshuizen Bij de begroting 2021 is een bedrag van € 140.000 geraamd voor de OZB-vrijstelling van dorpshuizen. De raming was echter gebaseerd op een breder begrip van maatschappelijk vastgoed. Hierdoor is € 75.000 van het beschikbaar gestelde budget niet benodigd. 7. Afvalstoffenheffing In de perspectiefnota was al rekening gehouden met kostenstijging (inflatie en stijging van loonkosten) daarbij was niet direct rekening gehouden met de meeropbrengst van de afvalstoffenheffing die deze kostenstijging compenseert. 8. Overige verschillen kleiner dan € 100.000 In bovenstaande verschillenverklaring zijn, met uitzondering van de OZB-vrijstelling dorpshuizen, alleen bedragen groter dan €100.000 meegenomen.

Het saldo van de overige verschillen bedraagt in 2022 € 9.000 negatief.

Toegekende (incidentele) middelen 2022 Het college heeft ten laste van het begrotingssaldo voor een bedrag van € 794.000 aan incidentele middelen toegekend aan diverse onderwerpen. Onderstaand worden deze middelen toegelicht. Naast deze incidentele middelen zijn er ook twee structurele ontwikkeling opgenomen in de begroting, deze worden als eerste toegelicht. Rotonde Kolkhuizerweg / Dokkumerstraatweg € 16.000 structureel Het kruispunt Dokkumerstraatweg / Kolkhuizerweg is onveilig. De afgelopen jaren heeft een aantal zeer ernstige verkeersongevallen plaatsgevonden. In 2020 was hier een ongeval met als gevolg 2 doden. Dit kruispunt maakt onderdeel van de schoolroute tussen Burdaard en Dokkum en is elfstedenroute. De snelheden op de doorgaande weg (Kolkuizerweg) liggen hoog. Een rotonde is een passende maatregel om de verdere ongelukken te voorkomen. Ook uit de studie van Antea (Tracéstudie Marrum - Steenendam) kwam naar voren dat in alle scenario's een rotonde hier een passende maatregel is. De investering bedraagt € 400.000 en staat gepland voor 2022. Herdenkingen € 11.000 structureel Het organiseren van herdenkingen wordt steeds meer aan de inwoners overgelaten, terwijl herdenken nog altijd een belangrijke rol in de samenleving vervult. Om die reden worden er extra subsidiemiddelen beschikbaar gesteld. Verkeersbeleid en -veiligheid € 225.000 incidenteel 1.

Voor het uitvoeren van de motie verkeersveiligheid schoolroutes worden twee pilots gerealiseerd, te weten fietsroute over de Hearrewei (Anjum) en fietsroute Kollumerzwaag – Buitenpost, totaal € 50.000. 2. Voor verkeer en verkeersveiligheid is momenteel geen structureel budget beschikbaar. Om adequaat te kunnen handelen en kleine verkeersmaatregelen uit te kunnen voeren is budget benodigd. Nu wordt incidenteel € 150.000 beschikbaar gesteld. 3. Opstellen Mobiliteitsplan: Harmonisatie van de plannen van de voormalige gemeenten en te actualiseren zodat sprake is van integraal en samenhangend beleid inclusief een globaal uitvoeringsprogramma. Dit allemaal rekening houdend met de kaders van de Omgevingsvisie. Kosten € 25.000.

-7-

Duurzaamheid € 121.000 incidenteel 1. Isolatieprogramma: Uit de Transitievisie Warmte (TVW), die eind dit jaar wordt vastgesteld zal blijken dat isolatie de eerste en belangrijkste stap is om van het aardgas af te gaan. Inwoners die op een natuurlijk moment willen gaan verduurzamen hebben vaak nog moeite om de juiste informatie te vinden. We zetten daarom in op voorlichting in een ‘isolatieprogramma’. Kosten € 50.000. 2. Ondersteuning van de energie coöperaties, € 5.000 per coöperatie totaal € 25.000. 3. Energiecoaches: Voor de periode medio 2021-medio 2022 is een subsidie aangevraagd Met € 46.000 kan dit tot eind 2022 gerealiseerd worden. Evenementen € 85.000 incidenteel Het nieuwe evenementenbeleid voorziet in het organiseren en faciliteren van diverse evenementen. Evenementen moeten telkens aan meer wet- en regelgeving voldoen. Om in 2022 evenementen adequaat te kunnen faciliteren zijn extra middelen benodigd. 1. Geluidsmetingen, onder meer ten behoeve van locatieprofielen, kosten € 15.000 2. Extra inzet bouwtoezicht/externe advisering, kosten € 10.000 3. Werkbudget evenementenveiligheid, kosten € 10.000 4. Admiraliteitsdagen: Om dit op een zodanig niveau te kunnen organiseren dat dit een (boven)regionale uitstraling heeft is extra budget nodig, kosten €25.000. 5. Voor het mogelijk maken van extra evenementen na corona is extra budget nodig, € 25.000.

Economische ontwikkeling € 65.000 incidenteel 1. Proces opvaarten: Om nog niet volledig uitgewerkte routes verder te ontwikkelen om zo het stelsel van opvaarten weer bevaarbaar te maken. Kosten € 15.000 incidenteel. 2. Sence of Place projecten: Ondersteuning door uren en procesgeld voor het realiseren van projecten aan de waddenkust, kosten € 10.000 3. Gebiedsproces Swiet Wetter – Wierum Ternaard, is voortgekomen uit ontwikkelingen rond de koppelkansen met het dijkversterkingsproject Koehool-Lauwersmeer. Doel is om het gebied sociaaleconomisch te versterken en klimaatbestendig te maken door het beschikbaar houden van zoet water in combinatie met functies voor landbouw, natuur, leefbaarheid en R&T. We ondersteunen de Provincie met uren en procesgeld, kosten € 15.000 4. Opgave Waddenkust: Rondom de Friese Waddenzeekust spelen veel opgaven en initiatieven. Daarnaast doen zich ook verschillende kansen voor. Vanuit de veelheid van opgaven en initiatieven, met de bijbehorende bestuurlijke drukte, is de vraag gerezen hoe betrokken overheden hieraan het beste sturing kunnen geven. De provincie Fryslân het initiatief genomen voor een eerste uitwerking van met name initiatieven en opgaven die door het dijkversterkingstraject op gang zijn gekomen.

Daarna volgen voorstellen gericht op het vormgeven van een gezamenlijke strategische agenda voor de ontwikkeling van de Friese Waddenzeekust en een organisatiestructuur die het mogelijk maakt om hieraan sturing aan te geven. Er is geld en uren nodig om de Opgave Waddenkust intern uit te kunnen werken. Kosten € 25.000. Openbare orde en veiligheid € 73.000 incidenteel 1. Verlenging jeugdboa. Per 1 maart 2021 heeft de gemeente Noardeast-Fryslân een jeugdboa. Dit willen we voortzetten in 2022 om te voorkomen dat eventuele waardevolle winst door de inzet van de jeugdboa verloren gaat. Na het 2e jaar zal bekeken worden of dit structureel ingevuld moet worden. Kosten € 63.000 2. Werkbudget aanpak ondermijnende criminaliteit: in de lokale veiligheidsagenda 2020-2024 is de aanpak van ondermijning geprioriteerd. Voor 2021 wordt een werkbudget van € 10.000 beschikbaar gesteld. Dorpshuizen € 150.000 incidenteel Noodzakelijke verbouwingen om de dorpshuizen toekomstbestendig te maken. Belangrijk voor de leefbaarheid in de dorpen. Het gaat hierbij om de dorpshuizen Kollumerzwaag en Oosternijkerk. Biodiversiteit € 50.000 incidenteel Het biodiversiteitsplan heeft kaders voor verbetering geschetst welke in het Groen en Bomenstructuurplan zijn vertaald naar structurele aanpassingen van het groen. Uitgewerkte voorstellen zullen aan de hand van het Groenstructuurplan eind 2021 worden voorgesteld.

