Bijlage - Programmabegroting 2026 met bijlagen
Tekst van het document
2026
1
Inhoudsopgave Foarwurd.................................................................................................................................................. 4 Inleiding ................................................................................................................................................... 5 Programma 1 - Ynwenner en Bestjoer .................................................................................................. 12 Programma 2 - Mienskip ....................................................................................................................... 20 Programma 3- Soarch en Wolwêzen..................................................................................................... 28 Programma 4- Wurk, Bedriuw en Rekraasje ......................................................................................... 39 Programma 5- Wenjen en Omjouwing .................................................................................................. 49 Programma 6 - Iepenbiere Romte ......................................................................................................... 59 Algemiene dekkingsmiddels, overhead, VPB en onvoorzien ................................................................
66 Majeure projecten ................................................................................................................................ 72 Centrale huisvesting .......................................................................................................................... 72 Campus Kollum ................................................................................................................................. 73 MFC Burdaard ................................................................................................................................... 74 Scholenpark Dokkum ........................................................................................................................ 75 Noordelijke stadsentree ..................................................................................................................... 76 Harddraverspark ................................................................................................................................ 76 Súd Ie ................................................................................................................................................ 77 Klimaatplan ........................................................................................................................................
79 Mobiliteitsplan .................................................................................................................................... 79 Rondweg Wânswert .......................................................................................................................... 80 Paragrafen ............................................................................................................................................ 81 Paragraaf lokale heffingen ................................................................................................................. 81 Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing ....................................................................... 94 Paragraaf financiering ..................................................................................................................... 100 Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen .......................................................................................... 104 2
Paragraaf bedrijfsvoering ................................................................................................................. 111 Paragraaf Openbaarheid ..................................................................................................................115 Paragraaf verbonden partijen ...........................................................................................................116 Paragraaf grondbeleid ..................................................................................................................... 135 Financiële overzichten ...................................................................................................................... 141 Geprognotiseerde balans per 31 december .................................................................................... 141 De meerjarenbegroting 2026-2029 ................................................................................................. 142 Incidentele baten en lasten .............................................................................................................. 143 Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves ............................................................... 145 Overzicht baten en lasten per programma per taakveld .................................................................
146 Bijlagen ............................................................................................................................................... 148 Bijlage 01 Staat van investeringen .................................................................................................. 148 Bijlage 02 Reserves en voorzieningen ............................................................................................ 149 Bijlage 03 Staat van langlopende geldleningen .............................................................................. 152 Bijlage 04 Staat van gewaarborgde geldleningen ........................................................................... 154 Vaststellingsbesluit .............................................................................................................................. 156
3
Foarwurd Foar jo leit de programmabegrutting 2026. As wethâlder Finânsjes bin ik grutsk op'e koers dy't wy meiinoar útset hawwe. Nettsjinsteande de besunigings dy’t opnaam binne yn dizze begrutting en de ûnwissichheid oer de bydragen dy’t gemeenten de kommende jierren út Den Haach krije, by steat om koers te hâlden. Dat freget om skerpe karren en it lef om te ynvestearjen yn wat écht telt. Bestjoere is foarútsjen en antisipearje op wat moarn nedich is. Allinnich troch mei in langetermynblik te stjoeren, kinne wy ús gemeente duorsum fersterkje en bouwe oan in takomstbestindige Mienskip. Yn dizze programmabegrutting binne de besunigings ferwurke lykas foarsteld yn de kadernota. Dy besunigings binne nedich om ek foar de kommende jierren de finansjele basis op oarder te hâlden. Tagelyk steane wy foar maatskiplike opjeften dy’t krekt freegje om in stevige en op'e takomst rjochte ynvestearringsbasis. Tink bygelyks oan de needsaaklike ynvestearrings yn ûnderwiishúsfêsting en it behâld fan fitale lokale foarsjennings. Binnen it ramt fan de beheinde finansjele romte binne sekuere ôfwagings makke. In goeie tsjinstferliening stiet foarop, besunigje dogge wy wêr’t dat struktureel mooglik is. En wy ynvestearje yn dat wat needsaaklik is foar de leefberens en fearkrêft fan ús kearnen.
It is de keunst om skerp te stjoeren op ús langetermynambysjes, ek as de finansjele hoarizon soms ûndúdlik eaget. Dat freget om mienskiplik draachflak. Allinnich sa kinne we de beloften oan ús ynwenners wiermeitsje en koers hâlde. Lit ús mei-inoar de skouders derûnder sette en fan dizze begrutting it fûnemint meitsje foar in takomstbestindich Noardeast-Fryslân, want dat is wat ús ynwenners fertsjinje. Maaike Prins Wethâlder Finânsjes
4
Inleiding Kadernota 2026-2029 Op 3 juli 2025 heeft de Raad van gemeente Noardeast-Fryslân de kadernota 2026-2029 behandeld. Een kadernota waarbij de contouren van de begroting grotendeels de revue zijn gepasseerd. De gemeente heeft te maken met stijgende kosten in het Sociaal Domein, impact van kostenstijgingen organisatie breed door voortgaande inflatie, het meenemen van een bezuinigingsronde (Lijst A) en dalende Rijksbijdragen vanaf 2027. De uitkomst van deze kadernota was dat de eerste jaren een positief begrotingssaldo lieten zien en dat vanaf 2028 een structureel tekort zichtbaar werd. Met betrekking tot de bezuinigingslijst A uit de Kadernota 2026 is in deze begroting een toezegging van het college aan de Raad verwerkt (toezegging van 3 juli 2025) ten aanzien van de besteding van € 0,35 mln. voor statushouders: de gelden zullen worden aangewend ten behoeve van het inlopen van de achterstand op de wettelijke taakstelling. Begroting 2026-2029 De begroting die nu voor u ligt, laat grotendeels hetzelfde beeld zien als de Kadernota 2026-2029. De jaren 2026 en 2027 laten een positief saldo zien, vanaf het jaar 2028 is de begroting niet in evenwicht door jaarlijkse tekorten. Het verloop ziet er als volgt uit: Bedragen (x 1.000)
2026
2027
2028
2029
Exploitatiesaldo Kadernota 2026-2029
2.570
1.459
-3.017
-1.359
412
63
-241
-681
2.982
1.522
-3.258
-2.040
Mutaties t.o.v. Kadernota Primitieve begroting 2026-2029
Bij het onderdeel verschillenverklaring hieronder worden de afwijkingen ten opzichte van de kadernota toegelicht. De majeure projecten waar vanaf 2025 in het bijzonder op gerapporteerd wordt: - Harddraverspark - Súd Ie - MFC Burdaard - Noordelijke Stadsentree - Rondweg Wânswert - Campus Kollum - Scholenpark Dokkum - Klimaatplan - Centrale huisvesting - Mobiliteitsplan Uitgangspunten van de begroting Uitgangspunt voor de begroting 2026-2029 is de Kadernota 2026-2029. Na de Kadernota zijn er nog diverse mutaties geweest die van invloed zijn op het begrotingssaldo de komende jaren. Deze mutaties worden bij de verschillenverklaring hieronder toegelicht.
5
De provincie heeft als toezichthouder een wettelijke plicht om gemeentelijke begrotingen te toetsen op structureel en reëel evenwicht. De toets vindt eerst plaats op het begrotingsjaar 2026 en als deze niet in evenwicht is moet aangetoond worden dat het evenwicht uiterlijk in de laatste jaarschijf van de meerjarenraming wordt hersteld. Hierbij mag geen sprake zijn van een opschuivend meerjarenperspectief waarbij in de opvolgende begrotingen alleen de laatste jaarschijf sluit. Het is dus belangrijk om het eerst volgende begrotingsjaar structureel in evenwicht te hebben en te houden. Voor het financieel beleid wordt als uitgangspunt genomen dat er ruimte voor nieuw beleid aanwezig is, met als randvoorwaarde dat er sprake is van een structureel en reëel sluitende begroting en dat daarnaast de Algemene reserve gedurende de hele begrotingsperiode aan de minimum vastgestelde randvoorwaarde moet voldoen. Algemene technische - en financiële uitgangspunten De algemene technische uitgangspunten bij het opstellen van de begroting 2026 zijn: -
-
-
De raming van lasten en baten van bestaand beleid vindt plaats op basis van analyses en niet uitsluitend op basis van inflatie indexering. De raming van gemeentelijke bijdragen aan externe instanties vindt plaats op basis van de meest recente begrotingen van deze partijen. Voor de meerjarenbegroting wordt geraamd op basis van constante prijzen. Structurele lasten worden gedekt door structurele baten en incidentele baten zijn voornamelijk dekkingsmiddel voor incidentele lasten. De algemene reserves en de weerstandscapaciteit voldoen aan normen die zijn gebaseerd op een risicoanalyse zoals opgenomen in de paragraaf risicobeheersing en weerstandsvermogen. De financierings- en schuldpositie en het kasstroomsaldo voldoen aan de normen van de Economische Monetaire Unie (EMU) en de Wet HOF (Wet Houdbare Overheidsfinanciën). Door middel van de in de begroting opgenomen onderhoudsplannen wordt te allen tijde ruimte gelaten voor onderhoud van kapitaalgoederen in overeenstemming met de door de raad vastgelegde kwaliteitsniveaus. Vrijvallende kapitaallasten van vervangingsinvesteringen met betrekking tot de bedrijfsvoering blijven beschikbaar voor noodzakelijke vervangingen in de bedrijfsvoering.
