Document · PDF

Bijlage 3 - Beeldkwaliteitsplan 'Dokkum - Tusken de Fearten'

It Petear 30 mei 2024, gemeente Noardeast-FryslânBij agendapunt: Bestemmingsplan 'Dokkum - Tusken de Fearten'8.711 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Tusken de Fearten Beeldkwaliteitsplan bebouwing, erfinrichting en openbare ruimte 23 april 2024

Impressie stedenbouwkundig plan Bron: Adema Architecten

Inhoudsopgave 1. Inleiding 05 2. Stedenbouwkundig plan 07 3. Beeldkwaliteit Weideterp 09 4. Beeldkwaliteit Waterterp 15 5. Beeldkwaliteit openbare ruimte

6. Overgangszone naar water en greppeltjesland

7. Aanbevelingen duurzaamheid en klimaat

Colofon 32

Titelpagina: Impressie Weideterp Bron: Adema Architecten

dock

Stads

Bir

weg

traat

ders daar

h ud

Trije Terpen

n rr ei

in ig in

l Vo

n ui

Geastmer Mar

Plangebied Bron: ArcGisonline.nl

1. Inleiding Aanleiding De gemeente Noardeast-Fryslân wil een toekomstgericht, duurzaam, natuur- en landschapsinclusief uitbreidingsplan ontwikkelen voor het gebied Tusken de Fearten. Dit plan vormt de afronding van Dokkum aan de westzijde van de stad. Beleidsmatig is de drager van de stedelijke ontwikkeling ter plaatse de structuurvisie Bundelingsgebied Regiostad (vastgesteld eind 2009) en de Stadsrandvisie It Nije Bolwurk (definitieve versie, juli 2010). De Structuurvisie Bundelingsgebied Regiostad Dokkum is een belangrijke aanzet geweest voor de versterking van de westelijke kant van Dokkum. Uitgangspunt was lange tijd de gedachte om de Centrale As via de westkant van de stad aan te leggen maar dat is uiteindelijk de oostkant geworden. Om te voorkomen dat de westkant hierdoor aan aantrekkelijkheid zou inboeten, heeft de gemeente meer ingezet op versterking van dit gebied (waaronder de aanleg van een westelijke rondweg). De belangrijkste ontwikkelingen van de structuurvisie met dat perspectief zijn uitgewerkt in verschillende (deel)visies, waaronder de voor het woningbouwproject Tusken de Fearten relevante Stadsrandvisie It Nije Bolwurk.

Doel en status Dit beeldkwaliteitsplan geeft welstandscriteria voor de vormgeving van de nieuwe woningen en de vormgeving van de erfafscheidingen. Daarnaast wordt een beeld geschetst van de openbare ruimte in het plangebied. De nieuwe woningen moeten worden ontworpen op basis van deze welstandscriteria. Ter inspiratie zijn referentiebeelden opgenomen. Het beeldkwaliteitsplan geeft daarmee de omgeving en de toekomstige bewoners vooraf duidelijkheid en zekerheid over het bebouwingsbeeld in de nieuwe woonwijk (de eindsituatie).

Met dit beeldkwaliteitsplan is in woord en beeld de na te streven ruimtelijke kwaliteit van de eindsituatie vastgelegd. Het beeldkwaliteitsplan wordt door de gemeenteraad vastgesteld als onderdeel van de Welstandsnota. De borging van de ruimtelijke kwaliteit vindt plaats door de toetsing van de aanvraag omgevingsvergunning aan redelijke eisen van welstand. Dit gebeurt door de welstandscommissie met de welstandscriteria uit het beeldkwaliteitsplan.

Leeswijzer Het beeldkwaliteitsplan start met algemene inleiding. Hoofdstuk 2 beschrijft het stedenbouwkundig plan en geeft de indeling in deelgebieden. Per deelgebied zijn in hoofdstuk 3 en 4 de welstandscriteria beschreven voor de vormgeving van de woningen en de erfafscheidingen op de Weide- en Waterterp. Ter illustratie van het gewenste beeld en verduidelijking van de welstandscriteria zijn referentiebeelden opgenomen. Hoofdstuk 5 beschrijft het beeld van de openbare ruimte en in hoofdstuk 6 wordt ingegaan op de overgangszone naar water en greppeltjesland. In hoofdstuk 7 zijn aanbevelingen opgenomen ter bevordering van de duurzaamheid en het klimaat.

Bronvermeldingen Bij de (referentie)beelden is een bronvermelding opgenomen. Mocht u een afbeelding treffen met een onjuiste vermelding of mocht er sprake zijn van een onrechtmatige publicatie, neemt u dan contact met ons op zodat wij dit aan kunnen passen.

K24

K25

vloerpei 0 +1,0

rpeil vloe 0 +1,0

vloerpei 0 +1,0

Leppa raatweg

Birdaarderst

2,5%

l vloerpei 0 +1,0

rpeil vloe 0 +1,0

K22

K23

D 3277

K20

K21

D 3259

D 925

D 582

2,5%

D 525

D 825

2,5%

27000

D 3275

28600

D 1757

31700

30000

D 2953

D 3201

D 2206

D 914

43A

D 824

D 858

43 B 1278

D 2205

13700

16700

wandels

12800

nhele trook aa

rêge

Sylsriedsb

84T D 2210

D 840

D 2727

D 871

50 D 1351 D 818

D 913

D 886

D 872

D 868

D 924

D 841

D 2209

D 2728

72 D 1362

D 912

plateau

verkeers

D 583

D 819

D 869 D 929 D 2729

D 828

wandel- en fietspad

141 traatweg

Birdaarders

D 918

D 2208

D 2955

D 842

D 928

D 2289

D 820

D 930

D 2730

D 844

* 7m (langs

P P P

2m * 6m (langs

parkeren)

2m * 6m (langs parkeren)

D 1354

45 D 3197

104 63

D 2319

D 1421

100500

D 1508

D 2732

D 1507

D 899

106 D 855

D 1355

D 931

D 854

D 1357 D 1173

108

2m * 6m (langs parkeren)

110

(langs parkeren)

D 2204

P P

D 1086

D 1363

81 D 1085

103

D 881

D 906

D 838

D 908

101

ijk zemd

120

"plas-dras" rietoevers

D 2925

D 839

D 2927

* 7m

14,5m

651 m²

D 774

D 905

150

130

D 857

D 910

rietoevers

D 904

D 1399

D 816

146

132

D 903

biodiversiteit

Rioolgem.

