Bijlage 8 - Sedumdak rapport van dakindex MFC It Spektrum Burdaard

Dakindex Raadgevend Adviesbureau Daken

DAKINDEX 21-074 M.F.C. Het Spectrum Burdaard

.

Dakindex Keuringsinstituut voor Daken

Swynswei 6 9245 HE Nij Beets +31(0)6 5891 3932 info@dakindex.nl www.dakindex.nl BTW NL0014.53.735B12 KvK 73524336 IBAN NL79RABO 0336 3471 03 BIC RABONL2U

Dakindex Raadgevend Adviesbureau Daken

Opdrachtgever

Bestuur M.F.C. Het Spectrum Schoolstraat 12 9111 HH Burdaard

Contactpersoon

Mevrouw I. (Ingrid) Telle +31(0)6 4202 8696 Secretaris info@mfcburdaard.nl

Inspecteur/Adviseur Dakindex

R. de Vries +31(0)6 5891 3932 r.devries@dakindex.nl

Type dak

Extensief groendak/mos-sedum op helling 20o

Werknummer

Dakindex 21-074

Type onderzoek

Schadeonderzoek afschuiving afwerklagen

Datum inspectie Datum uitgifte verslag

15 juni 2021 29 juni 2021

Dakindex Keuringsinstituut voor Daken

3 DX 21-074

Dakindex Raadgevend Adviesbureau Daken

DAKINDEX 21-074

Opdrachtverstrekking Door het bestuur van M.F.C. Het Spectrum, gevestigd aan de Schoolstraat 12 te Burdaard, is de opdracht verstrekt een onderzoek uit te voeren naar de conditie van de mos-sedum afwerking op de hellende daken van het M.F.C.

Doel Doel van de inspectie is geweest: Het beoordelen en bepalen van de conditie van de extensieve begroeiing op de hellende daken en het beantwoorden van de door het bestuur opgestelde vragen. Daarnaast is als doel gesteld, het beoordelen of de dakbedekkingswerkzaamheden, alsmede de applicatie van de mos-sedum afwerking, zijn uitgevoerd volgens de geldende regels en eisen voor goed vakmanschap.

Inspectie Op 15 juni 2021 heeft een onderzoek en conditiemeting van de extensieve (groene) dakafwerking plaatsgevonden. Tijdens de inspectie zijn alle hellende dakdelen geïnspecteerd en beoordeeld en er is duidelijk beeld ontstaan van de ontstane schade.

Toetsingskader • Het Bouwbesluit, laatste versie; • De Vakrichtlijn Bitumineuze- en Kunststofdakbedekking (V.R.L.); • De BRL dak- en gevelbegroeiing, uitgegeven door de Stichting Groenkeur;

De Nieuwe Regeling (DNR) laatste versie Op al onze inspectieverslagen en adviezen is integraal van toepassing de ‘Nieuwe Regeling’, laatste versie. De DNR is een gezamenlijk initiatief van de Bond van Nederlandse Architecten (BNA) en NLingenieurs en omvat de algemene branchevoorwaarden voor het ontwerpen, adviseren en organiseren voor de gebouwde omgeving, voor zowel de opdrachtgevers als de opdrachtnemers.

Documentstatus In dit verslag worden de bevindingen samengevat en vertaald in een beoordeling van de conditie. Indien de aangetroffen situatie niet voorziet in de mogelijkheid op eenvoudige wijze aanpassingen door te voeren, dan wel het ontbreken van basisprincipes, dan wordt de herstelmethodiek hierop afgestemd. Dit houdt in, dat er voor herstel in aanmerking komen, constructies en systemen die in de basis datgene waarmaken waarvoor ze bedoeld zijn.

Dakindex Keuringsinstituut voor Daken

4 DX 21-074

Dakindex Raadgevend Adviesbureau Daken

M.F.C. Het Spectrum In de onderstaande foto-impressie wordt in een samenvatting de aangetroffen situatie getoond.

