Presentatie Omgevingsprogramma Landbouw NEF - It Petear 25 september

Concept Omgevingsprogramma landbouw It Petear 25 september 2025

Inhoud presentatie 1. Aanleiding en doel Omgevingsprogramma Landbouw 2. Opbouw Omgevingsprogramma landbouw 3. De tien thema’s 4. De participatie en communicatie 5. Uitvoering 6. Vragen?

Aanleiding 1. Noardeast-Fryslân is een landbouwgemeente 2. Veel uitdagingen in de landbouwsector 3. Perspectief geven aan agrarische ondernemers 4. Helderheid in regelgeving die er is op gemeenteniveau 5. ‘Programmatisch werken’ 6. Uitwerking van ambities en doelen uit de Omgevingsvisie 7. Werken met de nieuwe Omgevingswet 8. Invulling maatschappelijke opgaven

Vormgeving beleid onder Omgevingswet Omgevingsvisie Noardeast-Fryslân 2024 Strategisch niveau: wat gaan we doen? -Ambities -Doelen

Omgevingsprogramma landbouw 2025 Tactisch niveau: hoe gaan we het doen? -Concrete acties en maatregelen

Omgevingsplan uiterlijk 2032

Operationeel niveau: waar gaan we het doen? -Omgevingsvisie en Omgevingsprogramma zijn basis -Vervanging bestemmingsplannen -Locatie specifiek

Doel Omgevingsprogramma landbouw • Overzicht belangrijke opgaven • Concrete maatregelen waar we aan gaan werken • Kansen benutten, kwaliteiten behouden en versterken • Kader om doelen uit Omgevingsvisie te realiseren • Perspectief voor landbouw • Basis voor ruimtelijke ontwikkelingen • Inzicht maatregelen en rol gemeente

Wat is landbouw?

Economie + Werken met landschap/natuur + Werkgelegenheid = Leefbaarheid!

Opbouw Omgevingsprogramma landbouw • Aanleiding • Beschrijving participatie • Uitwerking 10 thema’s en maatregelen • Overzicht participatie • Uitvoering

10 thema’s Omgevingsprogramma landbouw

1. Economie en brede welvaart

2. Duurzaamheid en biodiversiteit

3. Water

4. Klimaatadaptatie

5. Innovatie en ontwikkeling

6. Energietransitie

7. Mestvergisting en verwerking

8. Bedrijfsinrichting

9. Agrarische nevenactiviteiten

10. Onderwijs en onderzoek

Afgesproken participatieproces Doel participatie: het vergroten van draagvlak en een Omgevingsprogramma landbouw dat aansluit bij de praktijk. 1. Landbouwsector en agrarische collectieven participeren via kriteoerlis, kennisavonden en een op een gesprekken 2. Mienskip participeert via inloopbijeenkomsten 3. Natuur en andere belanghebbenden participeren via inloopbijeenkomsten en een op een gesprekken 4. Medeoverheden participeren via inloopbijeenkomsten en een op een gesprekken

Het participatie proces • Meerjarig met landbouw • Consultatie: -landbouwsector -provincie Fryslân en Wetterskip Fryslân -Friese Milieu Federatie • Brede participatie -inloopbijeenkomsten • Terugkoppeling 1e concept -landbouwsector -provincie en Wetterskip -Friese Milieu Federatie

Resultaat participatie/consultatie: maatregelentabel Nieuwe maatregelen: wat we willen gaan doen. Maatregel

Priorit Opgave *4) eit *3)

Doel/toelichting

Stimuleren en ontwikkeling beleid korte keten economie

1

1, 3, 8 en 10

Ondersteunen via verschillende maatregelen en acties, zoals het verbinden van relevante partijen, (mee) ontwikkelen van Hele Gemeente, 1 t/m 7 voorlichtingsprogramma’s en promoten van lokaal geproduceerde voeding. Dit kan bijvoorbeeld door uitbreiding verkooppunten gemeente landbouw en gezond, lokaal en duurzaam geproduceerd voedsel op het boerenerf, in dorp en stad. Ook een campagne direct kopen bij de boer relevante kan hierbij een stimulans zijn. Ontwikkelen van beleid voor verruimen en uitbreiding ondergeschikte detailhandel op boerenerf partijen voor extra verdienmodel agrarischbedrijf. Doel is om boer en consument beter te verbinden en daarnaast de beschikbaarheid, bereikbaarheid en betaalbaarheid van gezond en duurzaam geproduceerd voedsel voor onze Mienskip.

n.v.t.

L

Voorlichting gezond voedsel en 2 landbouw BO en VO schoolkantines

1 en 10

Voedseleducatie op scholen en bedrijfskantines. Denk aan voorlichting over gezonde, lokaal en duurzaam geproduceerde voeding, Scholen en Gemeente, 4, 6 en 7 (sociaal) moestuinieren of koken met leerlingen. Doel is bewustwording m.b.t. de link tussen gezond, lokaal en duurzaam boerenerf Klyster, geproduceerd voedsel en gezondheid. Daarnaast kan hiermee bewustwording worden gecreëerd en verbinding gelegd over het JOGG belang van landbouw in onze gemeente. Ook draagt deze maatregel bij aan de fysieke en psychische gezondheid van jongeren landbouw en door deze in en met de natuur te laten werken. BO en VO scholen

n.n.t.b.

M

1.3

Too good to go lokaal en gezond voedsel

1, 2, 3 en 10

Door een gezamenlijk platform bieden agrariërs uit onze gemeente gezond, lokaal en duurzaam geproduceerd voedsel aan welke n.n.t.b. is afgekeurd voor verkoop (te krom, te kort, te klein etc.) aan de industrie en grootwinkelketens. Dit voedsel kan via bijvoorbeeld de voedselbanken in onze gemeente aan de Mienskip worden aangeboden of voor billijke prijzen aan minima worden verkocht. Doel is om voedselverspilling te verminderen dan wel voorkomen en anderzijds gezond en betaalbaar voedsel bereikbaar te maken voor de gehele Mienskip.

