Bijlage 3 - Woonbehoefteonderzoek ANNO
Tekst van het document
Denkbaar in een mix van huur en koop Combinatie van verschillende woningtypen in Dokkum Levensloopbestendige woningen geschikt voor bewoning in alle levensfasen en rolstoelgeschikt in Aldwâld Woningen voor verschillende doelgroepen, gezamenlijk op een erf in Hylaard Woningsplitsing, bijvoorbeeld als ‘friends-woningen’ Betaalbare en goedkope woningen, zoals deze starterswoningen in Reard 1 2 3 85 6 7 4 6.5 PROGRAMMARICHTLIJN BASISDORPEN Past het aantal plannen bij de vraag? In basisdorpen is nog substantiële vraag, maar als de | Voor koopwoningen zijn er ook vaak minder plannen dan | op basis van de verwachte behoefte. Voor de middenhuur marktdruk wat meer stabiliseert of op termijn zelfs | waar vraag naar is. Alleen in Kollumersweach-Feankleaster | zijn in de meeste kernen geen plannen, maar dat is niet afneemt, ga je dat hier wel sneller merken. Ga daarom op | zijn er genoeg plannen. In | Ferwert-Hegebeintum, | erg, want de behoefte is daar ook niet zo groot. zoek naar locaties binnen de dorpskern, zoals oude | Kollumersweach-Feankleaster | en Marrum zijn ook nog een | Middenhuur | toevoegen is daar altijd maatwerk. schoollocaties of andere braakliggende terreinen, zodat je | aantal plannen onbekend. Deze plannen kun je invullen binnendorps | kwaliteit toevoegt en rotte kiezen verwijdert.
Is die ruimte er niet, kies dan op kleine schaal voor | GEPLANDE | NETTO- | 130% NETTO | PLANNEN GEMEENTE | KERN/CLUSTER | NIEUWBOUW | SLOOP | NETTO | BEHOEFTE | BEHOEFTE | T.O.V. uitbreiding. In de meeste basisdorpen is vraag naar enkele | 2025-2035 | BEHOEFTE tientallen woningen. Alleen Harkema komt nog hoger uit. | ACHTKARSPELEN | Drogeham | 25 | 25 | 50 -55 | 65 -70 | veel te weinig Het aantal plannen (peildatum: 1 april 2025) blijft overal | Harkema | 120 | 15 | 105 | 120 -130 | 155 -170 | te weinig achter bij de vraag, behalve in Kollumersweag- | Kootstertille | 25 | 25 | 55 -60 | 70 -80 | veel te weinig Feankleaster. Hoeveel plannen hard zijn, verschilt per kern: | NOARDEAST-FRYSLÂN | Eanjum e.o. | 15 | 10 | 25 -30 | 30 -40 | te weinig in Holwert | zijn alle plannen hard, in de andere kernen zijn | Ferwert-Hegebeintum | 15 | 15 | 40 -50 | 50 -65 | veel te weinig alleen maar zachte plannen. Maak daar op z’n minst een | Hallum | 40 | 40 | 85 -105 | 110 -135 | veel te weinig deel hard, zodat je overal meters kunt maken. | Holwert | 20 | 20 | 25 -30 | 30 -40 | te weinig Kollumersw.-Feankl. | 65 | 65 | 55 -65 | 70 -85 | iets te weinig In veel basisdorpen is het aandeel plannen voor sociale | Marrum | 15 | 15 | 25 -30 | 30 -40 | te weinig huur iets lager dan gemiddeld in de gemeente.
Dat is niet | Ternaard | 5 | 5 | 25 -30 | 30 -40 | veel te weinig erg, want woningzoekenden in basisdorpen zijn wat vaker | TYTSJERKSTERADIEL | Garyp | 45 | 10 | 35 | 70 -90 | 90 - 115 | veel te weinig koop-georiënteerd. 6 | BEHOEFTE, WENSPROGRAMMA EN MATCH MET PLANNEN | WOONBEHOEFTEONDERZOEK REGIO NOORDOOST-FRYSLÂN | 17 JUNI 2025 | DEFINITIEF | | 98 6.5 PROGRAMMARICHTLIJN WOONDORPEN Waar richt je je op? Woondorpen hebben jaren een lastige positie op de woningmarkt gehad. Tot een paar jaar geleden is in veel kernen sprake geweest van krimp, doordat mensen wegtrokken, maar ook doordat de provincie dorpen op slot zette, er geen nieuwbouw mogelijk was en dorpen dus ook niet kónden groeien. Ruimte bieden voor iets nieuws is hier belangrijk, omdat je daarmee je dorpen gewild houdt, maar je moet de risico’s als gevolg van vraaguitval in de kwetsbaarste voorraad als de markt weer meer ontspant niet uit het oog verliezen. Het programma moet hier vooral koopgericht zijn, met producten voor vitale doelgroepen, vooral gezinnen. De toenemende vraagdruk van de afgelopen jaren kwam vooral van buiten de regio. Opgeteld zijn er geen grote aantallen plannen nodig; toevoegen blijft maatwerk.
