Bijlage I - Kadernotitie Uitbreiding Brede Campus Kollum

KADERNOTITIE BREDE CAMPUS KOLLUM 1. Doel van deze notitie. Deze notitie geeft inzicht in de mogelijkheden om de Brede Campus Kollum te realiseren. De Brede Campus Kollum is op dit moment fysiek gehuisvest in een tweetal gebouwen, namelijk de Campus Kollum en het Kindcentrum. Daarnaast wordt door het voortgezet onderwijs op dit moment de voormalige schoollocatie aan de Bogermanstraat gebruikt tijdelijke huisvesting om de groei van het voortgezet onderwijs op te vangen. Deze locatie is bouwkundig in slechte staat. Herontwikkeling van het gebied staat door dit voortgezet gebruik on hold. De gemeenteraad heeft in oktober 2022 groen licht gegeven voor een onderzoek om de Brede Campus Kollum verder te ontwikkelen waarbij het gebouw van de campus wordt vergroot en omgezet van een multifunctioneel- in een monofunctioneel gebouw met een exclusieve onderwijsfunctie voor in totaal maximaal 700 leerlingen. Daarnaast zou onderzocht worden hoe dorpshuis en bibliotheek op een locatie nabij het kindcentrum geherhuisvest moeten worden. De uitbreiding van het voortgezet onderwijs dwingt tot verhuizing van beide instellingen. Hierbij zou ook plek moeten zijn voor uitbreiding basisonderwijs en de realisatie van kinderopvang. In deze notitie informeren wij u over het onderzoek en zullen aangeven dat er mogelijkheden zijn de campus te realiseren.

1

2. De Brede Campus Kollum De Brede Campus Kollum is een samenwerkingsverband van de scholen voor voortgezet onderwijs !mpulz, Lauwerscollege, de basisscholen Prof. Casimir, Prins Bernhard, bibliotheek TIKO kinderopvang en de Stichting Campus Kollum. Deze laatste stichting bestaat uit vertegenwoordigers van de scholen voor voortgezet onderwijs en behartigt de belangen van de gebruikers van de Campus met inbegrip van het dorpshuis. Partijen hebben een gezamenlijke visie vastgesteld waarin zij aangeven samen te werken, maar ook voor de campus als geheel een functie te zien naar het hele dorp toe. In de bijlage vindt u dit visie document, hierbij zij opgemerkt dat in de tijd de idee over de vormgeving van de brede campus is bijgesteld. T.z.t. zal de visie weer in overeenstemming moeten worden gebracht met de nieuwe werkelijkheid. Als bijlage treft u het door partijen vastgestelde visiedocument aan. 3. De Campus Kollum De Campus Kollum is een stichting (zie stichtingsacte). De stichting is eigenaar van het gebouw. De ondergrond is van de gemeente en is in erfpacht aan de stichting uitgegeven. 3.1.Bestuur Het bestuur van de stichting wordt gevormd door vertegenwoordigers namens de scholen voor voortgezet onderwijs en het voormalige zalencentrum De Colle (de Colle is als zelfstandige entiteit opgeheven).

De huidige bestuursleden namens De Colle zijn vanwege de opheffing gezocht in de lokale gemeenschap.

3.2.Raad van Toezicht De stichting kent een Raad van Toezicht. De stichting is zowel juridisch als economisch eigenaar van het gebouw van de campus. In de stichtingsacte is invloed van de gemeente geborgd door het benoemingsrecht van leden van de Raad van Toezicht. De gemeente heeft besloten geen gebruik te maken van het recht tot benoeming van leden van de raad van toezicht i.v.m. een veranderde opvatting over de wijze waarop de gemeentelijke betrokkenheid vorm moet worden gegeven. Deze opvatting had logischerwijze moeten leiden tot een aanpassing van de stichtingsacte. Die aanpassing heeft niet plaatsgevonden. De facto heeft de gemeente op dit moment geen handvatten om (indirect via RvT) invloed uit te oefenen op de stichting. 3.3.Reilen en zeilen van de stichting Sinds de opening van de campus worden rode cijfers geschreven. In de laatste begroting merkt het bestuur van de stichting op dat het bedrijfsmodel van het dorpshuis onvoldoende verdiencapaciteit heeft om de stichting blijvend te kunnen exploiteren. Opgemerkt moet worden dat de begroting door ingrijpen van het huidige bestuur beter op orde is gekomen. Hoewel het tekort verminderd is, blijft er een tekort. 3.3.1. Pachter Binnen de campus opereert een pachter. Er is met hem een dienstverleningsovereenkomst gesloten.

