Concept Cultuurnota 2022 Noardeast-Fryslân

KULTuER TICHTBY TICHTBY KULTUER

Cultuurnota 2021 - 2024

INHOUDSOPGAVE INLEIDING 2 1.

VERTREKPUNT •

Samenvatting publieksavond 3

•

Huidige cultuurbudget 4

•

Algemene ontwikkelingen 4

•

Ontwikkelingen cultuurbeleid rijksoverheid 5

•

Ontwikkelingen cultuurbeleid provincie Fryslân

5

2.

WAT WILLEN WE 6

3.

HOE KUNNEN DE DOELSTELLINGEN WORDEN GEREALISEERD

4.

WAT GAAN WE DOEN

5.

7

•

Gelijkblijvend budget 9

•

Post – corona stimuleringsfonds / middelen

•

Cultuurplatform 9

•

Musea 9

•

Theater en podia 9

•

Bibliotheekwerk 10

•

Streekargyf 10

•

Cultuureducatie 11

•

Verenigingen voor amateuristische kunstbeoefening

•

Evenementen 11

•

Filmhuizen 11

•

Kunst in de openbare ruimte

•

Media 12

•

Kunstenaars 12

•

Onbeperkte Kunst en Cultuur 12

•

Jongeren 13

•

Recreatie en Toerisme 14

9

11

12

FINANCIËN •

Begroting kunst en cultuur 2021

15

•

Dekking post- corona stimuleringsfonds /middelen

16

Bijlage 1 Overzicht verleende subsidies 2020 en 2021 17,18,19

“Cultuur is de zuurstof van de samenleving, zonder kunst en erfgoed verstikt zij. Cultuur doet een appèl op onze verbeeldingskracht. Kunst en erfgoed komen voort uit creatief denken en handelen, en inspireren op hun beurt ook weer tot creativiteit. Kunstwerken en gebouwen uit heden en verleden, voorstellingen, concerten, films, boeken en vele andere culturele uitingsvormen laten ons kennismaken met andere werelden en denkbeelden en plaatsen daarmee onze eigen normen en waarden in een breder perspectief. Cultuur biedt ook een emotionele vrijplaats. Cultuur kan gevoelens van ontroering, troost en ontspanning veroorzaken, of juist walging, angst of medelijden oproepen. Kunstenaars zijn dé vertellers en verbeelders van onze samenleving. Cultuur kan ons verbinden, raken, veranderen en verwonderen.” (Uit: Advies Cultuurbestel 2021 – 2024, Raad voor Cultuur)

02

ynlieding De gemeenteraad van de nieuwe gemeente Noardeast Fryslân heeft in 2019 in de raadsagenda te kennen gegeven een cultuurnota te willen. Na de vaststelling van de startnotitie in juni 2020 ligt nu de cultuurnota voor. In deze notitie schetsen wij de kaders voor het gemeentelijk cultuurbeleid voor de komende jaren. Er staat in wat inwoners en het gemeentebestuur belangrijk vinden op het gebied van kunst en cultuur. Wat we willen bereiken en hoe we daar samen met de culturele partners in de gemeente en betrokken inwoners aan willen werken.

Goede basisvoorzieningen en mogelijkheid tot cultuurparticipatie De belangrijkste taak van de gemeente op het gebied van cultuur is zorgen voor goede basisvoorzieningen voor alle inwoners. Dat stelt cultuurmakers in staat creatief bezig te zijn en cultuurconsumenten om van cultuur te genieten. In de tweede plaats moet de gemeente mogelijkheden bieden voor kinderen om hun talenten te ontdekken en te ontwikkelen.

Cultuur raakt veel beleidsterreinen Maar de betekenis van cultuur gaat verder. Cultuur verbindt en activeert en kan een cruciale rol spelen bij het realiseren van maatschappelijke en economische doelen. Een levendige stad, leefbare dorpen en wijken, vitale ouderen, gezonde kinderen en evenwichtige jongeren, interculturele ontmoetingen en een aantrekkelijk vestigingsklimaat zijn onbereikbaar zonder cultuur. Daarmee raakt cultuur aan veel gemeentelijke beleidsterreinen.

Samenwerking is de sleutel voor een bloeiend cultureel leven We proberen in deze notitie de vraag te beantwoorden hoe we onze energie en beperkte middelen optimaal kunnen inzetten voor Noardeast Fryslân en haar inwoners. Hoe “kultuer tichtby’ onze inwoners kan worden gebracht en de inwoners ‘tichtby kultuer’. Samenwerking is daarbij het kernbegrip. Onderlinge afstemming en samenwerking tussen culturele organisaties is in de publiekssessie het meest genoemd als voorwaarde voor een boeiend en bloeiend cultureel leven in onze gemeente. Leidraad hierbij zijn de volgende opgaven: • een gevarieerd cultureel aanbod voor álle inwoners; • het meer en beter inzetten van kunst en cultuur bij het realiseren van maatschappelijke en economische doelen; • het behouden en verder ontwikkelen van het culturele aanbod voor opgroeiende kinderen en jeugd; • het versterken van het profiel van Noardeast Fryslân als cultuur – toeristische trekpleister.

Erfgoed en monumenten blijven buiten beschouwing Hoewel ook cultureel erfgoed en monumenten een belangrijke culturele pijler zijn, blijft dit in deze nota buiten beschouwing. Er komt een aparte nota ‘Cultureel Erfgoed in Noardeast -Fryslân’.

