Bijlage - Strategisch beleidskader Welzijn

2

Coalitieakkoord 2022-2026 De gemeente Noardeast-Fryslân heeft ‘zorg’ gesplitst in drie programma’s, namelijk Zorg en Welzijn, Zorg en Onderwijs, Zorg en Wonen. Deze opdracht om te komen tot een duidelijk welzijnsbeleid valt onder het programma Zorg en Welzijn. Binnen het programma Zorg en Welzijn zijn een aantal onderwerpen geformuleerd die de huidige coalitie wil stimuleren, uitbreiden en bevorderen: • De samenwerking tussen Zorg en Onderwijs. • Een gevarieerd Wonen en Zorg aanbod. • Uitbreiden Partnerschap met Dokwurk. • Gezondheid en Welzijn middels een gemeenschapsaanpak. • Talentonwikkeling en het opzetten en faciliteren van netwerken. • De doorontwikkeling Aanpak armoede. In het coalitieakkoord wordt benadrukt dat welzijn een belangrijke partner is om zorg duurzaam, bereikbaar en betaalbaar te houden. Door samen te werken, duidelijke afspraken te maken met aandacht voor preventie kunnen ambities waar worden gemaakt én kunnen we de zorg betaalbaar houden. Inwoners die gebruik maken van zorg en bijbehorende voorzieningen moeten hier op eenvoudige wijze gebruik van kunnen maken. Zorg moet dichtbij zijn en er moet efficiënt gewerkt worden met de benodigde budgetten. Welzijnsorganisatie hebben hierin een sleutelrol. Door een betere verbinding van zorg met het onderwijs, welzijnsinstellingen en huisartsen worden veel kosten bespaard.

De eerste stappen in die verbinding zijn gezet en moeten versneld worden voortgezet om tot laagdrempelige, betaalbare en toekomstbestendige zorg te komen. In het zorg- en welzijnsbeleid moet toenemende vereenzaming onder inwoners (van alle leeftijden) meer aandacht krijgen. De gemeente zal de samenwerking met dorpsbelangen, woningbouwcorporaties, welzijnswerkers en -voorzieningen in de kernen en initiatieven op het gebied van mienskipssoarch (waarbij mensen elkaar ondersteunen) stimuleren en steunen. De gemeente zet zich samen met Bolwerk en Timpaan in voor welzijnsactiviteiten die preventieve en laagdrempelige zorg en begeleiding bieden. Ook dat kan kosten in het Sociaal Domein terugbrengen, zonder dat het welzijn van inwoners in gevaar komt.

30 Het gezondheidsbeleid en welzijnsbeleid zal meer volgens het IJslands model vorm worden gegeven. Doel daarvan is een stimulerende en gezonde omgeving te creëren waarin jongeren veilig kunnen opgroeien. Ontmoeting is van essentieel belang. Op lokaal niveau worden acties, interventies en maatregelen opgesteld en ingezet om het welzijn in brede zin onder jongeren te stimuleren. Sportverenigingen spelen hierin ook een belangrijke rol.

3 Fryske Mienskip Oanpak De Fryske Mienskip Oanpak (FMO) is gebaseerd op de uitgangspunten en het gedachtegoed van ‘opgroeien in een kansrijke omgeving’ en het IJslandse Preventie Model (IPM). Daar waar het IPM zich vooral toespitst op het voorkomen van middelengebruik onder jongeren, beoogt de Fryske Mienskip Oanpak gezondheidsproblemen in brede zin te voorkomen. Er wordt ingezet op bewegen en ontmoeten voor alle levensfasen, met activiteiten op het gebied van sport, muziek, kunst en vrijwilligerswerk. Allemaal geworteld in de lokale gemeenschap. Deze activiteiten dragen bij aan de sociale samenhang binnen de Friese Mienskip en bevorderen een gezonde leefstijl. Het welzijnswerk speelt in deze aanpak een cruciale rol. Zij bieden professionele ondersteuning en zorgen voor een laagdrempelige, lokale plek om elkaar te ontmoeten en om activiteiten te organiseren. De Fryske Mienskip Oanpak gaat uit van 10 werkzame bestanddelen. 1. Gericht op bewegen (gezonde leefstijl) en ontmoeten (sociale betrokkenheid en participatie). 2. Voor alle levensfasen (lyts, jong, grut en wiis). 3. Met activiteiten op het gebied van sport, muziek, kunst en vrijwilligerswerk. 4. Initiatief vanuit de lokale mienskip. 5. Met zoveel mogelijk belanghebbenden (breed draagvlak). 6. Professionele ondersteuning en lokale versterking van kennis en vaardigheden. 7.