Er is een Nota Biodiversiteit in ontwikkeling, in opdracht van de procesgroep Gemeenteraad. Dit budget is nodig om de maatregelen van deze nota uit te voeren. Structureel zal dit vorm moeten krijgen in het onderhoudsbudget van openbaar groen.

-8-

Bestuurlijke samenwerking € 25.000 incidenteel Het organiseren van een congres, bijvoorbeeld voor bestuurders/ambtenaren uit Fryslân. Waar mogelijk dit congres koppelen aan de Admiraliteitsdagen.

Op papier een sluitende meerjarenraming Om op papier een sluitende meerjarenraming te presenteren zijn in de begroting een tweetal maatregelen opgenomen per 2023. Voor de perspectiefnota behandeling 2023 zal, mede door het opnieuw opbouwen van de begroting door het toepassen van Zero Based Budgeting, ruimte gevonden moeten worden om deze maatregelen niet daadwerkelijk door te laten gaan in 2023. Deze lastenverzwaring voor de burger wordt door het college als zeer onwenselijk beschouwd. Wanneer deze maatregelen gecorrigeerd worden op het structurele begrotingssaldo ziet het saldo er als volgt uit: x € 1.000

2022

2023

2024

2025

Saldo primitieve begroting 2022-2025

1.067

-726

-46

1.351

Maatregel: verhogen leges 100% kostendekkendheid

-530

-530

-530

Maatregel: verhogen OZB jaarlijks met 10%-punten

-960

-1.920

-2.880

-2.216

-2.496

-2.059

Structureel exploitatiesaldo Perspectiefnota 2022

1.067

Uit bovenstaande blijkt dat er op dit moment geen structurele ruimte beschikbaar is zonder de twee maatregelen ook daadwerkelijk (deels) door te voeren in 2023. De opgave om ook in 2023 een sluitende begroting te kunnen presenteren is ruim € 2 miljoen.

Stand van de eenmalige middelen In bijlage 2 van de begroting is de staat van reserves en voorzieningen opgenomen met de stand per 01-01-2022 van de Algemene reserve van € 17.775.000. Hierbij is rekening gehouden met de doorlopende verplichtingen uit 2020 en met onttrekkingen en toevoegingen in 2021. Het verwachte eindsaldo op transactiebasis per 31 december 2022, rekening houdend met de meerjarige mutaties bedraagt € 16.453.000, op dit bedrag rusten geen verplichtingen. De algemene reserve (vrij besteedbaar) en de reserve ter dekking van de risico’s van € 5.616.000, worden samen de incidentele weerstandscapaciteit genoemd. Onttrekkingen aan de Algemene reserve heeft een negatief effect op de solvabiliteit van de gemeente. De solvabiliteit, de verhouding tussen Eigen Vermogen en het Totale Vermogen, zit op dit moment met 23% net boven de 20% wat voor een gemeente een gezonde waarde is. Hoe hoger de solvabiliteit hoe weerbaarder de gemeente is om te voldoen aan haar financiële verplichtingen. Bij een lagere solvabiliteit zal de accountant opmerkingen maken over de structurele financiële positie van de gemeente. In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing worden diverse kengetallen die een beeld geven over de financiële positie geduid.

-9-

Overige actuele financiële ontwikkelingen Herijking gemeentefonds Zoals bekend wordt de invoering van de nieuwe verdeling van het gemeentefonds wederom uitgesteld tot begin 2023. Op dit moment lijkt de herijking voor onze gemeente nagenoeg neutraal uit te pakken. Dit is positiever dan het nadeel van ruim € 3miljoen die eerder verwacht werd. In de nieuwe verdeling gaan de stedelijke gebieden er echter op achteruit. Het is dus nog maar de vraag of deze nieuwe verdeling ook de definitieve verdeling gaat zijn. De ontwikkelingen worden zowel ambtelijk als bestuurlijk actief gevolgd. Verwachting is dat eind 2021 de definitieve verdeling gereed is, zodat gemeenten deze kunnen meenemen bij het opstellen van de begroting 2023. Stelpost jeugdzorg In de begroting was vanaf het jaar 2022 een stelpost jeugdzorg opgenomen van € 1mln. Door de gemaakte afspraken over het jeugdbudget 2022 is deze stelpost komen te vervallen en vervangen voor het bedrag wat we daadwerkelijk gaan ontvangen. Ook voor de volgende jaren is deze stelpost vervangen voor 75% van het bedrag genoemd door de arbitragecommissie. Het blijft een stelpost wat betekent dat het nog onzeker is of dit geld definitief toegekend wordt. Wanneer er komend jaar geen toezegging vanuit het Rijk komt vervalt de stelpost. In onderstaande tabel de gevolgen voor het structurele saldo. Bedragen x € 1.000 Stelpost jeugdzorg

2022 €0

2023 -€ 2.507

2024 -€ 2.353

2025 -€ 2.169

Corona Tot dusver ondervinden we, in financiële zin, weinig gevolgen van de Coronapandemie. Vanuit het Rijk zijn de diverse steunpakketten ontvangen die de extra kosten, of minder gerealiseerde opbrengsten, compenseren. Wat de mogelijke structurele gevolgen zijn als de steun aan ondernemers wordt afgebouwd is nog niet te zeggen. Feit blijft dat dit een risico voor de toekomst blijft. In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing zijn ook Corona gerelateerde risico’s opgenomen. In de tussentijdse rapportage en jaarrekening wordt gerapporteerd over de stand van de reserve Coronacompensatie. Vooralsnog lijkt daar voldoende middelen in te zitten om de financiële gevolgen van Corona op te kunnen vangen. Integraal huisvestingsplan (IHP) In oktober 2020 is het Integraal Huisvestingsplan Noardeast-Fryslân (IHP) vastgesteld. Het IHP is gezamenlijk door gemeente en schoolbesturen opgesteld. In het IHP staat onder andere een inhoudelijke visie op onderwijshuisvesting en een meerjarenplanning van projecten, met daarbij een eerste indruk van de benodigde financiën. Deze meerjarenplanning is nader financieel uitgewerkt in de financiële uitwerking IHP. De totaalopgave komt uit op een investering van bijna € 55 miljoen voor de komende 12 jaar. Als het plan wordt vastgesteld heeft dit ook gevolgen voor de meerjarenbegroting van de gemeente. Bedragen x € 1.000 Integraal huisvestingplan

2022 €0

2023 €0

2024 -€ 326

2025 -€ 1.562

Het bedrag loopt nog op naar structureel € 2,1 miljoen negatief in 2026.