Afschuiving ter hoogte van de nok

Afschuiving ter hoogte van de nok

Afschuiving naar de dakvoet, incl. verschuiving aluminium opsluitprofielen

Aanlijnanker verdwenen onder de afgeschoven groenafwerking

Waterkerende folie

Steenwol substraat/vegetatiematten

Dakindex Keuringsinstituut voor Daken

5 DX 21-074

Dakindex Raadgevend Adviesbureau Daken

Filterdoek op drainagemat

Drainerende noppenmat

Afschuiving van het Nophadrain Extensieve groendaksysteem

Afschuiving van het Nophadrain Extensieve groendaksysteem

Segmentplaten zichtbaar

Afschuiving van het Nophadrain Extensieve groendaksysteem

Dakindex Keuringsinstituut voor Daken

6 DX 21-074

Dakindex Raadgevend Adviesbureau Daken

Ophoping achter dakdoorvoer door afschuiving van het Nophadrain Extensieve groendaksysteem

Ophoping achter dakdoorvoer door afschuiving van het Nophadrain Extensieve groendaksysteem

Ophoping groenafwerking aan de dakvoet door afschuiving

Substraat mat met vergane begroeiing

Verdwenen substraatmatten

‘Verdekte’ aanlijnvoorziening door verschuiving substraat

Dakindex Keuringsinstituut voor Daken

7 DX 21-074

Dakindex Raadgevend Adviesbureau Daken

Inwateringslijn tussen substraatmatten

‘Ezelsoren’ in de hoeken van de substraatmatten

Ophoping substraat achter bovenzijde opstand

Verschoven substraat rond aanlijnpunt

Verdwenen substraatmatten

Overzicht daken

Dakindex Keuringsinstituut voor Daken

8 DX 21-074

Dakindex Raadgevend Adviesbureau Daken

Termen en definities Definitie extensieve groendaken Verzamelnaam voor Sedum-, mos-, gras- en kruidendaken. De dikte van de groendakopbouw bedraagt hierbij maximaal 150 mm. en de hoogte van de begroeiing maximaal 500 mm. Een begroeiing die zich ontwikkeld tot een min of meer ecologisch stabiele plantengemeenschap die zichzelf in stand kan houden met een minimum aan onderhoud. Dakhelling schuine daken Referentie Dakhelling in procenten: Dakhelling in graden:

Eenheid 0%-30% 0o-15o

Dakhelling in procenten: Dakhelling in graden:

>30% >15o

Toetsing Volstaat voor toepassing als extensieve groendaken Aanbrengen van bouwtechnische voorzieningen vereist

V.B.B.-richtlijn 5.2: Onderhoud Onderhoud wordt mede bepaald door de locatie van het gebouw en begroeiing van het dak. Onderhoud kan door de eigenaar worden uitgevoerd, dan wel worden uitbesteed aan een bouwwerkbegroener of gespecialiseerd hoveniersbedrijf. Voor een goede levensduur wordt geadviseerd om bij installatie van een begroeid dak ook naar een onderhoudscontract en onderhoudsplan te informeren. Het aantal keren en het tijdstip van onderhoud, dat aan de begroeiing dient te worden gepleegd, is sterk afhankelijk van het type groen dak, aanwezige begroeiing, alsook de ligging ervan. Onderhoud bestaat o.a. uit: • verwijderen van zwerfvuil en bladeren; • verwijderen van ongewenste begroeiing (onkruiden en zaailingen); • bemesting van gras en/of begroeiing; • aanvullen van verwijderde planten; • indien noodzakelijk opvulling van substraatlaag; • inkorten (snoeien) van struiken en bomen; • schoonhouden van inlaten bij hemelwaterafvoer; Dynamische belastingen Aan de dakafdichting mogen geen dynamische belastingen door daarop aangebrachte lagen worden doorgegeven. De beschermlaag beschermt het dakbedekkingssysteem tegen mechanische en dynamische belastingen, die kunnen ontstaan tijdens de installatie van het groendaksysteem, alsook door het beoogde gebruik.

De beschermlaag kan bestaan uit een drainagesysteem, rubbergranulaatmat, een kunststoffolie of uit een geotextiel met een minimaal gewicht van 300 g/m² met een doorponsweerstand van minimaal 1,5 kN.

Dakindex Keuringsinstituut voor Daken

9 DX 21-074

Dakindex Raadgevend Adviesbureau Daken

Toegepaste drainerende systeem ND 100

Afmetingen (L x B)

ca. 32 m x 1,25 m

Leveringsvorm

ca. 40 m², rol

Gewicht

ca. 653 g/m²

Bouwhoogte

ca. 8 mm.

