Document · PDF

Bijlage 4 - Perspectiefnota DFK 2018-2021

It Beslút 10 juni 2021, gemeente Noardeast-FryslânBij agendapunt: Nota kapitaalgoederen 2022 - 202623.353 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Gezamenlijke Perspectiefnota 2018-2021 Dongeradeel, Ferwerderadiel en Kollumerland c.a. "Een gedeelde toekomst" Versie 7 juni 2017

Inhoudsopgave 1. Inleiding ..................................................................................................................................................... 4 2. Uitgangspunten voor de DFK gemeenten ................................................................................................. 6 2.1. Bestuurlijke fusie en toezicht in het kader van de wet ARHI .............................................................. 6 2.2. Financiële beleidsuitgangspunten ...................................................................................................... 7 2.3 Technische uitgangspunten ................................................................................................................. 7 2.3.1. Algemeen ..................................................................................................................................... 7 2.3.2. Technische begrotingsparameters ............................................................................................... 8 2.4 Meicirculaire ......................................................................................................................................... 8 3. Ontwikkelingen in Noardeast-Fryslân ........................................................................................................

9 3.1 Kapitaalgoederen ................................................................................................................................. 9 3.2 Kostendekkende tarieven .................................................................................................................. 11 3.3 Lokale lasten ...................................................................................................................................... 13 3.4 Sociaal domein .................................................................................................................................. 14 3.5 Omgevingswet ................................................................................................................................... 19 3.6 Harmoniseren beleid .......................................................................................................................... 19 3.7 Burgerparticipatie ............................................................................................................................... 20 3.8 Afscheid nemen van de oude gemeente ........................................................................................... 20 4. ARHI toetsing voorstellen 2017 ...............................................................................................................

21 4.1 Door de provincie goedgekeurde voorstellen 2017 ........................................................................... 21 4.2 Door de provincie te beoordelen voorstellen 2017 ............................................................................ 22 5. Financiële positie Noardeast-Fryslân. ..................................................................................................... 24 5.1 Financiële positie zonder nieuw beleid .............................................................................................. 24 5.2 Financiële positie inclusief opties voor nieuw beleid ......................................................................... 25 5.2.1 Exploitatiesaldo incl. prioritaire projecten en wensen DDKF breed ............................................ 25 5.2.2 Totaal aan overige wensen ......................................................................................................... 27 5.3 Eenmalige financiële positie .............................................................................................................. 28 6. Financiële positie Dongeradeel ............................................................................................................... 30 6.1 Te toetsen voorstellen 2017 ..............................................................................................................

30 6.1.1 Lening t.b.v. opknappen panden binnenstad Dokkum ................................................................ 30 6.1.2 Subsidie t.b.v. bedrijfsvestiging in Dokkum 1 .............................................................................. 30 6.1.3 Subsidie t.b.v. bedrijfsvestiging in Dokkum 2.............................................................................. 31 6.1.4 Houtkolk ...................................................................................................................................... 31 6.2 Exploitatiesaldo bij ongewijzigd beleid ............................................................................................... 32 6.3 Financiële positie bij bestaand beleid plus opties voor nieuw beleid ................................................ 33 6.3.1 Exploitatiesaldo incl. prioritaire projecten en wensen DDKF breed ............................................ 33 6.3.2 Totaal aan overige wensen ......................................................................................................... 34 6.4 Eenmalig financiële positie ................................................................................................................ 34 6.5 Voorstel .............................................................................................................................................. 35

–2–

7. Financiële positie Ferwerderadiel ............................................................................................................ 39 7.1 Te toetsen voorstellen 2017 .............................................................................................................. 39 7.1.1 Inrichting openbare ruimte Dockinga .......................................................................................... 39 7.1.2 Project gemaal Vijfhuizen ............................................................................................................ 39 7.1.3 Strategische visie & agenda recreatie en toerisme ..................................................................... 39 7.1.4 Sportkooi Marrum ........................................................................................................................ 40 7.2 Exploitatiesaldo bij ongewijzigd beleid............................................................................................... 40 7.3 Financiële positie bij bestaand beleid plus opties voor nieuw beleid ................................................ 41 7.3.1 Exploitatiesaldo incl. prioritaire projecten en wensen DDKF breed ............................................ 41 7.3.2 Totaal aan overige wensen .........................................................................................................

42 7.4 Eenmalig financiële positie ................................................................................................................ 42 7.5 Voorstel .............................................................................................................................................. 44 8. Financiële positie Kollumerland c.a. ........................................................................................................ 48 8.1 Exploitatiesaldo bij ongewijzigd beleid ............................................................................................... 48 8.2 Financiële positie bij bestaand beleid plus opties voor nieuw beleid ................................................ 49 8.2.1 Exploitatiesaldo incl. prioritaire projecten en wensen DDKF breed ............................................ 49 8.2.2 Totaal aan overige wensen ......................................................................................................... 49 8.3 Eenmalig financiële positie ................................................................................................................ 50 8.4 Voorstel .............................................................................................................................................. 51 Bijlage 1: Bezuinigingen Kollumerland c.a.

................................................................................................. 55 Bijlage 2: Bezuinigingen Ferwerderadiel ..................................................................................................... 56 Bijlage 3: Wensen Dongeradeel .................................................................................................................. 57 Bijlage 4: Wensen Ferwerderadiel .............................................................................................................. 58 Bijlage 5: Wensen Kollumerland c.a. ........................................................................................................... 59 Bijlage 6: Bestemmingsreserves Dongeradeel ........................................................................................... 60 Bijlage 7: Bestemmingsreserves Ferwerderadiel ........................................................................................ 61 Bijlage 8: Bestemmingsreserves Kollumerland c.a. .................................................................................... 62

–3–

1. Inleiding Op 30 maart 2017, al weer ruim twee maanden geleden, besloten de raden van de gemeenten Dongeradeel, Ferwerderadiel en Kollumerland c.a. het herindelingsadvies voor de nieuw te vormen gemeente vast te stellen en als naam voor de nieuwe gemeente te kiezen voor “Noardeast-Fryslân”. Onder voorbehoud van positieve besluitvorming daarover in de twee Kamers van de Staten-Generaal is daarmee per 1 januari 2019 de nieuwe gemeente een feit. Het herindelingsadvies verwoordt op bladzijde 51 de aanbevelingen van het Ministerie van BZK en de provincie Fryslân over het financiële perspectief van de nieuwe gemeente, zoals samengevat in de uitgebrachte Financiële scan. Een viertal van die aanbevelingen vormen de aanleiding voor de drie colleges van burgemeester en wethouders om dit document ter vaststelling aan de drie gemeenteraden aan te bieden. Die aanbevelingen zijn: 1. Laat het financiële belang van de drie gemeenten en daarmee het belang van de nieuwe gemeente in de aanloop naar de herindeling prevaleren; 2. Maak een plan van aanpak voor de structurele verbetering van de begrotingspositie en de vermogenspositie; 3. Maak een evenwichtig voorstel voor harmonisatie van belastingen; 4. Beheers de frictiekosten van de fusie. Dit document vormt de opmaat naar de opstelling van de gemeentebegrotingen 2018 van de drie individuele gemeenten.

Het laatste jaar waarin de betrokken gemeenteraden verantwoordelijkheid dragen voor de (financiële) toekomst van “hun gemeente” en daarmee ook mede bepalend zijn voor de “startpositie” van de nieuwe gemeente en de toekomst van de inwoners van die nieuwe gemeente. Iedere gemeente had ook zo zijn eigen wijze van voorbereiding op de jaarlijkse begroting. De drie colleges hebben besloten die voorbereiding op elkaar af te stemmen en te kiezen voor een gezamenlijke “Perspectiefnota”. Voor deze keer krijgt die perspectiefnota ook een titel mee, namelijk “een gedeelde toekomst”. Daarmee willen de colleges tot uitdrukking brengen dat die specifieke toekomst nu gaat boven het belang van het laatste begrotingsjaar van de eigen gemeente. In lijn met de aanbevelingen maar ook vanuit de eigen overtuiging van de drie colleges dat het gezamenlijke belang van alle inwoners van de nieuwe gemeente nu besluiten vergt die zich uitstrekken over de datum van de herindeling heen. Deze “Perspectiefnota” geeft invulling aan de laatste twee zinnen van de eerste alinea van paragraaf 4.2 van het herindelingsadvies dat gaat over de motieven voor herindeling en die luiden: “Verandering is geen doel op zich maar een bijdrage om mens en omgeving te ontwikkelen en beter te maken dan ze nu zijn.

