Bijlage 3 - Notitie Bonifatiuskerk 210517

| Notitie Bonifatiuskerk

Project Betreft Datum Kenmerk

1.

Dokkum, gemeentelijke huisvesting NEF Raadzaal in de Bonifatiuskerk 17 mei 2021 Notitie Bonifatiuskerk 210517

Inleiding Een nieuwe raadzaal in de Bonifatiuskerk is een serieuze optie. De Bonifatiuskerk is een Rijksmonument en een waardevol gebouw voor het centrum van Dokkum. Een goede herbestemming is belangrijk voor een toekomstbestendige instandhouding. Adema Architecten heeft enkele ontwerpen gemaakt. Bij het oorspronkelijke ontwerp werd alleen gebruik gemaakt van de aanwezige ruimten in de kerk. Dit bleek beperkend in het goed kunnen functioneren van de raad. Het bleek wenselijk dat er ook een foyer-achtige toevoeging werd gerealiseerd in de tuin ten noorden van het monument. Een toevoeging in de stijl van het monument. In deze notitie worden de belangrijkste aspecten van deze herbestemming toegelicht als uitgangspunt voor de scenariouitwerking. De verschillende aspecten die in deze notitie aan de orde komen zijn:  planuitwerking Adema Architecten en Bureau 1232;  invulling kerkgebouw;  overleg Hûs en Hiem en RCE;  beheerconstructies;  investeringskosten;  exploitatiekosten.

2.

Planuitwerking Adema Architecten en Bureau 1232 In een eerdere fase (2019) is Adema Architecten betrokken geweest bij het verkennen naar de mogelijkheden om de raadzaal onder te brengen in de Bonifatiuskerk. Dit heeft geresulteerd in een mooi en aansprekend schetsontwerp. Dit basisplan bleek te knellen. Het was substantieel kleiner dan de eisen die in het Ruimtelijk Functioneel Programma van Eisen waren opgenomen. Een aanbouw ten noorden van de kerk, in de binnentuin, is nodig om ook de cateringvoorziening, de sanitaire voorzieningen en een foyer voldoende ruimte te bieden. Zie bijlage 2.2 voor het definitieve ontwerp dat de basis is voor de uitwerking van de scenario’s waar deze toepassing in voorkomt. Adema Architecten is één van de toonaangevende architectenbureau op het gebied van restauratieopdrachten. De goede verstandhouding met het Hûs en Hiem en de Rijksdienst Cultureel Erfgoed zijn belangrijk gebleken. De huidige klimaatinstallatie in de kerk is beperkt tot enkele stralingspanelen. Verder zijn er geen voorzieningen op het gebied van klimaatbeheersing. Een goede luchtbehandelingsinstallatie moet volledig worden aangelegd. Een uitdaging in een monument waar eigenlijk de ingrepen minimaal moeten zijn. Het installatieadvies is van Bureau 1232 uit Groningen.

Een vloerverwarming is daarbij de basis en een luchtbehandelingsinstallatie zorgt voor verse lucht en een temperatuur naregeling. Samen met Bureau 1232 zijn de totale installatiekosten bepaald.

LindHorst huisvestingsadviseurs bv

pagina 1 van 5

3.

Invulling kerkgebouw Het neogotische kerkgebouw is oorspronkelijk ontworpen door de bekende architect Pierre Cuypers. De driebeukige basilikale kruiskerk dateert uit 1872. De Bonifatiuskerk is samen met de Bonifatiuskapel van grote waarde voor Dokkum. Toeristisch ook van groot belang. Dat maakt het ook wenselijk om de kerk middels een herbestemming een nieuwe functie te geven naast de bestaande als plek voor de eredienst. Nu de kerkgemeenschap kleiner wordt en de kosten door de eigen parochie niet meer te dragen zijn, is een herbestemming wenselijk en noodzakelijk. Naast de functie ‘raadzaal’ zouden er ook andere activiteiten een plek moeten kunnen vinden. Hierbij kan gedacht worden aan culturele activiteiten, exposities, concerten, lezingen en presentaties. Het herbestemde kerkgebouw kent in die nieuwe situatie verschillende functies. Zie onderstaande figuur. De raadsopstelling komt dan in het schip van de kerk. Voor publiek en pers zijn het tussenliggende (kruis)deel beschikbaar. De parochie maakt gebruik van het priesterkoor voor haar (ere)diensten. De kerkzaal wordt ingedeeld in verschillende zones die met glazen wanden onderling worden gescheiden. De wand tussen de vergaderzaal en de plaats waar het publiek zit kan worden geopend. In de tuin, ten noorden van de kerk, wordt een foyer-achtige toevoeging gerealiseerd.

Dit is de ontvangstruimte en de plek waar men voor, tijdens en na de vergaderingen verblijft. De koffievoorziening en de sanitaire voorzieningen worden daar ook ondergebracht. De nieuwe toevoeging heeft een entree aan de Koningstraat. De aangrenzende pastorie kan mogelijk worden betrokken bij de raadzaal in de kerk. Er zijn 4 ruimten beschikbaar voor overleg tijdens schorsingen. De afmetingen zijn 35, 30, 23 en 20 m² functioneel nuttig oppervlakte (fno). In de kleinste ruimte is nu de keuken gesitueerd. Op de 1e verdieping is nu de woon- en slaapruimte van de pastoor gesitueerd. Hier kan vooralsnog geen gebruik van worden gemaakt.