WOONBEHOEFTEONDERZOEK REGIO NOORDOOST-FRYSLÂN | 17 JUNI 2025 | DEFINITIEF | 996 BEHOEFTE, WENSPROGRAMMA EN MATCH MET PLANNEN JONGEREN, 1+2 GEZINNEN OUDEREN, 1+2 SH < € 900 MH > € 900 KO < € 275K KO < € 355K KO > € 355K SH < € 900 MH > € 900 KO < € 355K KO < € 485K KO < € 610K KO > € 610K SH < € 900 MH > € 900 KO < € 355K KO < € 485K KO < € 610K KO > € 610K ACHTK. Augustinusga 0 / + 0 / + 0 / + + + ++ +++ + 0 / + 0 / + 0 / + 0 / + Boelenslaan 0 / + 0 / + 0 / + + 0 / + + ++ + 0 / + 0 / + 0 / + + Gerkerskl.-Stroob. 0 /+ 0 / + + + + + ++ + 0 / + 0 / + 0 / + + Surhuizum 0 / + 0 / + 0 / + + 0 / + + ++ + 0 / + 0 / + 0 / + + Twijzel 0 / + 0 / + 0 / + + 0 / + + ++ + 0 / + 0 / + 0 / + + Twijzelerheide 0 / + 0 / + 0 / + + 0 / + + ++ + 0 / + 0 / + 0 / + + DD Broeksterwâld e.o. 0 / + 0 / + ++ + 0 / + ++ ++ + 0 / + 0 / + 0 / + + Driezum e.o. 0 / + 0 / + ++ + 0 / + ++ ++ + 0 / + 0 / + 0 / + + Rinsumageast 0 / + 0 / + ++ + 0 / + ++ ++ + 0 / + 0 / + 0 / + + NEF Blije 0 / + 0 / + + + 0 / + + ++ + 0 / + 0 / + 0 / + + Burdaard e.o. 0 / + 0 / + 0 / + + 0 / + + ++ + 0 / + 0 / + ++ + Dorpen o. van Kollum 0 / + ++ 0 / + + 0 / + + ++ + 0 / + 0 / + 0 / + + Dorpen w. van Kollum 0 / + 0 / + 0 / + + 0 / + ++ +++ + 0 / + 0 / + 0 / + + Easternijtsjerk 0 / + ++ ++ + 0 / + ++ ++ + 0 / + 0 / + 0 / + + Ie en Ingwirrum 0 / + 0 / + 0 / + + 0 / + + ++ + ++ 0 / + ++ + Mitselwier e.o.
0 / + 0 / + 0 / + + 0 / + + ++ + 0 / + + ++ + Sweagerbosk 0 / + 0 / + 0 / + + 0 / + + ++ + 0 / + 0 / + 0 / + + Tussen Holw. en Dokk. 0 / + + ++ + 0 / + ++ ++ + 0 / + 0 / + 0 / + + Wierum-Nes-Peaz.-Modd. 0 / + 0 / + 0 / + + 0 / + + + + ++ 0 / + 0 / + + T’DIEL Earnewâld 0 / + 0 / + 0 / + + 0 / + + ++ + 0 / + 0 / + ++ + Eastermar 0 / + 0 / + 0 / + + 0 / + + + + 0 / + 0 / + ++ + Jistrum 0 / + 0 / + ++ + 0 / + + ++ + 0 / + 0 / + 0 /+ + Noardburgum 0 / + 0 / + 0 / + + 0 / + + + / ++ + 0 / + 0 / + 0 / + + Ryptsjerk 0 / + 0 / + 0 / + + 0 / + + ++ + 0 / + 0 / + 0 / + + Sumar 0 / + 0 / + 0 / + + 0 / + + ++ + 0 / + 0 / + 0 / + + Suwâld 0 / + ++ ++ + 0 / + + ++ + 0 / + 0 / + 0 / + + Tytsjerk 0/ + 0 / + 0 / + + 0 / + + ++ + 0 / + + + / ++ + De programmaleidraad tot 2035 voor woondorpen, onderverdeeld naar doelgroepen en prijsklassen. Het schema is niet bedoeld als rekenmodel, maar als houvast om te bepalen welke doelgroepen je hier kunt bedienen. Dit is het ‘palet aan doelgroepen’ die je hier kunt bedienen. Uiteraard hangt het o.a. van de precieze locatie, ruimte en stedenbouwkundige inpassing af wat voor product je ergens bouwt. Met SH < € 900 voor jongeren en ouderen bedoelen we: multi-inzetbaar voor meerdere doelgroepen. * Deels ook geclusterd / beschut karakter.