De taalnota Frysk is al vastgesteld Onze tweede rijkstaal is van groot belang voor het culturele leven in de gemeente Noardeast Fryslân. Zelfs zo belangrijk dat de gemeenteraad in september 2020 een aparte taalnota Frysk heeft vastgesteld. In ’Mei elkoar foarút mei it Frysk’ is aandacht geschonken aan alle aspecten en het gebruik van het Frysk én de streektalen in Noardeast Fryslân. Ook zijn in het verlengde van deze taalnota subsidieregelingen in het leven geroepen voor culturele en educatieve projecten waarin de Friese taal of één van de streektalen een rol spelen. De Friese taal blijft daarom in deze cultuurnota buiten beschouwing.

03

1. vertrekpunt Het betrekken van de inwoners en het culturele veld was een belangrijke wens van de gemeenteraad bij het verzoek aan het college om een kunst- en cultuurnota te maken. Na de vaststelling van de startnotitie in juni 2020 hebben wij dan ook de al eerder genoemde publiekssessie georganiseerd. Zo’n vijftig vertegenwoordigers van culturele instellingen en verenigingen in Noardeast Fryslânlieten, verdeeld in negen groepen, aan de hand van vragen weten wat volgens hen op cultureel gebied goed en minder goed gaat in de gemeente. En welke verbeteringen zij graag zouden zien. Hieronder doen wij daarvan kort verslag. Wij realiseren ons dat de waarde van deze ‘analyse’ betrekkelijk is. Maar het biedt wel houvast bij het kiezen van een koers. Aanvullend hebben wij in april 2021 een verdiepende enquête onder verschillende culturele instellingen en culturele makers en doelgroepen uitgezet. De uitkomsten daarvan zijn voor een deel verwerkt in hoofdstuk 5. De uitkomsten van de publiekssessie op 14 september 2020 luiden samengevat als volgt: 1. Wat is de culturele kracht van Noardeast-Fryslân? Er is veel waar Noardeast - Friezen trots op zijn: de vele actieve verenigingen voor amateurkunst, het grote aantal vrijwilligers en de vele particuliere initiatieven die elk jaar weer opborrelen.

Ook is er trots op het gevarieerde landschap en de historie die op veel plekken zichtbaar en voelbaar is. Eigenlijk is er veel en gebeurt er veel in Noardeast-Fryslân. 2. Hoe kan cultuur bijdragen aan een sterke gemeenschap in Noardeast- Fryslân? Zonder kunst en cultuur is een dorp niet leefbaar. Cultuur brengt mensen samen zowel aan de kant van de organisatie als van de deelnemers en draagt bij aan het welzijn van de inwoners. Cultuur verbreedt de horizon van de inwoners en draagt bij aan de versterking van het toerisme. 3. Hoe kunnen inwoners zelf bijdragen aan een goed cultureel klimaat? Inwoners moeten meedoen aan het opzetten van gezamenlijke activiteiten en wanneer actief meedoen niet mogelijk is, belangstelling tonen. Kinderen moeten zowel thuis als op school worden opgevoed met cultuur. 4. Hoe kan cultuur bijdragen aan de profilering van Noardeast Fryslân? Noardeast Fryslân kan wat meer creatief ‘out of the box – denken’ gebruiken en dat inzetten voor het organiseren van (grote) activiteiten. Daarbij is voor cultureel ondernemerschap een belangrijke rol weggelegd. Ook meer en bete-

re promotie van de culturele rijkdom van de gemeente draagt bij aan de culturele profilering. 5. Wat hebben we geleerd van Culturele Hoofdstad 2018? Groot denken is belangrijk en de interesse in cultuur heeft een boost gekregen. Veel inwoners zijn zich er bewust van geworden dat er heel veel mogelijk is en dat cultuur veel teweeg kan brengen. Net als bij de andere vragen kwam ook hier het belang van samenwerking en het bundelen van krachten voor een mooi resultaat meerdere malen naar voren. Maar niet iedereen was positief. Een aantal vond dat LF2018 aan Noardeast- Fryslân voorbij is gegaan en dat het een eenmalig gebeuren is geweest zonder vervolg. 6. Wat vinden we van het huidige cultuuraanbod in Noardeast- Fryslân? Missen we iets? Zoveel mensen zoveel zinnen. De reacties varieerden van het aanbod is prima tot het aanbod is beperkt. Er is sprake van versnippering over de dorpen in de gemeente, onderlinge afstemming en samenwerking zou hiervoor een oplossing kunnen zijn. Er is te weinig aanbod voor 12 – 16 jarigen en ook op zondag zijn meer activiteiten wenselijk. 7. Wat is de rol van de gemeente als het gaat om cultuur? Hier was men vrij eensgezind in de beantwoording. De gemeente zou een rol moeten hebben bij de afstemming en coördinatie van culturele activiteiten en bij de promotie daarvan.

De gemeente zou moeten zorgen voor minder bureaucratie en vooral voor vereenvoudiging van vergunningenprocedures.

