Bijlage 4 - Inkoopstrategie capaciteit Jobinder

MEMO Van:

Mobiliteitsbureau Noordoost Fryslân

Aan:

Werkgroep aanbesteding vervoerscapaciteit 2027

Betreft: Uitgangspuntennotitie Datum: 7-4-2025 Inleiding Na de aanbesteding van de regiecentrale is het nu tijd voor de inkoop van de bijbehorende vervoerscapaciteit. Er zijn een aantal aandachtspunten die al bij de inkoop van de regiecentrale zijn vastgesteld, maar doorwerken in de aanbesteding van de vervoerscapaciteit. Daarnaast is in een breed samengestelde werkgroep informatie opgehaald om mee te nemen in de verdere uitwerking van het Programma van Eisen. In deze notitie worden de relevante punten besproken om hiermee de hoofdlijn van de inkoop vervoerscapaciteit weer te geven. Van basepoints naar gebieden Uit het PvE regiecentrale: “Vanaf 1 januari 2027 wordt het vervoer ingedeeld in gebieden in plaats van Basepoints. Hiervoor is reeds een toekomstige gebiedsindeling gemaakt. Binnen een gebied zal vanaf januari 2027 de vervoerder verantwoordelijk zijn voor het leveren van capaciteit voor het uitvoeren van alle vervoersvormen (Routevervoer en Vraagafhankelijk vervoer) in dat gebied. Voor de berekening van de diensttijd voor het Vraagafhankelijk vervoer wordt gewerkt met een vastgesteld punt binnen het gebied of de feitelijke stallingslocatie van het voertuig.

Voor het routevervoer wordt gewerkt met vaste aan- en afrijdtijden.” Het voordeel van de indeling in gebieden1 is dat een vervoerder alle vervoer dat start in een bepaald gebied uitvoert waardoor (volgtijdelijk) gecombineerde diensten opgesteld kunnen worden. Hierbij voeren dezelfde voertuigen zowel routevervoer (leerlingenvervoer en vervoer in het kader van de jeugdwet) als vraagafhankelijk vervoer (WMO-vervoer, zittend zorgvervoer en Opstappervervoer) na elkaar uit in dezelfde dienst. De voertuigen rijden wel in de hele Jobinder regio (en eventueel daarbuiten). Dus leerlingen die wonen in gebied 1, maar op school gaan in een ander gebied, of buiten de regio, worden vervoerd door de vervoerder die verantwoordelijk is voor gebied 1. Voor het WMO-vervoer geldt verder (net als voorheen) dat de dienst start in het gebied waar de vervoerder verantwoordelijk is, maar dat het voertuig in het hele vervoersgebied (en eventueel daarbuiten) kan worden ingezet.

1

De gebieden zijn: de huidige gemeenten, waarbij de gemeente Noardeast-Fryslan in twee delen is gesplitst, een oostelijk deel en een westelijk deel waarin ook de stad Dokkum is opgenomen.

Lokale ondernemers Vanuit de werkgroep is aangegeven dat er aandacht moet zijn voor lokale MKB ondernemingen. In het voortraject is met diverse MKB-bedrijven gesproken. De kleine vervoersbedrijven, maximaal 4 à 5 voertuigen, gaven aan dat zij de met dergelijke grote gebieden gepaard gaande investeringen niet kunnen en willen gaan doen. Ze gaven aan wel geïnteresseerd te zijn om ritten voor andere ondernemingen te rijden (onderaanneming) of indien mogelijk losse ritten voor Jobinder te rijden. Onderaanneming wordt toegestaan. Hierbij kunnen kleinere ondernemingen in opdracht van een contractpartner van het Mobiliteitsbureau rijden. Aanvullend op de aanbesteding van de vervoerscapaciteit wordt een “Spotmarkt” aanbesteding in de markt gezet. In deze “Spotmarkt” zal een deel van de benodigde capaciteit voor de hele regio worden ondergebracht. Hoe groot het percentage wordt dat niet direct bij de winnaar van een gebied wordt ondergebracht is nog niet uitgekristalliseerd, maar zal wellicht op 10 % komen te liggen. Deze benodigde capaciteit zal in de vorm van een “Spotmarkt” worden aanbesteed. Kleine ondernemers en ZZP’ers kunnen hierop inschrijven. Op die manier kunnen zij ritten voor Jobinder uitvoeren die niet in de vaste capaciteit worden uitgevoerd. Hierdoor krijgen alle regionale ondernemers de mogelijkheid deel te nemen in het vervoerssysteem.