-10-

Algemene financiële uitgangspunten bij de begroting De algemene technische uitgangspunten bij het opstellen van de begroting 2022 zijn: - De raming van lasten en baten van bestaand beleid vindt plaats op basis van analyses en niet uitsluitend op basis van inflatie indexering. - De meicirculaire van het gemeentefonds wordt structureel verwerkt. De september- en december circulaire worden incidenteel voor het lopende jaar en het jaar T+1 verwerkt. - De raming van gemeentelijke bijdragen aan externe instanties vindt plaats op basis van ervaringscijfers en recente ontwikkelingen. - Voor de meerjarenbegroting wordt geraamd op basis van constante prijzen. - Structurele lasten worden gedekt door structurele baten en incidentele baten zijn dekkingsmiddel voor incidentele lasten. - De samenwerking met Dantumadiel is integraal onderdeel van de begroting, de baten en lasten worden verantwoord op het taakveld Overhead. - De algemene reserves en de weerstandscapaciteit voldoen aan normen die zijn gebaseerd op een risicoanalyse opgenomen in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. - De financierings- en schuldpositie en het kasstroomsaldo voldoen aan de normen van de Economische Monetaire Unie (EMU) en de Wet Houdbare Overheidsfinanciën (Wet HOF). - In de begroting wordt ruimte gelaten voor onderhoud van kapitaalgoederen conform de door de raad vastgelegde kwaliteitsniveaus.

Bij het opstellen van de begroting wordt uitgegaan van de volgende technische parameters. Begrotingsparameter Prijseffect bij interne budgetten (m.b.t. de leveringen binnen de gemeente)

Prijseffect bij externe budgetten (uitgaven) Rente % (voor interne verrekeningen: kosten kort geld, rekenrente reserves, kapitaallasten) Cao-loonstijgingspercentage (betreft stijging bovenop periodieke loonstijging)

Aan te houden waarde Geen vaste aanpassingen, maximaal conform de prognose van de HCPI (geharmoniseerde consumentenprijsindex) 2021 van het Centraal Planbureau (CPB) in het Centraal Economisch Plan (CEP) van maart 2021 1,4%. Geen vaste indexering, eveneens maximaal conform CPB-prognose van de HCPI 2021: 1,4%. Uitgegaan wordt van het conform de commissie Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) bepalingen berekende omslagpercentage. Voor 2021 is deze vastgesteld op 1,6%. Op basis van afgesloten cao met daarbij een loonkostenstijging ten opzichte van 2021 van 1,5% voor 2022 en verder.

In het hiernavolgende schema zijn de uitgangspunten voor de componenten van het tariefbeleid opgenomen. (Belasting)tarieven Uitgangspunten Onroerendezaakbelasting (OZB) Voor de OZB wordt het volgende uitgangspunt gehanteerd: voor de lokale lasten uit te gaan van het bedrag 2021 + 1,4% inflatie. Hierbij de OZB te compenseren bij een significante daling of stijging in de afvalstoffenheffing en rioolrechten, waardoor de totale stijging lokale lasten voor woningeigenaren maximaal uitkomt op 1,4%. Afvalstoffenheffing 100% kostendekkend, inclusief de component BTW–compensatie. Rioolrechten 100% kostendekkend, inclusief de component BTW–compensatie. Leges Verhoging tarieven afhankelijk van kostenniveau, berekend op basis van het model opgesteld door de Adviesgroep Nederlandse Gemeenten (ANG-model). Begraafrechten Indexatie tarieven met 1,4% Tarieven sportaccommodaties Tarieven conform vastgesteld beleidsplan. (binnen– en buitensport) Van deze algemene uitgangspunten kan met betrekking tot de OZB-tarieven worden afgeweken op basis van een politieke afweging tussen bezuinigingen op uitgaven voor de burger versus tariefverhogingen voor de burger.

-11-

Uitgangspunten beleidsindicatoren De uniforme set van beleidsindicatoren is voorgeschreven in het BBV. Hierin is aan de gemeenten opgelegd gebruik te maken van een basis set van beleidsindicatoren voor de begroting en de verantwoordingsstukken. Het doel hiervan is om de resultaten van beleidsmatige inspanningen van gemeenten beter inzichtelijk te maken en te kunnen vergelijken met het landelijke gemiddelde. De set van beleidsindicatoren is ondergebracht bij het betreffende programma binnen de begroting. Een klein aantal beleidsindicatoren, welke betrekking hebben op de eigen organisatie, worden door gemeenten zelf ingevuld. Voor de overige beleidsindicatoren dient gebruikt te worden gemaakt van de website www.waarstaatjegemeente.nl. Ook de definities van de diverse beleidsindicatoren worden op deze website nader toegelicht. Voor wat betreft de actualiteit van de maatstaven kunnen grote verschillen bestaan. Het jaar waarover wordt gerapporteerd staat bij de betreffende indicator vermeld.

-12-

Programma 1: Ynwenner en Bestjoer Waar gaat programma 1 ‘Ynwenner en Bestjoer’ over? Portefeuillehouder(s) Programmaregisseur Programmamanager

: J.G. Kramer / T. Berends : S. Elverdink : H. Verbunt

Inleiding: Dienstverlening is een kerntaak van de gemeente. Daaraan is in de afgelopen jaren dan ook de nodige aandacht besteed, wat onder andere tot uitdrukking kwam in de ontwikkeling en vaststelling van een aantal documenten, zoals de Besturings- en Organisatiefilosofie 2017 (BOF), Centrumregeling en Dienstverleningshandvest Dantumadiel – Noardeast Fryslân 2018 en het nieuwe Dienstverleningsconcept Noardeast-Fryslân en Dantumadiel 2019-2022. Vanuit het organisatiemotto ‘Samen, persoonlijk en in de buurt’ zal worden gewerkt aan het optimaliseren van onze dienstverlening. Daarbij wordt deze raadsperiode ingezet op de hierna onder 101.1 t/m 101.3 genoemde speerpunten. Eén van de opbrengsten van de programmamarkt van maart 2019 is daarbij dat er extra aandacht komt voor bewustwording over (digitale) laaggeletterdheid en hulp voor en doorverwijzing van mensen die daaraan behoefte hebben. Ten aanzien van interne dienstverlening en bedrijfsvoering worden alleen doelen of activiteiten opgenomen, als die bijdragen aan een betere (externe) dienstverlening aan de klant. Het belang van een goede interne bedrijfsvoering voor onze externe dienstverlening is onmiskenbaar.

Gebiedsgericht werken – een vorm van collectieve dienstverlening – maakt onderdeel uit van het programma Mienskip, maar een gebiedsgerichte benadering is natuurlijk ook terug te vinden bij de doelstellingen op het gebied van een krachtig en eigentijds bestuur. Ook veiligheid is een kerntaak van de overheid en in het bijzonder ook van de gemeente. Het realiseren van een veilige woon- en leefomgeving is een terugkerend en actueel onderwerp en staat daarom altijd hoog op de politieke agenda. Hoewel de gemeente een regierol heeft als het gaat om veiligheid en ook de kaders voor het (integraal) veiligheidsbeleid vaststelt, opereert de gemeente in een speelveld met veel spelers (ketenpartners). In het veiligheidsdomein is het formuleren en realiseren van smart-doelstellingen door de afhankelijkheid van ketenpartners daarom niet altijd mogelijk. Bovendien is het openbare orde en veiligheidsdomein onvoorspelbaar. In 2020 heeft de gemeenteraad de vierjarige veiligheidsagenda Mei elkoar foar feiligens vastgesteld. Bij het bepalen van de doelen, speerpunten en activiteiten is dan ook zoveel mogelijk aangesloten op dit bestaande beleid en de actuele ontwikkelingen op het gebied van openbare orde veiligheid.