04

Huidige cultuurbudget Het cultuurbudget van de gemeente Noardeast Fryslân bedraagt in 2021 ca 2,4 miljoen euro. Het grootste deel van het begrote cultuurbudget gaat jaarlijks naar vaste subsidieontvangers. Een klein deel (€ 35.000,-) is beschikbaar voor incidentele en/of nieuwe initiatieven. Voor de financiering van grotere, éénmalige culturele producties of activiteiten moet via de gemeenteraad een krediet gevraagd worden. (Zie overzicht subsidies 2020 en 2021 in bijlage1). Algemene ontwikkelingen Bij het formuleren van doelstellingen en uitgangspunten voor het nieuwe cultuurbeleid betrekken we de huidige situatie én toekomstige ontwikkelingen. Voor zover daar zicht op is. Maatschappelijke ontwikkelingen en trends Onze samenleving verandert. Waar deze veranderingen van betekenis zijn voor het kunst en cultuurbeleid, houden we er rekening mee. We signaleren de volgende ontwikkelingen: De recente ‘Coronaperiode’ was zeer bijzonder. In deze maanden waarin culturele activiteiten niet mogelijk waren, hebben veel inwoners van Noardeast Fryslân, net als in de rest van Nederland, culturele armoede ervaren. Geen inspirerende bezoeken aan musea, concer-

ten of festivals. Voor de leden van amateurkunstverenigingen was het in cultureel én sociaal opzicht een lege periode. Uit contacten met de besturen van die verenigingen bleek dat er voortdurend maar één grote wens leefde ‘…….wer tegearre oefenje en spylje’. Het belang van cultuur voor de samenleving is juist in deze periode weer duidelijk gebleken. Vooral voor Dokkum geldt dat onder meer door de opkomst van internetwinkels het fysieke winkeloppervlak zal verminderen. Het aandeel horecazaken met bijbehorende terrassen neemt juist toe. En er ontstaat ruimte voor nieuwe, culturele activiteiten in de binnenstad. De functie van de binnenstad verandert hierdoor. Zien en gezien worden. Kunst en cultuur spelen een grote rol bij het aantrekkelijk houden van de binnenstad. In de samenleving groeit de aandacht voor diversiteit en inclusie van mensen die vanwege geaardheid, identiteit, afkomst of beperkingen ‘anders’ zijn dan de meeste anderen. In een ‘grenzeloze wereld’, waarin we gevraagd en ongevraagd over alles in de wereld worden geïnformeerd, neemt de belangstelling voor de regionale cultuur en de eigen wortels toe. Net als in de rest van Nederland zal ook in Noardeast Fryslân het aandeel ouderen in de bevolking toenemen.

05

Ontwikkelingen cultuurbeleid rijksoverheid In 2019 schetste minister Van Engelshoven in een brief aan de Tweede Kamer de vier uitgangspunten voor het nieuwe cultuurstelsel 2021-2024. • Verbreding en vernieuwing • Een sterke cultuursector • Cultuur van en voor iedereen • Cultuur is grenzeloos De minister wil samen met gemeenten en provincies cultuur bevorderen die uitnodigend en laagdrempelig is en waarbij iedereen zich welkom voelt. Zij richt zich daarbij op cultuurparticipatie, immaterieel erfgoed en cultuuronderwijs. Voor deze thema’s stelt het kabinet extra geld beschikbaar. Onder meer voor muziekonderwijs, diversiteit, creatieve industrie, volkscultuur en erfgoed. Cultuur kent geen grenzen. Internationale uitwisseling is bij cultuur net zo vanzelfsprekend als in de wetenschap, zo stelt Van Engelshoven. Cultuur draagt bij aan een open blik op de wereld, de ontwikkeling van talent en rijkdom van geest.

Ontwikkelingen cultuurbeleid provincie Fryslân Een bloeiend cultureel leven dat zorgt voor beweging in de Friese samenleving. Dat is waar de provincie Fryslân zich op richt met de beleidsnota Nij Poadium voor de periode 2021 tot en met 2024. In dat plan staan opgaven voor kunst, cultuur, taal, onderwijs en erfgoed. In Nij Poadium zijn vijf integrale ‘programmalijnen’ geformuleerd. Grut & Grutsk richt zich op culturele producties die passen binnen LF2028, de voortzetting van Culturele Hoofdstad. De programmalijn Ynnovaasje en eksperimint gaat over vernieuwende initiatieven die een bijdrage leveren aan maatschappelijke vraagstukken zoals duurzaamheid of leefbaarheid. Met Kultuer yn ‘e mienskip wil de provincie kunst en cultuur bereikbaar maken voor iedereen. Taal & identiteit moet een impuls geven aan het vertellen van verhalen in Fryslân. Bij de laatste programmalijn Ferhaal fan Fryslân staat het verbinden van erfgoed en cultuur centraal.

06

2. wat willen we? Als gemeente willen we waar mogelijk de voorwaarden scheppen voor een veelzijdig en inspirerend cultureel leven. Onze mogelijkheden en middelen zijn daarbij helaas beperkt. Daarom moeten we keuzes maken. Wat vinden we belangrijk? Wat willen we bereiken? Hieronder formuleren we vier richtinggevende doelstellingen. Ze geven onszelf, de instellingen en andere partners houvast bij de keuzes in de verdere uitwerking van het cultuurbeleid in Noardeast Fryslân. OPVALLENDE GEMEENTE IN DE TOP-REGIO NOORDOOST- FRYSLAN Aansluitend op de plannen voor ANNO III willen wij een cultureel profiel dat recht doet aan onze positie als grootste gemeente in de toekomstige TOP - regio Noordoost Fryslân. Dat betekent dat Noardeast Fryslân zich in het culturele aanbod positief onderscheidt. Een toegankelijke, gastvrije middelgrote gemeente waar mensen uit de regio en andere delen van ons land graag naar toe komen. KINDERENEN JONGEREN GROEIEN OP MET CULTUUR Omdat we kunst en cultuur belangrijk vinden, bieden we kinderen al op jonge leeftijd kansen zich cultureel te ontwikkelen. Jong geleerd is oud gedaan. Noardeast Fryslân is een gemeente met aandacht voor cultuureducatie en participatie voor kinderen en jongeren. Opgroeien met cultuur is des te meer van belang omdat in een snel veranderende wereld flexibiliteit en creativiteit steeds belangrijker worden.

