Presentatie Oud Papier (inclusief notities)

Inzameling oud papier

9 september 2021 De discussie bij beleidsontwikkelingen voor de inzameling van oud papier gaan vaak over de betrokkenheid en rol van de vrijwilligersorganisaties. Vanavond gaat het daar niet over! Vanavond gaan we in op de huidige inzameling in relatie tot de doelstellingen vanuit de kadernota grondstoffeninzameling. In het vervolgtraject is voldoende ruimte voor discussie over de inzet en rol van de vrijwilligers. (Voorstellen: Dirk Albert Zijlstra en Mari Derks – beleidsmedewerker afvalinzameling) Reden presentatie: - Uitvoering geven aan de in oktober 2020 door de gemeenteraad vastgestelde kadernota grondstoffeninzameling - Een van de doelstellingen uit de kadernota is harmonisatie afvalinzameling. Voor oud papier inzameling betekent dit dat de huidige inzameling & regelingen die nog afkomstig zijn uit de drie voormalige gemeenten, op elkaar afgestemd moeten worden.

1

Planning vaststellen nieuw beleid

Planning

Vergadervorm

Inhoud

9 september 2021

It Petear

Presentatie

29 september 2021

Hoorzitting

In gesprek met stakeholders

7 oktober 2021

It Debat

Voorleggen inzamelscenario’s aan de raad

2 december 2021

It Beslút

Besluitvorming nieuw scenario inzameling

Bij behandeling Kadernota heeft wethouder toezegging aan de raad gedaan om de raad te betrekken bij ‘ingrijpende’ beleidsvorming. Wijzigingen in de afvalinzameling hebben voor alle inwoners gevolgen. Bij de inzameling van oud papier geldt dit niet alleen voor onze inwoners maar ook voor alle betrokken vrijwilligersorganisaties. Daarom is hier gekozen voor een uitgebreid besluitvormingstraject.

2

OPBOUW PRESENTATIE - AANLEIDING 1. Huidige inzameling 2. Kadernota Grondstoffeninzameling 3. Doelstellingen a. Milieu:

Circulaire Economie (C.E.) / Van Afval Naar Grondstof (VANG)

b. Kosten: Afvalstoffenheffing c. Service: Harmonisatie/Bronscheiding 4. Vrijwilligersorganisaties 5. Samenvatting

Wat kunt u verwachten van deze presentatie? - Eerst uitleg over de organisatie en uitvoering van de huidige inzameling - Daarna de huidige inzameling analyseren a.h.v. doelstellingen kadernota (pijlers afvaldriehoek) - Vervolgens kort stilstaan bij de samenwerking met de vrijwilligersorganisaties, betrokken bij de inzameling - Daarna samenvatting van presentatie

3

1. Huidige inzameling Inzamelgebied

inzamelmethode

Voormalig Kollumerland c.a.

9

Minicontainer + zijlader

Voormalig Dongeradeel & Ferwerderadiel

24 11

Brengcontainers Huis aan huis

Hele gemeente: inzameling met inzet vrijwilligersorganisaties. Inzameling gebeurt op verschillende manieren: - Kollumerland: alle huishoudens hebben van gemeente een minicontainer gekregen voor de inzameling van oud papier. Inwoners zetten hun minicontainer 4-wekelijks aan de weg - Dongeradeel & Ferwerderadiel: inwoners hebben (nog) geen hulpmiddelen gekregen voor de inzameling van oud papier. Ze moeten het zelf in dozen verzamelen of in pakjes bij elkaar binden. Inwoners brengen deze zelf weg naar een verzamelcontainer (huur Omrin) of zetten het aan de weg. Vrijwilligers halen het op (eigen vervoer of kraakpers Omrin (alleen Dongeradeel)). Inzamelfrequentie: varieert per organisatie/wijk of dorp. Het oud papier kan continu tot 2-maandelijks worden aangeboden. - Bij hoogfrequente inzameling (1 x per 1 á 2 weken) is de beladingsgraad van de verzamelcontainers te laag (kosten inhuur materieel liggen hoger dan opbrengst oud papier) - Bij laagfrequente inzameling (minder dan 1 x per maand) moeten inwoners het papier ‘te lang’ bewaren. Grotere kans dat het bij het restafval terecht komt 3 verschillende vergoedingsregelingen (volgende sheet)

4

1.1 Huidige inzameling - vergoedingen (€ / ton oud papier)

Ferwerderadiel Kollumerland c.a. Dongeradeel €0

€ 20

€ 40

€ 60

€ 80

€ 100

€ 120

Min.

