Oplegnotitie raad Wrp - It Debat 2 oktober 2025

Oplegnotitie Aan:

Gemeenteraad Noardeast-Fryslân

Onderwerp:

Water- en Rioleringsprogramma

Datum:

It Debat 2 oktober 2025

1.

Water- en Rioleringsprogramma

Met de komst van de Omgevingswet is de wettelijke planverplichting voor het hebben van een Verbreed Gemeentelijk Rioleringsprogramma (VGRP) komen te vervallen. Het Water- en Rioleringsprogramma onder de Omgevingswet (Wrp) is daar de opvolger van. Het gaat daarbij om een onverplicht omgevingsprogramma. Ondanks dat het VGRP geen wettelijke planverplichting meer is, is het hebben van een door de gemeenteraad vastgesteld kostendekkingsplan wel een verplichting. Daarnaast zal de gemeente ergens in haar beleid moeten vastleggen hoe zij invulling blijft geven aan de aan haar toebedeelde wettelijke zorgtaken op het gebied van afvalwater, hemelwater en grondwater. Het onverplicht Wrp is daartoe de meest geëigende planvorm. Ondanks dat een Wrp een onverplicht karakter heeft, is het toch eigenlijk een verplichting door de wettelijke zorgtaken die gemeenten hebben. In het Wrp worden tactische keuzes gemaakt voor de invulling van de gemeentelijke zorgplichten voor vuilwater, hemelwater en grondwater. Het is vergelijkbaar met het oude GRP en beschrijft welke middelen de voorkeur hebben om de ambities uit de omgevingsvisie te halen. Het programma beschrijft ook welke middelen daarvoor op de korte en lange termijn nodig zijn, in euro’s en in mensen. In het Omgevingsplan komen regels te staan waaraan bewoners, eigenaren en bedrijven zich moeten houden.

Bijvoorbeeld een verplichting tot het scheiden van waterstromen of het maken van een regenwaterberging op het particuliere terrein. 2.

Doel van de behandeling

Net als bij het huidige GRP zal er in het nieuwe Wrp, naast de traditionele rioleringstaken, ruime aandacht zijn voor klimaatverandering, klimaatadaptatie en duurzaamheid. Hier zien we een duidelijke link met het programma Klimaatadaptatie, waarmee we nadrukkelijk de samenwerking opzoeken. Samen met u willen we de inhoud en koers van het Wrp voorbereiden en bepalen. De bedoeling van dit debat is om in een vroeg stadium een indicatie te krijgen van uw meningen. Deze betrekken we bij de opstelling van het concept-Wrp. Uw mening en datgene uit het participatietraject met onze inwoners, gebruiken wij als input voor het op te stellen concept-omgevingsprogramma. Deze input stelt ons in staat om goede, breed gedragen scenario’s uit te werken. Bij de opstelling van het vorige GRP (planperiode 2022-2026) hebben wij deze werkwijze ook gehanteerd. Wat van beide zijden goed is bevallen.

Oplegnotitie Water- en rioleringsprogramma

1

Van de raadsleden wordt gevraagd Het belangrijkste onderdeel van het debat Wrp betreft de discussie. Dit is de kans/het moment om mee te denken over de strategische koers van de komende vijf jaar op het gebied van water en riolering. Uw input stelt ons in staat om goede, breed gedragen scenario’s uit te werken. Wij willen graag met u in gesprek over verschillende beleidskeuzes. Wij voorzien een aantal thema’s en bijbehorende stellingen: Verwerken regenwater bij extreme buien Met klimaatverandering is de verwachting dat extreme buien vaker voorkomen en meer neerslag geven. Ons rioolstelsel alleen is niet bestand tegen deze extreme buien. Aanpassingen hiervan zijn erg kostbaar. We zien daarom andere voorzieningen en locaties als mogelijke plekken voor het bergen en afvoeren van regenwater. Daarover de volgende stelling: “Bij hevige neerslag is de capaciteit van de riolering alleen onvoldoende om al het regenwater af te bergen en af te voeren. Daarom zetten we speeltuinen, trapveldjes en groenstroken in als tijdelijke berging. Dat deze dan een paar dagen niet gebruikt kunnen worden is acceptabel” De rol van de particulier De gemeente zet zich in om op openbaar terrein met de riolering, bermen, sloten en andere voorzieningen het regenwater te verwerken.

Echter is, zeker in stedelijk gebied, de openbare ruimte beperkt en stroomt veel regenwater van particuliere terreinen naar gemeentelijke voorzieningen. Een groot deel van de wateroverlast vindt dus ook plaats op particulier terrein. We kunnen onze inwoners bewust maken de maatregelen die zij kunnen treffen. Daarnaast kunnen wij ze enthousiasmeren en/of verplichten om maatregelen te treffen op eigen terrein. Daarbij voorzien wij de volgende stellingen: “De gemeente kan particulieren stimuleren maatregelen op eigen terrein te treffen met een stimuleringsbijdrage of subsidie (bij voorbeeld een subsidie voor het afkoppelen van regenpijpen en/of voor groene daken en/of voor het opslaan van hemelwater op eigen terrein).”

“Binnen het stedelijk gebied is het overgrote deel aan oppervlakte particulier terrein. Ziet u het opleggen van eisen aan particulier terrein als geschikt om bewoners en bedrijven hun eigen erf klimaatadaptief in te laten richten (bijvoorbeeld minder verharding, meer groen)?” Bekostiging maatregelen Middels de rioolheffing worden de watertaken bekostigd. Om de fluctuerende lasten van onderhoud en maatregelen te dekken kent de gemeente een voorziening. Deze mag niet negatief worden. Wel kan er bij een ruime voorziening gekozen worden voor het verlagen van het rioolheffingstarief en/of kan de ambitie van de uitvoering verhoogd worden (met meer kosten tot gevolg). Hierbij zien wij de volgende stelling: “Bij een ruime voorziening mag deze ingezet worden om verder in te zetten op klimaatadaptieve maatregelen”

Oplegnotitie Water- en rioleringsprogramma

2

Vervolgtraject Op basis van de opgehaalde behandeling in dit debat, komt het college met een concept Water- en rioleringsprogramma dat ter inzage wordt gelegd. De reacties op het beleid die tijdens deze termijn worden ingebracht, verwerken we in het Omgevingsprogramma. Vervolgens wordt deze notitie ter besluitvorming aangeboden in het tweede kwartaal van 2026. Voorafgaand aan de besluitvorming komt het Omgevingsprogramma nog bij de raad langs voor wensen en bedenkingen.

Oplegnotitie Water- en rioleringsprogramma

3