KUNST EN CULTUUR VOOR EN DOOR IEDEREEN Kunst en cultuur in Noardeast Fryslân is er voor alle inwoners. In de stad en in de dorpen. Iedereen in Noardeast Fryslân kan van kunst en cultuur genieten en er actief aan deelnemen. Dat vraagt een gevarieerd, toegankelijk en gespreid aanbod met extra aandacht voor inclusiviteit. MET KUNST EN CULTUUR MEER BEREIKEN Met deze vierde doelstelling kijken we naar de bijdragen die kunst en cultuur kunnen leveren aan maatschappelijke opgaven. Onze samenleving verandert. Technologische veranderingen, vergrijzing, nieuwkomers, veranderende arbeidsverhoudingen en een onverwachte pandemie. Kunst en cultuur bieden instrumenten om maatschappelijke opgaven aan te gaan en soms te helpen oplossen. Door kunst en cultuur meer te verbinden met andere beleidsterreinen worden we als gemeente Noardeast Fryslân sterker en aantrekkelijker.

07

3. Hoe kunnen wij de doelstellingen realiseren? De in hoofdstuk 3 geformuleerde doelstellingen geven richting aan de keuzes die we bij de uitwerking en uitvoering van het cultuurbeleid in Noardeast Fryslân moeten maken. In dit hoofdstuk schetsen we hoe we de doelstellingen kunnen realiseren. OPVALLENDE GEMEENTE IN DE TOP- REGIO NOORDOOST- FRYSLÂN Versterken profiel Noardeast Fryslân is een nieuwe gemeente, waarvoor een groeiende toeristische belangstelling bestaat. Het cultuur - toeristisch profiel van Noardeast Fryslân kan versterking gebruiken. Met het organiseren van spraakmakende activiteiten, projecten, voorstellingen en evenementen kan daar een bijdrage aan worden geleverd. Aantrekkelijk voor bezoekers en toeristen, mensen uit de regio en de eigen inwoners. Communicatie en marketing Noardeast Fryslân biedt meer dan je denkt. Nu al. En daar willen we nog meer aan toevoegen. Dan is het ook

van belang dat de inwoners en bezoekers van Noardeast Fryslân daarvan goed op de hoogte worden gehouden. Een belangrijke wens die uit de publiekssessie naar voren komt. We gaan onderzoeken hoe we gezamenlijk de communicatie/marketing van het cultuuraanbod in Noardeast Fryslân kunnen stroomlijnen en versterken. KINDEREN EN JONGEREN GROEIEN OP MET CULTUUR Aandacht voor kinderen en jongeren Noardeast Fryslân is een fijne gemeente om in op te groeien. Op vrijwel alle basisscholen in de gemeente krijgen de leerlingen een gevarieerd cultuurprogramma aangeboden. Dat is een belangrijke kwaliteit en dat willen we zo houden. Voor de oudere jeugd is het cultuuraanbod niet heel groot in Noardeast Fryslân. Wij gaan in gesprek met de jeugd om behoeften te inventariseren. En bekijken wat er binnen het huidige budget mogelijk is om het aanbod te vergroten.

08

KUNST & CULTUUR VOOR EN DOOR IEDEREEN Gevarieerd, toegankelijk en gespreid Kunst en cultuur in Noardeast Fryslân is er voor alle inwoners. Oud en jong, autochtoon en allochtoon, bemiddeld of onbemiddeld, in goed toegankelijke accommodaties, zowel binnen als buiten. Het aanbod aan kunst en cultuur is zodanig dat iedereen er iets van zijn gading kan vinden. We hebben aandacht voor de betaalbaarheid van kunst en cultuur. Aandacht voor specifieke doelgroepen Niet iedereen neemt uit zichzelf even gemakkelijk deel aan het culturele leven of voelt zich voldoende aangesproken door het aanbod. We hechten aan inclusiviteit. We vinden het belangrijk dat inwoners in een kwetsbare positie meer betrokken worden bij culturele initiatieven en activiteiten. Dat draagt bij aan het verminderen van de kwetsbaarheid.

MET KUNST & CULTUUR MEER BEREIKEN Verbinden met andere beleidsterreinen Kunst en cultuur bieden bij uitstek instrumenten om maatschappelijke opgaven aan te gaan. Daarom willen we kunst en cultuur meer verbinden met en inzetten op andere beleidsterreinen. Te denken valt aan armoedebeleid, welzijn, ouderen, leefbaarheid, jeugdbeleid, toerisme en economie. Van wat culturele instellingen en kunstenaars hierin te bieden hebben, kunnen we meer gebruik maken. Kunst en cultuur verruimen de blik, stimuleren de creatieve denkkracht, verbinden en dragen bij aan welzijn en gezondheid. Meer en beter samenwerken Cultuur ontstaat waar mensen elkaar ontmoeten. Door periodieke overlegvormen te organiseren en partijen bij elkaar te brengen ontstaat een klimaat waar nieuwe ideeën opborrelen, (financierings-) mogelijkheden worden verkend en initiatieven tot ontwikkeling komen. Daarmee gaan we aan de slag.