De inspanningen op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving behoren in de regel tot de reguliere activiteiten en daar waar extra inspanning wordt gevraagd, zijn deze (door alle programma’s heen) expliciet op activiteitenniveau opgenomen (bijvoorbeeld bij jeugdoverlast en evenementen). De gemeentebesturen van de drie voormalige gemeenten hebben de afgelopen jaren ingezet op meer ruimte voor de samenleving als het gaat om zeggenschap over en invloed op het beleid en de eigen woonen leefomgeving. Initiatieven vanuit de samenleving werden zoveel mogelijk ondersteund en gefaciliteerd. Noardeast-Fryslân trekt die lijn door. Bij de inrichting van de bestuurspraktijk en het functioneren van de bestuursorganen wordt er veel ruimte gegeven aan de samenleving. Zo biedt de nieuwe vergaderstructuur van de raad met ondermeer ‘It Petear’ en ‘It Poadium’ volop gelegenheid voor een actieve inbreng vanuit alle geledingen van de samenleving. Ook het college wil zoveel mogelijk met inwoners, bedrijfsleven en andere partners werken aan het behouden en verbeteren van de leefbaarheid en aantrekkelijkheid van de gemeente: ‘Samen, In de buurt, Persoonlijk!’. De bestaande internationale samenwerking en vriendschapsband vanuit voormalig Dongeradeel met Fulda en Crediton wordt voortgezet. Op grond van het BBV wordt het financieel beleid (inclusief belastingen) jaarlijks verwerkt in de

-13-

toelichting(en) en paragrafen bij de begroting en meerjarenraming (niet in de doelen). Hoofddoelstelling: De gemeente Noardeast-Fryslân is een resultaatgerichte organisatie met focus op klantgerichte dienstverlening, goed toegesneden op de toekomst en met als speerpunten het verbeteren van de dienstverlening, een veilige woon- en leefomgeving, een krachtig en eigentijds bestuur en een gezond financieel beleid voor de lange termijn. Kerndoelstellingen: De hoofddoelstelling is nader uitgewerkt naar kerndoelstellingen die hieronder per onderwerp worden beschreven. Onderwerp: verbeteren van de dienstverlening Kerndoelen Het aanbod van producten en diensten dat digitaal wordt aangeboden, neemt verder toe Speerpunt: • optimaliseren digitale dienstverlening en benutten van kansen op dat gebied. Beter passende dienstverlening (maatwerk) en hoge kwaliteit en klanttevredenheid Speerpunten: • persoonlijke, servicegerichte en integrale dienstverlening, afgestemd op behoeften van inwoners en op doelgroepen (toegankelijkheid via meerdere kanalen); • hoge klanttevredenheid; • optimaliseren loketfunctie. Minder regels en meer efficiënte en effectieve (digitale) werkprocessen Speerpunten: • klantgerichte, efficiënte en effectieve bedrijfsvoering en werkprocessen; • deregulering.

Onderwerp: veilige woon- en leefomgeving Kerndoel De inwoners ervaren een veilige leefomgeving, zowel thuis als in de openbare ruimte Speerpunten: • Verkeersveiligheid • Aanpak (woning) inbraken • Jeugd en overlast • Evenementen en horeca • Personen met onbegrepen gedrag • Ondermijning Onderwerp: open, transparant, interactief, integer en coöperatief bestuur Kerndoel Open, transparante, interactieve en integere bestuursorganen Speerpunten: • het bestuur is herkenbaar en toegankelijk, blijft dichtbij de inwoners en zorgt zo voor verbinding met de gemeente Noardeast-Fryslân; • de inwoners en samenleving staan centraal (van buiten naar binnen werken); • het bestuur geeft vorm en inhoud aan een open dialoog met de samenleving; • het bestuur biedt ruimte voor initiatieven en invloed vanuit de samenleving. Kerndoel De internationale samenwerking en vriendschapsband met Fulda en Crediton wordt voortgezet • het bestendigen en stimuleren van culturele uitwisseling en contacten met Fulda en Crediton Onderwerp: gezond financieel beleid voor de lange termijn Kerndoel Gezond financieel beleid voor de lange termijn

-14-

Nr

Smartdoelen activiteiten

101.1

Doel: Het aanbod van producten en diensten dat digitaal wordt aangeboden neemt verder toe. Smartdoel: In 2022 kan 80% van alle producten en diensten digitaal worden aangevraagd.

101.2

Activiteit: Het plan van aanpak dat in 2019 is opgesteld, is vertaald naar uitgangspunten voor implementatie van het zaaksysteem. In 2022 zullen nieuwe formulieren ontwikkeld worden bij de producten en diensten die via de website worden aangeboden, maar waarvoor nog geen digitale aanvraag mogelijk is (bv. evenementenvergunning). Doel: Een beter passende dienstverlening (maatwerk) en hoge kwaliteit en klanttevredenheid. Smartdoel 1: De waardering van de dienstverlening (gemiddeld over alle kanalen) uitgedrukt in een cijfer is in 2022 minimaal een 7,0 (2018: 6,7). Activiteit: Jaarlijks wordt de klanttevredenheid en -bejegening gericht op het verbeteren van onze dienstverlening gemonitord. Smartdoel 2: De waardering van de klantbejegening (gemiddeld over alle kanalen) uitgedrukt in een cijfer is in 2022 minimaal een 7,0 (2018: 6,7). Activiteit: Investeren in een organisatie-ontwikkelingsprogramma gericht leren denken en handelen vanuit de behoefte van de klant (klantbetrokken benadering) en de zelfredzaamheid van de klant bevorderen. Smartdoel 3: Cijfer klanttevredenheid is in 2022 gestegen naar een 7,0 (2018: 6,6). Activiteit: Ontwikkeling actieve sturing op managementinformatie. Smartdoel 4: Alle schriftelijke communicatie van de gemeenten is vanaf 2022 op B1 niveau (dit is het niveau van 80% van de Nederlanders).

101.3

Activiteit: Inzet van taalcoaches die medewerkers trainen om op B1 niveau te schrijven. Doel: Minder regels en meer efficiënte en effectieve (digitale) werkprocessen. Smartdoel 1: In 2022 voldoet 80% van de dienstverlening aan de vast te stellen servicenormen. Activiteit: De in 2019 op basis van het dienstverleningsconcept vastgestelde servicenormen worden doorlopend gemonitord op naleving. Smartdoel 2: Effectieve implementatie van de Omgevingswet.

102

Activiteit: Uitvoering van de Omgevingswet. Doel: De inwoners ervaren een veilige leefomgeving, zowel thuis als in de openbare ruimte. Smartdoel 1: Aanpak verkeersveiligheid in Noardeast- Fryslân (op naar nul slachtoffers) door vergroten van de feitelijke verkeersveiligheid én het verhogen van de verkeersveiligheidsbeleving (zie ook programma 6). Activiteit 1A: De integrale verbinding tussen verkeer & vervoer én veiligheid wordt geïntensiveerd door een structurele samenwerking te organiseren tussen deze beleidsafdelingen, aangevuld met de politie. Activiteit 1B: Verkeersveiligheid wordt structureel geagendeerd in het operationeel veiligheidsoverleg met de politie én minstens eenmaal per jaar in de lokale gezagsdriehoek.