Aansluiten bij en versterken van bestaande initiatieven en activiteiten. 8. Werken vanuit knooppunten (scholen, dorpshuizen en wijkcentra). 9. Financiering voor langere termijn (fondsenwerving) 10.Periodieke monitoring, evaluatie en bijsturing.

31

n

4 Visie GALA Het Gezond en Actief Leven Akkoord (hierna GALA) is een breed initiatief gericht op het bevorderen van een gezonde leefstijl in Nederland. Het akkoord richt zich op verschillende domeinen, waaronder voeding, beweging, roken, alcohol en mentale gezondheid. Een integrale aanpak is daarbij van groot belang om de verschillende domeinen met elkaar te verbinden en tot een samenhangend geheel te komen. Belangrijk doel van GALA is, om de beweging naar de voorkant te maken. Dus van ‘Zorg naar Gezondheid’ door te investeren in preventie. Hier komen landelijke middelen voor beschikbaar die zullen worden ingezet voor de uitvoering van deze taken. Een sterke, hechte en levendige mienskip, waar inwoners in goede gezondheid een gelukkig leven kunnen leiden in alle levensfases. Waarbij in samenwerking met de mienskip partijen zorg, welzijn, sport, cultuur en ondersteuning domein-overstijgend, duurzaam, betaalbaar en dichtbij organiseren, gericht op preventie.

5 Verbinding met Fries Integraal Zorgakkoord (FrIZa) Net als elke regio heeft Friesland recent een herijkt IZA regiobeeld opgeleverd. Op basis hiervan wordt een regioplan opgesteld waarin de regionale zorgpartijen vaststellen wat de belangrijkste prioritaire opgaven zijn en wat de afspraken zijn hoe deze opgaven gezamenlijk worden aangepakt. De transformatie naar (meer) preventie staat daarbij centraal. Het regioplan voor Friesland is uiterlijk eind 2023 klaar, maar moet daarna waarschijnlijk nog verder worden uitgewerkt. Bij het opstellen van het regioplan zoeken we verbinding met de rest van de provincie over onze aanpak: de Fryske Mienskip Oanpak - het versterken van de sociale basis. Binnen FrIZA en aan de provinciale bestuurstafel Seker en Sûn is afgesproken dat onze mienskipsaanpak de richting is die we de komende jaren met elkaar op willen gaan en een plek krijgt in het regioplan. Het nieuwe welzijnskader is de onderlegger voor deze aanpak en daarmee ook een basis voor een goede aansluiting bij (en het profiteren van) de provinciale ontwikkelingen. Het FrIZA biedt ons financiële kansen.

6 Verkenning - Wel-Zijn in Noardeast-Fryslân; naar een passend lokaal scenario In 2022 is een verkenning naar een passend lokaal scenario ‘Wel-Zijn in Noardeast-Fryslân’ uitgevoerd. Het college van B&W heeft eind januari 2023 ingestemd met de onderstaande aanbevelingen, die in begin 2023 ook aan de gemeenteraad zijn gepresenteerd: • Formuleer een gemeentelijk kader voor het welzijnsbeleid. • Richt een lokaal samenwerkingsplatform in. • Zorg voor balans in doelmatigheid en doeltreffendheid van het beleid. • Verstevig en herijk Het Bolwerk als enige, hernieuwde welzijnsorganisatie in Noardeast-Fryslân. • Zie af van een constructie waarbij de welzijnsorganisatie hoofdaannemer wordt van alle welzijnsactiviteiten. Met het voorliggende strategische beleidskader welzijn geven we uitvoering aan de aanbevelingen waar de gemeente voor aan zet is.

32 7 Lokale Inclusie Agenda Noardeast-Fryslân Op 3 oktober 2023 heeft het college ingestemd met de Lokale Inclusie Agenda 2023 – 2026. De Lokale Inclusie Agenda heeft tot doel om een inclusieve samenleving te bereiken. Daarnaast wordt met de uitvoering van de Agenda ook de aanpak van eenzaamheid meegenomen. Om te komen tot een inclusieve samenleving zijn een drietal zaken essentieel, namelijk: bewustwording, toegankelijkheid en ontmoeting. Om deze zaken te bereiken zijn doelen en actiepunten geformuleerd. De actiepunten zijn gericht op de verschillende doelgroepen: bestuur en medewerkers van de gemeente, externe partners: Coalitie Kom Erbij (en andere sociale partners) en inwoners: de mienskip. De komende jaren gaan we de actiepunten met medewerking van de gehele gemeentelijke organisatie, met externe partners en ervaringsdeskundigen uitvoeren. Het onderwerp ontmoeting uit de Lokale Inclusie Agenda staat ook centraal bij de Fryske Mienskip Oanpak.