Beschermend waar dat moet en duurzamer waar dat kan.” De aanbevelingen 2 t/m 4 kennen een uitkomst die – naar het oordeel van de drie colleges van burgemeester en wethouders – voldoet aan de hierboven genoemde aanbevelingen. De begrotingspositie van de nieuwe gemeente kent een structureel vrij besteedbaar saldo van € 1,1 miljoen euro en een algemene reserve van € 18,7 miljoen met een substantiële overwaarde van € 9,9 miljoen. Voor de harmonisatie van belastingen wordt het gemiddelde van de drie gemeenten gehanteerd. Waar een verhoging van belastingen noodzakelijk is om het gemiddelde te kunnen bereiken zal die verhoging pas ingaan per 1 januari 2019 door in 2018 een eenmalige compensatie toe te passen. Het nog formeel toe te kennen budget van extra (éénmalige) middelen uit het Gemeentefonds vanwege de herindeling (voornamelijk bedoeld voor frictiekosten) wordt door de huidige drie gemeenten niet verder belast dan maximaal de toekenning over de eerste jaarschijf 2018. Zoals in een eerder stadium tussen de drie gemeenteraden afgesproken worden de in eerdere jaren gevoteerde bijdragen voor de herindeling uit de jaarschijf 2018 teruggestort in de algemene reserves van de drie gemeenten en betrokken bij de vorming van de vermogenspositie van de nieuwe gemeente.

–4–

Met de uitkomsten van deze drie aanbevelingen wordt ook de vierde aanbeveling ingevuld, namelijk dat het financiële belang van de drie gemeenten en daarmee het belang van de nieuwe gemeente, prevaleert."

–5–

2. Uitgangspunten voor de DFK gemeenten 2.1. Bestuurlijke fusie en toezicht in het kader van de wet ARHI Op 13 december 2016 hebben de drie colleges van burgemeester en wethouders van Dongeradeel, Ferwerderadiel en Kollumerland c.a. (DFK) op drie onderwerpen uitgangspunten geformuleerd in het kader van onderlinge financiële afstemming. Op 17 januari 2017 zijn deze uitgangspunten in een brief aan de provincie vastgelegd. In voornoemde brief is ook aangegeven dat de colleges een gezamenlijke perspectiefnota 2018-2021 opstellen. De provincie zal de perspectiefnota toetsen aan de in de brief genoemde uitgangspunten en zal ook de perspectiefnota inhoudelijk toetsen in het kader van de wet Arhi. Voorstellen voor nieuw beleid moeten voldoen aan de 3 O’s: Onvoorzien, Onvermijdelijk en Onuitstelbaar. Uitgangspunten gezamenlijke perspectiefnota 2018-2021 Hieronder zijn de vastgestelde en met de provincie overeengekomen uitgangspunten weergegeven. In de raadsbijeenkomst op 8 februari 2017 zijn de uitgangpunten met u gedeeld. De uitgangspunten hebben betrekking op het financieel perspectief (structureel en eenmalig), de reserves en voorzieningen, het beheer van kapitaalgoederen, de lokale lasten en het nieuwe beleid. Bij het opstellen van de perspectiefnota is voldaan aan de uitgangspunten. Onderstaand de uitgangspunten zoals deze zijn vastgelegd in de brief aan de provincie : 1.

Kapitaalgoederen beheer: Voorafgaand aan de perspectiefnota wordt er een Quick scan gedaan op de kapitaalgoederen. Deze Quick scan geeft inzicht in het areaal kapitaalgoederen, de onderhoudsstaat en de onderhouds- en vervangingsbehoefte (noodzakelijk voor het opstellen van beheerplannen) van de DFK gemeenten, zodat er onderling geen verschillen in informatie meer bestaan. Ook moet dan duidelijk zijn dat op zijn minst bekend is waar verder onderzoek noodzakelijk is. Niveau C. is het uitgangspunt voor het bepalen van het toekomstige onderhoudsniveau. Achterstallig onderhoud ten opzichte van niveau C. wordt vanaf de jaarschijf 2018 in de gemeentebegroting opgenomen. In principe is de individuele gemeente gehouden de eigen begroting op dit punt op orde te brengen 2. Harmonisatie lokale lasten: Aan de harmonisatie van de lokale lastendruk wordt hoge prioriteit toegekend. Richtpunt is een gemiddelde lastendruk ten opzichte van de lastendruk 2017 van de huidige drie gemeenten. Een definitieve uitspraak is niet eerder te doen dan nadat er drie scenario’s op een rij zijn gezet (de hoogste lastendruk van de huidige drie gemeenten, het gemiddelde en de laagste lastendruk) en de consequenties inzichtelijk zijn gemaakt van alle hiervoor genoemde uitgangspunten. In de begroting 2018 worden de eerste stappen gezet om tot harmonisatie te komen. 3.

Kostendekkende tarieven: Voor het berekenen van de tarieven rioolheffing en afvalstoffenheffing vanaf 2018 wordt uitgegaan van volledige kostendekking. Er wordt een gezamenlijk voorstel geformuleerd zodat de harmonisatie op dit punt vanaf 2018 kan worden toegepast. Voor het berekenen van het tarief afvalstoffenheffing en rioolheffing worden vanaf 2018 de kosten kwijtschelding in het tarief opgenomen als onderdeel van het uitgangspunt van volledige kostendekking. 4. Saldo meerjarenraming 2018-2021: De geraamde resultaten van de (meer)jarenramingen van de drie gemeenten over de jaren 2017 t/m 2020 in de programmabegrotingen van 2017 mogen in de vast te stellen programmabegroting en de meerjarenramingen 2018 van iedere individuele gemeente per jaarschijf geen lagere uitkomst hebben. 5. Bezuinigingen: Er worden in de komende twee jaar zo nodig realistische bezuinigingen doorgevoerd zodat er geen algemene taakstelling tot bezuinigingen wordt neergelegd bij de nieuwe gemeente;

–6–

6. Korting algemene uitkering: De te realiseren financiële ruimte op de ambtelijke- en bestuurlijke organisatie door de herindeling wordt als eerste gereserveerd ter dekking van de korting op de algemene uitkering als gevolg van de fusie; 7. Nieuw beleid: Wensen van de huidige individuele gemeenten worden beoordeeld als ware er al sprake van één gemeente en worden getoetst aan de financiële werkafspraken i.v.m. het bepalen van prioriteiten. Voorstellen die voldoen aan de afspraken hebben een hogere prioriteit dan voorstellen die daaraan niet voldoen; 8. Budgetten sociaal domein: In de DFK begroting vanaf 2019 wordt er geen onderscheid meer gemaakt tussen middelen benodigd voor het Sociaal Domein en Algemene middelen. Er wordt gewerkt met realistische ramingen voor het Sociaal Domein. In de perspectiefnota 2018-2021 wordt een eerste stap gezet. 9. Weerstandscapaciteit: De minimale omvang van de algemene reserves zal op 1-1-2019 gelijk zijn aan de berekende weerstandcapaciteit volgens algemeen geaccepteerde methodiek en op basis van een reëel inzicht in het gemiddelde van de geïnventariseerde risico’s van de gezamenlijke gemeenten. In 2018 zal een eerste stap gezet worden. 10.