€ 140

€ 160

€ 180

€ 200

Max.

In gebieden van voormalige gemeenten gelden nu nog verschillende afspraken met inzamelaars over vergoedingen - Kollumerland: vaste vergoeding €45 per ton - Dongeradeel en Ferwerderadiel: Vergoeding gekoppeld aan sterk wisselende Marktprijs voor oud papier terwijl vrijwilligersinzet gelijk blijft - Dongeradeel: Garantieprijs €60 maximale vergoeding 80 per ton - Ferwerderadiel: Garantieprijs €59, geen maximum - Ongelijkheid dus harmonisatie is nodig

5

2. Kadernota grondstoffeninzameling Doelstellingen vertaald naar inzameling oud papier 1. Max. % gescheiden inzameling, minimaal % in restafval 2. Kosten inzameling zo laag mogelijk 3. Participatie draagt bij aan meer gescheiden inzameling 4. Uitvoeren harmonisatie inzameling

De uitgangspunten uit de kadernota kunnen toegepast worden op specifieke onderdelen van de afvalinzameling. Voor de inzameling van oud papier zijn deze vertaald naar de volgende doelstellingen: 1. Er ontstaat zo weinig mogelijk oud papier; 2. Het oud papier dat ontstaat wordt zo veel als mogelijk gescheiden ingezameld (is ook een wettelijke verplichting). Er zit dus zo weinig mogelijk opk in het restafval en in andere afvalfracties; 3. De kwaliteit van het ingezamelde oud papier is zo hoog mogelijk; 4. De kosten voor inzameling worden, rekening houdend met voorgaande punten, zo laag als mogelijk gehouden; 5. Participatie bij de inzameling draagt bij aan meer gescheiden inzameling (van oud papier); 6. Er vindt harmonisatie van de inzameling plaats.

6

3a Milieu: Circulaire Economie  VANG  Van Afval naar Grondstof (VANG)

: 100 Kilo/inwoner & 75%

 Noardeast-Fryslân (2020)

: 164 Kilo/inwoner & 71%

Sorteeranalyse restafval  Gebied Dongeradeel+Ferwerderadiel : 6,9% (14,3 Kilo/inwoner)  Gebied Kollumerland c.a.

: 4,3% (8,9 Kilo/inwoner)

Kadernota: - Doelen Milieu: C.E. (= zo veel als mogelijk grondstoffen hergebruiken)  VANG: Kilo’s te verbranden afval omlaag, maximaal aandeel afvalscheiden. Landelijke doelstellingen VANG (2020): max. 100 kilo te verbranden afval & minimaal 75% afvalscheiding Fijn hha: brandbare fractie resterend na nascheiding grijze container Resultaten (OARS) 2020: hoeveelheid verbrand afval - NF t.o.v. VANG 2020: 131 Kg. (restafval grijze container) + 7,6 Kg. (Bouw & Sloopafval) + 25,6 Kg. (grof huishoudelijk) = 164,2 Kg. Per inwoner Sorteeranalyse: 49% onterecht in Sortibak. - Kollumerland beduidend lager aandeel opk. - Landelijke resultaten geven aan dat er met minicontainer meer afvalscheiding en minder opk in restafval terecht komt. Eigen resultaten bevestigen dit!

7

3b Kosten: Afvalstoffenheffing Afvalstoffenheffing Noardeast Fryslân (2021) - Eénpersoons / meer persoons

: € 199 / € 283

- Afvalstoffenheffing NL gemiddeld

: € 224 / € 284

Aandeel kosten inzameling oud papier in afvalstoffenheffing?