LindHorst huisvestingsadviseurs bv

pagina 2 van 5

4.

Ruimtebehoefte In het Ruimtelijk Functioneel Programma van Eisen van Hevo is de ruimtebehoefte voor de raadzaal meegenomen. Deze ruimtebehoefte is gebaseerd op de huidige situatie in Kollum. Voor de grootte van de raadzaal zelf gaan we uit van 29 raadsleden, het College van B&W, de Griffie, ambtelijke ondersteuning, publiek (40 zitplaatsen) en 3 plekken voor mediavertegenwoordigers. De totale ruimtebehoefte is dan 250 m² fno (functioneel nuttige oppervlakte). De huidige raadzaal in Kollum heeft een oppervlakte van 242 m² fno. In de Bonifatiuskerk is de beschikbare ruimte, op basis van de eerste schets die Adema had gemaakt, totaal 168 m² fno en is daarmee fors kleiner dan de huidige situatie in Kollum. In combinatie met de aanwezige kollommenstructuur is de keuze van de opstelling van raadstafel en publiek ook moeilijk te variëren. De situering van publiek ten opzichte van de raadstafel leverde privacy-problemen op en de onderlinge afstand tussen raadsleden was gering. De plannen zijn in tweede instantie aangepast en aangevuld met een foyer aan de noordzijde en daarnaast is ook het midden(kruis)deel nu beschikbaar voor publiek, dat nu op de kop van de raadstafel zit. De privacy tussen raadsleden en publiek is beter gegarandeerd. De beschikbare ruimte is nu royaal en meer dan in het Programma van Eisen wordt gevraagd: Raadzaal: 168 m² fno (excl.

entree van 28 m² fno) Midden ruimte: 100 m² fno (publiek en pers) Foyer nieuwbouw: 194 m² fno

5.

Overleg Hûs en Hiem en RCE Op 16 februari jl. is bij het monumentenspreekuur, waar Hûs en Hiem en RCE aanwezig waren, een presentatie gegeven door Adema Architecten. De casus raadzaal in de Bonifatiuskerk is uitvoerig besproken. Een eerste reactie van de adviespartijen Hûs en Hiem en RCE waren positief. Het Hûs en Hiem vindt het een fascinerende ontwikkeling. Een nevenbestemming waarbij de oorspronkelijke kerkelijke functie wordt behouden en een gedeelte wordt gebruikt als mogelijke raadzaal. De RCE sprak over een positieve ambitie van de gemeente om dit te laten onderzoeken. Dit heeft de potentie van een voorbeeldproject hoe er in de toekomst omgegaan dient te worden met leegstaande kerkgebouwen en erfgoed. Naast de positieve opmerkingen zijn er ook een aantal uitdagingen. Een aantal religieuze elementen vanuit de katholieke symboliek moeten mogelijk verplaatst, dan wel verwijderd worden. Als bijlage is de presentatie van Adema Architecten bijgevoegd

6.

Beheerconstructies Zowel de gemeente als het parochiebestuur zijn voorstander van een beheersstichting die eigenaar van de kerk wordt. Deze is tevens verantwoordelijk voor het beheer en exploitatie. De gemeente zal dan de verbouwkosten op zich nemen ten aanzien van de functiewijziging. De gemeente huurt daarna van de beheersstichting. De pastorie blijft in eigendom van het parochiebestuur.

LindHorst huisvestingsadviseurs bv

pagina 3 van 5

7.

Investeringskosten Voor de herbestemming van het kerkgebouw en de nieuwbouw van het bijgebouw zijn de kosten geraamd:  stichtingskosten verbouw kerkgebouw: € 1.057.200 (excl. btw) en € 1.279.200 (incl. btw)  stichtingskosten nieuwbouw bijgebouw: € 766.260 (excl. btw) en € 927.170 (incl. btw) De gemeente investeert in een pand van een derde. Waarschijnlijk heeft dit consequenties voor de btw-compensatie regeling en kan betekenen dat hier incl. btw moet worden gerekend. Bovendien kan de investering niet worden geactiveerd en moet direct ten laste van de reserves worden gebracht. Nader onderzoek is hiervoor nodig. Als de investering wordt gedaan door de stichting, dan zijn er mogelijkheden om subsidies aan te vragen. Dit zou een substantiële verlaging van de investeringskosten tot gevolg kunnen hebben. Het kost dan echter meer tijd en het lijkt in deze situatie ook onzeker hoeveel subsidies kunnen opbrengen.

8.

Exploitatiekosten Uitgangspunt is dat de gemeente investeert in de noodzakelijke aanpassingen in en bij de kerk en bijdraagt in de exploitatiekosten. De toekomstige ruimteverdeling is dan de basis voor de kostenverdeling van de exploitatiekosten.