Buffer sociaal domein en Grex: In de begroting 2018 van de DFK gemeenten moet voldoende buffer worden aangehouden (volgens een algemeen geaccepteerde methodiek) voor het Sociaal Domein en is de risicoreserve voor de grondexploitaties op peil. 11. Eenmalige kosten fusie: Er wordt een nauwkeuriger inschatting gemaakt van de éénmalige kosten die voortvloeien uit de bestuurlijke fusie zodat inzicht bestaat in de besteding van de middelen uit de éénmalige uitkering uit het Gemeentefonds ten behoeve van herindeling. De ontvangen uitkering van het Rijk wordt gereserveerd voor dit doel en wordt daarvoor in een bestemmingsreserve herindeling gestort. De kosten die door de gemeenten zijn voorgefinancierd t.b.v. de ambtelijke fusie mogen eerst in mindering worden gebracht op de eenmalige uitkering ten gunste van de algemene reserve.

2.2. Financiële beleidsuitgangspunten Een zwaarwegend punt voor deze perspectiefnota is dat de provincie aan gemeentelijke begrotingen de eis stelt dat ze meerjarig structureel in evenwicht zijn. Over het eerste begrotingsjaar mag er een tekort zijn maar tegelijk moet er een onderbouwd uitzicht op evenwicht bestaan dat niet telkens naar later mag worden uitgeschoven. Het jaar 2018 is voor de DFK gemeenten het laatste jaar waarin zij bestuurlijk zelfstandig zijn, de provincie toetst elke gemeente individueel op een structureel sluitende begroting. Voor het financieel beleid wordt daarom als uitgangspunt genomen dat er ruimte voor nieuw beleid aanwezig is met als randvoorwaarde dat er sprake is van een structureel sluitende begroting – en er dus op zijn laatst vanaf 2021 geen begrotingstekort meer is - terwijl de algemene reserve gedurende de hele begrotingsperiode aan de minimum vastgestelde randvoorwaarde moet voldoen.

2.3 Technische uitgangspunten 2.3.1. Algemeen De algemene technische uitgangspunten bij het opstellen van de begroting 2018 zijn:

–7–

      

De raming van lasten en baten van bestaand beleid vindt plaats op basis van analyses en niet uitsluitend op basis van inflatie indexering. De raming van gemeentelijke bijdragen aan externe instanties (zoals de GR NEF) vindt plaats op basis van ervaringscijfers en recente ontwikkelingen. Voor de meerjarenbegroting wordt geraamd op basis van constante prijzen. Structurele lasten worden gedekt door structurele baten en incidentele baten zijn voornamelijk dekkingsmiddel voor incidentele lasten. De algemene reserves en de weerstandscapaciteit voldoen aan normen die zijn gebaseerd op een risico analyse (op te nemen in de paragraaf weerstandsvermogen). De financierings- en schuldpositie en het kasstroomsaldo voldoen ruim aan de normen van de Economische Monetaire Unie (EMU) en de Wet HOF. Door middel van de in de begroting opgenomen onderhoudsplannen wordt te allen tijde ruimte gelaten voor onderhoud van kapitaalgoederen conform de door de raad vastgelegde kwaliteitsniveaus.

2.3.2. Technische begrotingsparameters Bij het opstellen van de begroting wordt uitgegaan van de volgende parameters. Wat betreft inflatie en loonstijging komen deze overeen met de parameters die zijn opgenomen in de Kadernota 2018 van de GR DDFK gemeenten. Begrotingsparameter Prijseffect bij interne budgetten (m.b.t. de leveringen binnen de gemeente)

Prijseffect bij externe budgetten (uitgaven) Rente % (voor interne verrekeningen: kosten kort geld, rekenrente reserves, kapitaallasten) CAO loonstijgingspercentage (betreft stijging bovenop periodieke loonstijging)

Aan te houden waarde Geen vaste aanpassingen, maximaal conform de prognose van de HCPI (geharmoniseerde consumentenprijsindex) 2018 van het CPB in het Centraal Economisch Plan van maart 2017: 1,4%. Geen vaste indexering, eveneens maximaal conform CPB prognose van de HCPI 2018: 1,4%. Uitgegaan wordt van het conform BBV bepalingen berekende omslagpercentage. Voor de lopende begroting 2017 bedraagt deze 2,5%. 1%.

2.4 Meicirculaire De meicirculaire 2017 informeert de gemeenten over de omvang en de verdeling van de algemene uitkering, de integratie-uitkeringen – inclusief die voor het sociaal domein - en de decentralisatieuitkeringen uit het gemeentefonds voor de jaren 2017 en verder. Daarnaast bevat de circulaire informatie over andere financiële onderwerpen die voor de gemeenten van belang zijn. De effecten voor iedere individuele gemeente moeten doorgerekend worden. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van het programma Frontin PAUW. De circulaire is 31 mei uitgekomen, het duurt echter enkele dagen voordat alle parameters in het programma Frontin PAUW zijn aangepast. Daarnaast moeten nog de maatstaven van de individuele gemeenten aangepast worden en beoordeeld op realiteit. Dit betekent dat de Meicirculaire niet in deze perspectiefnota meegenomen kan worden. Door middel van een memo brengen we u op de hoogte van de effecten van de Meicirculaire. De resultaten worden ook aan u gepresenteerd in de bijeenkomst van 21 juni a.s. U kunt er dan vragen over stellen aan de betrokken ambtenaren.

–8–

3. Ontwikkelingen in Noardeast-Fryslân 3.1 Kapitaalgoederen Uitgangspunt was dat voorafgaand aan de perspectiefnota een Quick scan zou worden gedaan op de kapitaalgoederen. Deze Quick scan geeft inzicht in het areaal kapitaalgoederen, de onderhoudsstaat en de onderhouds- en vervangingsbehoefte (noodzakelijk voor het opstellen van beheerplannen) van de DFK gemeenten, zodat er onderling geen verschillen in informatie meer bestaan. Ook moet dan duidelijk zijn dat op zijn minst bekend is waar verder onderzoek noodzakelijk is. Niveau C. is het uitgangspunt voor het bepalen van het toekomstige onderhoudsniveau. Achterstallig onderhoud ten opzichte van niveau C. wordt vanaf de jaarschijf 2018 in de gemeentebegroting opgenomen. In principe is de individuele gemeente gehouden de eigen begroting op dit punt op orde te brengen In het eerste kwartaal van 2017 is er een Quick Scan uitgevoerd naar het areaal en de staat van onderhoud van de kapitaalgoederen in de drie gemeenten. Het doel hiervan was om te onderzoeken of de budgetten die in de begrotingen staan voldoende toereikend zijn om al het areaal op het gewenste kwaliteitsniveau te kunnen onderhouden. Tevens had deze Quick scan ten doel om een vergelijk te kunnen maken tussen de gemeentes.

Om dit vergelijk te kunnen maken is uitgegaan van een “overall” kwaliteitsniveau voor het gehele gebied en zijn de specifieke beleidskeuzes die in de afgelopen jaren door de raden zijn gemaakt niet meegenomen in deze Quick scan. Er is een confrontatie aangegaan tussen de beschikbare budgetten en de benodigde budgetten. De kwaliteitsmeting en de hieruit voortkomende confrontatie tussen het beschikbare en benodigde budget, is uitgevoerd op het niveau B. Met behulp van een landelijke rekenmodule is er een doorrekening gemaakt voor niveau C. Niveau B staat voor Basis. Niveau C staat voor niveau Laag. Niveau C is het laagste niveau dat door de provincie wordt geaccepteerd omdat bij een lager aan te houden niveau kapitaalvernietiging optreedt. Voor een aantal onderdelen hebben we een gezamenlijke keuze gemaakt om het op niveau B te onderhouden. Dit geldt voor: begraafplaatsen, recreatieve gebieden, winkelgebieden en de binnenstad van Dokkum, sportvelden, beweegbare bruggen en de onkruidbestrijding. Met deze Quick scan is er een reëel beeld verkregen van de hoeveelheid areaal, de kwaliteit van de kapitaalgoederen, het achterstallig onderhoud en de beschikbare budgetten zoals die nu in de begrotingen zijn opgenomen bij de verschillende gemeentes. Niet alle objecten zijn geïnspecteerd.