De algemene financiële uitgangspunten bij het opstellen van de begroting 2026 (zoals besproken bij de behandeling van de Kadernota 2026-2029) zijn: -
Het streven naar een positief structureel begrotingssaldo, om jaarlijks 1 % van de gemiddelde baten te kunnen doteren aan de algemene reserve. Het streven naar een solvabiliteitsratio van 20% . Het streven naar een bovengrens van de netto schuldquote van 130%.
Bij het opstellen van de begroting wordt uitgegaan van de volgende technische parameters. Begrotingsparameter
Aan te houden waarde
Prijseffect bij interne budgetten (m.b.t. de leveringen binnen de gemeente)
Geen vaste aanpassingen, maximaal volgens de Prognose van de CPI (consumentenprijsindex) van het Centraal Bureau van de Statistiek (CBS) van maart 2025: 3,7%.
Prijseffect bij externe budgetten (uitgaven)
Geen vaste indexering, eveneens maximaal volgens de Prognose van de CPI (consumentenprijsindex) van het Centraal Bureau van de Statistiek (CBS) van maart 2025: 3,7%. 6
Rente % (voor interne verrekeningen: kosten kort geld, rekenrente reserves, kapitaallasten)
Uitgegaan wordt van het volgens BBV-bepalingen berekende omslagpercentage. Voor 2026 is deze vastgesteld op 1,38%
Cao-loonstijgingspercentage (betreft stijging bovenop periodieke loonstijging)
Gemeente CAO 2025-2027: 7%.
Uitgangspunten tariefbeleid 2026 In het hiernavolgende schema zijn de uitgangspunten voor de componenten van het tariefbeleid opgenomen. (Belasting)tarieven
Uitgangspunten
Onroerendezaakbelasting (OZB)
Inflatie indexatie OZB bedraagt 3,7% plus een verhoging van 5% (conform de Kadernota 2026).
Afvalstoffenheffing
100% kostendekkend, inclusief de component BTW– compensatie.
Rioolrechten
100% kostendekkend, inclusief de component BTW– compensatie.
Leges
Verhoging tarieven afhankelijk van kostenniveau, berekend op basis van het model opgesteld door de Adviesgroep Nederlandse Gemeenten (ANG-model).
Begraafrechten
Indexatie tarieven met 1,9%.
Tarieven sportaccommodaties (binnen– en buitensport)
Tarieven volgens vastgesteld beleidsplan.
Uitgangspunten beleidsindicatoren De uniforme set van beleidsindicatoren is voorgeschreven in het BBV. Hierin is aan de gemeenten opgelegd gebruik te maken van een basis set van beleidsindicatoren voor de begroting en de verantwoordingsstukken. Het doel hiervan is om de resultaten van beleidsmatige inspanningen van gemeenten beter inzichtelijk te maken en te kunnen vergelijken met het landelijke gemiddelde. De set van beleidsindicatoren is ondergebracht bij het betreffende programma binnen de begroting. Een klein aantal beleidsindicatoren, welke betrekking hebben op de eigen organisatie, worden door gemeenten zelf ingevuld. Voor de overige beleidsindicatoren dient gebruikt te worden gemaakt van de website www.waarstaatjegemeente.nl. Ook de definities van de diverse beleidsindicatoren worden op deze website nader toegelicht. Voor wat betreft de actualiteit van de maatstaven kunnen grote verschillen bestaan. Het jaar waarover wordt gerapporteerd staat bij de betreffende indicator vermeld. Resultaat begroting In de financiële overzichten vindt u een overzicht van de meerjarenbegroting 2026-2029 per programma (baten en lasten), inclusief reserve mutaties. Het structurele begrote resultaat over het jaar 2026 bedraagt een batig saldo van afgerond € 3 miljoen. 7
Verschillenverklaring: Ten opzichte van de Kadernota 2026-2029 wijkt de begroting af. In de volgende tabel worden deze wijzigingen weergegeven. Bedragen (x € 1.000)
2026
2027
2028
2029
Exploitatiesaldo Kadernota 2026-2029
2.570
1.459
-3.017
-1.359
412
63
-241
-681
2.982
1.522
-3.258
-2.040
Mutaties t.o.v. Kadernota Primitieve begroting 2026-2029
De mutaties ten opzichte van de kadernota zijn de volgende: Bedragen (x 1.000)
2026
2027
2028
2029
01 Extra indexatie zorgkosten (Jeugdzorg en WMO)
-485
-485
-485
-485
02 Hogere bijdrage gemeente aan SDF Leeuwarden
-90
-90
-90
-90
03 OZB (inflatie indexatie + 3,7 %)
477
477
477
477
04 Bouwleges (lagere raming aantallen aanvragen)
-75
-75
-75
-75
-96
-96
-96
-96
103
103
103
103
186
87
08 Bijstelling kapitaalslasten investeringen en bijstelling rentelasten
620
309
163
191
09 Dotatie voorziening verlofsparen
-175
-175
-175
-175
10 Verhoging verzekeringskosten WGA
-103
-103
-103
-103
11 Hogere bedrijfsvoeringskosten
-132
-132
-132
-132
12 Overige verschillen
183
243
171
-296
Totaal mutaties
412
63
-241
-681
Sociaal Domein
Belastingen en Leges
Programma 1 05 Hogere accountantskosten Programma 5 06 Lagere bijdrage gemeente aan de FUMO Programma 6 07 Bijstelling kapitaalslasten investeringen Algemiene Dekkingsmiddels - Overhead & Bedrijfsvoering
8
Toelichting 01. Extra indexatie zorgkosten De VNG heeft de Nederlandse gemeenten nadrukkelijk geadviseerd om voor het jaar 2026 een kosten indexatie toe te passen van 5,13 % voor de zorgbudgetten ten aanzien van Jeugdzorg en de WMO. In de kadernota 2026-2029 is een indexatie van 3,7 % verwerkt. Het verschil tussen het advies van VNG met de kadernota (+ 1,43 %) is structureel verwerkt in deze begroting. 02. Hogere bijdrage SDF Leeuwarden In deze begroting is de meest recente concept begroting 2026 van het SDF Leeuwarden verwerkt. Ook het SDF heeft te maken met inflatie en kostenstijgingen, met als gevolg een hogere bijdrage voor onze gemeente. 03.
OZB
In de begroting van 2026 is een structurele inflatie indexatie verwerkt van + 3,7% 04. Bouwleges De opbrengsten van bouwleges zijn naar beneden bijgesteld naar aanleiding van recente ramingen waarbij de aantallen verwachte aanvragen naar beneden zijn bijgesteld, gebaseerd op berekeningen uit het ANG-model en een analyse van de aantallen van de afgelopen jaren. 05. Hogere Accountantskosten Het boekjaar 2026 wordt opnieuw aanbesteed. De verhoging van de kosten is gebaseerd op voortgaande inflatie en kostenstijgingen van accountants dienstverlening. 06. Lagere bijdrage aan de FUMO In deze begroting is de meest recente begroting 2026 van de FUMO verwerkt. De FUMO geeft aan dat bezuinigingen en besparingen heeft geleid tot lagere bijdragen voor aangesloten gemeenten. Er is door het FUMO tevens aangegeven dat Rijksbeleid ten aanzien van robuustheid beleid in 2026 kan leiden tot hogere organisatiekosten bij de FUMO, aangezien er op dit moment geen nadere financiële informatie of impact kan worden gegeven door de FUMO, is dit een punt voor de tussentijdse rapportage in het jaar 2026. 07. en 08. Bijstelling kapitaalslasten investeringen en bijstelling van de rentelasten De kapitaallasten (afschrijvingskosten en rentelasten) zijn geactualiseerd na vaststelling van de jaarstukken 2024. De structurele effecten zijn meegenomen in deze begroting.
