Presentatie Liander-TenneT 251127
Tekst van het document
Hoe we met elkaar• samenwerken om uw doelen te halen
Gemeenteraad Noardeast-Fryslân
Lars Padmos l Klant & Ontwerp l 27-11-2025
Noardeast-Fryslân heeft doelen en ambities Dit vraagt netcapaciteit
Verduurzamen
Woningen bouwen
Meer banen
Ambitie om in 2030 minimaal 70% van de benodigde elektriciteit duurzaam op te wekken.
Het bouwen van 700 woningen tot 2030
(Extra) vermogen voor bestaande en nieuwe bedrijven(terreinen) o.a. Hallum en Betterwird
Omgevingsprogramma Warmte: 6000 warmtepompen in 2035
2
Het lukt waarschijnlijk niet om alle doelen tijdig te halen omdat er weinig ruimte is op het net.
Duiding kleurencodes
Netcapaciteit Afname – 21-11-2025
• • •
Transparant: Geel: Oranje:
•
Rood:
Genoeg ruimte Bijna vol Congestiemanagement onderzoek Vol
Deze kaart geldt voor grootzakelijke aansluitingen. Voor huishoudens en andere kleinverbruikers geldt dat er in principe ruimte is voor afname en duurzame opwek van elektriciteit. Echter, door spanningsproblemen kan het zich voordoen dat duurzame teruglevering niet (altijd) mogelijk is.
3
Door als gemeente met ons samen te werken kunnen we het elektriciteitsnet beter benutten en sneller uitbreiden
Vergroot de kans op het behalen van uw doelen en ambities
Verlaagt de energietarieven
Vermindert impact op de omgeving en landschap
4
Coalitieakkoord NoardeastFryslân 2024-2026 Paar doelen uit Coalitieakkoord waarbij we samenwerken: • “We bewerkstelligen proactief de realisatie van een tweede onderstation in Dokkum.” • “We zetten vanuit sociaal, economisch en maatschappelijk belang, in op de realisatie van ‘smart energy hubs’ in Hallum en zo mogelijk ook op Betterwird.”
5
Inhoudsopgave 1. Wat doet Liander 2. Hoe werkt het elektriciteitsnet 3. Wat is netcongestie en hoe raakt het jullie doelen 4. Wat doet Liander eraan om netcongestie op te lossen 5. Hoe helpen jullie de netbeheerder
6
Werk van de netbeheerder Gereguleerd, spelregels worden door de overheid bepaald
Gereguleerd domein netbeheerders
§ § §
Regionaal transport van elektriciteit en gas Betrouwbaar, bereikbaar, betaalbaar Sneller meer infrastructuur § § §
§
Netuitbreiding Standaardiseren en modulair bouwen Programmeren en plannen in de regio
Ruimte op het net beter verdelen en benutten § §
Vrije marktdomein
§
Gebruik/opwek van energie §
§
Oplossingen bij de klant “achter de meter” § §
§
Elektriciteit, warmte, biogas Energiemanagement: vermogensvraag verlagen of spreiden Waterstof, batterijen
Gebiedsoplossingen §
Lokale energie gemeenschappen, lokaal uitwisselen van warmte
Congestiemanagement Maatwerkafspraken
7
NB: In uw gemeente is Stedin de regionale netbeheerder voor het gasnet.
Hoe werkt het elektriciteitsnet? Hoog- midden- en laagspanning
8
Van centraal naar decentraal
9
De drukte op het elektriciteitsnet neemt snel toe Nederland groeit, verduurzaamt en elektrificeert
10
Elektrificatie bedrijven en industrie
Elektrificatie industriële warmte
Transitie glastuinbouw
Elektrisch transport
Aardgasloze nieuwbouw
Digitalisering samenleving
Netcapaciteit Afname – 21-11-2025
Duiding kleurencodes
• • •
Transparant: Geel: Oranje:
•
Rood:
Genoeg ruimte Bijna vol Congestiemanagement onderzoek Vol
Deze kaart geldt voor grootzakelijke aansluitingen. Voor huishoudens en andere kleinverbruikers geldt dat er in principe ruimte is voor afname en duurzame opwek van elektriciteit. Echter, door spanningsproblemen kan het zich voordoen dat duurzame teruglevering niet (altijd) mogelijk is. 11
Netcapaciteit Teruglevering – 21-11-2025
Duiding kleurencodes
• • •
Transparant: Geel: Oranje:
•
Rood:
Genoeg ruimte Bijna vol Congestiemanagement onderzoek Vol
Deze kaart geldt voor grootzakelijke aansluitingen. Voor huishoudens en andere kleinverbruikers geldt dat er in principe ruimte is voor afname en duurzame opwek van elektriciteit. Echter, door spanningsproblemen kan het zich voordoen dat duurzame teruglevering niet (altijd) mogelijk is. 12
Wat als alle sectoren te maken krijgen met congestie? Wat doet dat met jullie ambities en doelen?