Omwille van de beschikbare tijd zijn er steekproeven uitgevoerd waar de verwachting was dat hiermee een representatief kwaliteitsbeeld werd verkregen of is er een visuele inspecties uitgevoerd in plaats van een gedetailleerde inspectie. Voor het vervolg van het op orde brengen van de kapitaalgoederen zal bij een aantal objecten aanvullende inspecties uitgevoerd moeten worden. Dongeradeel De gemeente Dongeradeel heeft meer dan voldoende structurele middelen om de kapitaalgoederen op niveau C te onderhouden en op de genoemde onderdelen op niveau B. Ferwerderadiel De gemeente Ferwerderadiel heeft voldoende structurele middelen in de begroting om de kapitaalgoederen op het niveau C te onderhouden. Om bepaalde onderdelen op B niveau te onderhouden zijn er aanvullende structurele middelen nodig. Daarnaast is er voor € 2,6 miljoen aan achterstallig onderhoud. Dit achterstallig onderhoud zit vooral bij wegen in het buitengebied waar sprake is van een geringe bevolkingsdichtheid, een geringe verkeersintensiteit en een toenemend gewicht (aslast) van het landbouwverkeer. Daarom werd voor deze laatste categorie door de gemeente een andere onderhoudscyclus gehanteerd. Kollumerland c.a. De gemeente Kollumerland c.a. heeft onvoldoende structurele middelen in de begroting om alle kapitaalgoederen op niveau C en op bepaalde onderdelen op niveau B te kunnen onderhouden. Dat wordt

–9–

met name veroorzaakt door de wijze waarop het onderhoud werd gefinancierd. Er is echter geen sprake van achterstallig onderhoud. Het voorstel is om in stappen het structurele budget te verhogen zodat in 2020 het budget het juiste niveau bereikt. Het is geoorloofd om dit in stappen te doen omdat er in de begroting van 2017 investeringen zijn opgenomen die voor een deel worden gebruikt om onderhoudswerkzaamheden uit te voeren, waardoor er in de jaren 2018 en 2019 geen achterstallig onderhoud ontstaat door onvoldoende budget. Voorstel kapitaalgoederenbeheer: 



Wij stellen voor de kapitaalgoederen in de DFK gemeenten vanaf 2018 op niveau C te onderhouden met uitzondering van de onderdelen begraafplaatsen, recreatieve gebieden, winkelgebieden en de binnenstad, sportvelden, beweegbare bruggen en onkruidbestrijding. Die worden op niveau B onderhouden. Wij stellen voor de budgetten voor het onderhoud van kapitaalgoederen als volgt aan te passen: Dongeradeel Effecten Quick Scan kapitaalgoederen beheer Structureel onderhoudsbudget (alles op niveau C, beleidskeuzes geëlimineerd) Kapitaallasten investeringen Meerkosten om naar niveau B te gaan op: begraafplaatsen, sportvelden, Winkelgebieden / Binnenstad, Beweegbare bruggen, Onkruidbestrijding, Recreatieve plaatsen. Aanhouden van een reserve voor kapitaalgoederen voor tegenvallers omdat op basis van Quick Scan is berekend.

2018

2019

2020

S S

967 -22

1.292 -41

1.292 -51

-297

-125

2018

2019

2020

I S

-2.566 -17

-96 -35

0 -39

-40

-63

2018

2019

2020

-174 50

-368 19

-553 -9

Ferwerderadiel Effecten Quick Scan kapitaalgoederen beheer Structureel onderhoudsbudget (alles op niveau C, beleidskeuzes geëlimineerd) Achterstallig onderhoud (gefaseerd in 4 jaar, wel reserveren in 2018 volgens uitgangspunten) Kapitaallasten investeringen Meerkosten om naar niveau B te gaan op: begraafplaatsen, sportvelden, Winkelgebieden / Binnenstad, Beweegbare bruggen, Onkruidbestrijding, Recreatieve plaatsen. Aanhouden van een reserve voor kapitaalgoederen voor tegenvallers omdat op basis van Quick Scan is berekend. Kollumerland c.a. Effecten Quick Scan kapitaalgoederen beheer Structureel onderhoudsbudget (alles op niveau C, beleidskeuzes geëlimineerd) Kapitaallasten investeringen

– 10 –

S S

Kollumerland c.a. Meerkosten om naar niveau B te gaan op: begraafplaatsen, sportvelden, Winkelgebieden / Binnenstad, Beweegbare bruggen, Onkruidbestrijding, Recreatieve plaatsen. Aanhouden van een reserve voor kapitaalgoederen voor tegenvallers omdat op basis van Quick Scan is berekend.

2018

2019

2020

-100

-62

3.2 Kostendekkende tarieven Vanuit de vastgestelde uitgangspunten ligt er de opdracht om per 1 januari 2019 de opbouw en berekening van de tarieven voor de tarieven afvalstoffenheffing en rioolheffing te harmoniseren. Het uitgangspunt geeft aan dat voor het berekenen van de tarieven rioolheffing en afvalstoffenheffing vanaf 2018 uitgegaan moet worden van volledige kostendekking. Over de toerekening van kosten is een gezamenlijk voorstel geformuleerd zodat de harmonisatie op dit punt vanaf 2018 kan worden toegepast. De opdracht is afgebakend tot de kostentoerekening van de afvalstoffenheffing en de rioolheffing van de DFK-gemeenten. Het onderzoek heeft geresulteerd in:  Inzicht in de huidige systematiek van kostentoerekening aan de afvalstoffenheffing en de rioolheffing per gemeente.  Het in beeld brengen van verschillen in kostentoerekening tussen de gemeenten  Een voorstel tot harmonisatie van de kostentoerekening afvalstoffenheffing en rioolheffing, waarbij het uitgangspunt 100% kostendekking is. Hierbij zullen de kosten van de kwijtschelding vanaf 2018 worden toegerekend aan de tarieven. De totale financiële consequenties van de harmonisering van de toerekening van kosten aan de afvalstoffenheffing zijn als volgt : Afvalstoffenheffing Verhoging opbrengsten i.v.m. 100% kostendekking en gewijzigde toerekening

Dongeradeel

Ferwerderadiel

120.610

12.704

Kollumerland c.a. 125.937

Voorstel kostentoerekening afvalstoffenheffing Wij stellen voor om met betrekking tot de kostentoerekening aan de afvalstoffenheffing voor de DFK gemeenten de volgende uitgangspunten te hanteren: 

Kosten van straatvegen: Van de totale kosten straatvegen 1/3 deel toerekenen aan de afvalstoffenheffing (riool 1/3, afval 1/3, wegen 1/3). Volgens jurisprudentie is een percentage van 33% van de totale veegkosten niet ongebruikelijk.



Toerekenen aanslagoplegging / perceptiekosten: Van de totale perceptiekosten 25% toerekenen aan de afvalstoffenheffing (50% ozb, 25% afval, 25% riool)



Toerekenen kwijtschelding: Van de totale kwijtscheldingskosten 50% toerekenen aan de afvalstoffenheffing (50% afval en 50% riool, kwijtschelding ozb is verwaarloosbaar)

– 11 –



Toerekenen overhead: In de begroting 2017 is er binnen de DFK-gemeenten verschillend omgegaan met de toerekening van kosten aan het taakveld overhead. Er zal nader onderzoek moeten worden gedaan welke kosten wel en niet toegerekend mogen worden aan het taakveld overhead en welke toerekensystematiek voor de DFK-gemeenten gehanteerd zal worden. Bij de begroting 2018 wordt een eenduidige systematiek gehanteerd om de kosten toe te rekenen.



