Bijlage 3 - Beeldkwaliteitsplan Houtkolk Fase 2
Tekst van het document
Beeldkwaliteitplan
Houtkolk fase II DOKKUM
Status Datum Projectnummer Opdrachtgever
Beeldkwaliteitplan Houtkolk fase II Dokkum 02-12-2025 25005 Zwanenburg Projecten
1
Rondweg west
Houtkolk fase I Plangebied Houtkolk fase II Wâlddyk
2
Google Maps
Bolwerken
Luchtfoto locatie Houtkolk
2
2
1 Inleiding 1.1 Aanleiding Grenzend aan de westzijde van de Dokkumer binnenstad wordt aan de Dokkumer Ee een bedrijventerrein getransformeerd tot een woningbouwplan. Het plan is een vervolg op de eerste fase van het Houtkolk gebied. De Houtkolk is een van de oudste bedrijfsterreinen van Dokkum. Het
was oorspronkelijk een molenlocatie aan de Dokkumer Ee. Al sinds de middeleeuwen vindt er langs de Dokkumer Ee bedrijvigheid plaats. In de periode 1726-1799 vaarden de Dokkumer schippers veel in het Sontgebied, onder andere naar grote Hanzesteden als Gdansk (Danzig), de inspiratie voor de naam van blok A.
Bron:
3
1900 1990
4 Bron: Topotijdreis
1950 2016
4
1.2 Plangebied Het plangebied bevindt zich ten westen van de binnenstad van Dokkum en
Aan de oostzijde sluit het plangebied aan op de historische binnenstad,
grenst aan de noordzijde aan de Dokkumer Ee. Historische kaarten tonen
waarvan de bolwerken vanaf de locatie zichtbaar zijn. Het gebied valt
aan
binnen
dat
het
terrein
gedurende
lange
tijd
een
beperkte
de
invloedssfeer
van
de
molenbiotoop.
Conform
het
ontwikkelingsdynamiek heeft gekend en in de afgelopen decennia
bestemmingsplan geldt moet hier rekening gehouden worden met
hoofdzakelijk als bedrijventerrein is gebruikt. De huidige situatie bestaat uit
bouwhoogte, om de werking van de molen in stand te houden.
enkele bedrijfsloodsen, deels gesloopte opstallen en braakliggende delen. Aan de westzijde sluit het plangebied aan op de eerste fase van de Aan de noordzijde vormt de Dokkumer Ee een belangrijke ruimtelijke
Houtkolkontwikkeling, bestaande uit appartementencomplexen met een
drager. Het vaarwater wordt begrensd door de Eebrug aan de westzijde
pakhuisachtige architectuur. Deze gebouwen vormen een herkenbare
en de Altenabrug aan de oostzijde. Aan de overzijde van de Ee bevinden
entree voor bezoekers die Dokkum via het water benaderen. De tweede
zich bedrijfsgebouwen en appartementencomplexen, wat resulteert in een
fase dient hierop aan te sluiten in schaal, maatvoering en oriëntatie, met
gemengd stedelijk profiel.
behoud van een eigen identiteit binnen het geheel.
5
Bron: Kavel10 6
Het plangebied gezien vanuit de lucht, begrensd door de Wâlddyk aan de zuidzijde en de Dokkumer Ee aan de noordzijde
6
Het plangebied, gezien vanaf de andere kant van de Dokkumer Ee
Gekeken vanaf de Altenabrug
Aanrijroute vanaf de Rondweg-west en Wâlddyk
Huidige situatie, gezien richting de bolwerken en binnenstad
Bron: Google maps
7
Houtkolk fase I – kleur en materiaalgebruik
Foto’s: Egbert de Boer
8
2 Stedenbouwkundig plan 2.1 Hoofdopzet De stedenbouwkundige opzet van Houtkolk fase II sluit naadloos aan op de
Langs de Dokkumer Ee komen stadswoningen met een directe relatie tot het water. De
bestaande structuur van fase I en de omliggende bebouwing. In zowel architectuur als
gevarieerde bouwhoogtes versterken het ritme langs de kade en sluiten aan bij het stedelijke
korrelgrootte wordt in fase II bovendien aangesloten bij het centrum van Dokkum en
silhouet. De historische houtzagerij, waarlangs het hout via de Ee werd aangevoerd, vormt
de Bolwerken. Aan de westzijde wordt een bouwblok gerealiseerd die qua schaal en
een belangrijk referentiepunt voor het gehele plangebied. Dit verleden krijgt een eigentijdse
uitstraling voortbouwt op de pakhuisachtige architectuur van de eerste fase. Het
vertaling in robuuste materialen, verticale geleding en industriële detaillering.