NB: Per 1 januari 2026 gaat het nieuwe kader in. Exacte impact nog onduidelijk omdat definitieve kader nog niet bekend is. 13
Wat doen netbeheerders om netcongestie op te lossen?
1
14
Sneller uitbreiden en verzwaren
2
Beter benutten van het net en andere contracten
Investeringen Liander 2026-2035 In Friesland
+ 29% investeringen
Elektriciteitsstations
MSR's
Kabels
We investeren de komende drie jaar 873 miljoen euro, dit is 29% meer dan in het vorige IP. Tot 2035 investeren we in Friesland 2.864 miljoen.
Bouw 10 nieuwe stations, uitbreiding 12 bestaande stations.
Plaatsing ruim 3.200 middenspanningsruimtes
Aanleg 3.554 kilometer middenspanningskabels en 1.709 kilometer laagspanningskabels.
OS Dokkum Toekomstige situatie Disclaimer: De voedingsgebieden in Friesland geven een indicatie van de herkomst van elektriciteit, maar stroom kan uit meerdere gebieden komen. De exacte verdeling is niet eenduidig vast te stellen.
Schiermonnikoog Q2 2026 – Q4 2027
Ameland Q2 2028 – Q4 2029
Dokkum NO/W Q2 2032 – Q2 2035
Holwerd Q4 2032 – Q4 2035 Anjum Q1 2033 – Q1 2036
Dokkum ZO/W Q3 2025 – Q1 2027 Hallum-Stiens Q1 2026 – Q3 2027
NB: SS Holwerd en OS Dokkum gaan we uitbreiden. Nieuw te bouwen RS Anjum en OS Stiens staat hier nog niet op.
OS Dokkum Toekomstige situatie Schiermonnikoog Q2 2026 – Q4 2027
Ameland Q2 2028 – Q4 2029
Disclaimer: De voedingsgebieden in Friesland geven een indicatie van de herkomst van elektriciteit, maar stroom kan uit meerdere gebieden komen. De exacte verdeling is niet eenduidig vast te stellen.
Holwerd Q4 2032 – Q4 2035 Anjum Q1 2033 – Q1 2036
Dokkum NO/W Q2 2032 – Q2 2035
Hallum-Stiens Q1 2026 – Q3 2027 Dokkum ZO/W Q3 2025 – Q1 2027
NB: SS Holwerd en OS Dokkum gaan we uitbreiden. Nieuw te bouwen RS Anjum en OS Stiens staan hier nog niet op.
Verdubbeling aantal elektriciteitshuisjes 1 op de 3 straten gaat open Om ervoor te zorgen dat iedereen elektrisch kan laden, koken, verwarmen en de duurzame elektriciteit kan terugleveren moeten we het laagspanningsnet flink uitbreiden.
18
Foto ter illustratie
Uitbreiding OS Dokkum Van 50 naar ~ 150 MVA Door het bijplaatsen van extra transformatoren en ventilatoren om te koelen creëren we veel extra netcapaciteit – o.a. dit is nodig om netcongestie in de regio tegen te gaan.
19
Foto ter illustratie
Nieuw onderstation ‘Stiens’ nodig Investeringsplan 2026 Uit de Regioanalyse (2024) bleek dat OS Dokkum na de geplande uitbreiding in de toekomst weer de maximale capaciteit bereikt. TenneT voert nu in opdracht van Liander een quick-scan uit naar wat voor type station het moet worden. Daarna locatieonderzoek. Locatie is nader te bepalen – mogelijk dat het nog binnen de gemeentegrenzen komt.
20
Foto ter illustratie
Het elektriciteitsnet sneller uitbreiden en verzwaren Waarom duurt het zo lang?
Gebrek aan ruimte
Lange procedures en inspraak
Tekort aan menskracht en materiaal
Liander werkt aan efficiëntere processen (meer werk verzetten met hetzelfde aantal mensen), optimaliseert de samenwerking met marktpartijen en zoekt actief naar technische medewerkers. 21
Ruimte op het net beter verdelen en benutten Onbenutte capaciteit gebruiken
22
•
Netbeheerders moeten 24/7 rekening houden met de maximale capaciteit die alle aangesloten ondernemers kúnnen benutten. Wij zijn wettelijk verplicht om daar bij de toekenning van capaciteit rekening mee te houden.
•
Wordt de grens van het net bereikt, dan moeten netbeheerders nieuwe aanvragen op een wachtlijst plaatsen, totdat het net is uitgebreid.
•
We zien dat aangesloten ondernemers maar op enkele momenten daadwerkelijk de maximale capaciteit van ons net vragen. De rest van de tijd benutten we de capaciteit maar deels.