-15-

Nr

Smartdoelen activiteiten

Smartdoel 2: Aanpak woninginbraken: realiseren stabilisering van het aanpak (woning)inbraken naar het niveau van 2017. Activiteit 2A: Vergroten van het risicobewustzijn én meldingsbereidheid door blijvende inzet op inbraakpreventie, met name rond de ‘donkere dagen’ en vakantieperiodes. Dit wordt gedaan door het inzetten van allerlei communicatiemiddelen, maar ook door het organiseren van inbraakpreventieavonden, het gebruiken van lichtkranten of de inzet van bijvoorbeeld de ‘preventietruck’. Activiteit 2B: Preventief bestrijden van heling door de verdere uitrol van het Digitaal Opkopers Register (DOR), waarmee de registratieplicht van handelaren in tweedehands goederen wordt gefaciliteerd. Activiteit 2C: Insteken op buurtpreventie door de begeleiding, facilitering en bekendmaking van WhatsApp groepen (onder andere door WhatsApp-borden ter beschikking te stellen).

Smartdoel 3: De komende jaren wordt er ingezet op de aanpak van problematische jeugdgroepen en groepsgedrag door: • het verminderen van criminaliteit en overlast • het versterken van de sociale positie en de jongeren perspectief bieden • het verstoren van de negatieve groepsdynamiek • het voorkomen van aanwas • het vergroten van het veiligheidsgevoel in de wijken en dorpen en onder de jongeren Activiteit 3A: Implementatie en verdere ontwikkeling van de aanpak problematische jeugdgroepen en groepsgedrag (inclusief juridisch kader voor o.a. het delen van informatie). Hierbij is aandacht voor de capaciteit en beschikbaarheid van jongerenwerk en gemeentelijke toezichthouders/ boa’s. Activiteit 3B: Jeugdoverlast is een samenspel en per casus/groep wordt een concrete aanpak ontwikkeld. Daar waar sprake is van structurele overlast, worden (fysieke) maatregelen getroffen. Activiteit 3C: Blijven investeren in de aanpak op en rond het water in Dokkum en aan De Swemmer. Smartdoel 4: Een evenementenrijke gemeente met een gezond horecaklimaat, waarbij een veilig verloop vooropstaat. Overlast, geweld en excessief middelengebruik wordt zoveel als mogelijk voorkomen. Activiteit 4A: Uitvoering geven aan in 2020 vastgesteld evenementenbeleid, waaronder het opstellen van verschillende locatieprofielen in 2022.

Activiteit 4B: Onder regie van de gemeentelijke evenementencoördinator worden aanvragen voor evenementen nauwkeurig behandeld, waarbij we nauw samenwerken met onze adviespartners als de politie en Veiligheidsregio Fryslân (brandweer/ GHOR). Activiteit 4C: Bij verschillende (grote) evenementen wordt een multidisciplinair veiligheidsteam ingericht, onder voorzitterschap vanuit het veiligheidsdomein (i.v.m. directe verantwoordelijkheid burgemeester). Dit veiligheidsteam monitort de uitvoering van het evenement en stuurt bij op beperking/ voorkoming van risicovolle situaties. Activiteit 4D: De meerwaarde en het inrichten van de functie van een gemeentelijke horecacoördinator wordt verkend. Smartdoel 5: De komende jaren moet de overlast door verwarde en overlast gevende personen worden verminderd, het draagvlak op straat en in de buurt worden vergroot en een snellere toeleiding tot zorg en ondersteuning. Activiteit: Naast deelname aan de regionale aanpak wordt lokaal ingezet op (multi)casuïstiek waarmee de overlast door personen met verward gedrag wordt beperkt.

-16-

Nr

Smartdoelen activiteiten

Smartdoel 6: Medewerkers, inwoners en ondernemers herkennen ondermijnende criminaliteit en weten hoe en waar ze dit moeten melden. Er is hierbij specifiek aandacht voor het buitengebied.

103.1

103.2

104

Activiteit 6A: Er wordt projectmatig ingezet op locaties, fenomenen en branches binnen de gemeente waar nog onvoldoende zicht op is. In 2022 gaat dit om een project bedrijventerreinen en een project recreatieterreinen. Ook wordt er een zgn. branchescan uitgevoerd op een specifieke bedrijfstak. Activiteit 6B: Er wordt extra ingezet op de ambtelijke en bestuurlijke integriteit en weerbaarheid in relatie tot het thema ondermijning. Activiteit 6C: Het uitvoeren van onderzoeken die voortvloeien uit de in het ondermijningsbeeld genoemde signalen, bovenop de reguliere werkzaamheden. Activiteit 6D: Er wordt, in samenhang met omgevingsplan, beleid ontwikkeld over de herontwikkeling van leegstaande boerderijen. Activiteit 6E: Er wordt extra ingezet op bewustwording van inwoners, ondernemers en de eigen organisatie. Activiteit 6F: Er wordt een verkennend onderzoek uitgevoerd naar aanvullende toepassingsmogelijkheden van onze Algemene Plaatselijke Verordening in de aanpak van ondermijnende activiteiten. Doel: Raad en bestuur zijn open, transparant, interactief en integer. Smartdoel 1: De gemeente heeft een krachtig, eigentijds en integer bestuur dat een goede relatie met de burger onderhoudt en ruimte geeft aan nieuwe vormen van participatie en democratie vanuit een open dialoog met de samenleving.

Activiteit 1A: Het onderwerp bestuurlijke integriteit heeft permanente aandacht en staat minimaal één keer per jaar op de agenda van raad en college. Activiteit 1B: Om ook de stem van kinderen te (laten) horen wordt er jaarlijks een nieuwe kinderburgemeester benoemd. Doel: De internationale vriendschapsband met Fulda en Crediton wordt voortgezet. Activiteit: Het Vriendschapscomité Dokkum wordt ondersteund bij het stimuleren van culturele uitwisseling en contacten met Fulda en Crediton. De samenwerking met Fulda en Crediton wordt verder aangehaald. Doel: Gezond financieel beleid voor de lange termijn. Activiteit: De gemeenteraad stelt jaarlijks een sluitende meerjarenbegroting vast. De Provincie toetst de begroting aan de financiële vereisten en baseert op basis daarvan de mate van haar wettelijke toezicht. Naast een sluitende begroting houdt de gemeente voldoende middelen in de Algemene Reserve om de risico’s die de gemeente loopt op te kunnen vangen.

Onderwerp beleidsdocumenten Dienstverlening Besturings- en organisatiefilosofie en hoofdstructuur Noardeast-Fryslân en Dantumadiel (2017) Centrumregeling en Dienstverleningshandvest Dantumadiel – Noardeast-Fryslân (2018) Dienstverleningsconcept Noardeast-Fryslân en Dantumadiel Veilige woon- en leefomgeving Veiligheidsagenda Noardeast-Fryslân 2020 – 2023: Mei elkoar foar feiligens Regionaal Beleidsplan Veiligheid Noord-Nederland 2020 – 2023 (Politie) Beleidsplan Veiligheid 2019 – 2022 (Veiligheidsregio Fryslân) Samenwerkingsovereenkomst Veiligheidshuis Fryslân Convenant Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC) Beleidsregels artikel 13b Opiumwet (2019) Open, transparante, interactieve en integere bestuursorganen Besturings- en organisatiefilosofie en hoofdstructuur Noardeast-Fryslân en Dantumadiel (2017) Centrumregeling en Dienstverleningshandvest Dantumadiel – Noardeast Fryslân (2018)

-17-

Onderwerp beleidsdocumenten Sociaal Economisch Masterplan en Agenda Netwerk Noordoost (ANNO) Notitie gebiedsgericht werken Noardeast-Fryslân en Dantumadiel Gezond financieel beleid voor de lange termijn Financiële beleidsdocumenten (begroting, meerjarenraming, jaarrekening en perspectiefnota)