Zijn functioneren is een blackbox (als eigen onderneming binnen de stichting) voor het stichtingsbestuur. Eén van de kerntaken van de pachter is de dienstverlening aan de scholen. De scholen geven de voorkeur aan het in eigen beheer verzorgen van de dienstverlening aan personeel en leerlingen. In 2026 loopt de huidige pachtovereenkomst af. Bij niet verlenging van de pachtovereenkomst valt een belangrijke, dragende pijler onder de pachtovereenkomst weg. Opgemerkt wordt dat de campus (scholen en dorpshuis) behalve pacht ontvangen, ook een vergoeding aan de pachter betalen voor door hem geleverde diensten. Mocht de pachter zich

2

vanwege het wegvallen van de scholen als afnemer van zijn diensten zich terugtrekken, dan is het dorpshuis in zijn huidige vormgeving niet te exploiteren. 3.4.Relatie gemeente – campus Er is behalve via de erfpacht een belangrijke relatie tussen campus en gemeente. De stichting – eigenaar van de campus – heeft een door de gemeente gegarandeerde lening bij de BNG. 3.4.1. De lening van de BNG De campus heeft een lening bij de BNG waaruit de bouwkosten zijn betaald. De BNG houdt toezicht op de campus vanuit de zorgplicht van de bank voor zijn klanten. De BNG maakt zich al enkele jaren zorgen over de campus. Als er geen aantoonbare, structurele verbetering van de campus tot stand komt, dan zal de BNG de lening beëindigen en een beroep doen op de gemeente die garant staat voor de lening. Er is al geruime tijd contact met de BNG. De BNG wacht de ontwikkelingen met de functiewijziging van de campus af. Intussen zijn wel afspraken gemaakt met de BNG. Wanneer het bestuur van de campus daarom vraagt, is de BNG bereid idige lening over te zetten onder de huidige condities naar de gemeente. Uiteraard zal ook de gemeente die vraag aan de BNG moeten ondersteunen. De lening, oorspronkelijk € 9 miljoen heeft een rente van 2,2 %. Het bestuur van de campus zal hierover een besluit nemen in het licht van de verder te nemen besluiten m.b.t. de Brede Campus Kollum. 3.4.2.

BTW-aftrek op de bouwkosten genoten In 2019 is in afstemming met de fiscus een btw-aftrek op de bouwkosten genoten van € 614.633. Deze btw-aftrek wordt nog gedurende de herzieningstermijn van 10 jaren, in dit geval tot en met 2028, gevolgd. Elk jaar van de herzieningstermijn wordt beoordeeld of het btw-belaste gebruik, dat recht gaf op de aftrek van btw op de bouwkosten, nog overeenkomst met het jaar 2019 (het jaar van aftrek). Indien de bibliotheek en de pachter/De Colle de Campus vóór 1 januari 2029 verlaten, en de Campus vanaf dat moment volledig voor onderwijs is bestemd, heeft dat tot gevolg dat Campus Kollum een deel van de eerder in aftrek gebrachte btw op de bouwkosten aan de Belastingdienst moet terugbetalen. Onderwijs betreft namelijk van btw vrijgesteld gebruik waarbij geen recht op aftrek van btw op kosten bestaat. Uitgaande van het afgetrokken bedrag in 2019 ad € 614.633, is de terug te betalen btw (herzienings-btw) per jaar € 61.463. Van de genoten btwaftrek is momenteel definitief circa 6 jaar (2019 tot/met 2024) = € 368.779,80. De btw-aftrek die op dit moment nog onder de herziening valt is derhalve circa 4 jaar. Naar verwachting zal de nieuwe situatie zich op zijn vroegst pas voordoen in 2027. Dat betekent dat indien de situatie tot die tijd ongewijzigd blijft nog een 2 jaren van de btw-aftrek definitief is zijnde 2 x €61.463= 122. 926.

Alsdan is de totale definitieve btw-aftrek €491.705,80. Resteren nog 2 jaren van de herzieningstermijn, de jaren 2027 en 2028 waarin mogelijk elk jaar herzienings-btw (€61.463 per jaar) aan de fiscus moet worden terugbetaald. De daadwerkelijke herziening dient te zijner tijd te worden berekend en zal door Campus Kollum jaarlijks in de btw-aangifte moeten worden verwerkt. Bij een functieverandering van en binnen het gebouw kan er een terugvordering van de belastingdienst komen afhankelijk van de nieuwe bestemming. Wij gaan er vanuit dat de terugvordering maximaal € 123.000 zal bedragen.