hogere volume markeert hier de overgang richting het westen. Aan de noordzijde
Aan de zuidzijde, langs de Wâlddyk, worden ruimere appartementen gerealiseerd die de
schaalt het volume af naar het vrijstaande woonhuis.
overgang naar de achterliggende woonwijk vormen. In het zuidoosten komen vier
Het plangebied valt binnen de molenbiotoop. De bouwhoogte is hier afgestemd op
patiowoningen met een kleinschalige korrel en een eigen, deels verharde buitenruimte,
de windvang en zichtlijnen van de nabijgelegen molen en het bolwerk. Daarom neemt
passend bij het functionele karakter van het binnengebied.
de hoogte van de bebouwing richting het oosten stapsgewijs af, zodat zowel de windcirculatie als het zicht op deze cultuurhistorische elementen behouden blijft.
9
Deelgebied A
Deelgebied B
Deelgebied C
Deelgebied D
10
2.2 Uitgangspunten Oriëntatie bebouwing De oriëntatie, of de ‘gerichtheid’ van de bebouwing is bepalend voor de
Ontsluiting woonkavels Het gebied wordt ontsloten door een inrit vanaf de Wâlddyk. Hierin zijn
uitstraling van deelgebied; op welke manier wordt met de bebouwing een
twee in- en uitgangen gesitueerd om de hoeveelheid te kunnen bevatten.
relatie aangegaan met de openbare ruimte. Dit verschilt per deelgebied,
Het parkeren gebeurt hiermee op eigen terrein. De smalle paden
deelgebied A wordt gekenmerkt door de aansluiting en oriëntatie op de
tussendoor sluiten aan op het fietspad langs de Dokkumer Ee. Bewoners
naastgelegen pakhuizen. Deelgebied B wordt gekenmerkt door de
kunnen hierdoor vanaf het middengebied bij de voorzijde komen.
oriëntatie op het water en de dichtheid van de woningen. Deelgebied C kenmerkt zich door de historische aansluiting en deelgebied D kenmerkt zich in zijn eigen karakteristieke vorm, kleinschaligheid en ruimte.
Individuele entree per woning
Individuele entree per woning
11
Groen- en waterstructuur De gekozen locatie wordt omringd door een groene strook, aan de ene
Totaalbeeld Op onderstaand kaartbeeld is een weergave van de verschillende
zijde ruimer aanwezig dan aan de andere. Aan de westzijde zorgt de
deelgebieden, oriëntatie, groen- en ontsluitingsstructuur van de locatie
groene buffer voor onderlinge afstand tussen het nieuwe complex en de
Houtkolk fase II weergegeven. In het volgende hoofdstuk zijn
bestaande parkeergelegenheid. Aan de Dokkumer Ee zijde is sprake van
referentiebeelden verzameld ten behoeve van de mogelijke uitstraling
een groene inrichting in de openbare ruimte, voorzien van een voet- en
van het gebied.
fietspad.
12
2.3 Uitgangspunten infra, parkeren en beplating
13
Vogelvluchtperspectief vanuit oostelijke richting
Afschaling volume
Van oost naar west wordt het volume trapsgewijs opgebouwd ten behoeve van de molenbiotoop, van 3 tot 7 bouwlagen
14
Vogelvluchtperspectief vanuit zuidelijke richting
De bebouwing sluit in hoogte aan op de eerste fase van de Houtkolk
15
3 . 1 Visie | Gebiedskenmerken Deelgebied A Gebiedsbeschrijving De locatie wordt bepaald door de ligging aan de Dokkumer Ee en de
Oriëntatie De positionering is afgestemd op de stedenbouwkundige structuur en de
directe ligging aan Houtkolk fase 1. De locatie vormt de overgang van
waterzijde. De oriëntatie versterkt de gevelwand langs de Dokkumer Ee
de eerste fase van de Houtkolk, naar de Altenabrug.
en de relatie tussen bebouwing en water. In de opzet is rekening gehouden met bezonning, schaduwwerking en zichtlijnen binnen het bestaande stedelijke profiel.
Hoofdvorm De bebouwing bestaat uit appartementengebouwen tot maximaal zeven lagen. De volumes sluiten aan op de maat en schaal van fase I en lopen
Opmaak De architectuur sluit aan bij de materialisering van fase I: metselwerk in
geleidelijk af richting de Altenabrug, in lijn met de molenbiotoop en de
twee à drie genuanceerde tinten en een driedeling in plint, middenpartij
gewenste zichtlijnen op molen en bolwerken. De massaopbouw en
en kroon. Op de hoek van het gebied wordt een markant accent
kapvorm, zoals weergegeven in hoofdstuk 2, zijn hierbij richtinggevend.
voorzien dat verwijst naar het industriële verleden van de locatie en fungeert als herkenningspunt aan de waterzijde.