Of ze daadwerkelijk op ritten in de “Spotmarkt” zullen gaan bieden moet worden afgewacht. Omdat er geen afname- of leveringsverplichting is, kan het voorkomen dat op ritten in de “Spotmarkt” geen partijen zich aanbieden. Dit hoeft op zich niet erg te zijn, omdat de uitvoering van het vervoer in de basis is belegd bij de gecontracteerde vervoerders van de gebieden, die verantwoordelijk blijven voor de uitvoering. Ook kan het voorkomen dat partijen ervoor kiezen in onderaanneming te rijden en niet in te schrijven op de “Spotmarkt” aanbesteding. Dit “Spotmarkt” systeem wordt in Nederland nog maar weinig toegepast, maar in Denemarken, waar het systeem al een aantal jaren functioneert, werkt het prima. Overnames en impact op de contracten De markt onder taxibedrijven is in beweging. Er is sprake van overnames en het afstoten van bepaalde bedrijfsonderdelen. Door deze ontwikkelingen kan het voorkomen dat één of twee partijen de gehele opdracht in handen krijgen gedurende de looptijd. Uitgangspunt is dat een partij ten hoogste twee gebieden kan winnen. Het is hierbij een overweging om ontbindende voorwaarden op te nemen bij de overname van- en door bedrijven die gecontracteerd zijn. Dit om te voorkomen dat bij de aanbesteding meerdere partijen worden gecontracteerd, maar er uiteindelijk door overnames maar één partij overblijft.

Aangezien dit de continuïteit van het vervoer in gevaar kan brengen zal de formulering van deze ontbindende voorwaarde juridisch zeer goed onderbouwd moeten worden. Het is de bedoeling de stukken voor publicatie op Tenderned juridisch te laten checken.

Pagina 2 van 6

Zero-Emissie in het doelgroepenvervoer Hoewel de in Jobinder deelnemende gemeenten het Bestuursakkoord Zero Emissie Doelgroepenvervoer niet hebben ondertekend heeft ook bij Jobinder altijd wel het streven voorop gestaan richting Zero Emissie te gaan. De landelijke richtlijn is nu op uiterlijk begin 2030 het doel van 100% Zero Emissie te bereiken. In het Bestuursakkoord werd voor 2023 een minimaal percentage van 38,5 gesteld. Hierop doorrekenend zou het percentage begin 2027 rond de 75% moeten liggen. In veel recente aanbestedingen doelgroepenvervoer wordt Zero-Emissie als eis opgenomen voor personenauto’s en taxibussen. Het rolstoelvervoer blijft nog achter vanwege gewichtsbeperkingen en daarmee samenhangend een beperkte actieradius. Een voertuig dat zwaarder is dan 3500 kg. mag op dit moment nog niet met een “normaal” rijbewijs (BE) worden bestuurd. Binnenkort zal deze grens worden opgetrokken naar 4200 kg. Hierdoor kunnen de huidige chauffeurs deze voertuigen blijven rijden. Op dit moment is binnen Jobinder 8% Zero-Emissie volgens de monitor doelgroepenvervoer 2024. Dit is logisch omdat bij de vorige aanbesteding Zero-Emissie nog minder goed haalbaar was. In recente aanbestedingen zoals bij RegioRijder of in de regio Utrecht worden percentages van 53% of 83% gehaald.