Verbonden partij Vereniging van Friese Gemeenten Vereniging van Nederlandse Gemeenten Vereniging van Waddenzeegemeenten Veiligheidsregio Fryslân (VRF), onderdeel veiligheid Shared Servicecentrum Leeuwarden

Centrumregeling samenwerking Dantumadiel en Noardeast-Fryslân

Bijdrage aan beleidsdoelstellingen De VFG behartigt de belangen voor alle Friese gemeenten, totaal 18. De VNG behartigt de belangen voor alle Nederlandse gemeenten. Deze vereniging treedt op als belangenorganisatie voor alle Waddenzeegemeenten. Belangrijke partner bij het realiseren van een veilige woon- en leefomgeving Het SSL garandeert en faciliteert de ICTvoorzieningen en –dienstverlening voor de gemeenten Noardeast-Fryslân en Dantumadiel. Zij schept zoveel mogelijk de randvoorwaarden voor een efficiënte bedrijfsvoering en een klantgerichte en effectieve dienstverlening. De gemeente Dantumadiel laat door de gemeente Noardeast-Fryslân in beginsel alle gemeentelijke taken uitvoeren, voor zover deze niet aan anderen zijn opgedragen en zoals omschreven in het dienstverleningshandvest (art 7 centrumregeling).

Uniforme beleidsindicatoren

Eenheid

Formatie

Fte per 1.000 inwoners Fte per 1.000 inwoners Kosten per inwoner Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen Aantal per 10.000 jongeren Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners

Bezetting Apparaatskosten Externe inhuur

Verwijzingen Halt Winkeldiefstallen Geweldsmisdrijven Diefstallen uit woning Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)

Periode

2020

Gemeente NoardeastFryslân 12,97

Nederland

Niet bekend

2020

12,02

Niet bekend

2020 2020

878 14,2% € 5,69 mln

Niet bekend Niet bekend

2020

70,00

110,00

2019

0,30

2,30

2020

3,00

4,60

2019

0,90

2,30

2020

4,20

6,20

Leeswijzer uniforme beleidsindicatoren: Uniforme beleidsindicatoren Formatie

Toelichting Het gaat hier om de toegestane formatie in fte van het ambtelijk apparaat voor het begrotingsjaar op peildatum 1 januari, uitgedrukt in fte per 1.000 inwoners.

Bron Eigen gegevens

-18-

Uniforme beleidsindicatoren Bezetting

Apparaatskosten

Externe inhuur Verwijzingen Halt

Winkeldiefstallen Geweldsmisdrijven

Diefstallen uit woning Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)

Toelichting Het gaat hier om het werkelijk aantal fte dat werkzaam is (inclusief boventallige werknemers), dus niet om de toegestane formatieve omvang uit het formatieplan. Het aantal fte wordt uitgedrukt per 1.000 inwoners. Apparaatskosten (ofwel organisatiekosten) zijn de noodzakelijke financiële middelen voor het inzetten van personeel (salarissen), organisatie-, huisvestings-, materieel-, automatiseringskosten e.d. voor de uitvoering van de organisatorische taken. Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen Het aantal verwijzingen Halt per 10.000 inwoners van 12 tot 18 jaar. Jongeren van 12 tot 18 jaar die een licht strafbaar vergrijp plegen, worden door de politie of leerplichtambtenaren naar Bureau Halt verwezen voor een passende Halt-straf. Zij krijgen leeropdrachten en er volgen gesprekken met de jongere en de ouders. Op deze manier kunnen jongeren rechtzetten wat zij fout hebben gedaan, zonder dat zij in aanraking komen met het Openbaar Ministerie. Het aantal winkeldiefstallen per 1.000 inwoners. Het aantal geweldsmisdrijven per 1.000 inwoners. Voorbeelden hiervan zijn seksuele misdrijven, lichamelijk letsel door schuld, levensdelicten zoals moord en doodslag en dood en lichamelijk letsel door schuld (bedreiging, mishandeling, etc.) Het aantal diefstallen uit woningen per 1.000 inwoners.

Hieronder vallen brandstichting, alle vormen van vernieling en misdrijven tegen de openbare orde en het openbaar gezag. Voorbeelden van misdrijven tegen de openbare orde en tegen het openbaar gezag zijn opruiing, huis-, computer- en lokaalvredebreuk, deelneming aan een criminele of terroristische organisatie, openlijke geweldpleging, godslastering, discriminatie en het doen van een valse aangifte. Omdat het delict mensenhandel vaak onder dezelfde feitcode geregistreerd wordt als het delict mensensmokkel worden deze twee delicten samengeteld en weergegeven bij de gewelds- en seksuele misdrijven.

Bron Eigen gegevens

Eigen begroting

Eigen begroting Bureau Halt

CBS CBS

CBS CBS

-19-

Overzicht baten en lasten 2022 Programma 1: Ynwenner en Bestjoer Onderwerpen (bedragen x € 1.000)

Baten

Lasten

Saldo

101 Bestuur

74

-2.259

-2.185

102 Dienstverlening

449

-812

-364

103 Veiligheid

57

-4.058

-4.000

Totalen voor mutaties reserves

580

-7.129

-6.548

Toevoegingen aan reserves

0

0

0

Onttrekkingen aan reserves

53

0

53

Geraamd resultaat

633

-7.129

-6.495

-20-

Programma 2: Mienskip Waar gaat programma 2 ‘Mienskip’ over? Portefeuillehouder(s) Programmaregisseur Programmamanager

: F. Breeuwsma / J. D. de Vries : M. Jansen : L. Venekamp

Inleiding: In Noardeast-Fryslân staan inwoner en samenleving centraal en gaan we uit van de leefwereld van de inwoners in onze samenleving. Dat past bij de veranderende rollen die overheid, inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties innemen. We ontwikkelen ons van een overheid die beslist en stuurt en daarbij waar nodig mensen en organisaties betrekt, naar een overheid die inwoners en instellingen faciliteert bij door hen aangedragen ideeën. De rol van de gemeente is binnen dit programma vaak die van: • een netwerkende overheid, die samenwerking zoekt met andere partijen en daarmee gezamenlijk doelen bepaalt; • een responsieve, participerende overheid, die ruimte geeft aan maatschappelijke initiatieven van onderop en deze ondersteunt. Vanwege de veranderende rol van de gemeente is een aantal doelen binnen dit programma opgenomen als procesdoelen: we gaan met initiatiefnemers en partners een (gebiedsgericht) proces in en het resultaat is niet vooraf te bepalen. De doelen zijn daarom soms minder ‘smart’ geformuleerd. Daar waar meetbare smartdoelstellingen zijn geformuleerd zal een nulmeting worden uitgevoerd en worden gegevens van GGD en “Waar staat je gemeente” gebruikt. Noardeast-Fryslân kent een rijk verenigingsleven en sterke mienskipssin.