6.5 PROGRAMMARICHTLIJN WOONDORPEN De opvallendste nuances: - In Augustinusga en Gerkesklooster-Stroobos zien we veel jonge gezinnen en een verouderde voorraad. Hier is betaalbaar toevoegen via nieuwbouw wenselijk. Augustinusga is sowieso een gezinsrijk dorp: daar zijn ook gezinswoningen in andere segmenten nodig. - In de woondorp-clusters in Dantumadiel zien we vooral vraag naar gezinswoningen in het segment tot ca. € 485.000. Zelfbouw komt in deze dorpen veel voor, dus een deel moet via kavels aangeboden worden. - In de dorpen ten westen van Kollum en in Wierum- Nes-Peazens-Moddergat zien we kansen voor hogere inkomens. Daar is ruimte voor gezinswoningen in het duurdere segment. Zeker in Wierum-Nes-Peazens- Moddergat gaat het niet om grote aantallen. - In de dorpen ten westen van Kollum is ook ruimte voor middeldure gezinswoningen. Dat geldt ook voor Easternijtsjerk en dorpen tussen Holwert en Dokkum. Die woningen zijn complementair aan de oudere gezinswoningen die er al staan. Nieuw aanbod voor jongere gezinnen is daar op z’n plaats. - In Tytsjerksteradiel liggen inkomens doorgaans wat hoger, ook in woondorpen. We zien in Earnewâld, Eastermar en Tytsjerk ruimte voor doorstroming van ouderen. Die dorpen zijn relatief vergrijsd en ouderen houden daar gezinswoningen bezet. In Jistrum en Suwâld speelt dat minder, maar is wel vraag vanuit jongere doelgroepen.
Voeg daar met nieuwbouw wat toe, in een betaalbaarder segment. - In Burdaard e.o. wonen veel ouderen. Doorstroming op gang brengen met middeldure producten helpt daar mee om andere doelgroepen beter te bedienen met bestaande woningen. WOONBEHOEFTEONDERZOEK REGIO NOORDOOST-FRYSLÂN | 17 JUNI 2025 | DEFINITIEF | 1006 BEHOEFTE, WENSPROGRAMMA EN MATCH MET PLANNEN 6.5 PROGRAMMARICHTLIJN WOONDORPEN Wat voor producten passen daarbij? Specifiek bouwen voor mensen die afhankelijk zijn van professionele zorg is hier niet verstandig. In de koop kun je wel gelijkvloerse woningen toevoegen voor groepen die nog vitaal zijn. Het programma is hier wat traditioneler dan in basis- en voorzieningenkernen, met vooral focus op gezinnen. Je kunt denken aan: - Grondgebonden koopwoningen voor kleine huishoudens die kunnen worden aangepast op en ingezet in verschillende levensfases (4). Deze woningen kunnen ook worden gecreëerd door aanpassingen in de bestaande voorraad. - Een mix van verschillende woningtypen voor verschillende doelgroepen (1) om een mienskip met draagkracht te organiseren. Dit kan bijvoorbeeld ook in kleinere vorm op een erf (2). - Goedkope en betaalbare woningen voor jongeren en starters (3). Die kun je ook realiseren in de bestaande voorraad door grote woningen te splitsen (6). - Ruime rijwoningen voor gezinnen om zo doorstroming uit starterswoningen op gang te brengen (5).
WOONBEHOEFTEONDERZOEK REGIO NOORDOOST-FRYSLÂN | 17 JUNI 2025 | DEFINITIEF | 1016 BEHOEFTE, WENSPROGRAMMA EN MATCH MET PLANNEN Ruime rijwoningen voor gezinnen, zoals dit voorbeeld uit Dokkum (Noarderstek-II) Combinatie van verschillende woningtypen in Dokkum Levensloopbestendige woningen geschikt voor bewoning in alle levensfasen en rolstoelgeschikt in Aldwâld Woningen voor verschillende doelgroepen, gezamenlijk op een erf in Hylaard Woningsplitsing, bijvoorbeeld als ‘friends-woningen’ Betaalbare en goedkope woningen, zoals deze starterswoningen in Reard 1 2 64 5 3 6.5 PROGRAMMARICHTLIJN WOONDORPEN Past het aantal plannen bij de vraag? | GEPLANDE | NETTO- | 130% NETTO | PLANNEN GEMEENTE | KERN/CLUSTER | NIEUWBOUW | SLOOP | NETTO | BEHOEFTE | BEHOEFTE | T.O.V. In woondorpen is nu voldoende vraag, maar als de markt | 2025-2035 | BEHOEFTE ACHTKARSPELEN | Augustinusga | 25 | 25 | ca. 20 | ca. 25 | match zich ontspant, merk je dat hier het snelst, helemaal in | Boelenslaan | 20 | 20 | ca. 20 | ca. 25 | match woondorpen langs de Waddenkust. Richt je vooral op | Gerkerkl.-Stoob. | 40 | 10 | 30 | 15 - 20 | 20 -25 | iets te veel inbreidingslocaties, en als die er niet zijn op locaties die het | Surhuizum | 25 | 25 | ca. 20 | ca. 25 | match Twijzel | 30 | 10 | 20 | 15 - 20 | 20 -25 | match dorp afhechten. Dat mag ook samengaan met vernieuwing.