09

4. wat gaan we doen? Op het gebied van kunst en cultuur onderscheiden we verschillende activiteiten en doelgroepen. Hieronder geven we per activiteit of doelgroep kort aan wat de huidige stand van zaken is. Waar nodig of gewenst aangevuld met nieuwe of extra ambities waaraan we de komende jaren samen gaan werken. Gelijkblijvend budget Het uitgangspunt bij de uitvoering van de hieronder genoemde acties is dat het huidige structurele budget niet wordt verhoogd. Extra ambtelijke inzet op het gebied van kunst en cultuur wordt gerealiseerd binnen de huidige formatie van team Mienskip.

Tijdelijk post - coronastimuleringsfonds Kunst en Cultuur Om het culturele leven in de gemeente na de coronaperiode een impuls te geven, willen wij een stimuleringsfonds instellen. Onze inwoners zijn verstoken gebleven van culturele activiteiten en culturele makers hebben lange tijd niet kunnen werken. De gemeente heeft van het Rijk compensatiemiddelen voor het stimuleren van de lokale culturele infrastructuur gekregen. Daarvan is in 2020 en 2021 al een behoorlijk deel besteed aan vergoeding van de schade die culturele instellingen in de gemeente door de coronamaatregelen hebben geleden. Maar er is nog geld over. Een deel van dat restantbedrag willen wij inzetten voor de extra impuls. •

•

Vanaf 2022 gedurende vier jaar jaarlijks een bedrag van € 75.000,- beschikbaar stellen voor extra subsidiemogelijkheden van (bijzondere) culturele activiteiten in Noardeast Fryslân. Hiervoor een tijdelijke subsidieregeling vaststellen.

• • •

Musea In Noardeast Fryslân zijn zes musea. Museum Dokkum, de Fiskershúskes in Moddergat, het Ruurd Wiersmahûs in Burdaard, Fogelsanghstate in Veenklooster, Kollumer Museum Mr Andrae in Kollum en het Informatiecentrum Terp Hegebeintum in Hegebeintum. Deze musea zijn diep verbonden met de historie van de streek en van de inwoners. Daarmee dragen de musea in belangrijke mate bij aan de profilering van de gemeente. De musea zijn ook onderdeel van de toeristische infrastructuur en hebben onder meer een functie als slechtweervoorziening. De musea geven aan meer samen te willen werken. Op regionaal niveau is er samenwerking onder de paraplu van Markant Friesland. Maar ook binnen de gemeente Noardeast Fryslân zien de museumbesturen mogelijkheden tot intensievere samenwerking. •

• Cultuur platform Een belangrijke uitkomst van de publieksessie van september 2020 is de wens tot meer afstemming binnen het cultuurveld en met de gemeente. Daarom wil de gemeente Noardeast Fryslân een cultuurplatform in het leven roepen. Waar amateurs, professionals en gemeente elkaar ontmoeten, informeren, inspireren, afstemmen en waar mogelijk en gewenst samenwerken. •

Om de bestaande relatie tussen gemeente en cultuurveld en de samenhang binnen het cultuurveld te versterken, start de gemeente op korte termijn met het ‘cultuurplatform’.

In ieder geval één keer per jaar organiseert de gemeente een kunst – en cultuuravond. De samenstelling van het platform wordt in overleg met het cultuurveld bepaald. De agenda wordt in gezamenlijk overleg bepaald.

•

Inzet op het gebruik maken van de aanwezige professionele kennis binnen stichting Musea Noordoost Fryslân ten behoeve van de andere musea in de gemeente. Versterken samenwerkingsverbanden tussen de individuele musea in de gemeente en in de regio. Versterken samenwerking van de musea met o.a. Stadsmarketing Dokkum, stichting Regio Marketing en Toerisme ( RMT), Stichting Markant Friesland en Merk Fryslân.

Theater en podia Voor professionele kleinere voorstellingen zijn meerdere podiumlocaties beschikbaar in de gemeente Noardeast Fryslân. In Dokkum is dat theater Sense en in een aantal dorpen zijn accommodaties die podiumfaciliteiten bieden aan zowel professionele als aan amateurgezelschappen en andere cultuurmakers. De laatste

10

jaren is het aantal podia in de gemeente uitgebreid. In verschillende dorpen zijn culturele commissies die in de MFA’ s voorstellingen organiseren. Deze voorstellingen mogen zich in een goede belangstelling verheugen. Een andere nieuwe locatie met een onderscheidend cultureel aanbod is de Theaterkerk Nes. Hier worden culturele evenementen georganiseerd die zich onderscheiden van het gebruikelijke aanbod in de gemeente/regio. Ook wordt vanuit de Theaterkerk Nes op inspirerende wijze samengewerkt met gemeentelijke, provinciale en landelijk opererende instellingen en cultuurmakers. De huidige verdeling van de financiële middelen is nog gestoeld op de situatie dat vrijwel alleen in Dokkum theatervoorstellingen worden georganiseerd. Maar dat is niet langer het geval zoals hierboven is aangegeven. Voorstellingen in de dorpen komen op grond van de nieuwe subsidieregeling Keunst en Kultuer weliswaar in aanmerking voor een subsidie, maar dat is een zeer bescheiden bijdrage. De subsidie voor Theater Sense is een begrotingssubsidie. •

•

De actuele situatie van podia in Noardeast – Fryslân vraagt herverdeling van subsidiemiddelen. Uitgaande van het bestaande budget betekent dit dat de subsidie voor Theater Sense substantieel wordt verlaagd en dat uit de middelen die hierdoor vrijkomen een passende structurele subsidie voor de activiteiten in de Theaterkerk Nes wordt gefinancierd en de bijdrage aan de culturele activiteiten in de MFA’s en andere locaties kan worden verhoogd.