Er ontstaan voordelen door renteverschillen en uitstel of doorschuiven van geplande investeringen naar latere jaren. De voordelen zijn met name materieel in de jaren 2026 en 2027. 09. Dotatie voorziening verlofsparen De structurele dotatie aan de voorziening verlofsparen personeel vloeit voort uit de wettelijke verplichting van het BBV.
9
10. Verhoging verzekeringskosten WGA Deze extra kosten (werkgeverslasten) betreffen structurele lasten ten aanzien van de arbeidsongeschiktheidsverzekering voor het personeel ( Wet WGA). 11. Hogere bedrijfsvoeringsskosten Hogere ICT kosten (inflatie impact) en hogere kosten van tractie/ bestelauto's liggen ten grondslag aan deze bijstelling. 12. Overige verschillen Betreffen kleine onder- en overschrijdingen en afrondingen. Structureel begrotingssaldo Bedragen (x 1.000)
2026
2027
2028
2029
Lasten exclusief mutaties reserve
-187.194
-186.285
-188.458
-188.967
Baten exclusief mutaties reserve
186.119
186.234
184.425
186.204
-1.075
-51
-4.033
-2.763
Toevoegingen reserves
-179
-179
-179
-179
Onttrekkingen reserves
4.237
1.752
953
902
Geraamd resultaat
2.982
1.522
-3.258
-2.040
Incidentele lasten incl. incidentele toevoegingen reserves
-4.744
-1.376
-223
-173
Incidentele baten incl. incidentele onttrekkingen reserves
4.744
1.376
223
173
Structureel begrotingssaldo
2.982
1.522
-3.258
-2.040
Geraamd saldo van baten en lasten
Stand van de eenmalige middelen Algemene Reserve In het bijlagenboek van de begroting is de staat van reserves en voorzieningen opgenomen met de stand per 1 januari 2025 van de Algemene reserve van € 18,1 miljoen. Hierbij is rekening gehouden met de doorlopende verplichtingen uit 2024 en met onttrekkingen en toevoegingen in 2024. Het verwachte eindsaldo op transactiebasis per 31 december 2025, rekening houdend met de meerjarige mutaties, bedraagt € 9,3 miljoen. Met de geraamde onttrekkingen tot en met 2029, Kadernota 2026 wensen en de verwachte begrotingsresultaten tot en met 2029 eindigt de algemene reserve op een stand van afgerond € 4 miljoen per 31 december 2029. 10
Tabel Algemene Reserve : Bedragen (x 1.000)
2025
2026
2027
2028
2029
Beginstand per 1-1
18.194
9.316
8.759
9.409
6.082
Geraamde toevoegingen
2.233
0
0
0
0
Geraamde onttrekkingen
-12.767
-2.264
-872
-69
-69
Geraamd saldo toevoegingen / onttrekkingen
-10.534
-2.264
-872
-69
-69
Incidentele wensen Kadernota 2026
-1.275
Prognose begrotingsresultaat
1.656
2.982
1.522
-3.258
-2.040
Prognose eindstand per 31-12
9.316
8.759
9.409
6.082
3.973
Reserve Ontwikkelfonds Daarnaast heeft de gemeente de reserve Ontwikkelfonds waaruit ontwikkelimpulsen binnen onze gemeente kunnen worden bekostigd. In het bijlagenboek zijn alleen de daadwerkelijk door de Raad besloten onttrekkingen en toevoegingen meegenomen in de stand van de reserve. Naast de besluitvorming is bij de Ontwikkelreserve ook sprake van voornemens tot beslag op deze reserve: daarbij valt te denken aan Gebiedsgerichte ontwikkeling in de kuststrook, Noordelijke StadsentreePanwurk en MFC Burdaard. Als gevolg van deze voornemens dalen de beschikbare middelen naar verwachting tot ca. € 1,1 miljoen, deze € 1,1 miljoen kan worden bestemd voor de dekking van de incidentele lasten van Koningsdag 2026, hierover zal de Raad nog separaat een besluit nemen in 2025.
11
Programma 1 - Ynwenner en Bestjoer Waar gaat programma 1 'Ywenner en Bestjoer' over? Inleiding Met het motto ‘Samen, persoonlijk en in de buurt’ werkt de gemeente Noardeast-Fryslân aan haar dienstverlening. De gemeente stelt zich daarbij dienstbaar op. De afgelopen jaren is daarbij een lijn ingezet waarin de gemeente duidelijk, bereikbaar en betrouwbaar is. De gemeente wil deze lijn de komende jaren doortrekken door de dienstverlening verder te professionaliseren, efficiënter te maken en de kwaliteit te vergroten. Om dit te doen wordt de komende jaren de dienstverlening gemonitord en klantenprocessen efficiënter ingericht. We geven met energie invulling aan de missie en visie vanuit een krachtig samenspel tussen het bestuur, de samenleving van Noardeast-Fryslân en de organisatie. We streven er naar om dienstverlening en kwaliteit op maat te leveren aan bestuur, inwoners, partners en samenleving. Onze organisatie geeft uitvoering aan de ambities van de raad en is klaar voor de uitdagingen van de toekomst. Inwoners, bedrijven en klanten kunnen gemakkelijk met de gemeente in contact kunnen komen. We zetten meer digitale middelen in om communicatie te verbeteren. Daarnaast zijn we nog steeds via de gebruikelijke kanalen bereikbaar. Met de klantreismethode gaan we processen verbeteren zodat we de inwoner goed van dienst kunnen zijn.
Een klantreis is de visuele weergave van de weg die de klant aflegt bij de vraag om een dienst of product. Hierbij wordt ook gekeken naar digitale middelen om deze communicatie te verbeteren. Aan de hand van de klantreismethode processen verbeteren en efficiënt inrichten zodat de inwoner beter geholpen wordt. Een klantreis is de visuele weergave van de weg die de klant aflegt bij de aanschaf van een dienst of product. De gemeente zorgt samen met de politie en andere organisaties voor een veilige omgeving. Dit betekent dat inwoners zich veilig moeten voelen in hun buurt. De gemeente maakt regels en plannen hiervoor. Deze regels staan in de veiligheidsagenda ‘Mei elkoar foar feiligens’. In dit programma werkt de gemeente aan belangrijke onderwerpen, zoals jeugdoverlast georganiseerde criminaliteit, cyberweerbaarheid, crisisbeheersing, mensen met onbegrepen/verward gedrag, demonstraties en evenementenveiligheid. De gemeente Noardeast-Fryslân heeft een vriendschapsband met Crediton en Fulda. Dit is een internationale samenwerking. Deze samenwerking heeft potentie en de komende jaren wordt gewerkt aan het benutten van deze potentie. Bestaande verbindingen worden daarbij uitgebouwd en nieuwe kansen worden benut.
Hoofddoelstelling De gemeente Noardeast-Fryslân is een resultaatgerichte organisatie met focus op klantgerichte dienstverlening, goed toegesneden op de toekomst en met als speerpunten het verbeteren van de dienstverlening, een veilige woon- en leefomgeving, een krachtig en eigentijds bestuur en een gezond financieel beleid voor de lange termijn.