| Twijzelerheide | 35 | 35 | 25 - 30 | 30 -40 | match In Achtkarspelen en Tytsjerksteradiel zijn er vaak | DANTUMADIEL | Broeksterwâld e.o. | 20 | 20 | 20 - 25 | 25 -30 | iets te weinig voldoende plannen (peildatum: 1 april 2025). Soms is er | Driezum e.o. | 40 | 40 | 25 - 30 | 30 -40 | match Rinsumageast | 10 | 10 | 15 - 20 | 20 -25 | iets te weinig nog wat extra’s nodig. In Dantumadiel | en Noardeast- | NOARDEAST-FRYSLÂN | Blije | 15 | 15 | ca. 15 | Ca. 20 | iets te weinig Fryslân mag er soms nog wat bij. Hoeveel harde plannen er | Burdaard e.o. | 20 | 5 | 15 | 25 - 30 | 30 -40 | te weinig zijn, verschilt per plek. Dantumadiel | heeft veel harde | Dorpen o. van Kollum | 25 | 25 | 20 - 25 | 25 -30 | match Dorpen w. van Kollum | 20 | 20 | 35 - 40 | 45 -50 | te weinig plannen, Noardeast-Fryslân en Tytsjerksteradiel meer | Easternijtsjerk | 30 | 10 | 20 | 25 - 30 | 30 – 40 | te weinig zachte. Overal geldt: ga snel aan de slag met harde | Ie en Ingwirrum | 10 | 10 | 20 - 25 | 25 -30 | te weinig plannen, en werk ondertussen zachte plannen verder uit. | Mitselwier e.o. | 5 | 5 | 20 - 25 | 30 -40 | veel te weinig Sweagerbosk | 0 | 0 | ca. 10 | ca. 15 | te weinig Beoordeel wel goed welke plannen de meeste meerwaarde | Tussen Holw. en Dokk. | 15 | 15 | ca. 15 | ca. 20 | iets te weinig hebben en geef daar voorrang aan. Plannen in woondorpen | Wierum-Nes-Peaz.-Modd. | 20 | 20 | 0 | ca.
15 | ca. 20 | te weinig zijn (vanzelfsprekend) vaak koopgericht. | TYTSJERKSTERADIEL | Earnewâld | 65 | 65 | 15 - 20 | 20 -25 | ruim Eastermar | 40 | 40 | 25 - 35 | 30 -45 | match Jistrum | 40 | 40 | 15 - 20 | 20 -25 | iets te veel Noardburgum | 55 | 55 | 35 - 45 | 45 -60 | match Ryptsjerk | 10 | 10 | ca. 15 | ca. 20 | te weinig Sumar | 5 | 5 | 20 - 30 | 25 -40 | veel te weinig Suwâld | 15 | 15 | ca. 10 | ca. 15 | match Tytsjerk | 20 | 20 | 25 - 35 | 30 -45 | te weinig 6 | BEHOEFTE, WENSPROGRAMMA EN MATCH MET PLANNEN | WOONBEHOEFTEONDERZOEK REGIO NOORDOOST-FRYSLÂN | 17 JUNI 2025 | DEFINITIEF |102 7 WONEN EN ZORG 7.1 IN HET KORT In dit hoofdstuk We gaan hier specifiek in op het thema wonen en zorg. - We schetsen allereerst welke vormen van wonen en zorg voor ouderen er zijn (paragraaf 7.2); - Daarna brengen we de vraag van verschillende doelgroepen naar wonen en zorg voor de komende jaren in beeld, waaronder de behoefte aan nultredenwoningen en geclusterd wonen per kern of cluster van kernen (paragraaf 7.3); - We sluiten af met een kader over wat woonzorgspecialisten ons meegeven. Uitkomsten in het kort - De vergrijzing in Noordoost-Fryslân zet door en leidt op termijn tot ‘dubbele vergrijzing’, met naar verhouding veel 80-plussers. De woonvraag verandert dus ook. Uit de analyse blijkt dat er tot en met 2035 zo’n 385 extra eenheden aan geclusterd wonen nodig zijn.
Hiernaast is er omvangrijke vraag naar meer geschikte woonvormen: nultredenwoningen. Hier gaat het bij benadering om 1.200 woningen. - Een deel van de vraag naar nultredenwoningen kan opgelost worden in de bestaande voorraad. We zagen in hoofdstuk 4 namelijk al dat naar verwachting 60% van de bestaande woningen aanpasbaar is. Senioren zijn niet snel geneigd om te verhuizen, en wanneer ze dat zijn moet het nieuwe aanbod exceptioneel goed passen bij hun wensen. Oplossingen in de bestaande voorraad liggen daarom voor de hand. Dat betekent niet dat er geen opgave is in nieuwbouw: er is ook een kwalitatieve vraag naar woningen van goede kwaliteit, met een goede plattegrond, bijvoorbeeld in een hofje of geclusterd bij zorgvoorzieningen. - De meest logische plekken voor woonvormen met een zorgcomponent zijn centrale locaties met een relatief hoog voorzieningenniveau. Dit betekent dat in Dokkum en andere voorzieningenkernen zoals Buitenpost en Kollum de grootste kansen zijn voor toevoeging van deze woningen. De analyse maakt ook duidelijk dat hier niet altijd al zorggeschikte woningen aanwezig zijn. WOONBEHOEFTEONDERZOEK REGIO NOORDOOST-FRYSLÂN | 17 JUNI 2025 | DEFINITIEF | 1047 WONEN EN ZORG 7.2 SOORTEN WONEN EN ZORG Meer mensen met een zorgbehoefte, meer ouderen Het aantal ouderen neemt de komende jaren toe.