Gemeente, 4, 5, 6 en 7 Diverse M landbouw, fondsen voedselbank en relevante partijen

1.4

Boeren in beeld: duurzame 3 regionale voeding een gezicht en podium geven: wie, wat, hoe en waar.

10

Door middel van portretten van agrariërs uit onze gemeente deze mensen, hun producten en werkwijzen een podium en gezicht n.v.t. geven. Doel is om meer bewustwording over de landbouw en het belang van gezond, duurzaam en lokaal geproduceerd voedsel en een hoogwaardige en innovatieve voedselproductie bij de Mienskip te creëren. Daarnaast wordt er meer verbinding gelegd tussen lokale voedselproducenten en consumenten. Dit draagt bij aan de sociaaleconomische ontwikkeling en brede welvaart van onze gemeente.

Gemeente 1, 2, 4 , 5, 6 Lopende K en landbouw en 7 begroting

1.5

Inkoop van gezond, lokaal en duurzaam geproduceerd voedsel

1, 2 en 10

Binnen de gemeentelijke organisatie kopen we zoveel mogelijk lokale producten/voedsel in voor bijvoorbeeld een lunch of andere Gemeente Gemeente activiteiten, om zo de lokale landbouw en ondernemers te stimuleren en om als overheid het goede voorbeeld te geven aan onze -kantoor Mienskip.

1. Economie en 1.1 brede welvaart: werkgelegenheid, leefbaarheid, gezondheid, hoogwaardige voedselproductie met een eerlijke prijs voor boer en consument. Boer en Mienskip verbonden. 1.2

4

4

Waar?

Wie?

Rol(len) gemeente

Financieri Plann ng ing *2)

1, 2, 4, 6 en n.n.t.b. 7

M

Communicatie Omgevingsprogramma landbouw • Advertenties Dockumer Courant • Socials, rtvnof, actief, ondernemend netwerk Noordoost etc. • Landbouw en andere relevante partners direct via mail • Een op een benadering landbouwers • Eigen website gemeente

https://www.noardeast-fryslan.nl/landbouwvoeding-visserij

Communicatie thema’s en maatregelen

Communicatie inloopbijeenkomsten • Agrariërs en hun verhaal • Bedrijvencontactfunctionarissen • Dorpencoördinatoren • Wethouder landbouw • Adviseur landbouw • Bezoekersaantallen: -1 juli Marrum 50-60 -8 juli Westergeest 50+

Reacties inloopbijeenkomsten

Input participatie 1. Letterlijke weergave reacties inloopbijeenkomsten in bijlage Omgevingsprogramma landbouw 2. Waar relevant, binnen reikwijdte programma en beleid is input meegenomen in concept

Resultaat: Concept Omgevingsprogramma landbouw

Planning Omgevingsprogramma landbouw • 9 september collegebehandeling concept Omgevingsprogramma • 25 september 2025 It Petear • 16 Oktober 2025 It Debat • 20 november 2025 It Beslût • December/januari 2026 college stelt programma vast

Uitvoering We zijn al bezig Intern/extern op-/uitzetten projecten Financieringsmogelijkheden Ontwikkelen beleid Evaluatie terugkoppeling raad

Natuurlijke bermen en oevers pilot Wat doen we al: • Onderzoek, inrichting, financiering en uitvoering • Uitwerken en concretiseren pilot op twee locaties. • Gesprekken met relevante stakeholders intern en extern

Ondergrondse waterberging Wat doen we al: • Onderzoek, inrichting en mogelijke uitvoering • Gesprekken met relevante stakeholders intern en extern

Concrete maatregelen/acties in opstart/uitwerking • • • • •

•

Koolstofuitwisseling tussen veehouderij en akkerbouw i.s.m. gemeenten Súdwest Fryslân en Waadhoeke. Doel samenwerking veehouderij en akkerbouw, bodemverbetering en vermindering kunstmest gebruik (maatregel: o.a. 2.5/3.4) Diverse maatregelen uitwerken i.s.m. provincie Fryslân. Doel: realiseren doelen gemeente en provincie op het gebied van landbouwagenda en Omgevingsprogramma landbouw (maatregel: o.a. 1.1/3.2/5.3/6.1/6.2/7.2/8.2/9.5) Gesprekken met relevante stakeholders intern en extern op het gebied van gewasbescherming. Doel: vermindering gebruik gewasbescherming Faciliteren project voedselautomaten in gemeente. Doel: boer en mienskip verbinden en betere bereikbaarheid van gezond en betaalbaar voedsel (maatregel: o.a. 1.1/1.3) Deelname als consortiumpartner project Praktijkkennis voor Voedsel en Groen i.s.m. Van Hall Larenstein en provincie Fryslân. Doel: Inzicht krijgen in maatschappelijke en sociaal-culturele randvoorwaarden voor het aanleggen van groene landschapselementendelen en belemmeringen die er op dit gebied spelen, en vervolgens bijdragen aan mogelijke oplossingen hiervoor (maatregel o.a. 2.3/2.1/3.5/4.3/4.5) Gast-/themasprekers op periodiek Krite-oerlis bijvoorbeeld over Renure, zilte teelten, koolstofuitwisseling etc. Doel: kennisdelen en samen met landbouw komen tot concrete projecten (maatregel: o.a. 1.1/2.5/5.2/8.2/8.3)

Bedankt voor uw aandacht

De skouders der ûnder en “MEI-INOAR GOED BUORKJE FANÚT EIGEN KRÊFT”