Bibliotheekwerk De bibliotheek is een laagdrempelige voorziening met een breed aanbod dat verder strekt dan het uitlenen van boeken. De bibliotheek ontwikkelt zich tot een trefpunt voor activiteiten op het gebied van leesbevordering, laaggeletterdheid, digitale geletterdheid, cultuureducatie, ontmoeting en emancipatie en als digitaal overheidsloket. Stichting Bibliotheken Noord Friesland ( BNF) is in 28 basisscholen in Noardeast Fryslân actief aanwezig met een schoolbibliotheek. •

•

De betekenis van de educatieve en ondersteunende activiteiten leiden mogelijk tot het beleidsmatig onderbrengen van de bibliotheek bij het team Meidwaan en Soarch. Omdat het bibliotheekwerk steeds meer activiteiten ontwikkelt die gericht zijn op participatie (o.a. inzet bestrijding laaggeletterdheid, Informatiepunt digitale overheid) kijken wij in 2021/2022 naar een mogelijke overlap met activiteiten die worden uitgevoerd door welzijnsinstelling het Bolwerk. Dit kan leiden tot een heroverweging van de subsidie aan BNF.

Streekargyf Het Streekargyf bewaart en behoedt de archieven ouder dan 20 jaar van de gemeente Noardeast-Fryslân en de rechtsvoorgangers daarvan. Het Streekargyf beschikt daarnaast over een grote collectie foto’s en over een bibliotheekcollectie van bijna alle boeken die over de regio zijn geschreven. Ook worden er archieven van

11

instanties, bedrijven en particulieren bewaard. Het Streekargyf werkt aan digitalisering en verbetering van de toegankelijkheid van de collecties. Het Streekargyf biedt de mogelijkheid kennis te nemen van de regionale (cultuur-) historie. Daarmee draagt het bij aan het vergroten van de betrokkenheid van inwoners bij de eigen woonomgeving en versterking van de Noordoost – Friese identiteit.

ook vanwege de ontmoeting. Verenigingen leveren een waardevolle bijdrage aan het sociale klimaat in de gemeente. Dat geldt ook voor andere, meer projectmatig culturele activiteiten. We vinden het belangrijk dat ze er zijn en vitaal blijven. Vertegenwoordigers van de verenigingen geven aan behoefte te hebben aan onderlinge samenwerking en afstemming. •

•

•

•

Intensiveren van de samenwerking tussen het streekarchief en stichting Musea Noordoost Fryslân. Het streekarchief gaat in samenwerking met de stichting bibliotheken Noord Fryslân lezingen over cultuur-)historische onderwerpen organiseren. Het streekarchief wil op gezette tijden een tentoonstelling organiseren.

Cultuureducatie De basisscholen zijn de belangrijkste locatie voor cultuureducatie. Op 34 van de 37 basisscholen in de gemeente verzorgen docenten van Opus3 en Cultuurcentrum de Wâldsang structureel muzieklessen. Opus3 werkt samen met een cultuurcoördinator aan verbreding van het cultuuraanbod in de basisscholen als vervolg op het succesvolle UurCultuur. De musea in de gemeente bieden ook een educatief programma aan. Daarvan kan meer gebruik worden gemaakt. • • • •

Verbreding cultuuraanbod in het basisonderwijs verder ontwikkelen. Hiervoor met Opus3 nieuwe, breder georiënteerde prestatienormen overeen te komen. Binnen het budget van Opus3 middelen voor een breed cultuuraanbod te bestemmen. Het educatieve aanbod van de musea in de gemeente als vast onderdeel laten opnemen in het brede cultuureducatie aanbod voor het basisonderwijs.

Verenigingen voor amateuristische kunstbeoefening Veel inwoners van onze gemeente zijn actief in zang-, muziek- en toneel- en andere culturele verenigingen. Om wat ze daar gezamenlijk doen en beleven, maar

De gemeente Noardeast – Fryslân nodigt verenigingen uit voor deelname aan het cultuurplatform.

Evenementen Omdat kunst en cultuur en evenementen nauw met elkaar zijn verbonden, noemen we evenementen ook op deze plaats. Evenementen maken Noardeast Fryslân tot een bruisende gemeente. Denk aan de Admiraliteitsdagen in Dokkum en de Iepenloftspullen in verschillende dorpen. In 2020 is nieuw Evenementenbeleid vastgesteld. Hierin zijn kaders voor de organisatoren gesteld en is er een subsidieregeling voor evenementen in het leven geroepen.