We onderscheiden drie groepen, variërend in hoe zwaar hun zorgbehoefte is (zie de figuur rechts): 1. Mensen die zelfstandig wonen, met een Wmo- indicatie voor lichte (zorg)ondersteuning door bijvoorbeeld thuiszorg; 2. Mensen met behoefte aan een ‘beschutte’ woonvorm: zij komen niet (meer) in aanmerking voor intramuraal wonen, maar hebben wel behoefte aan een woonplek waar ze zelfstandig kunnen wonen, met zorg nabij en waar naar hen omgekeken wordt; 3. Mensen met een Wlz-indicatie die in aanmerking komen voor intramuraal wonen. Steeds vaker in een kleinschalige setting. Nog vaker (toch gewoon) zelfstandig. Huidig rijksbeleid is gericht op extramuralisering van de zorg en het bevriezen van de huidige intramurale capaciteit. WOONBEHOEFTEONDERZOEK REGIO NOORDOOST-FRYSLÂN | 17 JUNI 2025 | DEFINITIEF | 1057 WONEN EN ZORG 1. Zelfstandig thuis zonder zorg Het merendeel van de inwoners in de regio Noordoost-Fryslân woont op deze manier. 4. Beschut wonen zonder zorg Waar mensen samen zelfstandig wonen. Bijvoorbeeld een hofje. Zowel in de koop- als huursector. 7. Intramuraal met 24u zorg Dit is het verpleeghuis, in traditionele of moderne vorm, waar mensen onzelfstandig wonen. Zorg is Wlz- gefinancierd. 2. Zelfstandig thuis, zorg op afroep Qua woonsituatie als 1, maar dan met bijvoorbeeld thuiszorg. Zowel in de koop- als huursector. 5.
Beschut wonen, zorg op afroep Qua woonsituatie als 3, maar dan met bijvoorbeeld thuiszorg. Dit kan ook begeleid wonen zijn. 6. Beschut wonen, 24u zorg Dit zijn vaak geclusterde woonvormen. Zorg is Wlz-gefinancierd. Zelfstandig wonen Beschut wonen Intramuraal wonen Zonder zorgZorg op afroepZorg 24 uur Vormen van wonen met meer of minder zorg voor ouderen. Bron: KAW (2022). 3. Zelfstandig thuis, 24u zorg Gebruikmakend van een vpt
7.3 DOELGROEPEN SENIOREN Vergrijzing gaat toenemen | Bevolkingspiramide De bevolkingspiramide rechts laat in het rood | de | Ook het aandeel jongeren en jongvolwassenen neemt af. | 2024 & 2035 leeftijdsopbouw zien voor de regio Noordoost-Fryslân voor | De verwachting is wel dat dit minder heftig gebeurt dan | 95+ het jaar 2035 en zwart omlijnd | voor 2024. De | voorspeld wordt. Zo is de verwachting dat zich vanwege | 90 - 94 verwachting voor de toekomst is gebaseerd op de Primos- | relatief betaalbare huizenprijzen hier en hogere prijzen in | 85 - 89 prognose van leeftijdsgroepen. De prognose komt lager uit | omliggende regio’s meer gezinnen en starters in de regio | 80 - 84 75 - 79 dan de prognose waar in dit rapport vanuit wordt gegaan, | vestigen. Dat geeft de ‘demografische motor’ een impuls. | 70 - 74 maar omdat het hier om aandelen gaat in plaats van | Meer instroom van gezinnen zorgt immers ook weer voor | 65 - 69 aantallen heeft dat weinig invloed. | nieuwe aanwas in de toekomst en is ook belangrijk in het | 60 - 64 openhouden van voorzieningen zoals zwembaden. | 55 - 59 50 - 54 De verwachting is dat het aantal senioren, maar vooral ook | 45 - 49 het aantal oude senioren, sterk zal toenemen. Tegelijkertijd | 40 - 44 neemt het aandeel in de leeftijdsgroepen daaronder sterk | 35 - 39 af.