12
101.1 Doel: Versterken professionele, efficiënte en kwalitatieve dienstverlening SMART-doelstelling 101.1-1: Centrale huisvesting: Optimalisatie gemeentehuis afgerond in 2028 Activiteit 101.1-1A: Het bestuurlijke deel van het gemeentehuis in Dokkum wordt vernieuwd en opgeknapt. In 2026 gaan we verder met het vernieuwen en opknappen van het bestuurlijke deel van het gemeentehuis. Dit gaat om bouwdelen A en B. We werken dan het ontwerp verder uit. Inhoud We zijn begonnen met het maken van een voorlopig ontwerp. Dit doen we op basis van het schetsontwerp dat er al is. Daarna maken we een definitief ontwerp. Met dit ontwerp vragen we ook de omgevingsvergunning aan. Als de vergunning is aangevraagd, starten we met de voorbereiding voor de aanbesteding. Dat betekent dat we op zoek gaan naar een aannemer en een installateur die het werk gaan uitvoeren. Planning In 2026 maken we het definitieve ontwerp en starten we de aanbesteding. Als de aannemer en installateur zijn gekozen, beginnen we met de sloop en nieuwbouw van bouwdeel B. Als bouwdeel B klaar is, starten we met de sloop en nieuwbouw van de bouwdelen A2 en A3. Ook voeren we groot onderhoud uit aan de monumentale delen van het gebouw, namelijk A1-1 en A1-2. Financiën Financiën (in tabelvorm) Omschrijving
€ (x 1.000)
Kadernota 2023: Bouwdeel A1 (rijksmonumenten) en A2
2.600
Bouwdeel B
5.700
Inrichting A en B
616
Raadsbesluit 18-09-2025 verhogen investeringskrediet
11.571
Actueel budget
20.487
Af: uitgaven (t/m 26-09-2025) Saldo
623 19.864
Toelichting: De begroting hierboven geldt voor de hele duur van het project. Het project loopt van 2024 tot en met 2028. Dat betekent dat alle uitgaven en verplichtingen in deze begroting horen bij deze periode van vier jaar. 13
SMART-doelstelling 101.1-2: Kwaliteitsslag op Dienstverlening Activiteit 101.1-2A: Invulling geven aan de aanbevelingen die volgen uit het programma dienstverlening In 2025 wordt het programma dienstverlening afgerond. Daarbij stellen we aanbevelingen vast die we vanaf 2026 uit gaan voeren. 102.1 Doel: Versterken veiligheidsgevoel inwoners leefomgeving, zowel thuis als in de openbare ruimte SMART-doelstelling 102.1-1: Uitvoering te geven aan het veiligheidsbeleid Mei elkoar foar Feiligens foar en mei de Mienskip Activiteit 102.1-1A: Crisisbeheersing en weerbaarheid Tijdens een crisis, zoals een pandemie, natuurramp of grote brand, moeten we goed voorbereid zijn. Daarom doen we het volgende: • We trainen en oefenen medewerkers voor verschillende taken. • We houden crisisoefeningen binnen de gemeente. • We zorgen dat onze procedures en werkwijzen actueel blijven. • We helpen inwoners om goed voorbereid te zijn bij een noodsituatie. 102.1-1B Aanpak jeugdoverlast Jeugdoverlast komt altijd voor. Denk aan jongeren die rondhangen, harde muziek draaien of alcohol en softdrugs gebruiken. Om dit aan te pakken, werken we samen met verschillende organisaties, zoals VNN, jongerenwerk, de politie en gemeenteafdelingen. Intern stemmen we goed af tussen het sociale en het veiligheidsdomein. Onze focus ligt op: • Een nieuwe samenwerking met middelbare scholen in de gemeente.
• Meer aandacht voor jongeren en hun omgeving (o.a. jeugdketen). • Boa’s met hart en verstand laten handhaven. 102.1-1C: Aanpak georganiseerde criminaliteit Ondermijnende criminaliteit heeft een negatieve invloed op de samenleving. Daarom werken we de komende jaren aan meer bewustwording, betere informatie en sterkere weerbaarheid voor burgers, ondernemers en de overheid. Ons plan van aanpak bevat onder andere: • Het invoeren en toepassen van het BIBOB-beleid, met een speciale coördinator. • Het uitvoeren van gezamenlijke controles, waarbij ook boa’s worden ingezet. 102.1-1D: Aanpak cybercriminaliteit De gemeente gaat investeren in cyberveiligheid. We willen voorkomen dat mensen en bedrijven slachtoffer worden van cybercriminaliteit. Ook bereiden we ons voor op cybercrisis en incidenten. Daarom starten we bewustwordingscampagnes. Deze zijn speciaal voor jongeren, ouderen en het midden- en kleinbedrijf (MKB), maar ook voor onze collega’s binnen de gemeente.
14
102.1-1E: Aanpak personen met onbegrepen/ verward gedrag/Maatschappelijke onrust De gemeente wil maatschappelijke onrust zo veel mogelijk voorkomen. Soms krijgen mensen niet op tijd hulp van een instantie. Daarom worden ze steeds vaker thuis behandeld. Dit kan zorgen voor meer overlast in huis en in de buurt. In zulke gevallen wordt de gemeente betrokken, bijvoorbeeld bij burenruzies of andere problemen. We werken aan een betere samenwerking tussen publieke en private organisaties. Demonstraties en/of manifestaties zijn ook vormen van maatschappelijke onrust. De gemeente heeft de taak om zowel de burger als de organisator hierin te voorzien van een veilige omgeving. 102.1-1F: Betrokkenheid Horeca en evenementen versterken De gemeente wil samenwerken met inwoners, organisatoren en ondernemers bij evenementen en in de horeca. We zorgen samen voor een veilige en goede omgeving. Daarom richten we ons op: • Het uitvoeren van het beleid voor evenementen en terrassen. • Het maken van een digitaal platform voor evenementen. • Het organiseren van een bijeenkomst voor horeca en evenementen. • Het inzetten van boa’s bij evenementen en in de horeca. 102.1-1G Stimuleren van een veilige jaarwisseling De gemeente wil zorgen voor een veilige jaarwisseling in de stad en dorpen. Daarom werken we samen met dorpen over carbidschieten en het organiseren van evenementen.
103.1 Doel: Versterken van de positie van de gemeente SMART-doelstelling 103.1-1: Versterken van de positie van de gemeente met regionale, provinciale en Europese netwerken én de internationale vriendschapsband met Fulda en Crediton. Activiteit 103.1-1A: In 2026 werken we samen met het vriendschapscomité "Fulda-Crediton" aan een versterking van de uitwisseling met Fulda en Crediton De inzet op de stedenband van de afgelopen tijd werpt zijn vruchten af. De uitwisseling, zoals elk jaar plaatsvindt, blijft gehandhaafd. Bij een toekenning van de Europese aanvraag van Town Twinning vindt er in 2026 extra uitwisseling plaats op basis van een programma. SMART-doelstelling 103.1-2: Aanpak Europa is gestart (conform startnotitie) Activiteit 103.1-2A: Deelname EuropaPact Fryslân De provincie en gemeenten werken samen richting Europa in het EuropaPact Fryslân. Doel daarvan is: • Fryslân internationaal te positioneren • de kennis van Europa te vergroten • inzicht te krijgen in projecten • subsidies daarvoor te verwerven. In 2028 vindt een evaluatie van deelname aan het EuropaPact Fryslân plaats. 15
103.1-2B: Europacoördinator aanstellen De aangestelde Europacoördinator is de spil in het stroomlijnen van de gemeentelijke werkzaamheden en kennis op Europees gebied. Dit om proactief in te spelen op gemeentelijke, regionale, provinciale, landelijke en Europese activiteiten.
Onderwerp beleidsdocumenten van Programma 1 Onderwerp beleidsdocumenten Versterken van netwerken Startnotitie Aanpak Europa (2024 Onderwerp beleidsdocumenten Dienstverlening Besturings- en organisatiefilosofie Noardeast-Fryslân (2025) Visie op dienstverlening 2025 Onderwerp beleidsdocumenten Veilige woon- en leefomgeving Veiligheidsagenda Noardeast-Fryslân: Mei elkoar foar Feiligens foar en mei de Mienskip 2024-2027 Regionaal Beleidsplan Veiligheid Noord-Nederland 2024 – 2027 (Politie) Beleidsplan Veiligheid 2023 - 2026 (Veiligheidsregio Fryslân) Samenwerkingsovereenkomst Veiligheidshuis Fryslân Convenant Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC) Beleidsregels bestuurlijke handhaving drugscriminaliteit (2024) Handhavingsarrangement met politie (2025) Evenementenbeleid gemeente Noardeast-Fryslân
Verbonden partijen van Programma 1 Verbonden partij
Bijdrage aan beleidsdoelstellingen
Veiligheidsregio Fryslân
Belangrijke partner bij het realiseren van een veilige woon- en leefomgeving.