134 D 909

D 815

D 1400

144

weideterp

D 907

D 837

) boe

P P

122

D 2923

D 1360

118

105

148

Trafo 13,5m * 9m

D 1080

D 836

alige

(langs

(voorm

* 6m

vee

495 m²

ren)

821 m²

96000 43000

A8 6,25m

(lang

* 7m

D 2203

D 882

126

124 107

s parke

Sylsried

2m * 6m

* 6m

D 883

D 1353

116

* 10,74m

ren)

D 1356 D 1078

D 2921

* 6,25

s parke

ren)

Alde

2m * 6m (langs parkeren)

n) (lang

D 770

128

parkere

* 6m

D 1359

114

446 m²

* 6,25

D 853

D 1079

(lang

D 1358

D 817

112

10,74m

10,74m * 6m

D 2603

ren)

s parke

D 2288

D 1075

waterberging

s parke

(lang

71 D 1074

D 1077

472 m²

* 6,25

486 m²

* 6m

D 1073

1110

59T

D 590

D 1076

2m * 6m (langs parkeren)

D 769

D 1072

D 1423

4650

507 m²

* 6,25

10,74m

83A D 874

136

D 878

702 m²

wandel- en fietspad

D 1417

D 814

D 877

D 1361

D 1416

D 901

138

87 D 775

140

valhek

8200

D 875

142

D 2929

valhek

97 D 876

D 880

ecologisch agrarisch beheer

D 900

D 847

D 846

D 915

D 600

D 822

D 845

zitplekken

,5m

102

D 833

514 m²

* 6,25

14,5m * 7m

D 598

36 37

D 832

13,5m * 9m

2m * 6m (langs parkeren)

10,74m

D 602

D 601

D 885

D 849

D 2917

D 916

D 1071

D 2919

10,74m

837 m²

D 848

vernatting

529 m²

* 6,25

natuurlijk, landschappelijk beeld

D 2915

D 1365

D 1422

groenplan P woord P woonterpen wordt nog P uitgewerkt.

13,5m * 9m

95000

10,74m

el grepp hap landsc

D 873

natuurlijke fietsen wandelpaden

D 831

100

818 m²

38000

537 m²

10,7

13,5m *

884 m²

D 888

D 1069

D 1070

6,25 4m *

826 m²

bestaande boomwal aanvullen

D 599

D 1364

D 2053

D 2913

767 m²

parkeren)

14,5m

2m * 6m

13,5m *

weidevogels

grazend vee

D 1245

parkeren)

weg

erstraat Birdaard

D 1082

D 830

(langs

13100

bestaande boomwal aanvullen

D 1426

D 870

2m * 6m

926 m²

D 1425

D 2731

D 1068

35300

D 1246

D 843

31750

landhek

D 1410

De Woudhorne

13700

D 829 D 1247

D 3196 D 2211

D 879

608 m²

P P

n) * 6m

10,74m

* 6,25

* 6m (langs

parkere

P P s park

eren

)

parkeren

) 2m *

6m (langs

parkeren

)

P P

* 6m

(langs

wâld

787 m²

parkere

boezempeil -0.52 nap

)

parkeren

P P

)

parkeren

)

parkeren

10m

17 D 3026

mogelijke toekomstige brug.

13 D 3027

D 776

13,5

m * 9m

* 7m

P P

landhek met valhek

m * 9m

D 3017

13,5

6m (langs

P P

2m * 6m (langs

* 9m

6m (langs

* 7m

2m *

10m

6m (langs

feart

D 2935

0 7000

groenplan woord woonterpen wordt nog uitgewerkt. 2m *

2m *

487 m²

* 6,25

* 10m

D 596

10,74m

P P

14m

D 1087

D 2931

(lang

D 2936

* 6,25

* 6m

10,74m

3500

538 m²

1503 m²

)

parkeren

(langs

0 7800

D 902

513 m²

parkere

(langs

* 6m

m * 9m

D 2932

962 m²

13,5

bebouwingsvrije strook; "plas-dras" rietoevers

993 m²

C1a

m * 9m

O 554

C1b

waterterp

13,5

wandelen fietspad

valhek

D 1084

fear

wâld

D 1083

* 6,25

13,5m

D 2933

10,74m

850

D 2949

D 2751

24 D 2948

876 m² 14m

11 D 3227

* 10m

D 2985

bestaande dam

894 m²

D 2947

D 2601

D 2576

20 D 2674

1420 m²

D 2934

D 2946

9 D 3054

O 555

D 2622

D 2892

feart

D 3002

wâld

art

D 2650

D 2997

D 3089

D 2891

31 D 2232 D 2609

D 2993

Spriens

polderpeil -1,00 a -1,20 nap

Terpfe

aanlegsteiger (met pad) indien brug aangelegd wordt (verplaatsen peilscheiding)

D 2899 D 2708

O 557

D 2986

7 D 2651 D 3136

Rhoder

Stedenbouwkundig plan

D 3218

terp

D 3095

D 3082

18 D 864

D 3053 D 3162

D 2900

Bron: Adema Architecten

D 3083

D 3057

D 3032

D 2703

D 2675

D 2837

Lytselaard

3 D 2702

D 3163

D 3

D 3048

D 3029

D 2937

D 2687

ld f wâ

D 3093

2 D 3317

D 2907

D 2688 D 2600

D 3164

D 3159

D 3215

Alde Terp

D 3318

D 2233 D 3100 O 556

Lytsela

ard

D 3128

D 3165

D 2511 D 2973

D 2739

D 3131

26 11

D 2972

24 D 3291

D 3098

D 2974

D 2971 D 2575

D 3065

26 D 3166

9 32

11 D 2970

e K leff

De Woudhorne

2. Stedenbouwkundig plan 82

82A

Beschrijving B 1979

De invulling van het plangebied geeft vorm aan de overgang van stad naar landschap. Met de losliggende terpen in een natuurinclusief weidegebied wordt een nieuw concept gerealiseerd; natuur- en landschapsinclusief wonen op eilanden in het groen. Daarmee ontstaat in de basis een contrast met de bestaande woongebieden, waarin het vooral wonen met groen is. 28

De Weideterp wordt een besloten gebied in het open greppeltjesland. De nadruk ligt op het groene karakter van het gebied. De erfafscheidingen dragen bij aan het groene besloten karakter van de Weideterp. De bebouwing is visueel ondergeschikt en wordt uitgevoerd in antraciete tot zwarte kleurtinten. De bebouwing wordt gekenmerkt door een eigentijdse, ingetogen vormgeving met volumes zonder dakopverstekken.

B 1439

B 1438

D 767 B 1330

B 1643

Het groen in het gebied krijgt geheel naar de inzichten van deze tijd meerdere functies. Een functie voor landbouw in de vorm van extensieve beweiding, een functie voor de biodiversiteit, een functie voor recreatie en gezondheid in de zin van wandel- en fietspaden en een functie voor waterberging. Om het concept van de terpen goed vorm te geven, worden deze als eilanden omsloten door een sloot en greppeltjesland; wonen ingebed in de natuurinclusief weidegebied. Daarom is enige afstand tot de vaarweg Alde Sylsried noodzakelijk. En ook omdat afstand een beter beeld oplevert en de nieuwe bewoners minder neiging zullen hebben om hun perceel op een minder passende manier af te schermen. B 1260

B 1187

B 1379

D 2384

De Waterterp ligt op de overgang van water naar het greppeltjesland. Passend bij de plek aan het water is gekozen voor minder zware beplanting voor de erfafscheidingen en een vormgeving van de woningen in lichte kleurtinten. De bebouwing wordt gekenmerkt door een eigentijdse open vormgeving met volumes met grote dakopverstekken.