1.1 1.2 1.3 1.4

Kerkzaal Voorportaal Schip (raadzaal) Foyer groot Priesterkoor

Totaal

28 m² fno 168 m² fno 100 m² fno 100 m² fno 396 m² fno

2.1 Foyer 2.2 2.3 2.4 2.5 Totaal

Nieuwbouw bijgebouw 194 m² fno

194 m² fno

Voor de kerkzaal geldt dat schip en voorportaal volledig voor rekening van de gemeente komen en de helft van de foyer in de kerkzaal. Per saldo komt dan 63% van de kosten voor rekening van de gemeente. Voor de foyer geldt dat 100% voor rekening van de gemeente komt. Voor het huren van de pastorie voor enkele bijeenkomsten wordt een vaste vergoeding van € 2.000 in rekening gebracht. Uitgangspunt is dat de exploitatie door de nog op te richten beheersstichting wordt uitgevoerd. Daarnaast is de oude (huidige) exploitatie geen goede graadmeter voor de verwachte nieuwe situatie, waarbij de gebruikssituatie sterk gaat afwijken. Met de kennis van vergelijkbare situaties en de beschikbare input wordt een inschatting van de toekomstige exploitatie gemaakt. De exploitatie van vastgoed kent 4 belangrijke hoofdonderdelen:  Onderhoudskosten  Energiekosten  Schoonmaakkosten  Heffingen, belastingen, verzekeringen

LindHorst huisvestingsadviseurs bv

pagina 4 van 5

Onderhoudskosten De aanwezige meerjaren onderhoudsbegroting is incompleet en de binnenkant, incl. klimaatinstallatie, wordt volledig vernieuwd. Voor het onderhoud van monumenten heeft het Rijk wel subsidies (SIM) beschikbaar gesteld die de kosten kunnen drukken. Voor het monument gaan we uit van totale jaarlijkse onderhoudskosten van € 25.000 (incl. btw) na aftrek van de SIM-subsidie. Voor de nieuwbouw wordt de norm van € 25/m² bvo gehanteerd. Als rekening wordt gehouden met de verdeelsleutel van de kosten voor de kerk zijn de totale verwachte onderhoudskosten jaarlijks dan € 20.475 (€ 25.000 * 0,63) + (€ 25 * 194 m²). Energiekosten De energiekosten worden gebaseerd op regelmatig gebruik van de kerkzaal voor gemeentelijke activiteiten, d.w.z. minimaal 1 keer per week. De kerkzaalruimte is hoog en moeilijk te verwarmen en het gebouw is matig tot slecht geïsoleerd. We gaan uit van € 25/m² bvo. Het nieuwbouwdeel kan duurzaam worden gerealiseerd. Hier is het uitgangspunt € 8/m² bvo. De verwachte energiekosten zijn dan € 7.800 (€ 25 * 396 * 0,63) + (€ 8 * 194). Schoonmaakkosten De frequentie van schoonmaken is niet zo hoog maar de specifieke schoonmaakkosten, zoals de hoge glas-in-lood ramen, zijn wel hoog. Daarnaast is het de vraag wie er gaat schoonmaken. Doet de organisatie dat zelf of wordt een schoonmaakbedrijf ingehuurd.

Voor de kosten gaan we uit van het laatste en baseren de kosten dan op kengetallen. Voor de kerk gaan we uit van € 15/m² bvo. Voor de nieuwbouw wordt € 6/m² bvo genomen. De verwachte schoonmaakkosten zijn dan € 4.910 (€ 15 * 396 * 0,63) + (€ 6 * 194). Belastingen, heffingen, verzekeringen De belangrijkste kostenpost bij dit onderdeel is de opstalverzekering. Bij een herbouwwaarde van ongeveer € 7.5 miljoen voor de kerk, bedragen de kosten € 3.500. De WOZ-belasting voor monumenten is € 0. De heffingen, zoals waterschapslasten en vuilafvoer zullen beperkt zijn. De kosten voor de nieuwbouw komen volledig voor rekening van de gemeente. De aangenomen verwachte kosten zijn dan € 4.000. Erfpacht De nieuwbouw wordt in de tuin van de kerk gerealiseerd. Het parochiebestuur geeft aan dat er dan een erfpachtvergoeding voor betaald moet worden. Deze kosten zijn in deze fase niet meegenomen. Totale exploitatiekosten Onderhoudskosten Energiekosten Schoonmaakkosten Belastingen, heffingen, verzekeringen Huur pastorie Totaal

€ 20.475 € 7.800 € 4.910 € 4.000 € 2.000 € 39.185

De totale jaarlijkse gemeentelijke bijdrage in de exploitatiekosten van de Bonifatiuskerk bedragen € 39.185. Het restant moet worden opgebracht door andere huurders en gebruikers, waaronder het parochiebestuur zelf.

Jan Drogt, Senior adviseur Remco Deelstra, Projectcoördinator

LindHorst huisvestingsadviseurs bv

pagina 5 van 5