Toerekenen tractie: De tractie is overgedragen aan de GR DDFK gemeenten. Vanuit de GR volgt een verdeelsleutel op deze tractie. Bij het opstellen van de begroting 2018 worden de tractiekosten die betrekking hebben op de afvalstoffenheffing toegerekend.



Het verhogen van de toerekening van kosten aan de afvalstoffenheffing moet niet tot een stijging van de totale lokale lasten leiden. Dit is de reden dat de verhoging wordt gecompenseerd door middel van een evenredige verlaging van de OZB.

De totale financiële consequenties van de harmonisering van de toerekening van kosten aan de rioolheffing zijn als volgt : Rioolheffing Verhoging opbrengsten i.v.m. 100% kostendekking en gewijzigde toerekening

Dongeradeel

Ferwerderadiel

120.610

29.807

Kollumerland c.a. 33.691

Voorstel kostentoerekening rioolheffing Wij stellen voor om met betrekking tot de kostentoerekening aan de rioolheffing voor de DFK gemeenten de volgende uitgangspunten te hanteren: 

Toerekenen straatvegen: Van de totale kosten straatvegen 1/3 deel toerekenen aan de rioolheffing (riool 1/3, afval 1/3, wegen 1/3) Volgens jurisprudentie is een percentage van 33% van de totale veegkosten niet ongebruikelijk.



Toerekenen aanslagoplegging / perceptiekosten: Van de totale perceptiekosten 25% toerekenen aan de rioolheffing (50% ozb, 25% afval, 25% riool)



Toerekenen kwijtschelding: Van de totale kwijtscheldingskosten 50% toerekenen aan de rioolheffing (50% afval en 50% riool, kwijtschelding ozb is verwaarloosbaar)



Toerekenen mutaties voorzieningen:

– 12 –

De huidige rioleringsplannen (vGRP’s) zullen de komende tijd geharmoniseerd en geactualiseerd moeten worden voor de DDFK-gemeenten. In deze GRP’s zullen actuele planningen moeten komen van de vervangingsinvesteringen en het groot onderhoud aan pompen en gemalen. Voor het eventueel instellen van voorzieningen moeten deze actuele planningen de grondslag zijn. Voorstel is om op basis van deze nieuwe GRP’s met bijbehorende actuele planningen te bepalen welke bedragen besteed worden aan de voorzieningen en hiermee worden toegerekend aan de rioolheffing. 

Het verhogen van de toerekening van kosten aan de rioolheffing moet niet tot een stijging van de totale lokale lasten leiden. Dit is de reden dat de verhoging wordt gecompenseerd door middel van een evenredige verlaging van de OZB.

3.3 Lokale lasten De afspraak was om als richtpunt uit te gaan van een gemiddelde lastendruk ten opzichte van de lastendruk 2017 van de drie gemeenten. De afspraak is gemaakt om drie scenario’s op een rij te zetten de hoogste lastendruk van de huidige drie gemeenten, het gemiddelde en de laagste lastendruk - en de consequenties daarvan inzichtelijk te maken. Uitgangspunt was tevens om in de begroting 2018 eerste stappen te zetten om in 2019 tot harmonisatie te komen. Onderstaand treft u een overzicht aan waarin de drie scenario’s zijn doorgerekend :

Lokale lasten Verschil o.z.b. opbrengst (positief bedrag is structureel voordeel, negatief bedrag is structureel nadeel) Bedragen x € 1.000 Don 438 110 -107

0 -121 -201

444 177 0

Noardeast 882 166 -308

210 63 -20

0 -50 -78

103 37 0

313 50 -98

Omzetvergroting o.z.b. uitgaande van hoogste lokale lasten 648 Omzetderving c.q. vergroting o.z.b. uitgaande van gemiddelde lokale lasten 173 Omzetderving o.z.b. uitgaande van laagste lokale lasten -127

0 -171 -279

547 214 0

1.195 216 -406

Meerpersoonshuishouden: Uitgaande van hoogste lokale lasten Uitgaande van gemiddelde lokale lasten Uitgaande van laagste lokale lasten

Fer

Kol

Eenpersoonshuishouden: Uitgaande van hoogste lokale lasten Uitgaande van gemiddelde lokale lasten Uitgaande van laagste lokale lasten

Totaal

De bovenstaande tabel geeft weer wat de financiële effecten zijn van de drie scenario’s voor de harmonisatie van de lokale lasten in 2019. In 2018 kan door de gemeenten een eerste stap worden gezet om toe te groeien naar een geharmoniseerde situatie in 2019. Voorstel m.b.t. de lokale lasten: Wij stellen voor om met betrekking tot de harmonisatie van de lokale lasten uit te gaan van het DFK gemiddelde en de effecten hiervan te verwerken in de begroting 2018-2021. De gemeente Kollumerland kiest ervoor een éénmalige compensatie in 2018 toe te passen om hun lokale lasten geleidelijk naar het gemiddelde niveau te brengen. De gemeente Ferwerderadiel gaat in 2018 uit van het bestaande lastenniveau en dit wordt m.i.v. 2019 verlaagd tot het gemiddelde DFK niveau.

– 13 –

3.4 Sociaal domein In het overleg van de drie DFK colleges is de afspraak gemaakt om in deze perspectiefnota een eerste stap te zetten waar het gaat om een geharmoniseerde aanpak van de inzet van middelen binnen het sociaal domein. Het voornemen is in de begroting van Noardeast-Fryslân in 2019 geen onderscheid meer te maken tussen middelen benodigd voor het Sociaal Domein en Algemene middelen en uit te gaan van realistische ramingen voor het Sociaal Domein. Tot dusverre gaan de drie gemeenten hier verschillend mee om. In Kollumerland c.a. en Ferwerderadeel bijvoorbeeld is in de begroting 2017 al bezuinigd op de zorg, terwijl Dongeradeel de vanaf 1/1/2015 door het Rijk gedecentraliseerde middelen apart heeft gehouden. De afspraak is gemaakt dat in deze perspectiefnota 2018-2021 een eerste stap zal worden gezet in het realistisch ramen van benodigde middelen in het sociaal domein in opmaat naar de begroting 2018. Realistisch ramen houdt in de DFK situatie in dat met de huidige beschikbare informatie er een overschot aan middelen is die voor andere doeleinden kunnen worden ingezet. De onzekerheid van de ramingen maakt dat we hier terughoudend mee omgaan. Op het moment van het voorbereiden van de perspectiefnota (medio mei) hadden we de beschikking over voorlopige jaarrekeninggegevens van de drie gemeenten over het sociaal domein.

Voorlopig omdat er vooral nog sprake was - en op het moment van schrijven nog steeds is - van onvolledigheid en onzekerheid ten aanzien van de afrekening van SDF Fryslân en daarbinnen vooral van Jeugdhulp Fryslân. De voorlopige cijfers – waarbij de gegevens van NEF, de kwijtschelding en het welzijnswerk buiten beschouwing zijn gelaten - laten belangrijke overschotten zien voor alle drie gemeenten. Voor de gemeente Dongeradeel was sprake van een overschot van meer dan € 3,5 miljoen, waarbij overschotten vooral aan de orde zijn bij de Jeugdzorg (vrnl. PGB’s) en het armoedebeleid. Naast het overschot is er in de jaarrekening 2016 sprake van een meevaller in de afrekening van het SDF Fryslân over 2015 van meer dan € 1,5 miljoen in verband met terugontvangen voorschotten voor jeugdzorg. Deze overschotten leiden ertoe dat de gemeente per 1/1/2017 beschikt over een éénmalige buffer van ruim € 6,6 miljoen ten behoeve van het sociaal domein. In dit bedrag zijn ook de standen van de bestaande bestemmingsreserves (voor sociaal domein, huishoudelijke hulp toelage, armoedebestrijding en risico Buig) meegeteld. Voor de gemeente Ferwerderadeel is sprake van een overschot van bijna € 1,2 miljoen, waarbij zowel sprake is van overschotten bij de jeugdzorg, de WMO als in mindere mate de bijstandsverlening. Ook hier is sprake van een meevaller in de afrekening van het SDF Fryslân over 2015.