Er zijn verschillen per regio, met name in de laadinfrastructuur waardoor de mogelijkheden wellicht beperkter zijn in Jobinder gebied dan elders in Nederland. Om te toetsen in hoeverre de markt kan voldoen aan de wens/eis om volledig Zero-Emissie te rijden is gesproken met vervoerders in de regio. Ook zij zien beperkingen met name in het rolstoelvervoer (minder grote beperking met de nieuwe regels voor het gewicht) en risico’s in de laadinfra. Het is mogelijk om als gunningscriterium te vragen naar de wijze waarop inschrijvers omgaan met de uitdagingen ten aanzien van het laden van Zero-Emissie voertuigen. Vanuit de werkgroep wordt aandacht gevraagd voor het voorkomen van extra kosten voor zowel de gemeenten als de vervoerders. Over het algemeen is de ervaring, en de input van de branche, dat de TCO (Total Cost of Ownership) niet of nauwelijks verschilt tussen Zeroemissie of andersoortig materieel. Er is nog geen definitief standpunt ingenomen, maar in eerdere stadia is dit thema en de insteek van zoveel mogelijk (passend in de markt) Zero-Emissie al wel aan de orde geweest. Inkoop grootschalig materieel Voor het vervoer in het kader van bewegingsonderwijs in de regio (gym, schaatsen, zwemmen) wordt een aanbesteding doorlopen voor de inkoop van grootschalig materieel (touringcars/midibussen).

Deze aanbesteding moet eerder in de markt worden gezet omdat de huidige overeenkomsten voor dit vervoer aflopen aan het eind van het huidige schooljaar. In deze aanbesteding zal ook de mogelijkheid van de inzet van touringcars of midibussen voor het leerlingenvervoer worden opgenomen. Dit als mogelijkheid, geen zekerheid. Dat wil zeggen dat, als gemeenten in de toekomst alsnog over willen gaan tot de inzet van touringcars of midibussen in het leerlingenvervoer, dit ook mogelijk is. Er wordt

Pagina 3 van 6

dus nadrukkelijk op dit moment niet ingezet op de daadwerkelijke inzet van groter materieel. Dit zal wel een onderwerp zijn in de te vormen werkgroep leerlingenvervoer. Werkgroep leerlingenvervoer Deze werkgroep is ingesteld door de in Jobinder deelnemende gemeenten naar aanleiding van de commotie over het voornemen van de gemeenten in de eerste helft van het schooljaar 2024 – 2025 om vanaf januari 2025 een deel van de leerlingen met touringcars of midibussen te gaan vervoeren. Deze commotie heeft in een aantal gemeenteraden geleid tot het aannemen van daarop betrekking hebbende moties. De werkgroep heeft als eerste taak de beantwoording van deze afzonderlijke moties op één lijn te brengen. De tweede taak van deze werkgroep is in gesprek te gaan met alle betrokkenen in het leerlingenvervoer om te voorkomen dat de groei in dit type vervoer opnieuw gaat leiden tot vervelende situaties. De verwachting is dat deze werkgroep voor de zomer van 2025 met resultaten zal komen. Overige aandachtspunten Uit de bijeenkomst van de brede werkgroep komen nog een aantal andere aandachtspunten naar voren die al dan niet inzichtelijk of georganiseerd zijn via de aanbesteding van de regiecentrale. Het gaat dan met name om praktische uitvoeringsaspecten die invloed hebben op de uitvoeringskwaliteit.

Chauffeurs: Borgen van opleidingen en kennis van de doelgroep en minimaliseren van wisselingen Maximale reistijd: De maximale reistijd moet zo laag mogelijk maar realistisch te zijn. KTO-Resultaten: Kijk of er aandachtspunten uit het KTO zijn gekomen die kunnen worden meegenomen in de aanbesteding. Vervolgstappen in het project De eerste opzet van de aanbestedingsstukken (Programma van Eisen) is gemaakt. De punten die eventueel worden ingebracht naar aanleiding van de bespreking van dit stuk worden waar nodig meegenomen in de volgende versie. Deze zal opnieuw worden voorgelegd aan de brede werkgroep. Nadat deze brede werkgroep akkoord heeft gegeven zal de uiteindelijke versie aan het bestuur worden voorgelegd voor een formeel bestuurlijk besluit tot vaststelling. Waarschijnlijk zal hiervoor een extra (online) vergadering moeten worden gepland. Daarna zal de publicatie van deze stukken plaatsvinden. De beoordeling van de inschrijvingen en de voorbereiding van de gunning zal in een kleinere, nog samen te stellen beoordelingsgroep worden afgewikkeld. Het streven is in deze groep per gemeente 1 vertegenwoordiger op te nemen. Bij voorkeur ontstaat dan een mix van beleidsmedewerkers en uitvoerenden Leerlingenvervoer en WMO-vervoer. De groep wordt in ieder geval aangevuld met een inkoopadviseur, een onafhankelijk voorzitter en medewerkers van het Mobiliteitsbureau.