Centrumregeling samenwerking Noardeast-Fryslân en Leeuwarden (Shared Servicecentrum Leeuwarden)
Het SSL garandeert en faciliteert de ICT- voorzieningen en – dienstverlening voor de gemeente Noardeast-Fryslân. Zij schept zoveel mogelijk de randvoorwaarden voor een efficiënte bedrijfsvoering en een klantgerichte en effectieve dienstverlening. 16
Uniforme beleidsindicatoren van Programma 1 Gemeente Uniforme beleidsindicatoren
Eenheid
Periode
Noardeast-
Nederland
Fryslân Formatie
Fte per 1.000 inwoners
2026
11,33
10,38*
Bezetting
Fte per 1.000 inwoners
2026
11,65
10,20*
Apparaatskosten
Kosten per inwoner
2026
1.193
n.v.t.
Externe inhuur
Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen
2026
2,50%
17,50%*
Verwijzingen Halt
Aantal per 10.000 jongeren
2024
5,00
9,00
Winkeldiefstallen
Aantal per 1.000 inwoners
2024
1,50
2,20
Geweldsmisdrijven
Aantal per 1.000 inwoners
2024
3,10
4,30
Diefstallen uit woning
Aantal per 1.000 inwoners
2024
0,70
1,20
Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)
Aantal per 1.000 inwoners
2024
3,60
5,70
* betreft percentage van 2024
17
Leeswijzer uniforme beleidsindicatoren Uniforme beleidsindicatoren
Toelichting
Bron
Formatie
Het gaat hier om de toegestane formatie in fte van het ambtelijk apparaat voor het begrotingsjaar op peildatum 1 januari, uitgedrukt in fte per 1.000 inwoners.
Eigen gegevens
Bezetting
Het gaat hier om het werkelijk aantal fte dat werkzaam is (inclusief boventallige werknemers), dus niet om de toegestane formatieve omvang uit het formatieplan. Het aantal fte wordt uitgedrukt per 1.000 inwoners.
Eigen gegevens
Apparaatskosten
Apparaatskosten (ofwel organisatiekosten) zijn de noodzakelijke financiële middelen voor het inzetten van personeel (salarissen), organisatie-, huisvestings-, materieel-, automatiseringskosten e.d. voor de uitvoering van de organisatorische taken.
Eigen begroting
Externe inhuur
Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen
Eigen begroting
Verwijzingen Halt
Het aantal verwijzingen Halt per 1.000 inwoners van 12 tot 18 jaar. Jongeren van 12 tot 18 jaar die een licht strafbaar vergrijp plegen, worden door de politie of leerplichtambtenaren naar Bureau Halt verwezen voor een passende Halt-straf. Zij krijgen leeropdrachten en er volgen gesprekken met de jongere en de ouders. Op deze manier kunnen jongeren rechtzetten wat zij fout hebben gedaan, zonder dat zij in aanraking komen met het Openbaar Ministerie.
Bureau Halt
Winkeldiefstallen
Het aantal winkeldiefstallen per 1.000 inwoners.
CBS
Geweldsmisdrijven
Het aantal geweldsmisdrijven per 1.000 inwoners. Voorbeelden hiervan zijn seksuele misdrijven, lichamelijk letsel door schuld, levensdelicten zoals moord en doodslag en dood en lichamelijk letsel door schuld (bedreiging, mishandeling, etc.)
CBS
Diefstallen uit woning
Het aantal diefstallen uit woningen per 1.000 inwoners.
CBS
Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)
Hieronder vallen brandstichting, alle vormen van vernieling en misdrijven tegen de openbare orde en het openbaar gezag. Voorbeelden van misdrijven tegen de openbare orde en tegen het openbaar gezag zijn opruiing, huis-, computer- en lokaalvredebreuk, deelneming aan een criminele of terroristische organisatie, openlijke geweldpleging, godslastering, discriminatie en het doen van een valse aangifte. Omdat het delict mensenhandel vaak onder dezelfde feitcode geregistreerd wordt als het delict mensensmokkel worden deze twee delicten samengeteld en weergegeven bij de gewelds- en seksuele misdrijven.
CBS
18
Overzicht baten en lasten Programma 1: Ynwenner en Bestjoer Bedragen x €1.000 Exploitatie
Primaire begroting 2026
Baten
1.108
Lasten
12.365
Gerealiseerd saldo van baten en lasten
-11.257
Onttrekkingen
198
Gerealiseerd resultaat
-11.059
Bezuinigingen Programma 1 Bedragen € (x 1.000)
Nr.
Naam bezuiniging
1.1
Budget telefoonkosten afromen naar jaarlijks actueel niveau
1.2
Schrappen inleenbudget inzake behandeling kapvergunningen ; werk herverdelen binnen bestaande formatie
Totaal budget
Bezuiniging
% van budget
Structureel
144
40
28%
Structureel
31
31
100%
Incidenteel/Structureel
19
Programma 2 - Mienskip Waar gaat programma 2 'Mienskip' over? Inleiding In Noardeast-Fryslân staan inwoner en samenleving centraal en gaan we uit van de leefwereld van de inwoners in onze samenleving. Dat past bij de veranderde rollen die overheid, inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties innemen. Verbondenheid, betrokkenheid en samenwerking zijn kernwoorden van dit programma. Onze gemeente kent een rijk verenigingsleven en sterke mienskipssin. Activiteiten op het gebied van sport en cultuur, al dan niet in verenigingsverband, verbindt mensen en vergroot de levendigheid van de dorpen. Het is daarom belangrijk initiatieven in de dorpen en wijken te blijven stimuleren en ondersteunen. Sport, muziek en cultuur dragen bij aan de sociale samenhang. Voor deze activiteiten zijn voorzieningen nodig: dorpshuizen, bibliotheken en sportaccommodaties. Deze voorzieningen moeten toekomstbestendig en duurzaam zijn, betaalbaar, bereikbaar en toegankelijk. Het onderwijs én de school als sociale plek in wijk en dorp zijn van groot belang in onze gemeente en dat willen we graag behouden. De gemeente heeft samen met de schoolbesturen een integraal huisvestingplan (IHP) ontwikkeld. Dit zal de komende jaren worden uitgevoerd. We stimuleren tegelijkertijd de samenwerking Onderwijs en Zorg, in lijn met de Fryske Mienskip Oanpak .
Als Fryske gemeente willen we onze eigen taal en de streektalen meer koesteren. De gemeente doet zelf meer om het Frysk een prominente plek te geven en ook in het onderwijs te stimuleren. Hoofddoelstelling Vitale gemeenschappen en de leefbaarheid van Noardeast-Fryslân versterken. 201.1 Doel: Meer sociale verbondenheid en gemeenschapszin door de zelforganisatie en eigen verantwoordelijkheid van inwoners te faciliteren SMART-doelstelling 201.1-1: Stimuleren en faciliteren van sociale activiteiten en sociale samenhang in de mienskip Activiteit 201.1-1A: Implementatie subsidievolg- en afhandelsysteem De gemeente werkt aan de verbetering van het subsidiebureau. Daarom komt er een nieuw systeem om subsidies beter te volgen en te beheren. De keuze en aankoop van dit systeem zijn eind 2024 tijdelijk stopgezet. Dit gebeurde samen met het project 'Doorontwikkeling Subsidiebureau'.
Na de zomer van 2025 gaat het project weer verder. Dan start de aanbesteding van het nieuwe systeem. De invoering van het systeem duurt waarschijnlijk heel 2026. Voor de aanschaf is één keer €50.000 gereserveerd. Voor beheer en onderhoud is elk jaar €30.000 beschikbaar. Tijdens de aanbesteding wordt duidelijk of dit genoeg is.
20
201.1-1C: Gemeentelijk vastgoed inzetten voor gebruik door kunstenaars of culturele activiteiten In de cultuurnota ' Kultuer tichtby, tichtby Kultuer' staat: "Onderzoek met de collega's van Vastgoed naar de mogelijkheid van ( tijdelijke) inzet van vastgoed uit de eigen gemeentelijke portefeuille als culturele broedplaats en/of expositieruimte'. 201.1-1D: Uitvoering Motie inzet middelen voor extra formatie om nieuwe functie(s) subsidie ambtenaar Deze motie is nu onderdeel van een groter project om het subsidiebureau verder te ontwikkelen. De gemeenteraad heeft één keer €500.000 gegeven om de motie uit te voeren. Met dit geld werkt de gemeente één jaar lang met een subsidieambtenaar. De subsidieambtenaar helpt inwoners en organisaties bij het aanvragen van subsidies en maakt subsidies bekender.