Het gaat om een bedrag van € 0,7 miljoen. De gemeente beschikt – rekening houdend met deze resultaten en de stand van de al aanwezige reserve sociale aangelegenheden – over een éénmalige buffer van € 2,15 miljoen ten behoeve van het sociaal domein. De gemeente Kollumerland c.a. heeft over 2016 een overschot van € 2,3 miljoen op het sociaal domein als gevolg van vooral overschotten op de budgetten van de Jeugdzorg en daarnaast ook voor de WMO en de Participatie. Ook hier is sprake van een éénmalig voordeel op de afrekening van 2015 ten bedrage van € 0,9 miljoen. De gemeente beschikt – rekening houdend met deze resultaten en de al aanwezige reserves sociaal domein en reserve huishoudelijke hulp - over een éénmalige buffer van € 5,15 miljoen voor het sociaal domein. Een tweede voorlopige conclusie is dat – indien de positieve saldi worden toegevoegd aan de aanwezige bestemmingsreserves – de omvang van de DFK bestemmingsreserves toenemen tot een bedrag van € 6,6 (D) + € 2,15 +(F)+ € 5,15 (K) = € 13,9 miljoen. De gezamenlijke conclusie uit deze voorlopige jaarrekeningsaldi voor DFK is dat er over 2016 sprake is van een overschot van € 3,5 (D) + € 1,2 (F) + € 2,3 miljoen = € 7,0 miljoen. Hierbij is het incidentele effect dat optreedt als gevolg van de afrekening van het SDF over 2015 niet meegenomen.

De vraag doet zich voor in hoeverre dit overschot een structureel karakter heeft en in hoeverre er middelen kunnen worden her bestemd voor andere doeleinden of in het sociaal domein geïnvesteerd gaan worden.

– 14 –

Voordat we u een voorstel doen willen we ingaan op de onzekerheden en de ontwikkelingen die zich landelijk, provinciaal en lokaal voordoen in het sociaal domein en die van belang zijn om een afweging te kunnen maken voor wat betreft het meer realistisch ramen van budgetten binnen het sociaal domein en het aanhouden van incidentele en structurele buffers. We zien op dit moment de volgende onzekerheden en ontwikkelingen binnen het sociaal domein: -

In het visiedocument “Zorg voor elkaar”, dat door de DFK gemeenten is onderschreven, is ingezet op het laten participeren van de inwoners van de gemeenten en te zorgen voor een omgeving die schoon, heel en veilig is. Daarbij wordt aangehaakt op de (sociale) structuur van de betrokkene. In 2015 zijn de gemeenten begonnen om de transitie vorm te geven. Dit is geen makkelijke weg. We zijn de transities gestart met een “achterstand”, o.a. door gebrekkige cliëntinformatie op persoonsniveau en de relatief korte voorbereidingstijd. De eerste jaren hebben vooral bestaan uit het op poten zetten van de zorgcontinuïteit, het uitzetten van beleid, het inkopen van zorg en vooral ook het kennismaken met de doelgroepen. Nu komen we zo langzamerhand toe aan het door ontwikkelen, waar we vanaf de start wel vanuit zijn gegaan maar eerder te weinig aan toe zijn gekomen. We krijgen steeds meer zicht op de daadwerkelijke doelgroepen, en welke inzet daarbij nodig is (en welke groepen nu nog niet of onvoldoende bediend worden, maar waar we wel een verantwoordelijkheid hebben). Daarbij blijkt dat er ook in onze regio sprake is van complexe problematieken. Voor een deel ligt de inzet daarvoor bij externe partijen (inkoop-, of subsidierelaties of anderszins), maar voor een groot deel ook bij onze interne organisatie. De vorming van de gebiedsteams en de relatie met de aanbieders is een zoektocht.

Het project “basis op orde sociaal domein” laat zien dat dit ook voor 2016 en 2017 nog niet de gewenste sturingsinformatie oplevert. In 2017 is de DDFK organisatie sociaal domein gestart met meer dan 20 vacatures. De regisseurs zijn pas op 1 juli compleet. Kortom een organisatie in transitie. In de begroting DDFK is voor een deel uitgegaan van tijdelijke formatie voor het sociaal domein. Dit is gedekt met eenmalige middelen. De berekening van de structurele formatie is niet te baseren op deze jaren, gezien de opbouw waarin we zitten. Overigens blijft een structurele formatie moeilijk in te schatten gezien de open einde regeling waar we het hier over hebben, maar een reële aanname verwachten wij pas volgend jaar te kunnen maken. De beschikbare informatie op cliëntniveau was in veel gevallen niet juist of actueel. Cliënten met een indicatie die al lang geen zorg meer gebruikten omdat ze het niet nodig hadden, versus cliënten met een indicatie en zorggebruik die niet bij ons bekend waren. En ook mensen die wel een zorgbehoefte hadden maar eerder niet voldeden aan de geldende criteria om wel in aanmerking te komen voor zorg. Onze medewerkers zitten inmiddels dichter bij de inwoners. Dat betekent ook dat we meer “zien” en eerder signalen opvangen die wijzen op een ondersteuningsbehoefte. Ook was er al een stijgende trend van complexe situaties zichtbaar (signalen van o.a.

maatschappelijk werk), die zich heeft doorgezet. De grootste afwijking is in onze regio te zien in de PGB’s. De informatie die we daarvoor op voorhand gekregen hebben, wijkt sterk af van het daadwerkelijk gebruik. Daarnaast is er in het nieuwe beleid strenger gekeken naar de inzet van PGB’s. Dit samen maakt dat vooral die budgetten lager zijn uitgevallen dan onder het Rijk nog het geval was. In de meerjarenramingen is rekening gehouden met een daling in de budgetten WMO zoals die nu bekend zijn uit de circulaires van het Rijk. De zorg ligt op de onderhandelingstafel van het nieuwe kabinet, maar er is geen duidelijkheid over de eventuele financiële uitkomsten hiervan. Ook is er een reële kans dat de zorgbudgetten landelijk worden herverdeeld omdat veel gemeenten te maken hebben met tekorten, terwijl andere gemeenten - waaronder de DFK gemeenten - te maken hebben met overschotten. Zoals uit de cijfers van het CBS en het Fries Statistiek Bureau blijkt is de doelgroep Jeugd in het werkgebied DFK een kwetsbare groep. Vooral zijn er zorgen door drugs en alcoholgebruik. De preventienota is net in alle raden vastgesteld. De uitvoering hiervan wordt nu opgepakt. Er wordt veel gebruik gemaakt van jeugdhulp. Het opleidingsniveau van de betrokkenen is vaak laag wat participatie niet makkelijker maakt. De cijfers laten een groot gebruik van regelingen zien.