Aangezien er Pagina 4 van 6

geen vervoerscapaciteit zal worden uitgevraagd die door de provincie zal worden bekostigd ligt het voor de hand dat er geen deelnemer vanuit de provincie in de werkgroep zal plaatsnemen. Er blijft wel een bestuurlijke verantwoordelijkheid bij de provincie aangezien deze wel deelneemt in de GR. Separaat wordt de inkoop voor grootschalig materieel voor met name Gym-, zwem- en schaatsvervoer doorlopen, zie de paragraaf over Inkoop grootschalig materieel. De publicatie hiervan heeft eind maart plaatsgevonden. De nieuwe overeenkomst grootschalig materieel gaat in op 25 augustus 2025, start schooljaar 2025 – 2026. Deze zal voor vier jaar worden afgesloten met een optie tot verlenging van een jaar. Deze overeenkomst loopt dan af op het moment dat ook de eerste termijn van de aanbesteding vervoerscapaciteit afloopt. Dit om de mogelijkheid te scheppen beide aanbestedingen, indien gewenst, dan onder één noemer te brengen. Samenvatting uitgangspunten: 1. Het Jobinder gebied wordt verdeeld in 5 gebieden (volgt uit de aanbesteding regiecentrale) 2. In een gebied wordt alle vervoer door de winnaar van dat gebied verzorgd (idem); dit betekent dat de eerste ritten van een dienst in dat gebied worden gereden door een voertuig van de winnaar van dat gebied. Vervolgritten kunnen door elk voertuig wat op dat moment in de buurt is worden gereden.

Dit om de meest efficiënte planning te kunnen verzorgen. Dit is sinds de start van Jobinder de standaard werkwijze. 3. Een partij kan ten hoogste twee gebieden winnen a. Er wordt juridisch onderzocht hoe ook gedurende de looptijd van het contract kan worden voorkomen dat een partij door het opkopen van concurrenten meer dan twee of zelfs alle gebieden in handen krijgt 4. Kleine ondernemers in de regio kunnen op twee manieren deelnemen a. Als onderaannemer van de winnaar van een gebied b. Door in te schrijven op de zogenaamde “Spotmarkt” waarin het eventueel benodigde flexibele vervoer wordt ondergebracht 5. De aanbesteding wordt 100% Zero Emissie (ZE) in de markt gezet, waarbij mogelijk een voorbehoud wordt gemaakt voor de benodigde rolstoelbussen a. Het ook ZE aanbieden van rolstoelbussen levert punten op voor het gunningscriterium Duurzaamheid 6. Om het eventueel mogelijk te maken ook in het leerlingenvervoer groter materieel (touringcars/midibussen) in te zetten wordt dit als een optie opgenomen in de recent uitgezette aanbesteding voor het bewegingsonderwijs. Dit geldt ook voor de eventueel bij het vervoeren van leerlingen uit Oekraïne te gebruiken voertuigen a.

Uitvoering van deze optie voor het leerlingenvervoer zal pas plaatsvinden nadat de in het voorgaande besproken werkgroep leerlingenvervoer daarover een voorstel heeft gedaan en nadat de colleges en raden van de betrokken gemeenten daar gevolg aan hebben gegeven 7. In de aanbestedingsstukken wordt extra nadruk gelegd op de levering van vaste chauffeurs 8. In de aanbestedingsstukken wordt extra nadruk gelegd op opleidingen van chauffeurs voor met name het leerlingenvervoer.

Pagina 5 van 6

Bestuursbesluit Het bestuur stelt de uitgangspunten van de Europese aanbesteding van de vervoerscapaciteit 2027 – 2034 vast.

Pagina 6 van 6