Inrichting openbare ruimte De terpen liggen op ongeveer 0,7 tot 1,0 meter boven NAP terwijl de gronden/landerijen daar omheen gemiddeld op NAP liggen. In het midden van de eilanden ligt de openbare ruimte en worden bomen geplant. Vrijstaande en dubbele woningen zijn georiënteerd op deze informeel vormgegeven openbare ruimte. De tuinen lopen af richting het omringende landschap.

Indeling in deelgebieden D 2383

D 2385

Pliniusplein

In het concept natuur- en landschapsinclusief wonen op terpen ontstaan buurtschappen. Het past bij dit concept om de voorkanten naar elkaar toe te richten. Dit is belangrijk voor de betrokkenheid van bewoners bij elkaar. Bewoners die allemaal kiezen voor dit bijzondere woonmilieu dat verweven is met landschap en natuur. Rond de eilanden loopt een sloot. Hier ligt een natuurlijke grens van het perceel en een beletsel voor het vee om in de tuinen te lopen. 4

D 2389

D 2431

D 2390

Bij aanleg zullen groene erfafscheidingen op perceelsgrenzen komen; deze moeten in stand gehouden worden. De ervaring is bovendien dat aanleg van opgaand groen bij de start een samenhangend en groen beeld geeft waar mensen aan gaan hechten. Daarmee wordt een toon gezet. Woonpercelen grenzen aan het water of aan greppeltjesland. Beide situaties vragen om aandacht voor de overgang. Voor een zone van 5,0 meter gelden specifieke regels. Hier mag niet worden gebouwd (zie hoofdstuk 6).

D 2391

De manier van bouwen is vrij geïnspireerd op bestaande terpen. Er wordt een compact N bebouwingsbeeld nagestreefd, waarbij de bouwrichting in nauwe samenhang is met de structuur van de terp en het landschap. De bebouwing is op de weg georiënteerd. De architectuur wordt gevarieerd maar kent samenhang door het kleur- en materiaalgebruik Tussen 16086B en de deVaarten detaillering. 9

D 2432

D 2392

D 2393

D 2433

Fibula

D 2394

D 2395

D 2434

D 2396

terp

Rhoder

D 2397

Gemeente Noardeast-Fryslân D 2435

Opdrachtgever D 2398

Greppeltjesland In het open gebied om de terpen wordt het oorspronkelijke microreliëf weer teruggebracht en de vaarten met rietoevers worden zoveel mogelijk gehandhaafd en versterkt. Langs de Birdaarderstraatweg en de weg naar de volkstuinen wordt opgaande beplanting aangebracht of wordt de bestaande beplanting versterkt. Deze beplanting versterkt de landschappelijke structuur en draagt bij aan de landschappelijke inpassing van de terpen.

4 D 2399

plankaart met best. dam D 2436

Onderwerp

D 2400

3155

B12-17-01

1:1000 22-04-2024 .. MAB

D 3286

INFO@ADEMA-ARCHITECTEN.NL D 3034 21

ADEMA ARCHITECTEN

Rhoderterp

Blad / formaat A1 Schaal Datum Gewijzigd Getekend / Gezien

Verplichte haag voortuin (Meidoorn) Bron: groenepassies.nl

Struweelranden tussen de woning zijn verplicht

Verplichte haag voortuin (Veldesdoorn)

Bron: ELAN Zuidoost-Friesland.nl

Bron: jagersvereniging.nl

Bron: tuinplant.nl

Hazelaar

Els

Vogelkers

Vlier

Meidoorn

Natuurlijke slootkant

Bron: vdberk.nl

Bron: vcommons.wikimedia.org

Bron: nl.wikipedia.org

Bron: wij.land

3. Beeldkwaliteit Weideterp Erfinrichting

Welstandscriteria erfinrichting

De Weideterp wordt een besloten gebied in het open greppeltjesland. De nadruk ligt op het groene karakter van het gebied. De bebouwing in combinatie met de erfinrichting en de inrichting van de openbare ruimte geven vorm aan het besloten karakter. De erfafscheidingen en de terreininrichting dragen voor een belangrijk deel bij aan het groene besloten karakter van de Weideterp. Het groen verzacht het aanzicht van de woningen en onttrekt deze voor een groot deel aan het beeld. Het beeld van de beplanting is landschappelijk. Dit geeft het gebied een prettig aanzicht vanuit de omgeving.

•

De zijdelingse perceelsgrenzen worden ingevuld met struweelranden op een lage grondwal. Langs de straatzijde wordt een landschappelijke haag aangeplant. Een zone van 5,0 meter breedte langs de buitenrand draagt bij aan de landschappelijke inpassing (zie ook hoofdstuk 6). Deze zone hoort visueel bij het landschap. Deze zone wordt natuurlijk ingericht met o.a. een natuurlijke slootoever en kruidenrijk gras. Deze zone is onderdeel van de kavels, maar mag niet als zodanig worden ingericht. De grens tussen deze zone en rest van de tuin wordt gemarkeerd met een laag landelijk hekwerk. Met deze ingrepen wordt de overgang van de tuin naar het landschap vormgegeven.

•

Borging ruimtelijk kwaliteit De hagen langs de voorste perceelsgrens, de struweelranden op de grondwallen op de zijdelingse perceelsgrenzen en de inrichting van de 5,0-meterzone (inclusief laag landelijk (schapen-)hekwerk) langs de buitenranden, dienen de door de ontwikkelende partij te worden aangelegd. Deze zijn essentieel voor het aanzicht en de landschappelijke inpassing van de Weideterp. In de koopovereenkomst van de woning en/of kavel wordt opgenomen dat deze onderdelen in stand gehouden moeten worden. Een beheerplan is tevens onderdeel van de koopovereenkomst, om daarmee zorg te dragen voor een uniform en duurzaam beeld.