Activiteiten op het gebied van sport en cultuur, al dan niet in verenigingsverband, verbindt mensen en vergroot de levendigheid van de dorpen. Het is daarom belangrijk initiatieven blijvend aan te jagen en te ondersteunen. Binnen de gemeente hebben we echter wel te maken met demografische ontwikkelingen: bevolkingsdaling, vergrijzing en ontgroening. Dit heeft gevolgen voor bijvoorbeeld voorzieningen als sportclubs, scholen, zorgvoorzieningen en wonen. En daarmee voor de leefbaarheid. Duidelijk is dat het niet mogelijk is alle voorzieningen of accommodaties in de regio te behouden. Er is discussie nodig over voorzieningenspreiding, op thematisch of meer integraal niveau. In alle gevallen is afstemming nodig, anders riskeert de gemeente de leefbaarheid en vitaliteit. Het realiseren van een toekomstige voorzieningenstructuur (voorzieningentransitie) vergt tijd en zal vorm moeten krijgen mét de betrokken partners (zoals schoolbesturen en sportverenigingen) en de dorpen (inwoners). Het is belangrijk betrokkenen te informeren over bevolkingsontwikkelingen en met elkaar de perspectieven voor de toekomst te bespreken. Hoofddoelstelling: Behouden en versterken van vitale gemeenschappen en van de leefbaarheid. Kerndoelstellingen: De hoofddoelstelling is nader uitgewerkt naar kerndoelstellingen die hieronder per onderwerp worden beschreven.

Onderwerp: sociale verbondenheid Kerndoelen Meer sociale verbondenheid en betrokken burgers Speerpunten: • aanbod van culturele activiteiten; • aanbod van cultuureducatie voor kinderen / jeugd; • sportactiviteiten;

-21-

Waar gaat programma 2 ‘Mienskip’ over? • •

verenigingsleven; vrijwillige inzet in dorpen.

Meer zelforganisatie, zelfsturing en eigen verantwoordelijkheid van inwoners Speerpunten: • ondersteunen en versterken van initiatieven van onderop; • duidelijk gemeentelijk aanspreekpunt; • participatie van burgers; • samenhang in initiatieven waar mogelijk; • overheidsparticipatie / nieuw samenspel inwoners en overheid. Onderwerp: voorzieningenniveau Kerndoel Beter passend voorzieningenniveau Speerpunten: • onderwijs; • culturele voorzieningen (culturele infrastructuur); • sportvoorzieningen; • overige maatschappelijke voorzieningen (en combi’s). Onderwerp: talentontwikkeling (onderwijs, cultuur) Kerndoelen Optimaliseren van de schoolloopbaan zodat kinderen beter voorbereid zijn op hun toekomst Speerpunten: • doelgroep jongeren; • aansluiting onderwijs op arbeidsmarkt. Jongeren in de gelegenheid stellen hun talenten op het gebied van cultuur te ontdekken Speerpunten: • doelgroep 0-18 jarigen. Onderwerp: verbondenheid met het gebied Kerndoelen Versterken van de culturele identiteit van het gebied Speerpunten: • samenwerkingsverbanden; • richten op kinderen basisschoolleeftijd–educatie; • initiatieven aanjagen en faciliteren; • inwoners zijn trots op de streek/gemeente waar ze wonen. Kerndoelen Versterken van de Friese taal(cultuur) Speerpunten: • doelgroep kinderen basisschoolleeftijd; • tweetalige gemeentelijke organisatie; • zichtbaarheid van het Fries.

-22-

Nr

Smartdoelen activiteiten

201.1

Meer sociale verbondenheid en betrokken burgers Smartdoel: Het aantal mensen dat in aanraking komt en betrokken is bij culturele activiteiten en/of culturele vorming is in 2022 toegenomen met 10% t.o.v. 2018. Activiteit 1: Nieuwe initiatieven op cultureel gebied worden gestimuleerd. Activiteit 2: Op basis van de Cultuurnota wordt een uitvoeringsnotitie opgesteld waarin ook de verdeling van de middelen is opgenomen. Smartdoel: Toename van het aantal door inwoners georganiseerde activiteiten al dan niet in verenigingsverband (o.a. cultuur en sport) gericht op de levendigheid van de dorpen.

201.2

202

Activiteit 1: Er worden kennismakingslessen van diverse sporten op de scholen gegeven via de buurtsportcoach. Hierbij is aandacht voor de Fryske sporten. De plaatselijke verenigingen worden hierbij betrokken. Activiteit 2: Eén keer per 3 jaar wordt een groot evenement georganiseerd met nationale dan wel internationale uitstraling. Activiteit 3: Het lokaal Sportakkoord voor het ondersteunen van verenigingen wordt uitgevoerd, met aandachtspunt: de basis op orde na Corona. Activiteit 4: We faciliteren mensen met een beperking om te kunnen sport en bewegen door de uitleen van sportmiddelen voor minder-validen. Activiteit 5: Inbreng (communicatie) bij met name grotere evenementen met publieke aandacht zoals de (fiets)Elfstedentocht, ludieke acties voor goede doelen etc. Hierin zal de evenementencoördinator een rol spelen. Meer zelforganisatie, zelfsturing en eigen verantwoordelijkheid van burgers. Smartdoel: Inwoners hebben meer mogelijkheden voor invloed op hun eigen leefomgeving. Activiteit 1: In 2022 ontvangen de dorpen en wijken een budget als basisondersteuning. Daarnaast kunnen dorpsbelangen en wijkraden incidenteel subsidie aanvragen voor leefbaarheidsinitiatieven. Activiteit 2: Daar waar sprake is van een specifieke opgave wordt in overleg en in samenwerking met betrokkenen uit de samenleving een gebiedsagenda opgesteld (gebiedsgerichte aanpak).

Initiatiefnemers / dorpen / wijken worden daarbij ondersteund en gefaciliteerd. Activiteit 3: De 12 Dorpsontwikkelingsmaatschappijen (DOM’s) worden begeleid en gefaciliteerd. Er wordt onderzocht op welke manier de DOM-werkwijze kan worden geïntegreerd met de Uitvoeringsagenda van het Projektburo. Daar waar sprake is van een specifieke opgave wordt in overleg en in samenwerking met betrokkenen uit de samenleving een gebiedsagenda opgesteld (gebiedsgerichte aanpak). Initiatiefnemers / dorpen / wijken worden daarbij ondersteund en gefaciliteerd. Activiteit 4: Er wordt een beleidskader voor participatie en een leidraad voor participatie ontwikkeld voor initiatieven vanuit de samenleving én gemeentelijke projecten. We gaan daarbij uit van het principe ‘ja, mits’. Beter passend voorzieningenniveau Smartdoel: De maatschappelijke voorzieningen (voor sport, cultuur en ontmoeten) zijn toekomstbestendig: betaalbaar en bereikbaar. Activiteit 1: In verband met de vrijval van een aantal gebouwen wordt in Ferwert een gebiedsgericht proces doorlopen met inwoners, dorpen en initiatiefnemers, gericht op een toekomstbestendige voorzieningenstructuur. Activiteit 2: Initiatieven vanuit de samenleving gericht op een toekomstbestendige voorzieningenstructuur worden gestimuleerd.

-23-

Nr

Smartdoelen activiteiten

Smartdoel: De scholen zijn toekomstbestendig, betaalbaar en blijven goed bereikbaar voor leerlingen. Activiteit 1: In 2022 worden op basis van een vastgesteld Integraal Huisvestingsplan de huisvestingsaanvragen beoordeeld en er wordt uitvoering gegeven aan het IHP. Smartdoel: Onderwijs-, voorschoolse en andere maatschappelijke voorzieningen worden waar mogelijk geclusterd met het oog op meer samenwerking (ook met jeugdzorg) en multifunctioneel gebruik.