Dit zijn vaak ook leeftijdsgroepen waarin mantelzorg | 30 - 34 | Bevolkingspiramides voor de regio Noordoost-Fryslân voor het jaar | 25 - 29 kan worden verleend. Zo neemt het aantal | 2035. Elke staaf geeft aan hoeveel mannen en vrouwen er in elke | 20 - 24 hulpbehoevenden dus toe, maar de mensen die mantelzorg | leeftijdsgroep zitten. De zwarte contouren geven de gemiddelde | 15 - 19 kunnen verlenen af. Dit vraagt om meer clustering van | leeftijdsopbouw van de regio Noordoost-Fryslân weer in 2024. Hoe breder | 10 - 14 de onderkant van de piramide, hoe meer jongeren er wonen. Andersom | 5 - 9 zorg, zoals ook in de Visie Wonen met Welzijn & Zorg is | geldt: hoe ‘boller’ de bovenkant, hoe meer (aanstaande) ouderen (deels | 0 - 4 opgenomen. Dit nemen we ook mee in de vertaling van de | ‘babyboomers’) er zijn. Bron: CBS (2024) & Primos (2025). | 5% | 3% | 1% | 1% | 3% | 5% behoefte aan geclusterd wonen en nultredenwoningen. | % personen mannen | vrouwen 7 | WONEN EN ZORG | WOONBEHOEFTEONDERZOEK REGIO NOORDOOST-FRYSLÂN | 17 JUNI 2025 | DEFINITIEF | | 106 7.3 DOELGROEPEN SENIOREN Geschiktheid woonomgeving voor senioren De kaart rechts laat zien in het groen waar geschikte woningen voor senioren staan in relatie tot belangrijke voorzieningen voor deze doelgroep. Er zijn drie scenario’s mogelijk: 1.
De geschikte woningen staan in de buurt van voorzieningen die voor ouderen relevant zijn (= match); 2. Er zijn wel voorzieningen, maar er staan geen geschikte woningen in de buurt (= kans); 3. Er zijn geen voorzieningen, maar er staan wel geschikte woningen (= mismatch). We spreken van een mismatch als het om grotere aantallen woningen gaat. De kaart laat zien dat belangrijke voorzieningen voor senioren zich vaak, logischerwijs, bevinden in de voorzieningenkernen en ook vaak in het centrum liggen. Toch zijn dit tegelijkertijd niet de plekken waar de meeste nultredenwoningen (dikgedrukt op de kaart) zich bevinden. WOONBEHOEFTEONDERZOEK REGIO NOORDOOST-FRYSLÂN | 17 JUNI 2025 | DEFINITIEF | 1077 WONEN EN ZORG
7.3 DOELGROEPEN SENIOREN Behoefte aan zorggeschikte woningen De tabel hieronder laat zien wat per gemeente de behoefte | zijn. We keken ook naar het gewenste eigendom van is aan extra geclusterde woningen en nultredenwoningen | senioren. Het aandeel koopwoningen is hierbij lager dan | 19% tot 2035. De aantallen zijn gebaseerd op het landelijke | gemiddeld in het nieuwbouwprogramma. Zo wordt vaak de | 42% | Koop onderzoek | naar Wonen en Zorg van ABF Research (2024), | stap gemaakt van een koop- | naar een huurwoning, maar | Corporatiehuur met een vertaling naar gemeente op basis van het aantal | zelden andersom. Door ervoor te zorgen dat nieuwe | Particuliere huur senioren. Belangrijk om daarbij te vermelden is dat het | seniorenwoningen ook geschikte woningen zijn voor | 39% gaat om de totale extra behoefte. Een (groot) deel van | starters voorkom je dat deze woningen minder gewild deze behoefte moet opgevangen worden door | worden als de piek van de vergrijzing voorbij is. | Vertaling van de woonbehoefte naar eigendom o.b.v. de toename aanpassingen in de bestaande voorraad. In hoofdstuk 4 | per leeftijdsgroep. Bron: CBS (2024), Primos (2025) en ABF Research lees je welke woningen daar het meest geschikt voor | (2024), bewerking KAW.
450 | 430 400 350 | 340 300 | 255 250 200 | 190 150 | 140 105 100 | 80 | 60 50 0 Achtkarspelen | Dantumadiel | Noardeast-Fryslân | Tytsjerksteradiel Geclusterd wonen | Nultredenwoningen Behoefte aan extra geclusterd wonen en nultredenwoningen per gemeente tot 2035. Bron: CBS (2023) en ABF Research (2024), bewerking KAW. 7 | WONEN EN ZORG | WOONBEHOEFTEONDERZOEK REGIO NOORDOOST-FRYSLÂN | 17 JUNI 2025 | DEFINITIEF | | 108 7.3 DOELGROEPEN SENIOREN Vertaling naar kernen | koop in de vorm van bijvoorbeeld bungalows of woningen | CLUSTER | BANDBREEDTE | BANDBREEDTE | NIEUWBOUW GECLUSTERD | NULTREDEN | NULTREDEN Rechts vertalen we de behoefte tot 2035 aan geclusterd | die later eenvoudig zorggeschikt te maken zijn. Een derde | Gemeente | 80 | 255 | 170 wonen en nultredenwoningen naar kernen, zoals op de | van die behoefte (ca. 400 woningen) moet opgelost | Achtkarspelen Buitenpost | 25 - 30 | 75 - 85 | 50 -55 vorige pagina beschreven is. Hierbij is ook beschreven dat | worden door het aanpassen van bestaande woningen. | Drogeham | maatwerk | 15 - 20 | 10 – 15 een aanzienlijk deel van de behoefte ook in de bestaande | Het grootste deel van de behoefte gaat naar kernen met | Harkema | ca. 15 | 45 - 55 | 30 -35 voorraad opgelost kan worden. Bij de vertaling naar kernen | een compleet voorzieningenaanbod, zoals Dokkum, | Kootstertille | maatwerk | 20 - 25 | ca.