3

4. Het voortgezet onderwijs in Kollum Kollum kent sinds jaar en dag een tweetal onderwijsorganisaties die het voortgezet onderwijs verzorgen. Samen bieden ze een compleet pakket van VMBO tot en met VWO. Met de realisatie van de campus in 2019 werd dat in een unilocatie verzorgd. Binnen een jaar na oplevering moest de school al worden uitgebreid en werden de eerste noodlokalen geplaatst. In een latere fase is de verlaten onderwijslocatie aan de Bogermanstraat weer in gebruik genomen. Deze school is sterk verouderd en wordt met de nodige inspanningen in stand gehouden. Langdurig gebruik van de locatie is uitgesloten zonder grote investeringen. 4.1.Scholen hechten belang aan gezamenlijke huisvesting Beide schoolbesturen willen het voortgezet onderwijs in Kollum continueren in het gebouw van de campus. In goed overleg met hen is een programma van eisen voor de beide scholen opgezet. Kortheidshalve verwijs ik naar de bijlagen “ruimtelijk programma van eisen Campus Kollum” en bijbehorende “ruimtestaat Campus Kollum”. Programma en ruimtestaat zijn vastgesteld door de beide schoolteams en aangeboden aan het bestuurlijk overleg van de Brede Campus Kollum die hier een akkoord op heeft gegeven. Intussen wordt met de schoolbesturen gesproken over een mogelijke overdracht van het gebouw aan de beide onderwijsbesturen. In goed overleg wordt hiertoe een overdrachtsdocument voorbereid.

Vanzelfsprekend, en hiervoor verwijzen wij naar het hiervoor gestelde m.b.t. de campus Kollum, zal ook de stichting campus Kollum t.z.t. moeten instemmen met de voorgestelde wijzigingen van het gebruik van de campus en daarmee de facto met het opheffen, of het aanpassen van de stichtingsacte aan de nieuwe situatie. De gesprekken over de exacte vormgeving van de overgang naar een monofunctioneel gebouw lopen en tenderen naar een eigendomsoverdracht van het gebouw op basis van de onderwijswetgeving. Daarmee komt het economisch eigendom van de stichting bij de gemeente. De bestaande erfpachtsrelatie kan dan worden beëindigd. Gelet op de nauwe samenwerking van alle partijen binnen het bestuurlijk overleg, verwachten wij dat de overgang mits de nu voorliggende plannen doorgaan, zonder probleem kunnen worden doorgezet. Wij merken hierbij op dat vanwege de huidige eigendomssituatie de instemming van het huidige stichtingsbestuur noodzakelijk is. Schoolbesturen en gemeente hechten een grote waarde aan het samen gehuisvest zijn van beide scholen op een locatie. Wij menen dat hierdoor op lange termijn de toekomst van het voortgezet onderwijs in Kollum verzekerd is.

4.2.De kosten van de aanpassing en uitbreiding Omdat de normkostenbenadering moeilijk toepasbaar is bij een combinatie van nieuwbouw en uitbreiding is door ons aan een externe bouwkundige gevraagd de kosten van aanpassing bestaand (de ombouw van dorpshuis/bibliotheek tot schoolruimten) door te rekenen. De doorrekening leerde dat (prijspeil 2024) de kosten voor aanpassing en uitbreiding rond de € 7 miljoen (excl. aanpassingen in het bestaande gebouw niet gerelateerd aan de omvorming) zouden bedragen. Voor een externe uitbreiding van 2000 m2 en een interne aanpassing van ruim 1000 m2 is dat een acceptabel bedrag. Een externe uitbreiding alleen t.b.v. het voortgezet onderwijs van 3000 m2 zou ongeveer € 11.000.000 kosten (uitgangspunt € 3650 per m2 prijspeil 2024). De relatief lage kosten hangen samen met de geringe kosten van de aanpassingen aan het bestaande gebouw.

4

5. Tussenvoorziening Voor de tussenvoorziening (een officiële naam is nog niet vastgesteld) is in overleg met de gebruikers een programma vastgesteld. Wij sluiten dat programma en de bijbehorende ruimtestaat als bijlage bij. Per onderdeel zullen we dat hieronder kort toelichten: 5.1.Basisonderwijs De prognose van de basisscholen voor Kollum geeft aan dat de beide basisscholen binnen het huidige kindcentrum passende gehuisvest zijn nu en in de voorziene toekomst. In het bestuurlijk overleg is afgesproken dat – gelet op het feit dat er in Kollum grote woningbouwplannen zijn – en er bij de beide schoolbesturen de intentie is om onderwijs te bieden aan kinderen die nu nog worden opgevangen op de school voor speciaal onderwijs in Dokkum, nodig is extra ruimte te creëren voor het basisonderwijs. In totaal is hiervoor 352 m2 geraamd. Met de schoolbesturen is de afspraak gemaakt dat zij met een voorstel komen waaruit blijkt dat er een geloofwaardige aanpak is voor de opvang van die extra leerlingen. Als die aanpak niet voor 1 augustus a.s. wordt aangeleverd, dan zal een besluit om extra ruimte voor de basisscholen beschikbaar te stellen worden heroverwogen.