NF: kosten afvalinzameling 100% gedekt uit inkomsten afvalstoffenheffing Doel Kosten: ASH zo laag mogelijk houden, rekening houdend met milieudoelen

8

3B Kosten: Marktprijs oud papier MOP (Bont) 2011 - 2021 €160

€140

€100

€80

€60

€40

€20

jul-2021

jan-2021

jul-2020

jan-2020

jul-2019

jan-2019

jul-2018

jan-2018

DATUM

jul-2017

jan-2017

jul-2016

jan-2016

jul-2015

jan-2015

jul-2014

jan-2014

jul-2013

jan-2013

jul-2012

jan-2012

€0 jul-2011

MARKTPRIJS OUD PAPIER (BONT)

€120

Marktprijs oud papier (MOP): wordt maandelijks vastgesteld voor NL en B. in €/ton Overzicht van de MOP van juli 2011 tot juni 2021 Berekend gemiddelde over de afgelopen 10 jaar (gele lijn): €82 DIP 2018-2020: sluiten grenzen Azië voor EU-afval Huidige sterke stijging = effect Covid & huidige grondstoffen tekort & veel online bestellingen

9

3b Kosten/Baten oud papierinzameling Ingezameld oud papier/jaar: 2300 ton Kosten inzameling Dong. & Ferw. Kosten inzameling Kollumerland c.a. Algemene kosten Omrin Vergoedingen inzamelaars Totale kosten

Huidig € 110.000 € 85.000 € 60.000 € 130.000 € 385.000

Afvalstoffenheffing (ASH; €/huishouden) - Bij minimale opbrengst (€ 30,83/ton) - Bij 10-jarig gemiddelde MOP (€ 82/ton)

€ 16 € 10

Kosten inzameling Dongeradeel & Ferwerderadiel: inzet (huur) materieel Omrin = inzet verzamelcontainers en kraakpersauto’s door inzamelaars voor de inzameling. Kosten inzameling Kollumerland c.a.: = Inzet materieel gemeentewurk (inzet zijlader), afschrijving minicontainers, transportkosten. Opbrengsten Oud papier: - Maandprijs oud papier (MOP) fluctueert maandelijks. Hierdoor zijn jaarlijkse inkomsten niet op voorhand te berekenen. - Omrin geeft minimale vergoeding voor het oud papier van €30,83 per ton. Dit bedrag wordt gebruikt in begroting - 10-jarig gemiddelde: berekende gemiddelde MOP over de afgelopen 10 jaar. Deze komt uit op €82 per ton (Kosten – opbrengsten) / 19.500 huishoudens = aandeel afvalstoffenheffing t.b.v. inzameling oud papier: - Bij minimale vergoeding Omrin (€30,83)  Totale kosten – opbrengsten = €314.091  ASH = €16 - Bij 10-jarig gemiddelde MOP (€82)  Totale kosten – opbrengsten = €196.400  ASH = €10

10

3c Service: Harmonisatie bronscheiding

1.

2.

en/of

Dozeninzameling

Minicontainer

Doel service: Inwoners makkelijk maken & tevreden. Service verhogen  betere afvalscheiding? Nu: grote variatie in service  Harmonisatie inzameling - Huis-aan-huis inzameling scoort beter dan zelf wegbrengen - Continu mogelijkheid tot gescheiden aanbieden scoort beter dan 2-maandelijks. Kosten zijn dan wel fors hoger. Idealiter is 4-wekelijks/maandelijkse inzameling (of minicontainer) - Minicontainer zorgt voor meer afvalscheiding. Dus hogere service? - Overal gelijke inzamelregels zorgt voor meer duidelijkheid richting inwoners. Meer duidelijkheid zorgt voor betere scheiding. Harmonisatie draagt dus bij aan hogere service?

11

4. Vrijwilligersorganisaties - Bijeenkomsten Inkomsten nodig dus behouden! - Kadernota Samen streven naar meer/betere afvalscheiding? - Ongelijkheid - Minicontainers!