15 Surhuisterveen | 25 - 30 | 75 - 85 | 50 -55 is rekening gehouden met de visie op kernen volgens de | Hurdegaryp, Surhuisterveen en De Westereen. Ook Ferwert | Gemeente Dantumadiel | 60 | 190 | 125 Visie Wonen met Welzijn & Zorg. Zo zijn (clusters van) | valt onder de zone ‘compleet’ vanwege de aanwezigheid | Damwâld | 20 - 25 | 65 - 75 | 45 -50 kernen ingedeeld in drie zones: basis, medium en | van een intramurale instelling. De Trynwâlden | wordt in de | De Westereen | 20 - 25 | 65 - 75 | 45 -50 Feanwâlden | ca. 15 | 45 - 55 | 30 -35 compleet. De behoefte aan zorggeschikte woningen wordt | visie door de clustering van basis- | en woondorpen | Gemeente Noardeast- | 140 | 430 | 290 verdeeld onder kernen met het voorzieningenniveau | aangeduid als voorzieningenkern, maar hier ontbreekt juist | Fryslân Dokkum | 60 - 70 | 175 - 225 | 115 -150 medium en compleet. Dat betekent echter niet dat er in | een intramurale instelling, waardoor het in zone ‘medium’ | Ferwert-Hegebeintum | maatwerk | 20 - 25 | ca. 15 basisdorpen niks kan. Hier moet sprake zijn van maatwerk | valt. Binnen de Trynwâlden | vallen in de visie ook Ryptsjerk | Hallum | ca. 10 | 30 - 40 | 20 -25 op eventueel vrijkomende locaties en moet meer gestuurd | en Tytsjerk, in tegenstelling tot de indeling in dit | Kollum | 30 - 35 | 90 -110 | 60 -75 Kollumersweach- | ca.
15 | 40 - 50 | 25 -35 worden op eventuele eigen initiatieven en creatieve | onderzoek. In de tabel hiernaast zijn we uitgegaan van | Feankleaster concepten. Clustering van wonen en zorg is nodig om de | dezelfde indeling als de Visie Wonen met Welzijn & Zorg. In | Ternaard | maatwerk | ca. 15 | ca. 10 Mitselwier e.o. | maatwerk | ca. 10 | ca. 5 zorg haalbaar te houden. Zo kun je het | sommige kernen is de behoefte zo gering dat er sprake is | Gemeente | 105 | 340 | 225 Tytsjerksteradiel voorzieningenniveau ook beter in stand houden. In het | van maatwerk. Dit kan bijvoorbeeld zijn bij sloop- | Burgum | 35 - 45 | 125 - 145 | 85 -100 bouwprogramma gaan we uit van ca. 1.200 woningen voor | nieuwbouw door een corporatie, waarbij ruime | Hurdegaryp | 25 - 30 | 75 - 95 | 50 -65 senioren. Dit bevat alle geclusterde woningen en twee | gezinswoningen plaatsmaken voor meer zorggeschikte | Trynwâlden | 30 - 40 | 95 -115 | 65 -80 Noardburgum | maatwerk | ca. 15 | ca. 10 derde van de behoefte aan nultredenwoningen, ook in de | woningen voor senioren. Noordoost-Fryslân | 385 | 1.215 | 815 7 | WONEN EN ZORG | WOONBEHOEFTEONDERZOEK REGIO NOORDOOST-FRYSLÂN | 17 JUNI 2025 | DEFINITIEF | | 109 7.3 DOELGROEPEN ANDERE AANDACHTSGROEPEN Vraag naar zorg neemt toe In de ouderenzorg worden zorgprofielen VV4 tot en met VV8 gebruikt om de benodigde zorgzwaarte voor cliënten te bepalen.
Hieronder lichten we kort toe waarin de indicaties van elkaar verschillen: • VV4: Somatische of psychogeriatrische aandoening; mensen met een lichte zorgvraag met toezicht; • VV5: Psychogeriatrische aandoening ter grondslag; gericht op mensen met gevorderde dementie die intensieve begeleiding en toezicht nodig hebben; • VV6: Somatische aandoening ter grondslag; gericht op mensen met een ernstige lichamelijke zorgvraag, zoals bij MS of ernstige hartfalen; • VV7: Psychogeriatrische of somatische aandoening; gericht op mensen met zeer complexe zorgvragen, vaak met gedragsproblemen of intensieve begeleiding. Bijvoorbeeld bij dementie met ernstig probleemgedrag; • VV8: Psychogeriatrische of somatische aandoening; gericht op mensen in de laatste levensfase die intensieve zorg en begeleiding nodig hebben, met de nadruk op comfort en kwaliteit van leven. Cliënten met deze bovenstaande indicaties kunnen kiezen voor intramurale zorg in een instelling of voor een volledig pakket thuis (vpt), waarbij zij thuiszorg ontvangen die vergelijkbaar is met zorg in een instelling. Aangezien de omvang van intramurale plekken niet toeneemt, is de verwachting dat steeds meer mensen thuis zorg ontvangen. Het is daarom belangrijk om de zorg zo veel mogelijk te clusteren waar dit kan.