Druksterkte

ca. 500 kPa

Materiaal noppenfolie Materiaal filtervlies Materiaal drukverdelende

gerecycled polystyreen (HIPS) polypropyleen (PP) en polyethyleen (PE) -

glijfolie Drainagecapaciteit i = 1 (20

ca. 2,97 l/(s.m)

kPa) Drainagecapaciteit 2 % (20

ca. 0,36 l/(s.m)

kPa) CE

NEN EN 13252

Dakindex Keuringsinstituut voor Daken

10 DX 21-074

Dakindex Raadgevend Adviesbureau Daken

Reactie Bouwbedrijf Lont Door de heer G. Lont van Bouwbedrijf Lont is op 20 december 2018 het volgende gemaild aan de heer Adema van de St. Het Spectrum: Goedemorgen Adema, N.a.v. mijn bezoek heb ik gesproken met Donker Groen en Feenstra. We vonden het belangrijk gezien de foto’s om er gedegen naar te kijken. Daarom hebben we alle stukken er weer bij gezocht en dit heeft extra tijd in beslag genomen. Hieronder onze reactie op u vragen, Ten aanzien van de historie zijn de ‘droge feiten’ als volgt; een resume van de werkzaamheden die wij voor u hebben uitgevoerd: • Aanleg van de daktuin uitgevoerd conform offerte 69357/09/89994 en uw opdrachtbevestiging 09-0082.010 • Voorbereiding en opbouw conform het advies van Nophadrain aan uw organisatie zoals dit is opgenomen in de aanvraag c.q. bestek • Dakbedekking is opdracht van Bouwbedrijf Lont aangebracht door het Feenstra Dakbedekkingen te Dronrijp. • De onderhoudsofferte is uitgevoerd van 1 juni 2011 t/m 31 mei 2016. Het onderhoud is vervolgens niet door de gemeente Ferweradiel en of het MFC Burdaard verlengd en eindigde daarmee op 31 mei 2016. Daarmee eindigde de garantieperiode conform onze overeenkomst van 26 mei 2011 met kenmerk 78087/10/104831 • In de tussenliggende periode hebben wij voorstellen gedaan voor onder meer een watergeefinstallatie etc.

Hiervan heeft u geen gebruik willen maken in verband met een tekort aan financiële middelen. Ten aanzien van het advies willen we het volgende meegeven; We hebben uw meegestuurde foto’s beoordeeld en kunnen daar het volgende uit opmaken: • Zeker 60% van de aangebrachte vegetatie (beplanting) is verloren gegaan. Om het dak te herstellen zal een nadere inventarisatie moeten plaats vinden. Onze voorlopige inschatting op basis van uw foto’s is dat de opbouw opnieuw moet worden aangebracht. De vegetatie is grotendeels verloren gegaan en de huidige opstanden kunnen de druk niet aan. Daardoor verschuift de vegetatie. Of daarbuiten nog herstel-/reparatiewerkzaamheden moeten plaatsvinden moet uit een nadere inventarisatie blijken. Deze kunnen we vanzelfsprekend voor het MFC maken. Hopende u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Met vriendelijke groet, Gerard Lont Dakindex Keuringsinstituut voor Daken

11 DX 21-074

Dakindex Raadgevend Adviesbureau Daken

Vragen naar aanleiding reactie Bouwbedrijf Lont Wij hebben van u de vraag gekregen de bovenstaande reactie van de heer G. Lont namens Bouwbedrijf Lont inhoudelijk te beoordelen en aan te geven of en zo ja in welke mate hier sprake is van een gebrek aan het extensieve groendak, waarvan voor 2016 al melding is gemaakt in de (onderhouds)periode, waarvan de aannemer aangeeft, dat er destijds nog sprake was van garantie.

Analyse Dakindex Op onderstaande doorsnede is het aangetroffen systeem weergegeven. Aangegeven wordt, dat dit systeem geschikt is (zou zijn) op daken met een hellingshoek van 15o tot 25o. De op de geïnspecteerde daken gemeten hellingshoek bedraagt 20o.

Op basis van de aangetroffen schadebeelden wordt geconcludeerd, dat er in het aangetroffen extensieve groendaksysteem type Nophadrain geen sprake is van een deugdelijk anti-afschuifsysteem. De steenwolmatten, met hierop de extensieve vegetatie, schuiven over de filtermat en de drainagemat schuift over de ondergrond. Hoe meer water er in de steenwol/vegetatiematten aanwezig is, hoe zwaarder het pakket is en daarmee, bij het ontbreken van een functionele anti-afschuifvoorziening, de kans dat e.e.a. begint te schuiven. Het uitgangspunt moet altijd zijn, dat een vegetatiedak dusdanig wordt opgebouwd, dat dit niet kan verschuiven.

