Bylage 2.1 fan ynfieringsplan - Advys kommisje Nammejouwing

Memo Aan

:

Aukje Dijkstra

Van

:

Marcel Terpstra

CC

:

commissie naamgeving

Datum

:

17 mei 2021

Betreft

:

advies schrijfwijze Friese woonplaatsnamen

Bijlage

:

Zaaknr. :

Z301043-2021

Inleiding In september 2020 heeft de gemeenteraad besloten om de woonplaatsnamen in de gemeente NoardeastFryslân in de Friese taal vast te stellen. De commissie naamgeving is daarom gevraagd te adviseren over de naamgeving van de Friese benaming van de woonplaatsen in de gemeente. Hierbij heeft de commissie zich beperkt tot de vraag: Hoe luiden die en wat is de schrijfwijze? De commissie heeft zich beperkt tot de namen van de woonplaatsen. Uitzondering is het buurtschap Oostmahorn. De commissie adviseert ook over deze naam omdat ook het dorp Oostmahorn door de gemeente naar haar voorkeur voor een Nederlandse of Friese naam is gevraagd. In het overzicht zijn de huidige (voornamelijk Nederlandstalige) en Friese schrijfwijzen van de woonplaatsen weergegeven. De namen in het groen zijn al in de Friese taal vastgesteld of worden in beide talen op dezelfde manier geschreven. Bij de in rood weergegeven namen verschillen de Nederlandse en Friese schrijfwijze. Hierbij moet worden opgemerkt dat de woonplaatsen in voormalig Ferwerderadiel in 2000 al in het Fries zijn vastgesteld. Indien het college besluit tot invoering van Friese namen, adviseert de commissie het college om de namen in de tweede kolom te gebruiken als Friese woonplaatsnaam. Bij de woonplaatsen Augsbuurt en Kollumerpomp is de commissie van mening dat er twee Friese benamingen mogelijk zijn.

Dit geldt ook voor het buurtschap Oostmahorn. Ook hier is de commissie van mening dat twee Friese benamingen mogelijk zijn. In deze drie gevallen heeft de commissie geen voorkeur voor één van de twee Friese namen. Beide namen zijn in deze gevallen juist en kunnen gebruikt worden als Friese woonplaatsnaam. Bij deze memo is voor deze gevallen nog de nodige aanvullende informatie gevoegd.

-1-

Vastgestelde woonplaatsnaam Aalsum Anjum Augsbuurt Blije Bornwird Brantgum Burdaard Burum Dokkum Ee Engwierum Ferwert Foudgum Ginnum Hallum Hantum Hantumeruitburen Hantumhuizen Hegebeintum Hiaure Holwerd Jannum Jislum Jouswier Kollum Kollumerpomp Kollumerzwaag Lichtaard Lioessens Marrum Metslawier Moddergat Morra Munnekezijl Nes Niawier Oosternijkerk Oostmahorn Oostrum Oudwoude Paesens Raard Reitsum Ternaard Triemen Veenklooster Waaxens Wânswert Warfstermolen Westergeest Wetsens Wierum Zwagerbosch

Advies Friese woonplaatsnaam Ealsum Eanjum Augsbuert-Lytsewâld Lytsewâld Blije Boarnwert Brantgum Burdaard Boerum Dokkum Ie Ingwierrum Ferwert Foudgum Ginnum Hallum Hantum Hantumerútbuorren Hantumhuzen Hegebeintum De Lytse Jouwer Holwert Jannum Jislum Jouswier Kollum Kollumerpomp De Pomp Kollumersweach Lichtaard Ljussens Marrum Mitselwier Moddergat Moarre Muntsjesyl Nes Nijewier Easternijtsjerk De Skâns-Oostmahorn De Skâns Eastrum Aldwâld Peazens Raard Reitsum Ternaard De Trieme Feankleaster Waaksens Wânswert Warfstermûne Westergeast Wetsens Wierum Sweagerbosk

-2-

Augsbuurt-Lytsewâld Uniek geval: oud kerkdorp met twee totaal verschillende namen. De grietenijkaart van Kollumerland in de atlas van Schotanus (in druk verschenen in 1718) vermeldt (in het Nederlands): Ausbuir off Lutkewoude. Evenzo de grietenijkaart van Kollumerland in de atlas van Eekhoff (kaart uit 1846): Augsbuurt of Lutkewoude. In 1958 meldt de Encyclopedie van Friesland: Augsbuur (Fries Ausbûr) of Lutjewoude (Fries Lytsewâld). De gemeente Kollumerland gebruikte alleen de Nederlandse vorm Augsbuurt. In 1984 publiceerde de Fryske Akademy een (niet-officiële) lijst Plaknammen yn Fryslân. Daarin werd Augsbuurt opgegeven als de Nederlandse naam en Lytsewâld als de Friese naam. In 1995 werden in de gemeente Kollumerland de Friese plaatsnamen – onder de Nederlandse – op de plaatsnaamborden opgenomen. De raad moest toen de Friestalige vorm van de dorpsnamen vastleggen. Daarbij werd als Friestalige vorm, conform de lijst van de Fryske Akademy, vastgesteld: Lytsewâld. Deze werd vervolgens ook op het plaatsnaambord opgenomen. Wat ook in de beschouwing moet worden betrokken is dat dit kerkdorp deels gelegen is op de klei, terwijl het andere (westelijke) deel wordt gevormd door een woudenontginningsgebied (herkenbaar aan de afwijkende verkaveling). In het eerste deel wordt vanouds vooral Kollumers gesproken, in het laatste Fries.

Dit dorp ligt dus tevens aan beide kanten van de taalgrens.

Kollumerpomp – De Pomp Kollumerpomp wordt ter plaatse meestal kortweg De Pomp genoemd. Dit wordt aangevoeld als de naam in het eigen dorpsdialect (het Pompsters). In de lijst Plaknammen yn Fryslân van de Fryske Akademy wordt Kollumerpomp opgegeven als de Nederlandse en óók als de Friese naam, met als variant in het Fries De Pomp. In 1995 is op verzoek vanuit het dorp op het straatnaambord onder de naam Kollumerpomp de vorm De Pomp geplaatst.

Oostmahorn – De Skâns De naam ontbreekt de naam in de lijst Plaknammen yn Fryslân. Reden hiervoor is dat aan het buurtschap Oostmahorn pas in november 2007 de dorpsstatus is toegekend. De grietenijkaart van Oostdongeradeel in de atlas van Schotanus (in druk verschenen in 1718) vermeldt: Schans Oostmahorn, de grietenijkaart van Oostdongeradeel in de atlas van Eekhoff (kaart uit 1855): Oostmahorn Voorm. Schans. In 1958 meldt de Encyclopedie van Friesland: Oostmahorn (Fries: Oastmahorn; plaatselijk: De Skâns). Als Friese vorm is overigens Eastmahorn gangbaarder dan Oastmahorn (blijkens Google). De vanouds alleen plaatselijk gebruikte naam De Skâns is in 2007 door de gemeente Dongeradeel vastgesteld als de Friese naam voor Oostmahorn. De naam De Skâns werd in overleg met het bestuur van de vereniging voor dorpsbelang Oostmahorn en op advies van de commissie naamgeving vastgesteld. Daarom vermeldt het plaatsnaambord: Oostmahorn en daaronder De Skâns.

-3-