• • •

•

• • • • •

De zijdelingse perceelsgrenzen worden vormgegeven met struweelranden op een lage grondwal. De struweelrand en de grondwal liggen haaks op de buitenrand van de terp. De grondwallen hebben een breedte van minimaal 4,0 meter en een hoogte van 1,2 tot 1,5 meter. Een struweelrand is even breed als de grondwal. De struweelranden worden vormgegeven met minimaal 3 verschillende inheemse struik- en boomsoorten (2de orde), zoals els, meidoorn, hazelaar, vlier, vogelkers, kardinaalsmuts, kers, etc. en groeit vrij uit (niet in vorm snoeien). Langs de voorzijde wordt een landschappelijke gemixte haag van meidoorn, veldesdoorn, liguster, kornoelje en andere inheemse soorten aangeplant (beheerhoogte 0,85 tot 1,0 meter). Aan de landschapszijde blijft een zone van 5,0 meter breedte vrij van de bebouwing, verharding, overige (gebouwde) elementen en tuininrichting. Deze zone wordt natuurlijk ingericht met een flauw hellende slootoever, kruidenrijk gras en eventueel inheemse struiken. Het sortiment beplanting is inheems en op de ondergrond passend. De grens tussen de 5,0-meterzone en de rest van de tuin wordt gemarkeerd met een laag landelijk hekwerk (hoogte 0,7-1,0 meter). Geen (zichtbare) oeverbeschoeiing toepassen. Parkeren vindt zoveel mogelijk op eigen erf plaats. Bij voorkeur geen auto’s parkeren direct voor de voorgevel van een woning.

Voor nadere criteria beplanting en inrichting, zie groenplan.

Aanbeveling Een groene, natuurlijke terreininrichting is gewenst (en wordt verwacht). Daarmee past het geheel beter in de groene natuurlijke/landschappelijke omgeving. Dit betekent met name inheemse beplanting toepassen. Bovendien is een groene terreininrichting meer duurzaam, klimaatbestendig en biodivers. Hoofdstuk 7 geeft aanbevelingen ter bevordering van de duurzaamheid en het klimaat.

Gevels in hout en baksteen antraciete kleurtinten

Ingetogen eigentijdse en kantige vormgeving en enkelvoudige hoofdvorm Bron: architectuur.nl

Ingetogen eigentijdse en kantige vormgeving

Bron: Adema Architecten

Ingetogen eigentijdse en kantige vormgeving

Bron: Grunsvengroep.nl

Bron: Mooijekindvleut.nl

Bron: Kykarchitecten.nl

Bron: Onbekend

Bebouwing

Hoofdvorm

De plaatsing van de woningen is afgestemd op de verkavelingsstructuur van de Weideterp. Doordat de verkavelingsstructuur is afgestemd op de rondingen van de terp, ontstaat een vanzelfsprekende verankering van de woningen.

•

• De woningen zijn in uitstraling ondergeschikt aan het landschappelijk groen en vormen een familie. Voor de woningen is een eigentijds, ingetogen karakter daarom uitgangspunt. Dit wordt bereikt door kleurstelling, materiaalgebruik en ingetogen (ondergeschikte) detaillering. Antraciete tot zwarte gevels en daken bepalen het beeld. Een vegetatiedak is tevens mogelijk. Lichte accenten mogen het beeld verrijken. De detaillering ondersteunt de architectuur en de woningen worden vormgegeven met daken zonder dakoverstek. Aan- en uitbouwen en bijgebouwen zijn ondergeschikt in het beeld en in samenhang met de hoofdvorm ontworpen.

Welstandscriteria bebouwing Plaatsing • • • •

•

De woningen staan evenwijdig aan een van zijdelingse perceelsgrenzen. De afstand van een woning tot de zijdelings perceelsgrenzen is minimaal 5,0 meter. De woningen staan met de voorgevel of een van de voorste hoeken van de hoofdvorm in de voorste begrenzing van het bouwvlak. Aan- en uitbouwen liggen in principe achter de voorgevelrooilijn. Indien een aan- of uitbouw een duidelijk samenhangend onderdeel van de hoofdvorm is, mag deze ook voor de voorgevel worden gesitueerd. Vrijstaande en aangebouwde bijgebouwen liggen ten minste 3,0 meter terug ten opzichte van de voorgevel van de woning. Vrijstaande bijgebouwen liggen niet meer dan 5,0 meter achter de achtergevel van de hoofdvorm.

• • • •

De woningen aan de oostzijde van de terp hebben een goothoogte van max 5,5 meter met en zijn afgedekt met een zadelkap. De vrijstaande woningen zijn 1 laag met zadelkap. De hoofdvorm van de woningen op de westzijde van de terp is maximaal een bouwlaag met een kap. De nokrichting van de woningen is haaks of evenwijdig aan één van de zijdelingse perceelsgrenzen. Enkelvoudige massaopbouw van de hoofdvorm. Aan- en uitbouwen, bijgebouwen, dakopbouwen en dakkapellen zijn ondergeschikt en in dezelfde architectuur, materialisering en kleurstelling als hoofdgebouw. Een dakopbouw (risaliet) is niet toegestaan.

Aanzichten • • • • •

De woningen zijn met een voorgevel op de openbare ruimte en het landschap georiënteerd. Op hoeken is sprake van een dubbele oriëntatie. De woningen vormen een familie (passend bij een van de voorbeelden) en worden gekenmerkt door een ingetogen eigentijdse en kantige vormgeving. De gevelgeleding is vrij, mits sprake is van een harmonieuze compositie. Aan- en uitbouwen, bijgebouwen, dakopbouwen en dakkapellen zijn meeontworpen in de architectuur van de hoofdvorm. (Vrijstaande) bijgebouwen (zoals schuurtjes) zijn ondergeschikt en in dezelfde stijl als het hoofdgebouw.

Gevels in donkere baksteen

Gevels in donkere baksteen met houten accenten

Gevels in donker hout met cortenstaal accenten

Bron: Steenhandel-twenthe.nl

Bron: Bartvanvenrooij.nl

Gevels in donker hout met lichte accenten en geïntegreerd terras Bron: La-architecten.nl

Zorgvuldige details ondersteunen de architectuur

Zorgvuldige details en donker materiaalgebruik

Bron: Architectenbureau Jules Zwijsen

Bron: Woonmooi.be

Opmaak • • • • • • • • • •

De detaillering ondersteunt de architectuur. Daken hebben geen dakoverstek. Ingetogen en terughoudend kleur- en materiaalgebruik in aantal en expressie. Materialen hebben een matte afwerking. De gevels worden uitgevoerd in baksteen, hout en/of plaatmaterialen (metaal) in een antraciete tot zwarte tint. Maximaal twee hoofdmaterialen per gebouw. De daken worden afgedekt met dakpannen of plaatmateriaal (metaal) in een antraciete tot zwarte tint. T.b.v. duurzaamheid is een vegetatiedak ook mogelijk. Architectonische accenten zijn mogelijk in een afwijkende, lichtere kleur. Het gebruik van hele lichte en felle kleuren wordt niet toegestaan. Het kleur- en materiaalgebruik van aan- en uitbouwen, bijgebouwen en dakopbouwen is afgestemd op het hoofdgebouw. Geen risaliet toepassen. Dakkapellen qua kleur afstemmen op de dakbedekking.