In gesprek met ondernemers over beter benutten net Energiehubs en flexcontracten
Hallum
Betterwird
Gebiedsgerichte aanpak
Eerst oplossen lokale spanningsproblemen met netuitbreiding en daarna onderzoek naar toepassing groepstransportovereenkomst (GTO)
Onderzoek naar toepassing (voorloop) groepstransportovereenkomst (GTO)
Intensieve onderzoek naar flexibel vermogen op OS Dokkum samen met gemeente om zoveel mogelijk klanten te helpen
23
Hoe helpen jullie ons? Zes manieren
Reserveer ruimte voor energie infrastructuur en versnel vergunningsprocedures
Kies ook voor andere energiedragers en/of -bronnen, zoals duurzame gassen en (rest)warmte
Bied inzicht in lokale plannen
Faciliteer technische oplossingen
Stimuleer energiebesparing, gedragsverandering, netbewust ontwikkelen
Breng partijen samen
24
TenneT in de gemeente Noardeast- Fryslân 27-11-2025
Dit is waar je ons van kent
Transport van Hoogspanning (110.000-380.000 volt) 26
26
Het elektriciteitsnet TenneT en Liander
27
Hier kaart provincie met investeringsprojecten (wordt aangeleverd)
In Fryslân 28
TenneT in de gemeente Noardeast-Fryslân 29
Dokkum 110 kV hoogspanningsstation - TenneT Huidig station Dokkum
Station Dokkum na uitbreiding/vervanging
Bay Replacement Programma Op basis van gestandaardiseerd en modulair stationsconcept
30
Dokkum 110 kV hoogspanningsstation - TenneT Toelichting werkzaamheden:
o Vervanging/ uitbreiding binnen de "hekken“
Planning: Voornemend start werkzaamheden op station: 2026 Ingebruikname datum Investeringsplan: 2028
o Station blijft in bedrijf tijdens vervanging en opwaardering o Nieuwbouw Gas Insulated Station (GIS) Niet buiten, maar binnen bouwen o Daarnaast nieuw centraal diensten gebouw Nu gezamenlijk met Liander, ontvlechting besturing TenneT/ RNB Voorbeeld: 150kV-station Sassenheim
31
Bay Replacement Programma
Vervanging en opwaardering van circa 150 hoogspanningstations (110.000 en 150.000 volt)
32
Bay Replacement Programma
33
Netvisie en Investeringsplan 34
Netvisie versus het Investeringsplan 2026
35
36
Netvisie versus het Investeringsplan 2026 Nieuw hoogspanningsstation (Stiens)
•
Quickscan vanuit Liander is bij TenneT ingediend
•
Netstrategie voeren berekeningen uit
•
TenneT en Liander bekijken hoe het project gevormd moet worden
3e circuit Dokkum – Burgum
•
Wel in de Netvisie, niet in het Investeringsplan 2026
•
Gewijzigde prognoses bij Liander t.o.v. de prognose in het Investeringsplan van 2024
37
TenneT is een toonaangevende Europese netbeheerder (Transmission System Operator, TSO). Wij zetten ons in voor een veilige en betrouwbare elektriciteitsvoorziening, 24 uur per dag en 365 dagen per jaar. Daarbij stimuleren we de energietransitie met als doel een duurzame, betrouwbare en betaalbare energietoekomst. Als grensoverschrijdende TSO ontwerpen, bouwen, onderhouden en exploiteren we meer dan 25.000 kilometer aan hoogspanningsverbindingen in Nederland en grote delen van Duitsland, en faciliteren we de Europese energiemarkt via de 17 interconnectoren met onze buurlanden. Met een omzet van 8,4 miljard euro en een totale activawaarde van 55 miljard euro zijn we een van de grootste investeerders in nationale en internationale elektriciteitsnetten, zowel onshore als offshore. Elke dag stellen onze ruim 9.700 medewerkers alles in het werk om tegemoet te komen aan de behoeften van de samenleving door het tonen van eigenaarschap, moed en verbinding. Samen zorgen we ervoor dat meer dan 43 miljoen eindgebruikers op een stabiele elektriciteitsvoorziening kunnen rekenen.
Lighting the way ahead together
38
Disclaimer
Deze presentatie wordt u aangeboden door TenneT TSO B.V. (“TenneT”). De inhoud ervan alle teksten, beelden en geluiden - is beschermd op grond van de auteurswet. Van de inhoud van deze presentatie mag niets worden gekopieerd, tenzij daartoe expliciet door TenneT mogelijkheden worden geboden en aan de inhoud mag niets worden veranderd. TenneT zet zich in voor een juiste en actuele informatieverstrekking, maar geeft ter zake geen garanties voor juistheid, nauwkeurigheid en volledigheid. TenneT aanvaardt geen aansprakelijkheid voor (vermeende) schade, voortvloeiend uit deze presentatie, noch voor de gevolgen van activiteiten die worden ondernomen op basis van gegevens en informatie op deze presentatie.
39