IEDEREEN DOET MEE in Noardeast-Fryslân

33

BIJLAGE 2

n

Verkenning op het begrip welzijn Hieronder worden drie begrippen uitgewerkt waarmee het begrip welzijn nader wordt toegelicht. De drie begrippen zijn Welzijn, Welzijnswerk en Sociaal werk. Welzijn Welzijn is de mate waarin een individu naar eigen wens wil, kan en mag deelnemen aan de samenleving. ‘Het gaat goed’. Welzijn is een verzamelbegrip. Het gaat over woorden als (mentaal, sociaal en lichamelijk) welbevinden, meedoen, gezien worden, geluk, persoonlijke ontwikkeling en zingeving. Welzijn is persoonlijk en voor iedereen anders. Welzijnswerk 1. Maatschappelijke activiteiten en diensten gericht op het bevorderen van het welzijn van inwoners. 2. Geheel van maatschappelijke organisaties dat activiteiten gericht op het welzijn van inwoners verzorgt. Vanuit het welzijnswerk bieden professionals en vrijwilligers (tijdelijke) ondersteuning. Zodat (groepen) inwoners hun eigen leven (weer) op eigen wijze kunnen invullen, zij mee kunnen doen aan de samenleving en de leefbaarheid wordt bevorderd. Het welzijnswerk biedt een laagdrempelig platform waar inwoners vragen kunnen stellen. Het welzijnswerk heeft een belangrijke functie. Het bouwt nieuwe netwerken en versterkt bestaande netwerken tussen organisaties, professionals, inwoners, kernen en wijken. Ook speelt het welzijnswerk een belangrijke rol in het tijdig signaleren.

Zodat via preventie en interventie, gebruik van zwaardere zorg voorkomen kan worden. In de door ons gehanteerde 3. Per definitie valt zorg niet onder welzijnswerk. Wel staat het welzijnswerk idealiter in verbinding met de zorg. Zodat er, indien nodig, tijdig kan worden doorverwezen. Sociaal werk De beschrijving van welzijn en welzijnswerk zijn helder beschreven, maar er ontbreekt nog een definitie over welzijnswerk dat professioneel wordt vormgegeven. Het professioneel welzijnswerk oftewel het agogisch werk hebben wij nader geduid onder de term ‘sociaal werk’. Deze term sluit beter aan bij de afbakening van het begrip professioneel welzijnswerk en geeft beter weer welke activiteiten van het nieuwe professionele welzijnswerk worden gevraagd. De term sociaal werk betreft het agogisch werk oftewel het professioneel welzijnswerk. Definitie sociaal werk: ‘Sociaal werk is een op de praktijk gebaseerd beroep en een academische discipline die sociale verandering en ontwikkeling, sociale cohesie, empowerment en bevrijding van mensen bevordert. Principes van sociale rechtvaardigheid, mensenrechten, collectieve sociale verantwoordelijkheid en respect voor vormen van diversiteit staan centraal in het sociaal werk.

Onderbouwd door sociaalwerktheorieën, socialeen menswetenschappen en inheemse of lokale vormen van kennis, engageert sociaal werk mensen en structuren om problemen aan te pakken en welzijn te bevorderen’.

34

BIJLAGE 3

Gebruikte bronnen Bij het opstellen van dit beleidskader zijn voor het analyseren van de huidige situatie van de vier maatschappelijke opgaven de volgende bronnen gebruikt. • Onderzoek Gupta ‘Uitweg uit de schaarste’ – 16 mei 2022 • Friese Preventie Aanpak, Factsheets Gezondheid & Welzijn in Fryslân – 31 mei 2022 • Regionale monitor brede welvaart Noordoost Fryslân – maart 2022 • Regionale monitor brede welvaart, CBS 2022 • Gezondheidsmonitor GGD • Regiobeeld Fryslân – 4 juli 2023 • Regioplan Fryslân – 22 december 2023

35

n

n