Energiegebruik De woningen moeten voldoen aan de eisen voor ’Bijna energieneutrale gebouwen’ (BENG) en gasloos bouwen is voor de nieuwe bewoners verplicht. Dat betekent dat de huidige wetgeving er voor zorgt dat nieuwbouw woningen duurzaam gebouwd worden. Voor wie een stap verder wil gaan, kan ook streven naar een energieneutrale of energieopwekkende woning. In alle gevallen betekent dit dat bewuste keuzes gemaakt moeten worden ten aanzien van het energiegebruik (bijvoorbeeld door het toepassen van energiezuinige apparaten en verlichting), het zelf opwekken van energie (bijvoorbeeld door zonnepanelen toe te passen) en het voorkomen van energieverlies door een goede isolatie en luchtdichtheid en het toepassen van gebalanceerde ventilatie. Het verdient aanbeveling om de zichtbare maatregelen zorgvuldig mee te ontwerpen in het ontwerp van de woning, bijgebouw en/of tuin.

Diversen •

•

Zonnepanelen bij voorkeur plaatsen op een bijgebouw. Zonnepanelen op het dak van een woning zorgvuldig inpassen in het dakontwerp in een enkelvoudig rechthoekig vlak (eventueel in twee losliggende vlakken). Mat zwarte zonnepanelen toepassen, afgestemd op de kleur dakbedekking. Zie ook hoofdstuk 7. Installaties zijn niet zichtbaar vanuit de openbare ruimte en/of zijn zorgvuldig ingepast in het gevel-, dak- en/of terreinontwerp.

Voorbeeld struweelrand

Veldesdoornhaag

Voorbeeld ligusterhaag

Natuurlijke slootkant

Bron: jagersvereniging.nl

Bron: tuinplant.nl

Bron: atuin-be

Bron: wij.land

Knotwilgen langs de oever

Zuilvormige sierkers

Magnolia

Natuurlijke vaartkant

Bron: vdberk.nl

Bron: brienissen.nl

Bron: tuinontwerproelandnoteboom.nl

Bron: waterschappen.nl

4. Beeldkwaliteit Waterterp Erfinrichting

Welstandscriteria erfinrichting

De Waterterp is een groene plek met een halfopen karakter op de overgang van het greppeltjesland naar de Wâldfeart. De inrichting van de openbare ruimte, de erfinrichting en de bebouwing geven hieraan vorm. De erfafscheidingen zijn groen, maar ondergeschikt in het beeld ten opzichte van de woningen. Het groen verzacht het aanzicht van de woningen, maar onttrekt deze niet aan het beeld. Het beeld van de beplanting is natuurlijk, maar meer in combinatie met water dan op de Weideterp.

•

De zijdelingse perceelsgrenzen worden ingevuld met smalle struweelranden op een lage grondwal. Langs de straatzijde wordt een haag aangeplant en op ieder kavel wordt minimaal een sierboom op het voorerf aangeplant. Een zone van 5,0 meter breedte langs de buitenrand draagt bij aan de landschappelijke inpassing (zie ook hoofdstuk 6). Deze zone hoort visueel bij het landschap. Deze zone wordt natuurlijk ingericht met o.a. een natuurlijke slootoever, kruidenrijk gras en knotwilgen. Deze zone is onderdeel van de kavels, maar mag niet als zodanig worden ingericht. De grens tussen deze zone en rest van de tuin wordt gemarkeerd met een laag landelijk hekwerk. Met deze ingrepen wordt de overgang van de tuin naar het landschap vormgegeven.

Borging ruimtelijk kwaliteit De hagen langs de voorste perceelsgrens, de sierboom op het voorerf, de struweelranden op de grondwallen op de zijdelingse perceelsgrenzen en de inrichting van de 5,0-meterzone (inclusief laag landelijk hekwerk en knotwilgen) langs de buitenranden, dienen de door de ontwikkelende partij te worden aangelegd. Deze zijn essentieel voor het aanzicht en de landschappelijke inpassing van de Waterterp. In de koopovereenkomst van de woning en/ of kavel wordt opgenomen dat deze onderdelen in stand gehouden moeten worden. Een beheerplan is tevens onderdeel van de koopovereenkomst, om daarmee zorg te dragen voor een uniform en duurzaam beeld.

• • •

•

• • •

• •

De zijdelingse perceelsgrenzen worden vormgegeven met struweelranden op een lage grondwal. De struweelrand en de grondwal liggen haaks op de buitenrand van de terp. De grondwallen hebben een breedte van minimaal 3,0 meter en een hoogte van 0,5 tot 0,7 meter. Een struweelrand is even breed als de grondwal. De struweelranden worden vormgegeven met minimaal 3 verschillende inheemse struiksoorten, zoals kornoelje, meidoorn, hazelaar, vlier, etc. en groeit vrij uit (niet in vorm snoeien). Langs de voorzijde wordt een landschappelijke gemixte haag van meidoorn, veldesdoorn, liguster, kornoelje en andere inheemse soorten aangeplant (beheerhoogte 0,85 tot 1,0 meter). Aan de landschapszijde blijft een zone van 5,0 meter breedte vrij van de bebouwing, verharding en overige (gebouwde) elementen. Deze zone wordt natuurlijk ingericht met een flauw hellende sloot- of vaartoever, kruidenrijk gras en eventueel inheemse struiken. Het sortiment beplanting is inheems en op de ondergrond passend. De grens tussen de 5,0-meterzone en de rest van de tuin wordt gemarkeerd met een laag landelijk hekwerk (hoogte 0,7-1,0 meter). In de 5,0-meterzone zijn langs het water van de Wâldfeart en de ‘opvaart’ aan de noordrand steigers mogelijk. Deze liggen vrij van de oever, zijn maximaal 5,0 meter lang en 1,0 meter breed. Een clustering per 2 steigers is mogelijk. Geen (zichtbare) oeverbeschoeiing toepassen.

Parkeren vindt zoveel mogelijk op eigen erf plaats. Bij voorkeur geen auto’s parkeren direct voor de voorgevel van een woning.

Aanbeveling Een groene, natuurlijke terreininrichting is gewenst (en wordt verwacht). Daarmee past het geheel beter in de groene natuurlijke/landschappelijke omgeving. Bovendien is een groene terreininrichting meer duurzaam, klimaatbestendig en biodivers. Hoofdstuk 7 geeft aanbevelingen ter bevordering van de duurzaamheid en het klimaat.