De functie start waarschijnlijk eind 2025. Halverwege 2026 bekijkt de gemeente of de proef goed werkt. Deze activiteiten passen binnen het beschikbare budget. Het is nog niet zeker of deze functie na de proef een vaste plek krijgt binnen de organisatie. SMART-doelstelling 201.1-2: Inwoners hebben meer mogelijkheden invloed uit te oefenen op hun eigen leefomgeving Activiteit 201.1-2A: Dorpen-en wijkenagenda’s opstellen (in samenhang met reeds bestaande visies, rapportages en werkwijzen) Wij ontwikkelen een Agenda Dorpen en Wijken. De agenda is bedoeld om: • • •
als gemeente beter zicht te krijgen op koppelkansen in de planning en uitvoering; inwoners beter te kunnen informeren; wensen binnen dorpen en wijken te verzamelen en te beoordelen.
201.1-2B: Uitvoering geven aan de subsidieregeling Dorpen en Wijken budget Voor 2026 is er geld gereserveerd voor het dorpen- en wijkenbudget. Eind 2025 of begin 2026 bekijkt de gemeente hoe goed deze regeling werkt. Als de gemeenteraad wil doorgaan met deze regeling, moet er opnieuw geld worden opgenomen in de begroting voor 2027 en de jaren daarna.
202.1 Doel: Verbeteren toekomstbestendigheid maatschappelijke voorzieningen SMART-doelstelling 202.1-1: De maatschappelijke voorzieningen voor sport, cultuur en ontmoeten zijn toekomstbestendig: duurzaam, betaalbaar, bereikbaar en toegankelijk Activiteit 202.1-1B: Uitvoeren aanpak MFC Burdaard In 2021 gaf het toenmalige bestuur van het MFC it Spektrum bij ons aan dat zij zorgen hadden over de toekomst van het MFC. De exploitatie was niet sluitend te krijgen door tegenvallende inkomsten en hoge kosten. Wij zijn een traject gestart om tot een oplossing te komen, zodat de basisvoorzieningen voor Burdaard en Jislum e.o. behouden blijven. 21
Financiën (in tabelvorm) Omschrijving
x € 1.000
2024: Onderzoeksbudget beschikbaar gesteld
30
2025: restant subsidiebudget MFC
24
2025: Vrijval exploitatiesubsidie
20
Actueel budget
74
Af: Kosten projectleiding en kosten uitwerken varianten (stand 26-09-2025)
100
Af: nog te maken kosten augustus t/m december 2025
49
Saldo
-75
Via de 2e rapportage 2025 is aanvullend budget aangevraagd ten bedrage van € 75.000. 203.1 Doel: Meer inspirerende fysieke schoolomgeving SMART-doelstelling 203.1-1: De onderwijs- en voorschoolse voorzieningen zijn toekomstbestendig, betaalbaar en blijven goed bereikbaar voor leerlingen Activiteit 203.1-1B: Onderzoek Campus Kollum uitvoeren Omdat er steeds meer leerlingen zijn, hebben de scholen voor het basis- en voortgezet onderwijs in Kollum te weinig ruimte. Daarom is uitbreiding van de gebouwen van de Campus Kollum en het Kindcentrum Kollum nodig. Er zijn daardoor plannen voor een Brede Campus Kollum. Inhoud Het definitieve plan voor Brede Campus Kollum werd op 13 maart 2025 aan de Raad voorgelegd. Omdat er veel vragen waren werd besloten om een tweede petear te houden op 20 maart. Na een debat heeft de raad op woensdag 21 mei een positief besluit genomen. Via een amendement werd bovenop de gereserveerde middelen een aanvullend budget toegekend van 7,5 miljoen euro. Planning Het betreft een meerjarenplanning. De stand van zaken aan het begin van 2026 is als volgt: • • • •
Het definitieve plan werd in H1 2025 voorgelegd aan de raad; De formele procedure omgevingswet werd in H2 2025 gestart;. Start bouw Kindcentrum: H2 2026/ H1 2027; Start bouw Campus Kollum: H2 2026/ H1 2027.
22
Financiën Financiën (in tabelvorm) Omschrijving
€ (x 1.000)
2023: Raadsbesluit december 2023 t.b.v. Programma Onderwijshuisvesting (OHP) 2024
12.760
2025: Raadsbesluit 21-5-2025 verhogen budget
7.500
Actueel budget
20.260
Af: uitgaven Saldo
505 19.755
203.1-1C: Onderzoek Scholenpark Dokkum uitvoeren Hoofddoel van het project is om te komen tot voldoende en adequate onderwijshuisvesting voor Dockinga College, Dalton Dokkum, Burgerschool en Bonifatiusschool op de locatie van Scholenpark A aan de Parklaan/ Woudweg. En het verplaatsen van vmbo gemengd/ theoretisch Dockinga College naar Scholenpark B. De uitgangspunten kunnen worden samengevat in zeven hoofdthema’s. Gelijkwaardigheid, Groen, Cultuur en Sport, Verbinding, Veiligheid, Zichtbaar, Flexibel en Zorg en onderwijs. Inhoud De ontwerpfase van de vier scholen en inrichting van het openbaar gebied + infrastructuur op het Scholenpark A is volop in proces. Dit proces loopt door in kalenderjaar 2026. In 2025 werd gestart met het wijzigen van het omgevingsplan ten behoeve van Scholenpark A. De uitvoering van dit proces loopt door in kalenderjaar 2026. De raad heeft in 2025 het investeringsvoorstel voor Scholenpark Dokkum goedgekeurd en de investeringskredieten beschikbaar gesteld. Planning Q1 2025 t/m Q1 2026 Ontwerpfase vier scholen en openbaar + infra H2 2025 t/m H2 2026 Wijzigen omgevingsplan
23
Financiën In 2026 wordt circa 10% van het totale investeringsbudget uitgegeven (circa 4 miljoen euro). Financiën (in tabelvorm) Omschrijving
€ (x 1.000)
Raadsbesluit 5 juni 2025 Scholenpark A
32.177
Vmbo GT
7.431
Kinderopvang
2.400
Actueel budget
42.008
Af: uitgaven (tot en met 26-09-2025) Saldo
-598 41.410
Toelichting: nvt 203.1-1C Faciliteren onderzoek naar scholen in de Noordoosthoek Er is onderzoek gedaan naar de toekomstbestendigheid van scholen in de Noordoosthoek van de gemeente Noardeast- Fryslân. De gemeente heeft een subsidie verstrekt om onderzoek uit te voeren door schoolbestuur Arlanta. Inhoud Intussen hebben de medezeggenschapsraden van de basisscholen in de Noordoosthoek van de gemeente aangegeven verder onderzoek te willen doen naar een fusie. Schoolbestuur Stichting Arlanta heeft in het eerste kwartaal van 2025 de raad hierover met een brief geïnformeerd. De gemeenteraad heeft afhandeling van de brief in handen van het college gelegd. Planning Uitkomsten van het onderzoek worden voorgelegd aan het college. Daarna informeert het college de raad. Financiën Het budget is voldoende voor de opdracht. 204.1 Doel: Fuortsterkjen fan de eigen identiteit en talen SMART-doelstelling 204.1-1: Behâld en fuortsterkjen fan it Frysk en de streekeigen talen en dêrmei de meartaligens
24
Activiteit 204.1-1A: Utfieren Frysk taalbelied troch it Aksjeplan Frysk It útfieren fan it Frysk taalbelied is in trochrinnend proses wat fleksibel is en foaroprinnend is op de aktualiteiten op it mêd fan taal. SMART-doelstelling 204.1-2: Versterken culturele identiteit Activiteit 204.1-2A: Ondersteunen bestuur museum Kollum bij zoektocht naar optimaliseren huisvesting In 2024 heeft de gemeenteraad € 45.000,- beschikbaar gesteld. Dit bedrag is bedoeld om het bestuur van de stichting Kollumer Museum mr Andreae te ( laten) ondersteunen bij het onderzoek naar de mogelijkheden voor een duurzaam en toekomstbestendig museum in Kollum. Het resterende deel van het budget wordt in 2026 ingezet voor verdere ondersteuning van het bestuur
Onderwerp beleidsdocumenten van Programma 2 Onderwerp beleidsdocumenten Sociale verbondenheid Dorpen- en wijkenbeleid 2023-2026 Cultuurnota ‘Kultuer tichtby, tichtby Kultuer’ (2022) Onderwerp beleidsdocumenten Maatschappelijke voorzieningen Atlas van Noordoost Fryslân Eindrapport (sept. 2015) Naar een regionaal voorzieningenspreidingsmodel in Noordoost Fryslân 2010-2030 (jan. 2014) Onderwerp beleidsdocumenten Schoolomgeving IHP Noardeast-Fryslân (2023) Actieplan en Startnotitie Zorg en Onderwijs (2021) Fryske Mienskip Oanpak (in ontwikkeling) Onderwerp beleidsdocumenten Culturele identiteit Frysk Taalbelied “Mei elkoar foarút mei it Frysk” (2020) Frysk Aksjeplan (2023) Cultuurnota ‘Kultuer tichtby, tichtby Kultuer’ (2022)
25
Uniforme beleidsindicatoren van Programma 2
Uniforme beleidsindicatoren
Eenheid
Niet-Sporters
%
Periode
Gemeente NoardeastFryslân
Nederland
2024
55,00
42,50
Leeswijzer uniforme beleidsindicatoren Uniforme beleidsindicatoren
Toelichting
Bron
Niet-Sporters
Het percentage niet-wekelijkse sporters t.o.v. de bevolking van 19 jaar en ouder. Bevolking van 19 jaar en ouder dat niet minstens één keer per week aan sport doet.