5.2.Kinderopvang Onderdeel van de organisatie Brede Campus Kollum is de kinderopvang. De kinderopvang vraagt om een ruimte in de te bouwen voorziening van 600 m2. De kinderopvang zal kostendekkend bijdragen aan de bouwkosten en exploitatiekosten. Er is – behalve de wens een IKC te vormen - een gemeentelijk belang bij het realiseren van deze kinderopvang, namelijk de aanpak Kollum waarvan de aanpak van de Voorstraat een belangrijk onderdeel is. De huidige locatie van TIKO zal dan een andere (woon)bestemming krijgen die meer passend is. 5.3. Bibliotheek De bibliotheek zal worden verplaatst van de Campus naar de Tussenvoorziening. De bestaande huurconstructie zal hier worden gecontinueerd. In totaal reserveren we 400 m2 voor de bibliotheek. 5.4. Dorpshuis Het dorpshuis zal worden verplaatst. Tegelijkertijd wordt gebruik gemaakt van de verplaatsing om nog eens kritisch naar het huidige gebruik van het dorpshuis te kijken. We constateren dat het huidige dorpshuis – zie ook het eerder gestelde over de campus – onvoldoende verdienmogelijkheden heeft om te komen tot een sluitende exploitatie. In overleg met plaatselijk belang en een uit het dorp gevormde werkgroep en het huidige bestuur van de campus onderzoeken we de mogelijkheden om te komen tot een nieuwe exploitatievorm van het dorpshuis, hierbij is ook Yfke betrokken.

Wij hebben de afgelopen maanden diverse onderzoeken gedaan naar de mogelijkheden om het dorpshuis te exploiteren. Hierbij is gekeken naar het huidige gebruik, een schatting van de mogelijke inkomsten bij verhuur van ruimten aan instellingen, verenigingen en ook de vraag vanuit het gemeentelijk (welzijns)beleid naar ruimte. Dit gebruik wordt in de komende maanden verder in kaart gebracht en wij zijn er van overtuigd dat medio oktober 2025 een businessplan kan worden overgelegd waaruit blijkt dat het dorpshuis kostendekkend kan functioneren. Onderdeel van dit plan is overigens wel dat in het gebouw een gymnastiekzaal wordt meegenomen die aanvullend op het gebruik van het dorpshuis kan functioneren als grote zaal. Dat gymnastieklokaal is urgenter geworden omdat het huidige tekort

5

aan gymnastiekaccommodatie in Kollum wordt opgevangen door bv. bij een commerciële partij in het centrum ruimte sportaccommodatie in te kopen. De vraag is of en hoelang dit nog mogelijk is gelet op alle plannen rondom de herontwikkeling van de Voorstraat. Mede om die reden is dit gymnastieklokaal meegenomen in de plannen, een andere belangrijke reden is dat er vanuit het bestuur van de campus, maar ook vanuit het dorp de heel sterke wens naar voren is gekomen dat het gewenst is de dorpshuisfunctie te koppelen aan een grote zaal. 5.5. De voortgang van het proces rond de tussenvoorziening: Vanaf februari 2025 starten wij gesprekken over de organisatievorm van de tussenvoorziening. Hierbij zullen wij als uitgangspunt hanteren dat het economisch eigendom bij de gemeente komt te liggen en de exploitatie van het gebouw bij de betrokken instellingen. Wij verwachten dit proces medio oktober 2025 af te sluiten met een collegevoorstel waarin voor elk onderdeel van het programma tussenvoorziening expliciet toestemming zal worden gevraagd om dit ook daadwerkelijk te mogen realiseren. De ruimtelijke voorbereiding voor het programma m.b.t. de omgevingsvergunning zal worden gevoerd met als uitgangspunt de maximale uitbreiding conform het nu voorliggende programma. De opdrachtverlening richting architect en bouwers t.z.t. zal conform de door het college vast te stellen ruimte zijn.

6