WOONBEHOEFTEONDERZOEK REGIO NOORDOOST-FRYSLÂN | 17 JUNI 2025 | DEFINITIEF | 1107 WONEN EN ZORG 0 20 40 60 80 100 120 140 160 180 Achtkarspelen Dantumadiel Noardeast-Fryslân Tytsjerksteradiel 2035 Toename behoefte ZZP VV (4 t/m 8) tot 2035 KADER: WAT ZEGGEN ZORGSPECIALISTEN? Lokale binding en netwerk Ouderen willen vaak in hun eigen dorp blijven wonen en oud worden. Hier hebben ze hun eigen netwerk dat een belangrijke rol speelt. Daarvoor is het belangrijk dat in zowel kleine als grote kernen woningen voor ouderen worden gebouwd waar dit mogelijk is. Oudere verhuist alleen als het product 100% aansluit bij wens Ouderen zijn vaak op zoek naar een grondgebonden woning, het liefst zorggeschikt. Idealiter met een kleine tuin en eventueel in een hofje met ontmoetingsruimtes. Deze woningen zijn ook goedkoper om te bouwen, omdat ze niet voorzien hoeven te worden van een lift. Deze woningen kunnen vaak ook wel iets kleiner gebouwd worden dan reguliere woningen, aansluitend bij de behoefte. Om in te spelen op de toekomst, kun je de mogelijkheid creëren om twee kleinere woningen samen te voegen tot een grotere woning. De belangrijkste factor die het verhuizen voor ouderen tegenhoudt, is het gebrek aan geschikte woningen. Ouderen zijn wel bereid om een stap terug te doen in oppervlakte, maar het moet niet als een grote stap achteruit voelen.
Concentreren waar het moet, spreiden waar het kan In de nabije toekomst zal er een personeelstekort ontstaan om op alle plaatsen zorg te leveren. Ook de toenemende kosten zullen hierin een rol spelen. De zorg in de kleinere kernen zal meer en meer afhankelijk zijn van de bereidheid van inwoners om zich in te zetten voor naasten en buurtbewoners. Het gevoel van mienskip is hierin van groot belang. Gemixte buurten zijn de meest optimale situatie, waarbij woningen voor verschillende doelgroepen zorgen voor een mix van jong en oud. Een nieuwe vorm van geclusterd wonen. Het delegeren van de zorg naar inwoners van kleine kernen kan alleen op het moment dat een dorp genoeg omvang heeft om dit te kunnen faciliteren. Dit zal in de kleinste dorpen in mindere mate mogelijk zijn. De specialistische zorg zal terechtkomen in de grotere kernen, in het klassieke geclusterd wonen. Deze kernen zijn in de Visie Wonen met Welzijn & Zorg aangemerkt als zone ‘compleet’. Hier kunnen zorgpartijen de benodigde zorg aanbieden. Feanwâlden is een van de gebieden die hiervoor is aangewezen vanuit die visie. Maar ook bijvoorbeeld Dokkum, De Westereen en Surhuisterveen kunnen deze specialistische zorg bieden. Zet in op gemixte buurtjes Bij nieuwbouw is het goed om ook aandacht te schenken aan het mixen van de verschillende doelgroepen.
Jongeren, ouderen en gezinnen wonen dan in een wenselijke verhouding bij elkaar. Het vangnet voor de zorg, met name in de kleinere kernen, kan hierdoor worden vergroot. Geef vervolg aan de Woonzorgvisie Om goed vervolg te geven, zijn duidelijke acties en een agenda nodig: wie doet wat? Daarin is het goed om scherp te hebben dat investeringen die nu gedaan worden zich later goed uitbetalen. WOONBEHOEFTEONDERZOEK REGIO NOORDOOST-FRYSLÂN | 17 JUNI 2025 | DEFINITIEF | 1117 WONEN EN ZORG KAW Groningen Kattenhage 1 9712 JE GRONINGEN Rotterdam Schiedamsedijk 40 3011 ED ROTTERDAM Eindhoven Rechtestraat 59c 5611 GN EINDHOVEN www.kaw.nl l +31 88 529 0000 l info@kaw.nl TITEL Woonbehoefteonderzoek regio Noordoost-Fryslân OPDRACHTGEVERS Gemeente Achtkarspelen, Dantumadiel, Noardeast-Fryslân en Tytsjerksteradiel AUTEURS Emiel Heuff Nathalie Semplonius Peter Leliveld Jeroen Drewes STATUS Definitief DATUM 17 juni 2025