Gezondheidsenquête (CBS, RIVM)
Overzicht baten en lasten 2026 Programma 2: Mienskip Bedragen x €1.000 Exploitatie
Primaire begroting 2026
Baten
733
Lasten
9.208
Gerealiseerd saldo van baten en lasten
-8.475
Onttrekkingen
357
Gerealiseerd resultaat
-8.118
Nieuw beleid beleid Programma 2 Bedragen € (x 1.000)
Nr.
Titel
11
Verenigingsfonds
12
Uitzetting IHP (investeringsbudget)
13
Uitzetting IHP (structurele kapitaalslast)
Bedrag
Incidenteel/structureel/ kapitaalsinvestering
100
Structureel
2.700
Kapitaalsinvestering
110
Structureel
26
Bezuinigingen Programma 2 Bedragen € (x 1.000)
Incidenteel/Structure el
Totaal budge t
Bezuinigin g
% van budge t
Verlagen plafonds diverse subsidieregelingen
Structureel
576
166
29%
2. 1
Verlagen plafonds diverse subsidieregelingen
Incidenteel
255
255
100%
2. 2
Budgetvermindering op diverse Sport ondersteuningen (beleid/Tolhuispark/tennisvereniging en enkele dorpen)
Structureel
26
24
95%
2. 3
Stichting inzake lokale musea / beëindiging subsidie
Structureel
10
10
100%
Nr .
Naam bezuiniging
2. 1
27
Programma 3- Soarch en Wolwêzen Waar gaat programma 3 'Soarch en Wolwêzen' over? Inleiding In programma 3 voeren we in beginsel alle wettelijke taken uit rondom werk, participatie en zelfredzaamheid op basis van de WMO 2025 en zorg voor jeugd op basis van de jeugdwet, de Participatiewet, en de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening. Echter in de wereld om ons heen rijgen de ontwikkelingen en uitdagingen zich voortdurend aaneen. Zowel landelijk als ook binnen de eigen gemeente. Dus er is meer nodig dan alleen het verrichten van onze wettelijke taken. Naast de maatschappelijke ontwikkelingen, zien we ook dat de behoefte van onze inwoners als het gaat om ondersteuning, aan verandering onderhevig is. En dus is het nodig dat we volop inzetten op een verbeterde verbinding tussen de beleid- en werkvelden. Denk aan Zorg en Onderwijs, Zorg en Welzijn, Wonen- Zorg en Welzijn, Gezondheid, Sport en Bewegen. Belangrijk bij die koppelingen en het integraal werken is dat we de beweging van ‘achter naar voren maken’, dus meer inzetten op preventie, efficiënter en sneller inspelen op de zorgvraag van (jeugdige) inwoners. Dit doen we natuurlijk samen met onze maatschappelijke partners. Deze ambities willen we zoveel mogelijk realiseren met de bestaande zorgbudgetten, omdat dit een reguliere manier van werken wordt.
We zijn gewend om vanuit onze wettelijke taken vooral ‘curatief’ te redeneren, maar die tijd ligt achter ons. Het is nodig om zowel ‘curatief’ als preventief te werken. Dat vereist investeringen, maar ook vooral bestuurlijke- en ambtelijke lef. We gaan de komende jaren invulling geven aan landelijk afgesproken doelen op het gebied van gezondheid en het welzijn van onze inwoners. We gaan Samen Actief Naar Gezond. De incidentele middelen en reguliere budgetten helpen daarbij. De doelen en projecten in dit programma zijn ambitieus, vereisen lef, maar staan volledig in dienst van een verbeterde en intensieve verbinding tussen de eerdergenoemde beleid- en werkvelden. Waardoor we beter in staat zijn om onze kwetsbare inwoners efficiënt en vroegtijdig te ondersteunen. Hoofddoelstelling Inwoners in onze gemeente hebben de mogelijkheid om mee te doen, ongeacht belemmeringen of beperkingen.
28
301.1 Doel: Verbeteren integrale samenwerking Zorg en Onderwijs SMART-doelstelling 301.1-1: Verbeteren integrale samenwerking Zorg en Onderwijs Activiteit 301.1-1A: Uitvoeren actieplan integrale samenwerking Zorg en Onderwijs In dit project staan drie punten centraal: 1.
Wanneer we jeugdzorg in de school aanbieden krijgen kinderen veel sneller hulp dan wanneer ze eerst op een wachtlijst staan. 2. De hulp die ze krijgen is dan ook niet zo zwaar. We gaan ervanuit dat hoe eerder je hulp krijgt, des te eerder de vraag is opgelost. 3. We willen ook ouders helpen bij hun opvoeding. Wanneer een zorgpartij op de school aanwezig is, stappen ouders sneller naar binnen om hulp te vragen. Scholen maken zelf een plan waarin ze beschrijven hoe zij jeugdzorg binnen hun muren vorm gaan geven. 302.1 Doel: Uitvoeren activiteiten en doorontwikkeling uitvoeringsagenda wonen met welzijn en zorg SMART-doelstelling 302.1-1: Het realiseren van een meer integrale aanpak tussen wonen, welzijn en zorg. Activiteit 302.1-1B: De regionale woon, welzijn en zorgvisie vertalen naar een lokale visie en uitvoeringsprogramma De regionale visie is vertaald naar een lokale uitvoeringsagenda. De uitvoeringsagenda bestaat uit een regionaal en gemeentelijk deel met projecten op thema's en gebieden. Samen met betrokken partijen kijken we naar wat er nodig is in de wijken en dorpen. De uitvoeringsagenda is een flexibel doorstroomprogramma. Jaarlijks evalueren we of we de juiste dingen (nog) doen.
303.1 Doel: Bevorderen van Gezondheid en Welzijn middels een gemeenschapsaanpak SMART-doelstelling 303.1-1: De sociale basis van de Mienskip versterken Activiteit 303.1-1B: Doorontwikkelen netwerkplatform Welzijn Het doel van deze activiteit is om het Strategisch beleidskader Welzijn uit te voeren. De organisaties in het welzijnsdomein werken daarvoor samen via het Samenwerkingsplatform Noardeast Ferbûn. Via Noardeast Ferbûn spelen we steeds beter in op de welzijnsbehoeften van de mienskip. Met het platform is een werkwijze afgesproken waarbij de gemeente vooraf inhoudelijke- en financiële kaders geeft (de WAT-vraag) en achteraf toetst op de resultaten. Het samenwerkingsplatform bepaalt daartussen de inhoudelijke invulling (de HOE-vraag). Dit doen zij met elkaar, met de mienskip, en met het gebiedsteam van de gemeente.