Dakindex Keuringsinstituut voor Daken

12 DX 21-074

Dakindex Raadgevend Adviesbureau Daken

In de discussie of goed onderhoud aan het ‘groendak-systeem’ de verschuivingen had kunnen voorkomen, wordt opgemerkt, dat ook in dit geval, de extensieve begroeiing zou zijn gaan schuiven. Los hiervan staat de verplichting of het uitvoerend bedrijf het onderhoud moet uitvoeren, nu gebleken is dat de verschuiving al voor 2016 is gemeld. Dit was de periode waarin de aannemer aangeeft dat er nog onderhoud werd uitgevoerd. Zoals aangegeven, wordt een mos-sedum afwerking gezien als een zeer onderhoudsarm afwerkingssysteem, dat volgens de V.B.B.-richtlijn goed kan worden uitgevoerd door de pandeigenaar/gebruiker. De mogelijkheid wordt gegeven dit onderhoud onder te brengen bij de leverancier/verwerker van de betreffende mos sedum dakafwerking. Nadrukkelijk wordt gesteld, dat dit geen verplichting is die gevolgd moet worden om binnen de garantievoorwaarden hierop aanspraak te kunnen blijven maken. Dat hier een discussie over ontstaat, doet niet af aan het binnen de uitgevoerde onderhoudstermijnen ontstane schadebeeld. Dat er tussen 2011 en 2016 al sprake was van het afschuiven van het Nophadrain Extensieve groendaksysteem blijkt uit de correspondentie van Bouwbedrijf Lont, alsook uit de aangetroffen herstelwerkzaamheden ter hoogte van (bijvoorbeeld) de dakdoorvoeringen, waar de door afschuiving vrijgekomen ruimte aan de onderzijde van de opstand is aangevuld met een grindlaag.

Een voorziening die niet voorkomt bij delen van het dak waar geen, dan wel in mindere mate, sprake is van het afschuiven van de groendakafwerking. In de reactie van Bouwbedrijf Lont wordt aangegeven, dat de opstanden de druk niet aankunnen. Hiermee vervalt het kader waarbinnen de groenafwerking is aangebracht/omsloten. Daarbij wordt aangegeven, dat er als oplossing is aangedragen “het aanbrengen van een watergevende installatie’. Een oplossing die niet zal bijdragen aan het stabiliseren van het Nophadrain systeem op de hellende dakdelen. Een oorzakelijk verband tussen het afschuiven van de mos sedum vegetatie en de onderliggende drainerende voorzieningen wordt hierdoor niet aangetoond. Dit niet in de laatste plaats omdat niet alleen de mos sedum afwerking afschuift, maar in de nokzones ook de drainerende onderlagen. Vastgesteld en aangetoond is, dat een functionele anti-afschuifvoorziening ontbreekt. (Zie onderzijde dakhelling. Daar is alles goed begroeid/doorworteld met sedum en toch schuift ook hier de constructie) De aangetroffen situatie wordt potentieel als gevaarlijk beschouwd. De kans bestaat, dat bijvoorbeeld bij een zeer zware bui het pakket op enig moment verzadigt raakt en daarmee zo zwaar wordt, dat er grotere delen van het groendak in beweging komen c.q. naar beneden schuiven.

Op enig moment is het gevaar niet ondenkbeeldig, dat er opeens een grote hoeveelheid materiaal over de dakrand schuift met alle hieruit voortvloeiende schade van dien. Indien er geen actie wordt ondernomen om de verschuiving te keren, dan wel om de huidige situatie te verbeteren, dan zal het pakket steeds iets verder naar beneden schuiven en neemt de kans hierop langzaam toe. De opmerking van de aannemer, om te kiezen voor een watergevend systeem, wordt niet gedeeld. De huidige opbouw en aangetroffen situatie is van dien aard, dat er geen mogelijkheid bestaat de situatie, met behoud van de huidige opbouw op een verantwoorde en duurzame wijze te verbeteren dan wel te behouden.