Deelgebied A
Sterk gebaar op de hoek van het gebied Leidende massaopbouw
16
Referentiebeelden Deelgebied A
Kleurenpalet
Industrieel karakter, roodoranje kleurtinten
Verfijnde detaillering bij entrees
Houtkolk fase 1, Adema Architecten
De Boezem, De Zwarte Hond architecten
Passende kleur
Accent op de hoek Regulateur, De Zwarte Hond architecten
17
3.2 Visie | Gebiedskenmerken Deelgebied B Gebiedsbeschrijving Deelgebied B wordt gekenmerkt door de directe ligging aan de
Oriëntatie De positionering van de gebouwen is afgestemd op de stedenbouw-
Dokkumer Ee, en het binnengebied van de projectlocatie. Deze volumes
kundige structuur en de waterzijde. De oriëntatie versterkt de relatie met
weergeven de overgang tussen de twee bruggen vanuit de westelijke
het middengebied en de Dokkumer Ee, met aandacht voor bezonning,
entree van Dokkum. Aan de voorzijde bevindt zich een brede
schaduwwerking en zichtlijnen.
groenstrook en is ruimte voor recreatie aan het water. Hoofdvorm De bebouwing van deelgebied B zijn stadswoningen van variërende hoogtes. Vanaf deelgebied A richting de binnenstad worden de volumes
geleidelijk lager. De bovenste bouwlaag van elk volume heeft een steile kap met plat dak en vlakke kopgevels. De volumes staan dicht op elkaar om een stedelijk karakter uit te stralen. De volumeopbouw en kapvorm van deelgebied B, zoals gezien in pagina 14-15, is leidend.
Opmaak De architectuur van deelgebied B krijgt een traditionele uitstraling,
geïnspireerd op gebouwen zoals de oude sigarenfabriek in Dokkum. Materialisering en detaillering zijn eenduidig, met steenachtige gevels en een strakke afwerking, zodat de gebouwen een eigen karakter krijgen binnen een samenhangend stedelijk geheel. Elk volume krijgt een eigen kleurenpalet die dicht bij elkaar liggen.
Deelgebied B
Individuele accenten, gemêleerd metselwerk Weusten Liedenbaum architecten, Velp
18
Referentiebeelden Deelgebied B
Kleurenpalet
Friese geeltjes, donkere tinten mixen, eenheid Oude sigarenfabriek, Dokkum
Robuuste uitstraling
Individuele karakter d.m.v. variatie in steen sortering
KENK architecten, Nijmegen
Braaksma Roos, ERL terrein Rijswijk
19
3.3 Visie | Gebiedskenmerken Deelgebied C Gebiedsbeschrijving Deelgebied C wordt bepaald door de historische houtzagerij die
Oriëntatie De woningen in de houtzagerij zijn noord-zuid georiënteerd, net als de
vroeger op de projectlocatie heeft gestaan. Verder moet er samenhang
stadswoningen. Leefruimtes bevinden zich aan de noord- en zuidzijde.
gezocht worden met de omliggende bebouwing. De zogenaamde houtzagerij staat centraal in het gebied en wordt aan beide kanten ontsloten van en naar het parkeerterrein. Hoofdvorm De bebouwing van deelgebied C zal een eenvoudig volume beslaan. Drie lagen plus kap waarin zich een volwaardige woonlaag bevindt zijn
het uitgangspunt, met ruimte om een evenwichtig straatbeeld te creëren. De volumeopbouw en kapvorm van deelgebied C, zoals gezien in
Opmaak De gevels bestaan uit één materiaal, uitgevoerd in dezelfde kleur. De
kap kan zowel een contrasterende kleur als dezelfde kleur hebben, al dan niet in hetzelfde materiaal of anders. Een modern traditionele uitstraling zorgt voor samenhang tussen deelgebieden A, B, en C.
pagina 14-15, is leidend.