Gevels in licht hout, dak met overstek Bron: Barentsz.nl

Gevels en dak in licht hout met een overstek aan de vooren achterzijde Bron: zantmanarchitecten.nl

Gevels in licht metselwerk met lichte en donkere accenten; overstekvoorbeeld van het bijgebouw Bron: Eijkemans-alubouw.nl

Gevels in lichte baksteen

Gevels in licht hout, vegetatiedak en forse overstekken

Gevels in licht hout en lichte baksteen

Bron: Steenhandel-twenthe.nl

Bron: Biobased-bouwen.nl

Bron: Adema Architecten

Bebouwing

Hoofdvorm

De plaatsing van de woningen is afgestemd op de verkavelingsstructuur van de Waterterp en heeft hierdoor een orthogonale opzet. Doordat de verkavelingsstructuur is afgestemd op de meer kantige opzet van de terp, ontstaat een vanzelfsprekende verankering van de woningen op de terp.

• • •

De woningen zijn in uitstraling gerelateerd aan de halfopen plek en de ligging aan of nabij water en vormen een familie. Voor de woningen is een eigentijds, licht, maar ingetogen karakter daarom uitgangspunt. Dit wordt bereikt door kleurstelling, materiaalgebruik en ingetogen (ondergeschikte) detaillering. Licht houten gevels en/of lichte baksteen gevels bepalen het beeld. Witte, antraciete en zwarte accenten mogen het beeld van lichte gevels verrijken. Slechts een onderdeel mag wit worden in het gevelbeeld, mits als geheel sprake is van een harmonieus, gebalanceerd en ingetogen kleurbeeld. De detaillering ondersteunt de architectuur. De woningen worden vormgegeven met een fors dakoverstek om daarmee het landschap als het ware te omarmen. Houten of rieten kappen of vegetatiedaken genieten de voorkeur. Lichtgrijze tot antraciete dakbedekking is tevens mogelijk. Aan- en uitbouwen en bijgebouwen zijn ondergeschikt in het beeld en in samenhang met de hoofdvorm ontworpen.

Welstandscriteria bebouwing Plaatsing • • •

•

• •

•

De hoofdvorm van de vrijstaande woningen op de zuid- en westzijde van de terp is maximaal een bouwlaag met prominente een kap. De 2 onder 1 kap woningen hebben een goothoogte van maximaal 5,5m en hebben een zadelkap. De nokrichting van de woningen is haaks of evenwijdig aan één van de zijdelingse perceelsgrenzen. Enkelvoudige massaopbouw van de hoofdvorm. Aan- en uitbouwen, bijgebouwen, dakopbouwen (risaliet) en dakkapellen zijn ondergeschikt en in dezelfde architectuur, materialisering en kleurstelling als het hoofdgebouw. Een dakopbouw (risaliet) is alleen toegestaan bij een hoofdvorm van een bouwlaag met een kap.

Aanzichten • • • • •

De woningen zijn met een voorgevel op de openbare ruimte en het landschap georiënteerd. Op hoeken is daarom sprake van een dubbele oriëntatie. De woningen vormen een familie (passend bij een van de voorbeelden) en worden gekenmerkt door een ingetogen eigentijdse en kantige vormgeving. De gevelgeleding is vrij, mits sprake is van een harmonieuze compositie. Aan- en uitbouwen, bijgebouwen, dakopbouwen (risaliet) en dakkapellen zijn meeontworpen in de architectuur van de hoofdvorm. Kleine vrijstaande bijgebouwen (zoals schuurtjes) zijn ondergeschikt.

De woningen staan evenwijdig aan een van de zijdelingse perceelsgrenzen. De afstand van een woning tot de zijdelings perceelsgrenzen is minimaal 4,5 meter. De woningen staan met de voorgevel of een van de voorste hoeken van de hoofdvorm in de voorste begrenzing van het bouwvlak (de hoofdvorm mag daarbij niet aan de voorzijde uit het bouwvlak steken). Aan- en uitbouwen liggen in principe achter de voorgevelrooilijn. Indien een aan- of uitbouw een duidelijk samenhangend onderdeel van de hoofdvorm is, mag deze ook voor de voorgevel worden gesitueerd. Vrijstaande en aangebouwde bijgebouwen liggen ten minste 3,0 meter terug ten opzichte van de voorgevel van de woning. Vrijstaande bijgebouwen liggen niet meer dan 5,0 meter achter de achtergevel van de hoofdvorm.

Gevels in lichte steen met een donker accent

Gevels in licht hout

Gevels in lichte steen, balans lichte en donkere accenten

Bron: Steenhandel-twenthe.nl

Bron: Dbplus.nl

Bron: Theartofliving.be

Rieten daken zijn mogelijk; zonnepanelen zorgvuldig mee ontworpen Bron: Interfaca.nl

Gevels in lichte baksteen en donkere accenten van plaatmateriaal (metaal) Bron: Rodruza.nl

Gevels in licht hout, balans lichte en donkere accenten

Bron: Woneninlelystad.nl

Opmaak • • • • • • • • • •

De detaillering ondersteunt de architectuur. Daken hebben een fors dakoverstek van minimaal 0,4 meter. Ingetogen en terughoudend kleur- en materiaalgebruik in aantal en expressie. (Felle) kleuren worden niet toegestaan. Materialen hebben een matte afwerking. De gevels worden uitgevoerd in een lichte kleur baksteen (zoals zand- of houtkleurig) en/of naturel dan wel vergrijzend hout. Maximaal twee hoofdmaterialen per gebouw. De daken worden afgedekt met hout, riet of vegetatie. Dakpannen of plaatmateriaal (metaal) in een lichtgrijze of antraciete tint zijn tevens mogelijk. Architectonische accenten zijn mogelijk in antraciet, zwart en/of wit, waarbij sprake moet zijn van een harmonieus, gebalanceerd en ingetogen kleurbeeld. Het kleur- en materiaalgebruik van aan- en uitbouwen, bijgebouwen en dakopbouwen (risaliet) is afgestemd op het hoofdgebouw. Dakkapellen qua kleur afstemmen op de dakbedekking.

Diversen •

•

Geleidelijke oevers langs de greppels en sloten

Referentiebeeld greppeltjesland en sterk vernat gebied

Het beeld langs Birdaarderstraatweg herstellen

Bron: Natuurmonumenten.nl

Bron: Onbekend

Bron: Google.com/maps

Geleidelijke oevers langs de greppels

Kruidenrijk grasland

Beplanting versterken langswestzijde insteekweg

Bron: Livinglabfryslan.frl

Bron: Google.com/maps

5. Beeldkwaliteit openbare ruimte Sfeerbeeld Het plangebied bestaat uit in het greppeltjesland met daarin twee terpen, de Weideterp en de Waterterp. Voor het greppeltjesland is een natuurlijk, landschappelijk beeld uitgangspunt. Het gebied krijgt een natuurinclusieve agrarische bestemming en wordt extensief beheerd en beweid. De inrichting is erop gericht om de biodiversiteit te vergroten, water te bergen en is afgestemd op het oorspronkelijke microreliëf. Oevers van sloten en vaarten worden vormgegeven met natuurvriendelijke oevers. Ten behoeve van de landschappelijk inpassing van het woongebied en ter vergroting van de biodiversiteit worden langs de Birdaarderstraatweg en de insteekweg naar de volkstuinen nieuwe bomen en struiken aangeplant.