Dakindex Keuringsinstituut voor Daken

13 DX 21-074

Dakindex Raadgevend Adviesbureau Daken

Naar het zich laat aanzien is de dakafwerking gerealiseerd door een bedrijf, dat gecertificeerd is volgens het kwaliteitscertificaat “BRL dak- en gevelbegroeiing”, uitgegeven door de stichting Groenkeur. Bij deze bedrijven wordt een bepaald kennisniveau verondersteld. Samenvatting • Op basis van de aangetroffen schadebeelden wordt geconcludeerd, dat er in het aangetroffen extensieve groendaksysteem type Nophadrain geen sprake is van een deugdelijk antiafschuifsysteem. De steenwolmatten, met hierop de extensieve vegetatie, schuiven over de filtermat en de drainagemat schuift over de ondergrond. • Het uitgangspunt moet altijd zijn, dat een vegetatiedak dusdanig wordt opgebouwd, dat dit niet kan verschuiven. • Indien er geen actie wordt ondernomen om de verschuiving te keren, dan wel om de huidige situatie te verbeteren, dan zal het pakket steeds iets verder naar beneden schuiven. • Op enig moment is het gevaar niet ondenkbeeldig, dat er opeens een grote hoeveelheid materiaal over de dakrand schuift met alle hieruit voortvloeiende schade van dien. • Al in de periode, dat er nog volop onderhoud aan het groendak werd uitgevoerd zijn de klachten kenbaar gemaakt. Het ontbreken van een deugdelijke en effectieve afschuifvoorziening is destijds niet onderkend. Het vegetatiedak is niet meer te herstellen. • De onderhoudsofferte is uitgevoerd van 1 juni 2011 t/m 31 mei 2016.

Het onderhoud is vervolgens niet door de gemeente Ferwerderadiel en/of het MFC Burdaard verlengd en eindigde daarmee op 31 mei 2016. Aangegeven wordt, dat daarmee de garantieperiode eindigt, conform de overeenkomst van 26 mei 2011 met kenmerk 78087/10/104831. • In de tussenliggende periode heeft BB Lont voorstellen gedaan voor onder meer een watergeefinstallatie etc. Hiervan wordt aangegeven, dat hier geen gebruik van is gemaakt in verband met een tekort aan financiële middelen. Uit de correspondentie wordt de indruk gewekt, dat BB Lont van mening is dat de eigenaar /opdrachtgever, destijds Gemeente Ferwerderadiel, de verbeteringen had moeten financieren. Nu het eigendom is ondergebracht in de stichting wordt aangegeven, dat deze stichting hiervoor financieel aangesproken zou kunnen of moeten worden. Waaraan voorbij wordt gegaan is, dat de aannemer en diens onderaannemers destijds deugdelijk werk hadden moeten leveren. Deugdelijk in de zin, dat het systeem zoals aangebracht op de hellende daken, tenminste zou hebben moeten voldoen aan de algemene eis, dat een vegetatiedak altijd moet zijn opgebouwd en uitgevoerd op een wijze, dat dit niet kan verschuiven. Herstelplannen zouden daarmee nimmer voor rekening kunnen komen voor de eigenaar of gebruiker, nu deze partij tot medio 2016 aan de onderhoudsplicht zoals aangegeven door de aannemer heeft voldaan.

In de voorliggende periode zijn de problemen kenbaar gemaakt, maar zijn niet afdoende maatregelen genomen om erger te voorkomen. Aangezien de stichting geen partij is geweest bij de oprichting van het pand, zal gemeente Ferwerderadiel (nu gemeente Noardeast-Fryslân) moeten worden aangeschreven over de optredende problematiek. Gemeente Noardeast-Fryslân zal op haar beurt de aannemer alsnog in gebreke moeten stellen en met hen in overleg moeten gaan, hoe alsnog een functioneel vegetatiedak geleverd kan worden.

Dakindex Keuringsinstituut voor Daken

14 DX 21-074

Dakindex Raadgevend Adviesbureau Daken

Mocht blijken dat de genoemde partijen hieraan geen gevolg geven, dan kunt u een bouwarbitrage aanvragen. De casus zal dan nader moeten worden uitgewerkt. Hier kunnen wij u uiteraard in bijstaan. Vooralsnog adviseren wij u in contact te treden met gemeente Noardeast-Fryslân. Wij verwachten u hierbij correct te hebben geïnformeerd. Voor vragen of opmerkingen kunt u uiteraard altijd contact met ons opnemen. Met vriendelijke groet, DAKINDEX

Ruurd de Vries Senior Adviseur/inspecteur +31(0)6 5891 3932

Dakindex Keuringsinstituut voor Daken

15 DX 21-074