Bijlage 3 - Motivering ZE Beleid

MEMO Van:

Mobiliteitsbureau Noordoost Fryslân

Aan:

Bestuur Mobiliteitsbureau Noordoost Fryslân

Betreft:

Motivering uitgangspunt 100 % ZE in aanbesteding vervoerscapaciteit

Datum:

31-3-2025

Inleiding Per 1 januari 2027 gaan de nieuwe vervoerscontracten voor het vervoer in de regio Noordoost Fryslân in. Daarvoor wordt in de loop van 2025 een Europese aanbesteding uitgezet. De stukken daarvoor (o.a. Programma van Eisen en een leidraad) zijn in verregaande staat van voorbereiding. Mits daarvoor de juiste uitgangspunten worden gehanteerd. Het Mobiliteitsbureau heeft in de jaren voorafgaand aan deze aanbesteding heel veel zaken opgehaald. Bij het bestuur, bij de huidige vervoerders, bij andere vervoerders en uit de wereld van het vervoer. Voor de bestuursvergadering van 17 april 2025 is een memo opgesteld waarin de uitgangspunten op een rij zijn gezet, opdat na goedkeuring daarvan de stukken snel kunnen worden aangevuld en klaargemaakt voor publicatie. Een belangrijk uitgangspunt is al die tijd geweest het gegeven, in de ogen van het MB, dat per 1 januari 2027 alleen 100% Zero Emissie voertuigen nog in aanmerking zouden komen. Na het voorleggen van de stukken voor de eerstvolgende bestuursvergadering blijkt dit uitgangspunt ter discussie te staan, omdat het betreffende bestuursakkoord niet door de deelnemende gemeenten binnen Jobinder is ondertekend. Wel hebben alle gemeenten zich geconformeerd aan volledig Zero Emissie per 1-1-2030.

Convenant Zero Emissie doelgroepenvervoer Op 31 mei 2018 is door 31 gemeenten en een aantal andere organisaties, waaronder het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, de afspraak gemaakt dat vanaf 2025 alle voertuigen in het doelgroepenvervoer Zero Emissie zouden zijn. Inmiddels hebben meer dan 120 partijen ondertekend. De gemeenten die deel uitmaken van Jobinder behoorden niet tot de oorspronkelijke ondertekenaars van dit convenant, maar hebben richting het MB meermalen aangegeven het met dit uitgangspunt wel eens te zijn. Formeel is het convenant per 1-1-2025 niet meer van kracht maar blijft de doelstelling voor 100 procent Zero Emissie wel overeind. Al is de formele einddatum nu 1-1-2030. Voor het MB was het feit dat de ingangsdatum van de nieuwe contracten nog weer 2 jaar na de streefdatum van het convenant ligt aanleiding dit als uitgangspunt voor de nieuwe aanbesteding te hanteren.

Ontwikkelingen in de markt In de gemeente Waadhoeke is de opdracht voor de uitvoering van het doelgroepenvervoer per 1 augustus 2022 gegund aan Taxicentrale Waaksma. Een van de eisen was dat het vervoer per 1 januari 2023 voor tenminste 38,5% Zero Emissie zou zijn. Per 1 januari 2025 is dit 56,45%. Met een verdere groei in de jaren daarna Per 1-1-27 zullen ze op 75% moeten zitten. In de gemeente Leeuwarden is de aanbesteding voor het doelgroepenvervoer per 1 augustus 2023 gegund aan de firma Witteveen uit Lemmer. Witteveen heeft deze opdracht gegund gekregen omdat zij bovenop de al strenge eisen op het gebied van Zero Emissie een aanbod deden van 100 % ZE. Ondanks het feit dat in de lopende contracten van de vervoerders van Jobinder geen verplichtingen op het gebied van Zero Emissie zijn opgenomen, zien we vanaf begin 2024 dat de vervoerders in toenemende mate bij vervanging van materieel kiezen voor ZE voertuigen Op dit moment ligt dit ongeveer op 10 procent. Indien Jobinder zou kiezen om de eis van 100% ZE te laten vallen en deze te vervangen door 75%ZE dan betekent dit dat de nieuwe contractanten nog dieselvoertuigen aan zouden kunnen schaffen om aan de kwaliteitseisen in 2027 te kunnen voldoen. Aangezien na 2030 Zero Emissie zal moeten worden gereden zouden deze voertuigen in 3 jaar moeten worden afgeschreven. Dat zal de prijs die men gaat aanbieden sterk verhogen.

Daarnaast zou kunnen worden toegestaan dat de huidige en eventuele nieuwe vervoerders nog een bepaalde periode doorrijden met bestaande oudere diesel voertuigen. Op dit moment wordt voorgesteld een Prijs Kwaliteitsverhouding te hanteren van 60% Prijs en 40% Kwaliteit. Bij het kwaliteitscriterium levert dan 100% ZE rijden extra punten op. Gezien de voorgestelde doelstelling van minimaal 75% ZE per 1-1-2027 oplopend naar 100% per 1-1-2030 wordt verwacht dat het merendeel van de vervoerders zullen gaan inschrijven met 100% ZE per 1-1-2027. Acties vanuit het Mobiliteitsbureau in de richting van succesvolle overgang naar ZE ZE voertuigen kennen een langere besteltermijn. Althans dat was zo in 2024. En de aanleg van de voor het laden benodigde infrastructuur zo mogelijk nog langer. Om daarop in te spelen heeft het MB besloten de aanbesteding voor 1 januari 2027 al in 2025 te starten en bij voorkeur in augustus 2025 te gunnen. Dat geeft 16 à 17 maanden om gezamenlijk (gemeenten (vergunningen laadpalen), netbeheerders, installateurs, vervoerders, Mobiliteitscentrale, en Mobiliteitsbureau) alle voorwaarden voor een succesvolle start van de nieuwe contracten ruimschoots op tijd in te vullen.

Pagina 2 van 3

Conclusie Gezien de hierboven verwoorde afwegingen en bewegingen in de markt is voor het MB 100% Zero Emissie vanaf 1 januari 2027 een vrijwel definitief uitgangspunt geweest. Op basis van de discussie die naar aanleiding van de eerste versie van het stuk over de uitgangspunten voor de aanbesteding is gevoerd zou kunnen worden overwogen dit aan te passen. Uitgaand van 100% in 2030 en een groeipad vanaf 38,5% in 2023, kan voor 2027 een startpercentage van 75% worden gehanteerd. Met een groeipad van ca. 9% per jaar naar 2030. Een aanbieder die direct bij de start 100% aanbiedt scoort extra punten in het criterium duurzaamheid/kwaliteit.

Pagina 3 van 3