PP Breuer Intraval Presentatie raadsinformatiebijeenkomst Noord Oost Friesland

Spoedcursus coffeeshops Het Nederlandse gedoogbeleid uitgelegd en vier lessen die het waard zijn om te leren

Ralph Mennes MSc. Senior onderzoeker

ralph.mennes@breuerintraval.nl 06-22358797

Breuer&Intraval

• Sociaal-wetenschappelijk onderzoek en advies • 30+ jaar ervaring • Eerste opdrachtgever: coffeeshopexploitant Ralph Mennes Msc.

Even voorstellen…

Ralph Mennes

MSc.

Persoonlijk • 34 jaar • Getrouwd, 3 kinderen • Woon- en werkplaats Groningen Opleiding • Gymnasium • Sociologie (RuG; Master Criminaliteit en Veiligheid; Minor strafrecht) Werk • Senior onderzoeker Breuer&Intraval • Deskundige Nederlandse softdrugs en coffeeshopbeleid. • Projectleider van het onderzoek naar het ‘Experiment gesloten coffeeshopketen’. • Vrije tijd: promotiethesis Nederlandse coffeeshopbeleid. • (Eerder) onderzoek naar coffeeshopbeleid in o.a. Helmond, Venray, Roermond, Maastricht, Voorne aan Zee, Vlissingen.

SPOEDCURSUS COFFEESHOPS Vier lessen die het waard zijn om te leren

Ralph Mennes Msc.

Les 1 De functie van coffeeshops

Ralph Mennes Msc.

Coffeeshops in het begin van corona

Ralph Mennes Msc.

Doelstellingen NL drugsbeleid

• ’Scheiding der markten’ • Overlast beperken • Criminaliteit terugdringen Ralph Mennes Msc.

Les 2 De wisselwerking tussen coffeeshops en beleid

Ralph Mennes Msc.

Het beleid is bijzonder...

• Gedoogbeleid • Landelijke kaders • Lokale invulling Ralph Mennes Msc.

...maar een coffeeshop niet

Ralph Mennes Msc.

Ontstaan en mijlpalen landelijk beleid Jaren ‘60 • Coffeeshops ontstaan als gevolg van een jeugdsubcultuur rond het recreatief gebruik van drugs. • De open handel in drugs in de openbare ruimte neemt (vooral in Amsterdam) fors toe. 1976 • De Nederlandse Opiumwet wordt aangepast: er komt een onderscheid in soft- (cat I) en harddrugs (cat II). • De Nederlandse overheid stelt een gedoogbeleid en -criteria vast voor de verkoop van softdrugs (cat I). 1995 • Paarse drugsnota over toekomst drugsbeleid. Paradigma shift van volksgezondheid naar justitie en veiligheid. 2012-2014 • Het B- en I-criterium worden geïntroduceerd. Alleen het I-criterium blijft overeind, maar wordt lokaal maatwerk. Recente ontwikkelingen (vanaf 2015) • Nederland gaat experimenteren met een gesloten coffeeshopketen

Aantal coffeeshops (1) 1000 900

846

813

805

800

782

754

737

729

719

702

700

700

666

660

651

617

605

600

591

577

573

564

567

564

564

500

Grote steden die inzetten op verminderen van het aantal coffeeshops

400 300

Stabilisatie van het aantal coffeeshops

200 100 0

1999

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Aantal coffeeshops (2) Amsterdam heeft 1/3 van alle shops in NL (bijna 200)

Rotterdam en Den Haag volgen op gepaste afstand (zo’n 30 a 40 shops)

Sheet 4

Hier niet, ondanks grensligging

Hier vooral problematiek m.b.t. drugstoerisme

Les 3 De rol (en macht) van gemeenten in het gedoogbeleid voor coffeeshops Ralph Mennes Msc.

Lokale invulling: beleidsvormen

Nulbeleid

Maximumbeleid

Geen beleid

binnen de gemeente worden geen coffeeshops toegelaten

• Regulier maximumbeleid: limiet staat vast en is doorgaans ook het streef aantal het aantal coffeeshops dat wordt toegelaten is aan een limiet gebonden • Afnemend maximumbeleid: maximum wordt bij verdwijnen van een shop naar beneden bijgesteld.

de gemeente heeft geen coffeeshop beleid vastgesteld

Ralph Mennes Msc.