Er is nog te weinig inzicht in de werkelijke kosten, omdat de cijfers van SDF niet voldoende betrouwbaar zijn, mede door het onzeker zijn van de bedragen van Jeugdhulp Fryslân. De

– 15 –

verwachting is dat over 2016 nog extra kosten in rekening worden gebracht aan de gemeenten. Het aantal aanvragen jeugd is inmiddels zodanig gegroeid dat er extra personeel moet worden ingezet. De stijging is een gevolg van het beter in beeld hebben van de gezinnen. De opdracht één kind één aanpak krijgt nu langzamerhand vorm. Inzicht in de gehele doelgroep is er nog niet, wat ook blijkt uit de recente interne controles. In het visiedocument is voor wat betreft de WMO ingezet op het realiseren van een sociale structuur in de omgeving. Deze zogenoemde algemene voorzieningen vragen een aanpak die beperkt is gerealiseerd in de afgelopen twee jaren dat we deze wet als gemeenten uitvoeren. Het verbinden van al bestaande voorzieningen aan de nieuwe vormen van zorg vraagt een transitie van de hele gemeente. Er is deze jaren vooral ingezet op het voorkomen van uitval van zorg en niet op de herschikking van de voorzieningen. De bestuurlijke vragen die horen bij het wel of niet in stand houden van de voorzieningen zal de komende jaren gaan spelen. De bestuurlijke opgave om de inwoners meer te laten participeren is groot. Via NEF wordt het gehele participatiebudget ingezet voor de cliënten die binnen een jaar werkfit te maken zijn. Voor elke nieuwe doelgroep zal nieuw budget gevonden moeten worden.

NEF maakt zijn opdracht waar en is in staat om ook de doelgroep die niet binnen een jaar werkfit is te gaan begeleiden. In de loop van 2016 en per 2017 zijn tarieven voor de Wmo aangepast (indexatie, maar ook tariefverhogingen passend binnen de budgetten). Deze verhogingen zijn in de jaarrekeningen van 2016 nog niet of slechts deels zichtbaar en zullen ook doorwerken in de ramingen voor 2018.

Uit de bovenstaande opsomming van onzekerheden en ontwikkelingen binnen het sociaal domein blijkt dat er voor een deel budgettaire spelingsruimte nodig is voor voorgenomen nieuw beleid. Hierbij kan worden gedacht aan middelen voor de participatie binnen de zorg en in relatie tot de deelname in het arbeidsproces, maar ook in relatie tot het realiseren van sociale structuren voor zorg. Dit uitvoeringsbeleid en voorgenomen nieuw beleid is in de raden besproken, maar er zijn nog geen middelen voor vastgelegd in de begrotingen. De nieuw te benoemen raad van Noardeast-Fryslân zal zich er t.z.t. over kunnen uitspreken en de budgettaire spelingsruimte is daarom pas nodig vanaf het jaar 2019. Uit de opsomming blijkt tevens dat er voor een ander deel budgettaire ruimte nodig is voor meerkosten van de nacalculatie over 2016 (m.n. SDF/JHF) extra (latente) zorg aan doelgroepen, de interne organisatie en de verdere transitie van de zorg en ook voor een mogelijke herverdeling van zorgmiddelen door het Rijk ten nadele van de DFK gemeenten. Eén van de uitgangspunten voor deze perspectiefnota was dat er in de DFK begroting vanaf 2019 geen onderscheid meer gemaakt wordt tussen middelen benodigd voor het Sociaal Domein en Algemene middelen. De intentie is te werken met realistische ramingen voor het Sociaal Domein. De bedoeling was in de perspectiefnota 2018-2021 een eerste stap te zetten.

De conclusie uit het voorafgaande zal zijn dat we nog niet zover zijn dat we voor DFK kunnen werken met realistische ramingen omdat er nog teveel onzekerheden en ontwikkelingen zijn en het ook wenselijk is ruimte te reserveren voor nader vast te stellen nieuw beleid door de gemeenteraad van de toekomstige gemeente Noardeast-Fryslân. We kunnen in de begrotingen 2018 wel een eerste stap zetten in het meer realistisch ramen en kiezen ervoor in de drie gemeenten daarvoor dezelfde methodiek en dezelfde structurele buffers te hanteren. Ook is als uitgangspunt genomen dat in de begroting 2018 van de DFK gemeenten voldoende éénmalige buffers moeten worden aangehouden voor het Sociaal Domein. Dat is vooral nodig omdat we binnen het gehele sociaal domein te maken hebben met open einde regelingen en de vraag moeilijk te prognosticeren is. We kunnen in de begroting 2018 een eerste stap zetten om de reserves te harmoniseren en op een vergelijkbaar niveau te brengen in opmaat naar de nieuwe gemeente NoardeastFryslân. Het aanhouden van éénmalige buffers Voorstel sociaal domein eenmalige buffer: Voor wat betreft de aan te houden éénmalige bestemmingsreserves (buffers) ten behoeve van het sociaal domein.

– 16 –

 

  

Wij stellen voor de bestaande bestemmingsreserves binnen het sociaal domein bij de drie gemeenten per 1/1/2018 op te heffen. Wij stellen voor bij de drie gemeenten vanaf 1/1/2018 te werken met één bestemmingsreserve sociaal domein voor de Buig, het minimabeleid, de WMO en de Jeugdzorg samen, waarvan de minimale omvang 10% van de begrote lasten van het sociaal domein bedraagt. Uitgaande van de bedragen in de begroting 2017 gaat het voor DFK in totaal om een bedrag van € 4,52 miljoen. Wij stellen voor daarnaast een bedrag van € 2 miljoen als buffer te reserveren voor afrekeningen van Zorgleveranciers (SDF, Jeugdhulp, lokale instellingen, SVB) over het jaar 2016. Wij stellen voor als er duidelijkheid bestaat over deze afrekeningen de resterende middelen toe te voegen aan de algemene reserve van de gemeenten c.q. de ontbrekende middelen te dekken uit de algemene reserve van de gemeenten. Wij stellen voor de overwaarde per gemeente toe te voegen aan de algemene reserve. Voor DFK als totaal gaat het om een bedrag van € 7,39 miljoen.

In de onderstaande tabel is weergegeven om welke bedragen het gaat per gemeente en voor DFK als geheel. Bedragen x € 1000 Begrote lasten binnen het sociaal domein in 2017 Omvang reserves sociaal domein per 1/1/2017 Aan te houden buffer voor afrekeningen van instellingen Aan te houden bestemmingsreserve Vrijval middelen uit het sociaal domein ten gunste van de algemene reserve

Dong. 25.352

Ferw. 6.823

Koll. 13.026

Totaal 45.201

6.611 1.121

2.150 302

5.149 576

13.910 2.000

2.535 2.954

682 1.166

1.303 3.271

4.520 7.390

Het aanhouden van structurele buffers Voor wat betreft de aan te houden structurele ruimte ten behoeve van het sociaal domein moeten we ons realiseren dat er weliswaar over 2016 sprake is van een overschot van (€ 3,5 (D) + € 1,2 (F) + € 2,3 (K) miljoen ) € 7,0 miljoen, maar dat het lastig is om te bepalen in hoeverre dat in 2017 en 2018 nog het geval zal zijn. We weten dat de drie gemeenten in 2017 ten opzichte van 2016 nog bezuinigingen hebben doorgevoerd op het sociaal domein. Voor Dongeradeel ging het daarbij om bezuinigingen op de aangehouden buffer voor de Buig en op de pakketmaatregel ondersteunende begeleiding van in totaal € 527.000; voor Ferwerderadeel ging het om benedenwaartse bijstellingen van de budgetten voor de WMO van in totaal € 600.000 en voor Kollumerland c.a. ging het om diverse bezuinigingen binnen het sociaal domein van in totaal € 714.000. Dit leidt ons tot de conclusie dat een deel van de mogelijke structurele ruimte uit de jaarrekening 2016 is weggevloeid door benedenwaartse bijstellingen van budgetten in de begroting 2017. Hiermee rekening houdend resteert er op DFK niveau nog € 7,0 miljoen -/- (€ 527.000+€ 600.000+€ 714.000) = € 5,159 miljoen aan structurele ruimte. Voor het aanhouden van een structurele buffer voor het sociaal domein is verder van belang welke risico’s we lopen met eventuele overschrijdingen binnen de BUIG.