Arcadia 2022 en 2025 De organisatie van Leeuwarden-Fryslân 2018 brengt in 2022 de eerste editie van de triënnale Arcadia. Dit vervolg op LF2018 bestaat uit een 100 dagen durend cultureel programma. Arcadia vraagt hiermee aandacht voor de toekomst van mienskip, landschap en erfgoed in Fryslân. Honderd zomerdagen krijgen makers en doeners die de wereld willen veranderen een podium. Een provincie breed mienskipsprogramma dat gaat over ijsbanen, klimaatverandering, en zelf en samen doen, is een belangrijk onderdeel van Arcadia. Dit programma wordt gerealiseerd met vrijwilligers, kunstenaars en een creatief netwerk uit Nederland en Europa. De tweede editie van Arcadia is in 2025. •

•

Aanvullend op de evenementen die er al zijn, zijn nieuwe culturele evenementen, maar ook festivals welkom. Arcadia ondersteunen in het leggen van contacten met de dorpen en zo nodig activiteiten die in dit kader worden georganiseerd financieel steunen.

12

Filmhuizen Noardeast Fryslântelt actieve filmhuizen in Burdaard, Dokkum, Kollum en Holwerd. Ze worden gerund door vrijwilligers. Het bezoeken van een filmhuisvoorstelling is een relatief laagdrempelige culturele activiteit. Hiermee kunnen ook culturele minderheden, nieuwkomers en andere bijzondere doelgroepen worden bereikt. Kunst in de openbare ruimte Kunst in de openbare ruimte maakt onze leefomgeving mooier, kan het historisch bewustzijn versterken en draagt bij aan de identiteit van onze gemeente. In het recente verleden was de gemeente als initiatiefnemer eigenaar en beheerder van de kunstobjecten in de openbare ruimte. Maar de laatste jaren komt kunst in de openbare ruimte vooral tot stand door initiatieven van inwoners (- groepen). Een goede ontwikkeling. En de initiatieven gelden niet alleen driedimensionale kunst, maar ook street-art in de vorm van muurschilderingen. Momenteel telt Noardeast Fryslân circa 100 kunstwerken in de openbare ruimte. Hiervan zijn de meeste eigendom van de gemeente.

De gemeente werkt mee aan de realisatie van een driedimensionaal kunstwerk op voorwaarde dat: • er draagvlak is onder de inwoners van het dorp of de wijk; • wanneer het kunstwerk wordt gerealiseerd op gemeentegrond een opstalrecht wordt gevestigd waardoor de initiatiefnemers eigenaar worden van het kunstwerk; • de initiatiefnemers voor beheer en onderhoud zorgen. De gemeente werkt mee aan de realisatie van streetart op voorwaarde dat: • er draagvlak is onder de inwoners van de wijk/buurt of dorp.

Media Onafhankelijke en kwalitatieve journalistieke media zijn voor het goed functioneren van onze samenleving onmisbaar. Op lokale schaal hebben we het dan over de regionale krant, de huis-aan-huis-bladen en streekomroep RTV NOF. Voor de laatste geldt dat in 2020 het

13

gebruik van social media en het mobiel bezoek aan de website van enorm is gestegen. RTV NOF heeft op twitter meer dan 8.900 volgers, op Facebook ruim 17.000 vrienden en via Instagram 6.100 volgers. Dat is in een relatief dun bevolkt gebied een hoog bereik. Via een medium als Instagram worden veel jongeren bereikt. De online community heeft 45.000 leden.

•

•

• Kunstenaars Kunstenaars inspireren elkaar. De interdisciplinaire samenwerking in de Groen van Prinstererschool in Dokkum is daar een goed voorbeeld van. Maar in Noardeast Fryslân zijn weinig gemeenschappelijke ruimtes beschikbaar als broedplaats voor nieuw talent, gezamenlijke werkruimte of voor het organiseren van tentoonstellingen. Kunstexposities leveren een waardevolle bijdrage aan de aantrekkelijkheid van de (binnen)stad en de centra van de dorpen. Natuurlijk hebben kunstenaars hierin ook een eigen verantwoordelijkheid. Maar de gemeente kan ze ondersteunen en mogelijk faciliteren bij de zoektocht naar geschikte ruimtes. •

•

Onderzoek met de collega’s van vastgoed naar de mogelijkheid van (tijdelijke) inzet van vastgoed uit de eigen gemeentelijke portefeuille als culturele broedplaats en/of expositieruimte. In overleg met (vastgoed-) eigenaren de mogelijkheden van (semi-) permanente invulling voor leegstaande winkelpanden, kerken en ander onroerend goed in beeld brengen.

Jongeren In de gemeente Noardeast Fryslân zijn de culturele ontspanningsmogelijkheden voor jongeren beperkt. Twee (oefen-) poppodia met beperkte openingstijden, één hardrock festival en geen evenementen speciaal gericht op de jeugd. Bij voorkeur in overleg met de jongeren zelf. Wij realiseren ons dat de leefwereld van jongeren zeer veranderlijk is. Eventuele belemmeringen voor deelname aan culturele activiteiten moeten zo veel mogelijk weggenomen worden. Een deel van de jongeren is zelf actief op het gebied van cultuur. Vooral muziek, dansen en toneel zijn activiteiten waar jongeren actief aan deelnemen. Het grootste aanbod van culturele activiteiten voor kinderen tot 13 jaar loopt via de basisscholen. De muzieklessen die Opus3 zowel in de vrije tijd als via de basisscholen aanbiedt hebben een behoorlijke deelname vanuit de jeugd. •

Onbeperkte kunst en cultuur Samen met kunstenaars, kunst- en cultuurorganisaties en de zorg- en welzijnsorganisaties wil de gemeente Noardeast-Fryslân kunst en cultuur toegankelijk maken voor iedereen. Vooral vanuit het sociaal domein worden initiatieven opgezet om drempels te slechten. Letterlijk en figuurlijk.