203.1

203.2

204.1

Activiteit 1: In 2022 worden de projecten Holwerd (eerste formele samenwerkingsschool) en Oosternijkerk uitgevoerd. In Holwerd wordt de school verbonden met het MFA. Activiteit 2: Er wordt een proces doorlopen om te komen tot concentratie van onderwijsvoorzieningen (scholenpark) voor de regio in Dokkum. Optimaliseren van de schoolloopbaan zodat kinderen beter voorbereijd zijn op hun toekomst. Smartdoel: Alle kinderen hebben in 2022 kennis gemaakt met nieuwe (technologische) ontwikkelingen en vaardigheden kunnen ontwikkelen die van belang zijn voor een goede aansluiting op de arbeidsmarkt. Activiteit: De gemeente faciliteert en stimuleert sterk techniek onderwijs in basis- en voortgezet onderwijs. De gemeente brengt partijen daartoe samen en zoekt aansluiting bij de Versnellingsagenda. Er worden projecten op het gebied van technologie en zorg uitgevoerd als onderdeel van de Regiodeal. Jongeren in de gelegenheid stellen hun talenten op het gebied van cultuur te ontdekken. Smartdoel: Het aantal leerlingen van het primair- en voortgezet onderwijs dat gedurende hun schoolloopbaan in aanraking komt met meerdere culturele activiteiten is in 2022 met 5% toegenomen t.o.v. 2018. Activiteit 1: Opus3 zet i.s.m.de Wâldsang als vervolg op UurCultuur een gevarieerd cultuuraanbod op voor het basissonderwijs (onderdeel van de Cultuurnota). Versterken van de culturele identiteit.

Smartdoel: Initiatieven en activiteiten zijn beter op elkaar afgestemd / met elkaar verbonden. Mensen vinden elkaar bij het voorbereiden van en bezoeken van culturele activiteiten. Activiteit: Activiteiten uit de nieuwe Cultuurnota worden uitgevoerd. Smartdoel: Het aantal scholen dat aandacht besteedt aan de cultuurhistorie van de regio is in 2022 toegenomen met 5% t.o.v. 2018.

204.2

Activiteit: We stimuleren in overleg met Markant Friesland de samenwerking tussen scholen, lokale musea en andere erfgoedinstellingen (onderdeel van de Cultuurnota). Behâld en fuortserkjen van de meartaligens en wëründer Frysk en streekeigen talen. Smartdoel: It tal trijetalige skoallen is yn 2024, neffens 2017, ferdûbele. Activiteit: Basisskoallen stimulearje om Frysk taalbelied in plak yn harren skoallebelied te jaan en harren stimulearje oan te slúten by it Netwurk Meartaligens. Smartdoel: Yn 2024 bin alle pjutteropfanglokaasjes en bernedeiferbliuwen twatalich sertifisearre. Activiteit: Yn gearwurking mei it SFBO organisaasjes stimulearje twatalich te wurden. Dit jildt benammen foar nije organisaasjes.

-24-

Nr

Smartdoelen activiteiten

Smartdoel: De sichtberens fan it Frysk yn ‘e gemeente en de gemeentlike organisaasje fergrutsje. Activiteit: Der wurdt mear Frysk brûkt op de gemeentelike webside, gemeentepagina krante, sosjale media, Viadesk en brieven. Smartdoel: Yn 2022 wurdt wurke oan aktiviteiten foar it behâlden fan de streekeigen taalkultueren (ûnder oaren it Dokkumers, Kollumers en Pompsters). Activiteit: Der wurdt fierder útfiering jûn oan de aktiviteiten sa as neamd yn de beliedsnota Frysk taalbelied “Mei elkoar foarút mei it Frysk” en de taalferoardering Frysk. Der is in wurkgroep aktyf dy’t aktiviteiten betinkt en útfiert om de streekeigen taalkultueren te behâlden en út te wreidzjen.

Onderwerp beleidsdocumenten Sociale verbondenheid Notitie gebiedsgericht werken Noardeast-Fryslân en Dantumadiel 2019-2022 Voorzieningenniveau Agenda voor onderwijsvoorzieningen in Noordoost Fryslân (2017) Atlas van Noordoost Fryslân Eindrapport (sept. 2015) Naar een regionaal voorzieningenspreidingsmodel in Noordoost Fryslân 2010-2030 (jan. 2014) Naar een regionale ontwikkelagenda voor onderwijsvoorzieningen in NO Friesland; Verkennend masterplan huisvesting DDFK Talentontwikkeling (onderwijs, cultuur) Kennislab Verbondenheid met het gebied Frysk Taalbelied “Mei elkoar foarút mei it Frysk” (2020) Nog op te stellen Cultuurnota Noardeast-Fryslân

Verbonden partij Roobol

Bijdrage aan beleidsdoelstellingen Verzorgt het openbaar onderwijs zoals beschreven in artikel 46 van de Wet op het primair onderwijs Verzorgt het openbaar onderwijs zoals beschreven in artikel 46 van de Wet op het primair onderwijs

Elan Onderwijsgroep

Uniforme beleidsindicatoren

Eenheid

Niet-Sporters

%

Periode

2016

Gemeente NoardeastFryslân 61,20

Nederland

48,70

Leeswijzer uniforme beleidsindicatoren: Uniforme beleidsindicatoren Niet-Sporters

Toelichting Het percentage niet-wekelijkse sporters t.o.v. de bevolking van 19 jaar en ouder. Bevolking van 19 jaar en ouder dat niet minstens één keer per week aan sport doet.

Bron Gezondheidsenquêt e (CBS, RIVM)

-25-

Overzicht baten en lasten 2022 Programma 2: Mienskip Onderwerpen (bedragen x € 1.000)

Baten

Lasten

Saldo

201 Voorzieningen

0

-301

-301

202 Onderwijshuisvesting en -kansenbeleid

62

-4.143

-4.081

203 Sport

70

-303

-233

204 Cultuur

31

-3.255

-3.224

Totalen voor mutaties reserves

163

-8.002

-7.839

Toevoegingen aan reserves

0

0

0

Onttrekkingen aan reserves

390

0

390

Geraamd resultaat

553

-8.002

-7.449

-26-

Programma 3: Soarch en Wolwêzen Waar gaat programma 3 ‘Soarch en Wolwêzen’ over? Portefeuillehouder(s) Programmaregisseur Programmamanager

: J.D. de Vries : A.Hofer : G. Hettema

Inleiding: De transitie als gevolg van het in werking treden van de Jeugdwet, Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 en de Participatiewet heeft de afgelopen jaren van onze inwoners/cliënten, zorgaanbieders, hulpverleners en gemeente grote inspanningen gevergd. Ook in de toekomst blijven deze inspanningen van de partijen gevraagd om het sociale domein verder te transformeren. Met deze transformatie van het sociaal domein wordt beoogd een nieuwe inrichting van ons zorgstelsel tot stand te brengen. We willen dat mensen zelfredzaam en samen-redzaam zijn en zelf de regie over hun leven kunnen behouden. De gemeente is verantwoordelijk voor het bieden van hulp en ondersteuning aan die inwoners die niet in staat zijn om dit op eigen kracht te doen. We investeren in zowel het algemeen welzijn als de zorg van onze inwoners. In 2019 kreeg de gemeente te kampen met grote tekorten op het sociaal domein. Wanneer we het sociaal domein bereikbaar èn betaalbaar willen houden dan moeten we anders werken. Sindsdien moet ingezet worden op kostenbeheersing d.m.v. een uitgebreide set maatregelen, die consequenties heeft voor beleid en uitvoering van welzijn en zorg. Anders werken is noodzakelijk om het sociaal domein bereikbaar én betaalbaar te houden.