De gemeente kan bij tekorten boven de 5% van het budget middelen aanvragen bij het Rijk die alleen worden toegekend als je aan de voorwaarden voldoet. Van belang daarbij is dat de gemeente aannemelijk kan maken dat er voldoende maatregelen zijn genomen om tot tekortreductie te komen. Vanaf 2018 kunnen alleen middelen worden aangevraagd als er sprake is van een gecumuleerd tekort van meer dan 5% over drie jaren. Voor de eerste 5% van een tekort geldt dat de gemeente dat zelf moet dragen. Voor het deel van een tekort dat meer dan 5% maar

– 17 –

minder dan 12,5% bedraagt, kun je een vangnetuitkering van 50% krijgen, en voor het deel van het tekort dat meer dan 12,5% bedraagt een vangnetuitkering van 100%. Uit de voorlopige cijfers van het sociaal domein binnen de jaarrekening 2016 blijkt dat er voor de DFK gemeenten samen sprake is van een overschot van € 7,0 miljoen. Dit overschot zal naar verwachting kleiner worden omdat er nog onzekerheid is over de afrekeningen van een aantal zorginstellingen. Duidelijk is ook dat de DFK gemeenten in 2017 hebben bezuinigd op de zorgtaken en dat het overschot voor dat deel – een bedrag van € 1,841 miljoen – niet structureel is. Er resteert dan dus een bedrag van € 5,159 miljoen. Daarnaast zijn er een aantal onzekerheden en ontwikkelingen in het sociaal domein geschetst die met zich mee zullen brengen dat het beslag op middelen zal toenemen dan wel kunnen leiden tot een daling van beschikbare middelen van het Rijk. Voorstel sociaal domein structurele buffer:  



De DFK gemeenten houden voor hun begrotingen 2018-2021 aan dat de ruimte die vrijvalt binnen het sociaal domein op basis van de jaarrekening 2016 – we gaan op dit moment uit van het bedrag van € 5,159 miljoen – voor een deel wordt her bestemd voor andere doeleinden. Als uitgangspunt voor de begroting van de DFK gemeenten wordt gehanteerd dat zij in hun begroting 2018-2021 - uitgaande van de cijfers van de jaarrekening 2016 - een structurele buffer aanhouden van 7,5% voor de Buig en 10% voor de Jeugdzorg, WMO en het minimabeleid. Er zal in het najaar aanleiding zijn bij te sturen op dit uitgangspunt, omdat we dan beschikken over nieuwe informatie van de algemene uitkering van het Rijk, over de jaarrekening 2016 en over de exploitatie 2017. We komen hier bij de aanbieding van de DFK begrotingen dus op terug. Een deel van deze structurele buffer kan – afhankelijk van de onzekerheden en ontwikkelingen – worden ingezet voor nieuw beleid binnen het sociaal domein en is pas nodig vanaf 2019. We stellen dan ook voor in de meerjarenbegroting voor het jaar 2018 uit te gaan van een structurele buffer van 80% van de voorgestelde omvang en vanaf 2019 van een volledige buffer.

In de onderstaande tabel is weergegeven om welke bedragen het gaat per gemeente en voor DFK als geheel. Bedragen x € 1000 Begrote lasten binnen het sociaal domein in 2017 Begrote lasten voor de Buig in 2017 Begrote lasten voor Jeugdzorg, Minimabeleid en WMO in 2017 Vrijvallende ruimte in het sociaal domein uitgaande van de voorlopige jaarrekening 2016 Af: al doorgevoerde bezuinigingen in de begroting 2017 Af: aanhouden van een structurele buffer van 10% resp. 7,5% vanaf het jaar 2019 Vrijvallende structurele ruimte te bestemmen voor andere doeleinden Vrijvallende ruimte in 2018 uitgaande van een groeipad van 80% van de omvang van deze buffer in 2018 

Dong. 25.352

Ferw. 6.823

Koll.l 13.026

Totaal 45.201

8.573 16.779

2.611 4.212

4.330 8.696

15.514 29.687

3.565

1.173

2.277

7.016

527

600

714

1.841

2.321

617

1.194

4.132

718

-/- 44

369

1.043

1.182

608

1.870

Voor de DFK gemeenten als totaal wordt voorgesteld in deze perspectiefnota een structurele buffer van € 4,132 miljoen aan te houden vanaf het jaar 2019 en in 2018 een buffer van 80% van € 4,132 = € 3,306 miljoen.

– 18 –



Voor de DFK gemeenten als totaal wordt als resultante van de gehanteerde uitgangspunten voorgesteld in 2018 een bedrag van € 1,87 miljoen te herbestemmen voor andere doeleinden en vanaf 2019 een bedrag van € 1,043 miljoen.

3.5 Omgevingswet Op 1 juli 2015 is de Tweede Kamer akkoord gegaan met het wetsvoorstel Omgevingswet, gevolgd door de Eerste Kamer op 22 maart 2016. De wet zal naar verwachting op 1 juli 2019 in werking treden als de planning van de Rijksoverheid wordt gehaald. De implementatie van de Omgevingswet vraagt een investering in de gemeentelijke organisatie op meerdere terreinen: 1. Juridisch: het is een grootschalige, wetstechnische integratie en herschikking van het bestaande omgevingsrecht en vraagt juridische kennis van de nieuwe wet en de onderliggende Av’s. 2. Beleid/inhoud: inhoudelijke integratie van beleid, integrale advisering en besluitvorming over ontwikkelingen en initiatieven in de fysieke omgeving (en de verbinding met het sociale domein). 3. Samenwerking en participatie: in de keten en met de FUMO, provincie, waterschap, burgers, Rijksoverheid, bedrijven. 4. Aanpassing in informatievoorziening & automatisering en data. 5. Nieuwe instrumenten voor beleid en regelgeving 6. Aanpassing van werkprocessen en procedures 7. Een veranderingsproces in houding, gedrag en werkwijze voor alle partijen die zich bezig houden met de fysieke leefomgeving. De implementatie van de Omgevingswet wordt op DDFK niveau ingevoerd. De kosten zijn geraamd o.b.v. ervaringscijfers en een globale inschatting van de werkzaamheden.

In deze perspectiefnota nemen we 50% van de kosten mee en de dekking van de andere 50% wordt meegenomen in het plan van aanpak bestuurlijke fusie omdat er ook een sterke relatie is met harmonisering van beleid dat in het kader van de fusie gedaan moet worden. Voorstel Omgevingswet Wij stellen voor in de begroting 2018-2021 van de DFK gemeenten incidentele middelen op te nemen voor de implementatie van de omgevingswet.

3.6 Harmoniseren beleid De harmonisatie is één van de grootste opgaven voor de komende periode. Om de nieuwe gemeente, inclusief de nieuwe ambtelijke organisatie, een goede start te laten maken is een goede werkstructuur en een strakke en realistische planning noodzakelijk zodat zoveel mogelijk ambtelijke processen en inhoudelijke bestuurlijke besluitvorming tijdig is geharmoniseerd. De werkzaamheden tot 1 januari 2019 hebben, voor zover het de herindeling betreft, formeel gesproken een voorbereidend karakter. De voorbereiding daarvan vindt plaats door de stuurgroep herindeling. De stuurgroep neemt in dat kader veel voorbereidingsbesluiten. De nieuwe gemeenteraad en het nieuwe college van burgemeester en wethouders zullen in veel zaken uiteindelijk het formele besluit moeten nemen over de te harmoniseren producten, diensten en beleid. De gemeenten hebben op dit moment eigen beleid, regels en verordeningen. In de nieuwe gemeente zal één beleidssysteem en één regelsysteem van kracht moeten worden. Er kunnen tot enige tijd na de fusiedatum verschillen in beleid en regelgeving tussen de “oude’ gemeenten blijven bestaan. De wetgever heeft hiervoor een periode van twee jaar na fusiedatum voor aangegeven (uiterlijk per 1 januari 2021). Reden daarvoor is dat er voor politiek gevoelige zaken ruimte is om zaken ook na de herindeling te ontwikkelen en harmoniseren.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=noardeastfryslan&id=740df06e-a4d4-4425-951a-e7ce51656f0b