De gemeente vraagt in overleggen met de (gesubsidieerde) culturele instellingen aandacht voor de toegankelijkheid van de accommodaties en activiteiten. Het cultuurplatform gebruiken om het belang van onbeperkte kunst en cultuur breed onder de aandacht van het culturele veld te brengen. In team Mienskip ambtelijke tijd beschikbaar stellen om samen met collega’s van Meidwaan en Soarch te werken aan kunst en cultuur vóór en dóór iedereen.

Samen met jongeren en het jongerenwerk inzetten op een breder en aantrekkelijke cultureel aanbod voor de jeugd in Noardeast Fryslân.

14

Recreatie en Toerisme Dokkum Een gezellige en aantrekkelijke stedelijke kern is goed voor de hele plattelandsgemeente Noardeast Fryslân. We willen een binnenstad die er goed uitziet, waar mensen zich thuis voelen en graag naar toe komen ook als door veranderend koopgedrag het winkeloppervlak verder afneemt. Met incidentele en terugkerende culturele activiteiten kan de aantrekkelijkheid van de binnenstad van Dokkum versterkt worden. Sense of Place Langs de Waddenkust is het project Sense of Place al sinds enige jaren in ontwikkeling. Sense of Place maakt met culturele landschapsprojecten de unieke waarden van natuur, landschap en cultuurhistorie van het bijzondere UNESCO werelderfgoed Waddengebied zichtbaar voor een breder publiek. De regio krijgt hiermee een economische en sociaal-maatschappelijke impuls. Sense of Place initieert zelf projecten, maar ondersteunt ook de initiatieven van lokale gemeenschappen en helpt

deze te realiseren. De projecten hebben respect voor de cultuur en natuur van het gebied en vertellen het verhaal van de locatie en het landschap. Het belang van kunst en cultuur onder de aandacht brengen van o.a. Stadsmarketing Dokkum, stichting Regio Marketing en Toerisme ( RMT), Stichting Markant Friesland en Merk Fryslân. •

•

•

In het stadsmarketingprogramma voor Dokkum wordt expliciet aandacht besteed aan kunst en cultuur. De gemeente Noardeast Fryslân levert door ambtelijke inzet een bijdrage aan de realisering van de landschapsprojecten in het Noardeast Fryske deel van de Waddenkust. Indien mogelijk levert de gemeente NoardeastFryslân een financiële bijdrage aan de realisering van de landschapsprojecten in het Noardeast Fryske deel van de Waddenkust.

15

5. financiën Huidig budget Het budget voor Kunst en Cultuur is in 2021 ongeveer 2,4 miljoen euro. De gesubsidieerde instellingen die gehuisvest zijn in gemeentelijk vastgoed (museum Dokkum, museum Kollum, stichting Bibliotheken Noord Fryslân en Fiskershúskes deels) krijgen in de subsidie de huurkosten meegefinancierd. Deze instellingen betalen in totaal rond € 139.000,- als huur terug aan de gemeente.

Begroting Kunst en Cultuur 2021 Noardeast Fryslân in beeld Bibliotheek

€

962.000

40%

Muziekonderwijs

€

843.957

35%

Kunst en Cultuuractiviteiten

€

203.762

9%

Musea

€

356.234

15%

Lokale omroep

€

26.030

1%

Totaal

€ 2.391.983

100%

16

Dekking post-corona stimuleringsfonds Kunst en Cultuur Noardeast Fryslân Voor de instandhouding van de lokale culturele infrastructuur tijdens de coronaperiode, heeft de gemeente Noardeast Fryslân tweemaal een compensatiebedrag van het Rijk ontvangen. In 2020 € 273.000,- en in 2021 € 342.000,-. In 2020 is op basis van een speciaal ingestelde subsidieregeling € 208.000,- uitgekeerd aan culturele instellingen en verenigingen in de gemeente. In 2021 is het tweede compensatiebedrag breder beschikbaar gesteld. Ook sportverenigingen en vrijwilligersorganisaties jeugd konden tot 1 oktober 2021 een beroep op een bijdrage uit dit budget. Tot 1 oktober 2021 is op basis van een subsidieregeling € 168.721,- uitgekeerd aan deze drie doelgroepen. Daarnaast hebben twee grote activiteiten buiten de subsidieregeling om samen een subsidie ad € 130.000,- ten laste van het coronacompensatiebudget Cultuur ontvangen. In het derde kwartaal van 2021 krijgt Noardeast- Fryslân nog een compensatiebedrag van € 137.000,- van het rijk voor steun aan de culturele sector en dorpshuizen. Daarvan is € 115.000,- bestemd voor cultuur. Het restant van 2020 en de resterende en nieuwe middelen uit 2021, samen € 247.164,- bieden voldoende financiële ruimte om gedurende drie jaar jaarlijks € 75.000,- extra beschikbaar te stellen voor het stimuleringsfonds Kunst en Cultuur.

17

bijlage 1, Overzicht verleende subsidies 2020 en 2021

18

19

Foto’s: Nanne Nicolai