Presentatieraad Contourennota 11 november 2021

Cultureel Erfgoed Contouren voor beleidsnota Prioritering taken

Erfgoed in Noardeast-Fryslan - intro • • •

• • •

Eén van de mooiste gemeenten van Nederland UNESCO- waddengebied; Nationaal Park Lauwersmeer; Nationaal Landschap Friese Wouden Van rijkswege beschermd : – 515 rijksmonumenten waarvan 97 archeologisch monument – 12 beschermde stads- en dorpsgezichten Heel veel overig waardevol erfgoed – 250 karakteristieke panden in Dokkum alleen al Veel belangstelling voor erfgoed Echter ook: weinig capaciteit & middelen

Buitengebied - terpen, kerken en boerderijen

Dorpen en stad – boordevol historie

Waarom beleid op cultureel erfgoed? • • • •

Het levert een bijdrage aan de identiteit Belang en betekenis onder de aandacht brengen Cultureel erfgoed biedt in veel opzichten meerwaarde Biedt mogelijkheid om te sturen op ruimtelijke kwaliteit

Hoe dan? • Huidig beleid samenvoegen • Verankeren in beleid en planvorming • Erfgoed als sturende gebiedswaarde • Niet alleen gebouwen, maar ook archeologie , landschap en stedenbouw

Erfgoedwet en Omgevingswet De Erfgoedwet vervangt de Monumentenwet ; Bredere blik op erfgoed De Omgevingswet biedt instrumenten voor borging: - Omgevingsvisie; gebiedskeuzes - Omgevingsplan; normen en regels De erfgoednota van Noardeast Fryslân kan opgenomen en vertaald worden in omgevingsvisie en –plan

Startdocument Erfgoed 2019 - kernpunten -

• •

Eind 2018: sessie met raad (vorige gemeenten) en werkveld Begin 2019: startdocument Erfgoed met 5 ambities ter informatie aan de raden van Noardeast- Fryslân en Dantumadiel 1. Zuinig op erfgoed 2. Meer weten is meer kunnen 3. Cultureel erfgoed is van iedereen 4. Erfgoed wordt beter bekend en benut 5. Toekomstig gericht investeren in Cultureel Erfgoed

De ambities uitgewerkt

Contouren voor erfgoedbeleid - denklijn -

Vanuit de ambities zijn mogelijke taken opgesteld (zie notitie) Ingedeeld naar 1. Wettelijke taken = moeten 2. Mienskip betrekken = plus 3. Actief eigen erfgoed beleid = plus Niet alles kan daarom > prioritering (= rood aangegeven tekst)

Wettelijke taken - overzicht -

Zaken die moeten ü Basis voor wettelijke taken ü Vergunningverlening (incl advisering) ü Bouwtoezicht en handhaving rijksmonumenten ü Vergunningverlening bij archeologische monumenten ü Erfgoed betrekken in ruimtelijke plannen

Mienskip betrekken - voorgestelde prioriteit -

q Duidelijk gemeentelijk loket voor vragen en informatie ü Ondersteunen stichtingen en werkgroepen (wordt gewerkt aan herindeling ondersteuning van bestaande initiatieven) q Budget ruimte kennis-initiatieven van derden (zoals nu al voor interieuronderzoek, verzoek bijdrage bouwdepot etc) q Ondersteunen Open Monumentendag (voor hele gemeente)

Actief eigen beleid - voorgestelde prioriteit -

q Erfgoed actief in ander beleid (RO, toerisme en economie) ü Kennisontwikkeling en duurzaamheid erfgoed (voorbeeld: lopend project Kerkenvisie) ü Actief inzetten op herbestemming q Gemeentelijke monumenten aanwijzen q Karakteristieke panden aanwijzen (nu alleen in Dokkum) q Financiële ondersteuning karakteristieke panden via: q subsidie voor instandhouding en restauratie q lening (revolving fund) voor instandhouding en restauratie q leges-regeling q vergoeding abonnement Monumentenwacht

Voornemen inzet erfgoedbeleid Voorstel voor de erfgoednota:

1. Formatieruimte en beschikbare middelen zijn bepalend 2. Wettelijke taken moeten gebeuren 3. Voor het overige conform de gegeven prioritering (rood) Vervolgstappen: uitwerken erfgoednota in goede dialoog met het veld

KERKENVISIE Voor de Kerkenvisie is subsidie aangevraagd en gekregen! Doel: de kerkenvisie biedt een toekomstperspectief waarmee partijen plannen kunnen maken voor de 91 kerken voor de komende jaren. Waarom een kerkenvisie: - Visie op de toekomst van de kerken - Handreiking voor functieverandering - Afwegingskader voor initiatieven

Waar staan we nu? • • • •

Het traject is opgestart en er is enquête gehouden De problemen lijken niet heel groot/urgent Toch van belang voor toekomstige keuzes en ontwikkelingen Onderdeel erfgoednota

•

Nu nog geen planning, niet door deze raad

.

Voorzichtige conclusies enquete  Groot deel is kerkelijk in gebruik; daarvan is bij 5 respondenten is het de vraag of dit over 10 jaar nog zo is  Groot deel (78%) voorziet geen ingrijpend onderhoud; 42 x goed qua bouwkundige conditie en 0 x slecht  33% redelijk en 35% geschikt voor nevengebruik  Inschatting voldoende € voor onderhoud: 60% > 10 jaar  De secularisatie is in de gemeente Noardeast-Fryslân aanwezig maar oogt gelet op stabiel gebruik niet direct alarmerend. Wel is een groot deel van de problemen hier op terug te voeren.  Kerkbesturen zien vooral financiële problemen (38%).  Kerkbesturen zien de oplossing vooral in ‘gemeentelijk financiële ondersteuning’ (41%) en in een faciliterende, ondersteunende en soepeler rol van de gemeente (24%).  Naast de situatie van kerkbesturen ontstaat met name vanuit Stichting Alde Fryske Tjerken het beeld dat men ‘in control’ is.

Kerkenvisie vervolg? Volgens plan van aanpak: - Sessie met kerkeigenaren - Eventueel nog gesprek met kerken die in problemen zijn - Verwerken naar een methode voor kerken; handreiking en participatie

Voorstel De kerkenvisie kan een onderdeel worden van de erfgoednota (en daarmee van de omgevingsvisie!) Kansen: - Toekomst van kerkgebouwen is integraal onderwerp (mienskip, erfgoed, toerisme, economie, accommodatie- en herbestemmingsbeleid etc) - Afwegingskader bij toekomstige ontwikkelingen: wat wil je wel en wat ook niet

Voor een mooi Noardeast-Fryslân