29
303.1-1C: Uitvoeren van de lokale inclusie agenda De Lokale Inclusie Agenda is een concreet actieplan voor de jaren 2023-2026. Hierin staat beschreven hoe wij als gemeente uitvoering geven aan het VN-verdrag Handicap, waarbij het streven is dat iedereen mee kan doen en erbij hoort. Er staan actiepunten in op gebied van bewustwording, toegankelijkheid en ontmoeting. Deze zijn gericht op de verschillende doelgroepen: • Bestuur en medewerkers van de gemeente zelf • Externe partners : Coalitie Kom Erbij (en andere sociale partners) • Inwoners / Maatschappij Uiteindelijk willen we bereiken dat inclusie het nieuwe normaal wordt en vanzelfsprekend onderdeel is geworden van alles wat we doen. In 2026 wordt zoveel mogelijk uitvoering gegeven aan alle resterende actiepunten en een evaluatie opgesteld hoe bewaakt kan worden dat Inclusie een doorlopend proces blijft.
304.1 Doel: Bevorderen Talentontwikkeling en het opzetten en faciliteren van netwerken (Onderwijs, Ondernemers, Overheid) SMART-doelstelling 304.1-1: Verbeteren samenwerking tussen bedrijfsleven, overheid en onderwijs. 305.1 Doel: Bevorderen en door ontwikkelen Aanpak armoede SMART-doelstelling 305.1-1: Bevorderen en door ontwikkelen Aanpak armoede Activiteit 305.1-1A: Uitvoering van het actieprogramma Het "Actieplan Integraal en Kindgericht Armoede- en Schuldenbeleid 2022-2026" zet in op het voorkomen van armoede en schulden en het verbeteren van de mate waarin burgers zichzelf kunnen helpen. Het is kindgericht en brengt verschillende beleidsgebieden samen. Het doel is om armoede in de gemeente te verminderen. Het actieplan heeft de volgende doelen: iedereen denkt mee, iedereen doet mee, gemakkelijke toegang en taal voor iedereen en een leven zonder schulden. Het actieplan bestaat 48 actiepunten. In 2026 gaan we het armoede-en schuldenbeleid evalueren. Deze evaluatie dient als basis voor het maken van een vervolg beleidsplan. 306.1 Doel: Verbeteren dienstverlening jongeren (in kwetsbare posities) SMART-doelstelling 306.1-1: Alle jongeren van 16 tot 30 jaar (dus ook kwetsbare jongeren) worden bediend, begeleid en doorgeleid
30
Activiteit 306.1-1A: Uitvoeren van het project jongerenloket Binnen de gemeentelijke organisatie (of bij een van haar partners) starten we een JongerenPunt. Dit is een plek waar jongeren en professionals die met jongeren werken naartoe kunnen met vragen over ontwikkeling, leren, inkomen en werken. Bij dit loket worden jongeren doorgestuurd naar de goede plek voor hulp. Bijvoorbeeld Dokwurk, Het doorstroompunt, Wurkstart, Team Ynkommen/Schulddienstverlening of het Gebiedsteam. Het JongerenPunt maakt duidelijk waar jongeren en hun coaches naartoe kunnen met vragen over zorg, ontwikkeling, leren en werken. Hierdoor krijgen ze snel de goede begeleiding. Dit helpt ook om jong arbeidspotentieel eerder in beeld te brengen en te behouden voor werkgevers in de regio. In 2026 krijgt het project verder vorm en verwachten we de eerste jongeren te kunnen bedienen.
31
Onderwerp beleidsdocumenten van Programma 3 Onderwerp beleidsdocumenten Algemene beleidsdocumenten Uitvoeringsplan Participatiewet (2014) Uitvoeringsplan WMO (2014) Fan Wearde, mantelzorgbeleid (2016) Uitvoeringsplan Jeugdwet (2014) Lokaal actieplan Huiselijk geweld en kindermishandeling Beleidsplan Handhaving Sociaal Domein 2019-2022 Onderwerp beleidsdocumenten 301 Verbeteren integrale samenwerking Zorg en Onderwijs Gezondheidsbeleid 2021-2025 Beleidskader sociaal domein 2023 Ontwerp Preventie- en handhavingsplan Alcohol Actieplan zorg en onderwijs 2021-2024 De Fryske Regiovisie Jeugdhulp 2023-2026 Onderwerp beleidsdocumenten 302 Stimuleren van een gevarieerd Wonen en Zorg aanbod Regionale woon/zorg visie Uitvoeringsprogramma Regionale woon/zorgvisie (in concept voor 2025) Onderwerp beleidsdocumenten 303 Bevorderen van Gezondheid en Welzijn middels een gemeenschapsaanpak Strategisch beleidskader Welzijn Onderwerp beleidsdocumenten 304 Bevorderen Talentontwikkeling en het opzetten en faciliteren van netwerken (Onderwijs, Ondernemers, Overheid) Projectplan startwerkplaats (in concept voor 2025) Onderwerp beleidsdocumenten 305 Bevorderen en door ontwikkelen Aanpak armoede Actieplan Integraal en Kindgericht armoede- en schuldenbeleid 2022-2026 Onderwerp beleidsdocumenten 306Verbeteren dienstverlening jongeren (in kwetsbare posities) Actieplan jongerenloket (in concept voor 2023)
32
Verbonden partijen van Programma 3 Verbonden Partij
Bijdrage aan beleidsdoelstellingen
Dokwurk (voor 01-08-2021 Leer- werkbedrijf NoardeastFryslân)
Uitvoering geven aan de Participatiewet.
Veiligheidsregio Fryslân
Gezondheidsdienst van de Friese gemeenten ter bevordering van de gezondheidssituatie en leefstijl van inwoners.
Centrumregeling samenwerking Sociaal Domein Fryslân 2018
Het doel is de beleidsvoorbereiding ten behoeve van de wettelijke taken op het terrein van jeugdzorg, maatschappelijke ondersteuning en participatie en de inkoop ten behoeve van de wettelijke taken op deze terreinen doelmatig en kwalitatief hoogwaardig te organiseren. Vanuit SDF participeren wij ook in ‘Foar Fryske Bern’.
Bedrijfsvoeringsorganisatie Mobiliteitsbureau Noordoost Fryslân
De gemeenten Achtkarspelen, Dantumadiel, Noardeast-Fryslân en Tytsjerksteradiel en de provincie Fryslân hebben besloten om samen te werken op het gebied van het regionale doelgroepenvervoer en openbaar vervoer in de regio Noordoost Fryslân. Dit om de leefbaarheid te vergroten.
Uniforme beleidsindicatoren Programma 3
Periode
Gemeente NoardeastFryslân
Nederland
Aantal per 1.000 leerlingen
2024
7,80
6,70
Relatief verzuim
Aantal per 1.000 leerlingen
2024
23,00
28,00
Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie(vsvers)
% deelnemers aan het VO en MBO onderwijs
2024
1,50
2,30
Banen
Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15 – 64 jaar
2023
660,90
836,60
Jongeren met een delict voor de rechter
% 12 t/m 21 jarigen
2023
1,00
1,00
Kinderen in uitkeringsgezin
% kinderen tot 18 jaar
2023
4,00
6,00
Netto arbeidsparticipatie
% van de werkzame beroepsbevolking ten
2024
72,50
73,20
Uniforme beleidsindicatoren
Eenheid
Absoluut verzuim
33
opzichte van de beroepsbevolking Werkloze jongeren
% 16 t/m 22 jarigen
2023
2,00
2,00
Personen met een bijstandsuitkering
Personen met een bijstandsuitkering
2024
301,40
343,60
Lopende reintegratievoorzieningen
Aantal per 10.000 inwoners van 15 – 64 jaar
2024
209,90
203,10
Jongeren met jeugdhulp
% van alle jongeren tot 18 jaar
2024
12,50
13,70
Jongeren met jeugdbescherming
% van alle jongeren tot 18 jaar
2024
1,40
1,00
Jongeren met jeugdreclassering
% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar
2024
0,30
0,40
Cliënten met een maatwerkarrangement WMO
Aantal per 10.000 inwoners
2024
770,00
720,00
Leeswijzer uniforme beleidsindicatoren Uniforme beleidsindicatoren
Toelichting
Bron
Absoluut verzuim
Er wordt gesproken van absoluut verzuim als een leerplichtige en/of kwalificatieplichtige jongere niet op een school of instelling staat ingeschreven.
Ingrado
Relatief verzuim
Er is sprake van relatief verzuim als een jongere wel op een school staat ingeschreven, maar gedurende een bepaalde tijd de lessen/praktijk verzuimt. Ook veelvuldig te laat komen kan hiertoe worden gerekend.