Bijeenkomsten: Eind 2020 zijn er (online) bijeenkomsten georganiseerd met de vrijwilligersorganisaties, betrokken bij de inzameling van oud papier. Samenvatting uitkomsten: We hebben deze inkomsten hard nodig! Kadernota: Doel: minder afval + beter & meer afval scheiden + lage afvalstoffenheffing Vraag: Hoe hier samen aan te werken? Ongelijkheid: Verschillende afspraken over o.a. vergoedingen  harmonisatie nodig en dus veranderen inkomsten vrijwilligersorganisaties! Probleem: Toelaten nieuwe organisaties? Selectiecriteria: basis ontbreekt voor keuzes. Opmerking: In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, de inzet van vrijwilligers kan ook bij inzameling met minicontainers + zijlader plaatsvinden. De inzet zelf verandert dan wel. - Minder vrijwilligers nodig?

12

5. Samenvatting Doelstellingen Kadernota 1. Milieu: Minicontainers beter resultaat VANG 2. Kosten: Harmonisatie & optimalisatie inzameling 3. Service: Verbeteren • Huis-aan-huis inzameling • Inzet minicontainers • gelijke inzamelfrequentie 4. Vrijwilligersorganisaties: Harmonisatie vergoedingsregeling

Op basis van de doelstellingen vanuit de kadernota: - Milieu: minicontainers geven beter (scheidings)resultaat dan huidige inzameling - Kosten: zijn te beperken door harmonisatie van de inzameling. Optimalisatie geeft betere scheiding dus minder restafval te verbranden (160 ton?) - Service: verhogen van de service leidt tot meer afvalscheiding en dus minder restafval. Denk hierbij bijvoorbeeld aan: - Overal huis-aan-huis inzameling - Overal gelijke inzamelfrequentie - Inzet van minicontainers Vrijwilligersorganisaties: - 1 vergoedingsregeling voor alle inzamelaars - Vergoedingen loskoppelen van MOP, vaste vergoeding op basis van inspanning - Inzetten voor behalen doelstellingen

13

Zijn er nog vragen?

Bedankt voor uw aandacht!

14

Extra informatie

15

Vragen die u kunnen helpen • Vindt u betere inzamelresultaten vanuit de VANG-doelstellingen, een lage(re) afvalstoffenheffing, meer/betere service en/of inwonersparticipatie belangrijk? • Vindt u dat er één uniforme vergoedingsregeling met inzamelaars van oud papier moet komen? Ook als dit betekent dat sommige inzamelaars er daardoor financieel op voor- & achteruit gaan? • Vindt u dat inzamelaars recht hebben op een vaste vergoeding of moet deze vergoeding meebewegen met de dan geldende ‘marktprijs voor oud papier’? • Vindt u dat de afvalstoffenheffing zo laag als mogelijk moet blijven? Ook als dit ten koste gaat van de (vergoeding aan de) inzamelaars? • Vindt u de inzet van vrijwilligers bij de inzameling van oud papier een principekwestie of hoort deze inzet bij te dragen aan de gestelde doelen voor afvalinzameling (kadernota, afvaldriehoek)? • Vindt u dat inzamelaars op basis van hun historische inzet recht hebben op deelname aan de inzameling of moeten zij bijvoorbeeld (elke 4 jaar?) op basis van loting worden geselecteerd? • Vindt u dat als sommige verenigingen/vrijwilligers (vanuit de afvalstoffenheffing) een financiële bijdrage ontvangen voor hun inzet bij de afvalinzameling, dit voor alle verenigingen/vrijwilligers zo zou moeten zijn?

Vragen die kunnen helpen bij bepalen standpunten en maken van keuzes binnen dit proces.

16

Sorteeranalyse 2019 Samenvatting sorteeranalyses - Sortibak Aangetroffen in Sortibak

de

Gemiddeld Noardeast-Frysland 2019

Terecht / onterecht in de Sortibak

Hoort thuis in/op:

Gewichtspercentage

Terecht/onterecht in de Sortibak

In kg/inw/jr

Plastic/folie

Terecht in de Sortibak: nascheiding

-

27,7%

Metalen

Terecht in de Sortibak: nascheiding

-

2,7%

Melk/drankkartons

Terecht in de Sortibak: nascheiding

-

3,9%

Luiers e.d.