Landelijk kader A  geen Affichering: dit betekent geen reclame anders dan een summiere H  O  J G I

  

aanduiding op de betreffende lokaliteit; geen Harddrugs: dit betekent dat geen harddrugs voorhanden mogen zijn en/of verkocht mogen worden; geen Overlast: onder overlast kan worden verstaan parkeeroverlast rond de coffeeshop, geluidshinder, vervuiling en/of voor of nabij de coffeeshop rondhangende klanten; geen verkoop aan Jeugdigen en geen toegang aan jeugdigen tot een coffeeshop, waarbij is gekozen voor een strikte handhaving van de leeftijdsgrens van 18 jaar; geen verkoop van Grote hoeveelheden per transactie: dat wil zeggen hoeveelheden groter dan geschikt voor eigen gebruik (= 5 gram) én slechts een geringe handelsvoorraad (niet meer dan 500 gram). alleen toegang tot de coffeeshop voor en verkoop van softdrugs aan Ingezetenen van Nederland.

Lokale invulling: nadere specificatie • Vestigingsbeleid: gemeente zet er, al dan niet door een actief beleid, op in dat coffeeshops zich kunnen vestigen in de gemeente. Er worden wel strikte voorwaarden gesteld aan vestiging. • Verminderings-/uitsterfbeleid: het aantal coffeeshops dient, al dan niet door een actief beleid te worden verminderd. • Ontmoedigingsbeleid: de gemeente probeert door het stellen van voorwaarden de ongebreidelde vestiging van nieuwe coffeeshops tegen te gaan en het aantal bestaande coffeeshops terug te dringen. • Regionaal model: gemeenten binnen dezelfde regio hebben afspraken gemaakt over hoeveel coffeeshops in de regio kunnen vestigen en in welke gemeenten. • Stichtingsmodel: er zijn een of meerdere gecontroleerde verkooppunten van cannabis, ondergebracht in een daartoe aangewezen stichting. Coffeeshops buiten een stichting om worden niet gedoogd. Ralph Mennes Msc.

Lokale invulling: lokale criteria Bijkomend criteria

Vestigingscriteria Afstandscriterium

84,3

Woon- en leefklimaat

100

57,8

Horecabestemmingsplan

43,1

Binnen afgebakend gebied

42,2

80

Niet bij jongerenvoorziening

64,7

36,3

Onderlinge afstand coffeeshops

60

28,4

Niet bij horeca, winkels en bedrijven

53,9

23,5

Niet bij daklozen- en of verslaafdenopvang

46,1

10,8

Geen verbinding tussen woning en coffeeshop

5,9

Parkeergelegenheid

3,9

52,9

52

40

36,3

35,3

20

Overig

27,5

Geen vestigingscriteria

7,8 0

20

40

60

80

100

0 Omgeving

Beheerder en personeel

Preventie

Bedrijfsvoering Openings- en sluitingstijden

Overig

Geen bijkomende criteria

Les 4 Het belang van lokaal maatwerk

Ralph Mennes Msc.

Bekende mogelijke gevolgen Positief

Negatief

• Verhoogde sociale controle

• Verkeerskundige aspecten

• Verminderde illegale straathandel

• Overlastvormen

• Economische impuls

Disclaimer

Of en in welke mate de positieve en/of negatieve effecten zich zullen voordoen is sterk (zo niet volledig) afhankelijk van de lokale situatie, het lokale beleid en de specifieke locatie van de coffeeshop

Ralph Mennes Msc.

Welke overwegingen moet u maken?

1. Beginsituatie 2. Marktruimte 3. Locaties 4. Andere factoren Ralph Mennes Msc.

Hoe kan onderzoek/advies helpen?

• Marktruimte berekenen • Lokale beschouwing • Risico- en impactanalyse • Advies ontwerpen vestigingsbeleid Ralph Mennes Msc.

Tegeltjeswijsheid les 4

Een coffeeshop is een middel om een doel te bereiken, maar geen doel op zich. - Ralph Mennes