Het maaiveld ligt op NAP, de greppels liggen verdiept. De greppels gaan aan de voet van de eilanden geleidelijk over naar de omringende sloot. Daar waar het greppeltjesland grenst aan de wooneilanden ontstaat een grillige natuurlijke rand met oevervegetatie en riet. Samen met de 5,0-meterzone aan de achterzijde van de woonpercelen, die ingericht wordt met natuurlijk ingerichte flauw hellende taluds, levert dit een goede overgang tussen wonen en omgeving (zie hoofdstuk 6). De oostzijde van het greppeltjesland, aansluitend op het Alde Sylsried, zal een meer natuurlijke karakter krijgen dan het westelijk deel door een grotere matte van vernatting en verruiging.

De terpen krijgen ieder een eigen gezicht, passend bij de plek. De Weideterp wordt een besloten gebied en de Waterterp heeft een halfopen karakter. De openbare ruimte wordt ingericht met veel aandacht voor biodiversiteit, natuurlijk waterbeheer, het voorkomen van hittestress en een functioneel minimum aan verharding.

De Birdaarderstraatweg heeft ten noorden van de wijk Woudhorne een laanbeplanting die behoort bij de hoofdgroenstructuren van Dokkum. Na passage van de Alde Sylsried is het beeld in de huidige situatie open. Oorspronkelijk was sprake van verspreid gesitueerde opslag van voornamelijk elzen en wilg. Richting de gemeentegrens aan de westkant dunde de beplanting steeds verder uit tot de weg in volstrekte openheid door het zeekleilandschap loopt.

In noord-zuidrichting wordt een fietsroute aangelegd langs het water. Deze fietsroute verbindt het woongebied ‘De Trije Terpen’ met de Birdaarderstraatweg en het plangebied. Midden tussen de twee terpen wordt in oost-westrichting een wandelpad aangelegd. Dit pad vormt een verbinding tussen de terpen, de volkstuinen en het nieuw aan te leggen fietspad. Het natuurlijke, landschappelijke beeld overheerst in het gehele gebied. Kunstmatige ingrepen worden zoveel mogelijk voorkomen en verharding wordt tot een functioneel minimum beperkt. De infrastructuur is ondergeschikt in het beeld.

Noordrand - Birdaarderstraatweg

Ter plekke van de ontwikkeling wordt de natuurlijke beplanting herstelt, om daarmee te voorkomen dat de bebouwing te sterk het beeld gaat bepalen. In de hoek waar de weg en het fietspad gaan aansluiten wordt een ‘venster’ vrij gehouden op het nieuwe woongebied. Dit draagt tevens bij aan een verkeersveilige aansluiting van de weg en het fietspad.

Greppeltjesland De inrichting van het greppeltjesland haakt aan op de oorspronkelijke situatie. Het oorspronkelijk microreliëf wordt versterkt en benut om een gevarieerde vegetatie te krijgen en meer ruimte te bieden voor waterberging. Het gebied zal extensief beheerd en beweid gaan worden met vee dat ook in drassige situaties floreert.

Pad achter de kade inpassen met bomen en struiken

Referentiebeeld halfverharding oost-westwandelpad

Aansluiting op bestaand fietspad maken t.p.v. Lytselaard

Bron: Grijsopreis.nl

Bron: Multituin.nl

Bron: Google.com/maps

Beeld vanaf De Woudhorne op oever Alde Sylried

Natuurlijke vaart langs de Wâldfeart conform KRW

Per woning is een steiger toegestaan ‘los’ van de oever

Bron: Google.com/maps

Bron: Lambv.nl

Westrand - Insteekweg volkstuinen

Zuidrand - Oever Wâldfeart

Aan de westrand ligt de insteekweg naar de volkstuinen. In de bestaande situatie zijn er enkele verspreid gelegen bomen. Deze opgaande beplantingen worden versterkt door de door aanplant van een beplantingsstrook aan de westzijde van het pad. Het zwaar beplante Geastmer Margebied wordt op deze wijze in ecologische zin verbonden met het opgaande beplantingen rond de boerderij en woning aan de Birdaarderstraatweg. Zo vormt zich een ‘droge’ ecologische verbinding die bijvoorbeeld als route voor vleermuizen kan dienen. Daarnaast draagt de boomsingel bij aan de ruimtelijke inpassing van de twee terpen en ontstaat er tegelijkertijd een groede ruimtelijke buffer naar de bestaande boerderij. Passende soorten zijn wilg, els, meidoorn, hazelaar, vlier en vogelkers.

Aan de zuidzijde grenst de ontwikkeling aan de Wâldfeart (waterpeil – 0,52 NAP) en het verlengde daarvan (waterpeil – 1,00 m NAP). Het streven is om het waterpeil in dit deel te verhogen tot -0,52 NAP. Gezien vanuit de stad krijgt de blauwgroene structuur van de Wâldfeart steeds meer breedte. Er komen drie kavels direct aan de Wâldfeart te liggen. Deze woonpercelen zijn diep (tussen de 35 en 43 m). Dat voorkomt dat er grote bouwmassa’s dicht bij het water komen. De 5,0-meterzone aan de achterzijde van de woonpercelen wordt vormgegeven met natuurlijk ingerichte flauw hellende taluds. De bedoeling hiervan is dat het landschap als het ware doorloopt in de tuinen, waardoor een vanzelfsprekende overgang van water naar de kavels wordt vormgegeven.

Oostrand - Oever Alde Sylsried

Oost-westgericht wandelpad

Aan de oostrand ligt de huidige boezemkade langs de Alde Sylsried; de waterkerende functie komt te vervallen en het achterliggende greppeltjesland komt voor de boezem te liggen. De oever naar de Alde Sylsried is al ingericht als ecologische oever volgens de Kader Richtlijn Water (KRW). Het beeld met geleidelijke oevers met rietkragen wordt behouden en wordt doorgezet in zuidelijke richting waar op dit moment nog een harde overgang van land naar water is. Het aangrenzende gebied wordt ingericht als sterk vernat en verruigd greppeltjesland. Deze zone draagt bij aan de inpassing van terpen en vormt een ruimtelijke buffer naar de bestaande woningen aan De Woudhorne. Ten behoeve van de woonkwaliteit en privacy van omwonenden aan De Woudhorne worden op strategische plekken op de oever struik- en boomgroepen aangebracht. Passende soorten zijn wilg en els. De Alde Sylsried is met deze overgangen van water naar land met geleidelijke oevers en oeverbeplanting een belangrijke ‘natte’ ecologische verbinding.