Terecht in de Sortibak: verbranden

-

7,5%

Overige plastic producten

Terecht in de Sortibak: verbranden

-

2,5%

5

Ondefinieerbaar rest

Terecht in de Sortibak: verbranden

-

6,3%

13

57 5 51% 104 kilo

8 15

GFT-afval

Onterecht in de Sortibak

Biobak

27,1%

56

Papier/karton herbruikbaar

Onterecht in de Sortibak

Papierbak

6,0%

12

Glas herbruikbaar

Onterecht in de Sortibak

Glasbak

2,8%

6

Textiel/schoenen/riemen

Onterecht in de Sortibak

Textielbak

4,8%

10

Bouw- en sloopafval

Onterecht in de Sortibak

Millieustraat

4,6%

Steen/puin

Onterecht in de Sortibak

Millieustraat

1,4%

Tapijt/matten

Onterecht in de Sortibak

Millieustraat

0,6%

1

Aeea (WEB)

Onterecht in de Sortibak

Millieustraat

1,1%

2

KCA

Onterecht in de Sortibak

Millieustraat

1,2%

49% 102 kilo

9 3

3 Totaal (kilo)

206

17

InzamelgegevensInzamelgegevens-1: 2021 jan t/m mei Dongeradeel CBS de Rank CBS de Springplanke Chr. Muziekcorps Oranje Chr. Muziekvereniging Euphonia Chr. Muziekvereniging Halleluja Dorpsbelang Brantgum/Waaxens/Foudgum Dorpsbelang Nes/Muziek ver. S.D.G. Dorpshuis Nij Sion Jeugdwerk Chr. Gereformeerde Kerk Dok K.V. de Granaet KBS Bernewird Muziekvereniging Advendo Muziekvereniging U.D.I. NFPC en Rhytmgirls Nynke van Hichtumschool OBS Tsjelke/Chr.Muziekver. de Bazuin PKN Hantum e.o. Release Majorette & Twirl Vereniging Stedelijke Harmonie Dockum Stichting Verenigingsgebouw Ver. Dorpsbelang Paesens-Moddergat Vereniging voor Dorpbelangen EE Dongeradeel totaal

Afzetcontainer # ritten

Tonnage 9

18,08

Kraakpers wagen

Beladingsgraad

# ritten

Tonnage

Beladingsgraad

2,0

10 8 5

22 14,19 4,86

2,2 1,8 1,0

4 4 4 2 5 17

14,34 7,32 9 11,82 13,58 25,76

3,6 1,8 2,3 5,9 2,7 1,5

3 3 6 6

3,98 10,8 14,8 6,6

1,3 3,6 2,5 1,1

3 5 8 102

4,76 5,5 16,18 203,57

1,6 1,1 2,0 2,0

4 15

14,2 82,28

3,6 5,5

4

16,98

4,2

20

125,08

6,3

3

13,44

4,5

5

30,94

6,2

51

282,92

5,5

Januari t/m mei = 21 weken. Bij 4-wekelijks/maandelijks inzamelen = 5 inzamelrondes Opmerking: Sommige inzamelaars gebruiken meerdere containers per inzamelronde!

18

InzamelgegevensInzamelgegevens-2: 2021 jan t/m mei Ferwerderadeel

Afzetcontainer # ritten

Tonnage

Kraakpers wagen

Beladingsgraad

CBS de Welle

10

22,6

2,3

Dorpsbelang de Flieterpen

4

6,9

1,7

Gereformeerde Kerk "De Haven"

6

13,4

2,2

Het bestuur van VV Marrum

12

25,6

2,1

Kaatsvereniging Hallum

15

28,3

1,9

Muziekvereniging Excelsior

12

44,3

3,7

OBS op e Trije Ferwert

12

29,9

2,5

Prot. gemeente Mariengarde

29

44,9

1,5

St. Feestcommissie Wânswert

2

4,3

2,2

Vervoersfonds Blije

1

3,9

3,9

VV Blija

1

3,7

3,7

104

227,6

2,2

Ferwerderadeel totaal

Kollumerland Inzameling Kollumerland

# ritten

Tonnage

0

Beladingsgraad

0

0,0

Inzameling met minicontainers # ritten 43

Tonnage 237,5

Beladingsgraad 5,52

19