Deelgebied C
Karakter en donkere uitstraling in gevelbekleding
20
Referentiebeelden Deelgebied C
Eenduidig karakter M3H architecten, Amsterdam-Oost
Kleurenpalet
Sobere architectuur, steile kap op bovenste laag
Verticaal hoogte accent, donker metselwerk
Koningsoord, Thomas architecten
21
3.4 Visie | Gebiedskenmerken Deelgebied D Gebiedsbeschrijving Deelgebied E van het plangebied betreft een gebied met vrijstaande
Oriëntatie Hoewel de woningen voornamelijk naar de straat op het zuiden zijn
woningen. Het betreft de woningen nabij de entree vanuit de wijk. In dit
gericht, is de uitstraling alzijdig. Privé terrein bevindt zich voornamelijk
gebied van de locatie wordt gestreefd naar ruime, kwalitatieve
aan de achterzijde, aan het binnengebied. Een statige en moderne
woningen met een moderne uitstraling.
uitstraling vormt de voorgevel, die doorstroomt naar de overige gevels.
Hoofdvorm De bebouwing bestaat uit verschillende massa’s die over elkaar heen liggen. Onderscheid wordt gemaakt door terug liggende delen of
uitsneden van de volumes, zoals te zien valt in referentiemateriaal. De
Opmaak Hoofdzakelijk zal er één materiaal gebruikt worden, die te combineren
valt met een tweede materiaal om karakter te geven aan het ontwerp. De woningen krijgen een moderne, maar eenvoudige uitstraling.
woningen hebben platte daken. De volumeopbouw en kapvorm van deelgebied D, zoals gezien in pagina 14-15, is leidend.
Deelgebied D
Verschuivende volumes, eigentijdse uitstraling
22
Referentiebeelden Deelgebied D
Gevelverdeling boven-onder, lessenaarsdak De Pioniers, Studio Komma
Kleurenpalet
Abstracte, grote openingen in gevels De Blauwe Kreken, Zecc architecten
23
Referentiebeelden Deelgebied D
Bebouwing tegenover projectlocatie, variërende hoogtes met plat dak, aansluiting voor patiowoningen
Google maps
24
4 Kleur en materiaalgebruik Metselwerk ▪ Rood- en bruintinten, Friese geeltjes, aardetinten. ▪ Gebakken rode baksteen is het meest kenmerkende bouwmateriaal. ▪ Variaties van donkerbruin tot diep rood en soms zelfs een beetje paars. ▪ Gebruikt voor huizen, kerken, pakhuizen en grachtenpanden. ▪ Soms gecombineerd met natuursteen/ beton voor ornamenten. Indien kap ▪ Dakpannen of felsdaken. ▪ Meestal in oranjerood of antraciet, grijstinten.
Kozijnen ▪ Zwart en antraciet, groentinten, okergeel of zandkleur. ▪ Vooral bij kozijnen, luiken en gevelaccenten. ▪ Dakkapellen en deuren zijn vaak zwart of donkergrijs geschilderd. ▪ Traditioneel en rustiek. Accenten ▪ Wit en crème, voor gevelversieringen, kozijnen, lijsten, dakranden en sierpleister. ▪ Geeft contrast met de gekozen basis bakstenen. Balkons ▪ Stalen hekwerken of glas. ▪ Kleur passend bij gekozen steen of karakter van gebouw. Hout ▪ Toegepast in deuren, kozijnen en geveltoppen. ▪ Accenten vaak geschilderd in zwart, donkergroen of wit. ▪ Naturel indien als gevelbekleding patiowoningen. Prefab beton of natuursteen imitatie ▪ Grijs, zandkleurig of lichtbruin.
Appartementen ▪ Keerwand van beton ▪ Haagje rondom terras ▪ Verhoogde stoep, ca. 30cm Patiowoningen ▪ Lage hagen ▪ Groen aangeklede tuinen
25
Referentiebeelden Openbare ruimtes
Verhoogde terrassen, toegankelijk vanaf de straat, inclusief haagje
Lage hagen rondom terras, betonnen keerwand als terrasafscheiding
Blauw architecten, Amsterdam
Eestroom, Leeuwarden
Delftse stoep, kleine haag voor het terras langs
Bestrating, hagen, verspringende gevels, strakke vorm
Hilberinkbosch architecten, Eindhoven
Patiowoningen Heemskerk, MR A&U
26
Referentiebeelden Openbare ruimtes
Groene oever met een fiets/wandelpad
Groene oever met een fiets/wandelpad
Gemeente Westellingwerf langs de Rivier de Lende
Gemeente Westellingwerf langs de Rivier de Lende
27
Beeldkwaliteitplan
Houtkolk fase II DOKKUM
Status Datum Projectnummer Opdrachtgever
Beeldkwaliteitplan Houtkolk fase II Dokkum 02-12-2025 25005 Zwanenburg Projecten
28