Het oost-westgerichte wandelpad wordt uitgevoerd als een smal pad in halfverharding en ligt iets hoger dan het maaiveld op een nog te leggen laag grondlichaam.

Achter de huidige boezemkade wordt een wandel-/fietsverbinding aangelegd tussen de Trije Terpen en de Birdaarderstraatweg. Het pad wordt uitgevoerd in halfverharding met een maximum aanlegbreedte van 1,5 meter. In de beheerfase wordt circa 0,5 meter aan weerszijden gemaaid voor een goede toegankelijkheid in twee richtingen. Op en langs de kade worden bomen en struikgroepen aangeplant. Door de lagere ligging en de beplanting wordt de privacy van de bestaande bewoners gerespecteerd. Tussen de Trije Terpen en de Waterterp wordt een betonpad aangelegd als fietspad. Dit betonpad vormt een logische verbinding met de bestaande fietsroute langs de Wâldfeart. Het halfverharde pad sluit hierop aan.

In de openbare ruimte wordt aandacht besteed aan diverse diersoorten. Het gaat hier bijvoorbeeld om de de ooievaar en de ijsvogel. • De ooievaar wordt onder het gebied in de buurt van het Geastmer Mar waargenomen. Op de overgang van het greppeltjesland naar de stad wordt een ooievaarspaal ingepast, bijvoorbeeld nabij de trafo in de Weideterp. • De ijsvogel wordt in het noordoostelijke deel van het gebied waargenomen. Langs het fietspad wordt een bankje geplaatst met daarbij een informatiebord over het nut van natuurvriendelijke oevers en de voorkomende soorten in het water en de oevers, waaronder de ijsvogel.

natuurlijk, genuanceerde (roodachtig?) kleur

kabels en leidingen

rooilijn

ligusterhaagjes standaard plaatsen + 1000 bouwvlak + 700 weg

9000 2000

doorsnede vrijstaande woning

0, winter -1200)

2000

5000 500

4000

2000 500

2000

NAP

- 500 Boezempeil

(-520)

- 1000 Polderpeil

(zomer -1000, winter -1200)

doorsnede 2^1-kapwoning

verlichting; paaltoparmaturen genuanceerde kleur en model

bouwvlak - variabel

incidenteel parkeren op groenstrook tussen bomen dikformaat klinkers natuurlijk, genuanceerde (roodachtig?) kleur

kabels en leidingen

parkeerplaatsen, kabels en leidingen parkeerplaatsen, kabels en leidingen

molgoot molgoot

straat

NAP

- 500 Boezempeil

(-520)

- 1000 Polderpeil

(zomer -1000, winter -1200)

straat

molgoot

+ 1000 bouwvlak + 700 weg

10,74m * 6,25m

13,5m * 9m

ligusterhaagjes standaard plaatsen

molgoot

0, winter -1200)

groenstrookmet bomen en incidenteel parkeren

rooilijn

Principe straatprofiel Bron: Adema Architecten

10,74m * 6,25m 24

10,74m * 6,25m

hartlijn slo eigendom sch

knikpunt o NAP-lijn

schapenhekjes op grens van 5m zone +/- 700 hoog, standaard plaatsen

+ 1000 bouwvlak + 700 weg

Openbare ruimte Weideterp

NAP

- 500 Boezempeil

(-520)

- 1000 Polderpeil

(zomer -1000, winter -1200)

greppeltjesland

5000 tbv trekker; maaien

hartlijn sloot eigendom scheiding

schapenhekjes op grens van 5m zone +/- 700 hoog, standaard plaatsen

knikpunt op NAP-lijn

De Weideterp wordt een besloten groene plek in het greppeltjesland. De verharding wordt beperkt tot een functioneel minimum. Het wegprofiel bestaat uit een smalle rijbaan met molgoten aan weerszijden. Aan één zijde van de weg worden parkeerplaatsen aangelegd (zie principe straatprofiel pagina 24). Incidenteel wordt in de grasberm geparkeerd. Hemelwater wordt afgekoppeld en wordt zichtbaar afgevoerd naar de openbare ruimte. De molgoten voeren het hemelwater af5m naar de wordt uitgevoerd in - bouwerkvrije zonesloten. De rijbaan 4000 4000 roodbruine klinkers. De parkeerplaatsen worden in grijze of antraciete klinkers uitgevoerd en de inritten worden bestraat met grasbetonstenen. Langs de weg worden kruidenrijke bermen ingezaaid, wordt een wadi met daarin een speelplek aangelegd en worden bomen aangeplant. Er worden landschappelijke bomen toegepast; het sortiment is inheems en op de ondergrond passend. Toe te passen soorten zijn bijvoorbeeld veldesdoorn, es, walnoot en linde (zie pagina 26). Er worden minimaal drie boomsoorten toegepast ten behoeve van de biodiversiteit.

Openbare ruimte Waterterp

+ 1000 bouwvlak + 700 weg 0

NAP

- 500 Boezempeil

(-520)

- 1000 Polderpeil

(zomer -1000, winter -1200)

Wadi gecombineerd met spelen Bron: Eenfijnebuurt.nl

De Waterterp is een groene plek met een halfopen karakter op de overgang van het greppeltjesland naar de Wâldfeart. De verharding wordt beperkt tot een functioneel minimum. Het wegprofiel bestaat uit een smalle rijbaan met molgoten aan weerszijden. Aan één zijde van de weg worden parkeerplaatsen aangelegd (zie principe straatprofiel pagina 24). Incidenteel wordt in de grasberm geparkeerd. Hemelwater wordt afgekoppeld en wordt (zichtbaar) afgevoerd naar de openbare ruimte. De molgoten voeren het hemelwater af naar de sloot en/of vaart. De rijbaan wordt uitgevoerd in roodbruine klinkers. De parkeerplaatsen worden in grijze of antraciete klinkers uitgevoerd en de inritten worden bestraat met grasbetonstenen. Langs de weg worden kruidenrijke bermen aangelegd en worden bomen aangeplant. Er worden afwisselend enkelstammige en meerstammige bomen aangeplant. Het beeld van de beplanting is gecultiveerd tot landschappelijk en passend bij de nattere plek. Het sortiment is inheems en op de ondergrond passend. Toe te passen soorten zijn bijvoorbeeld fladderiep, amberboom, meerstammige wilg en meerstammige els (zie pagina 26). Er worden minimaal drie boomsoorten toegepast ten behoeve van de biodiversiteit.

Wadi in de openbare ruimte Bron: Kanbouwen.nl

Kruidenrijke berm

Linde

Veldesdoorn

Walnoot

Bron: Vaarkamp.nl

Bron: Groenepassies.nl

Bron: Tenhoven-bomen.nl

Bron: Tuinplant.nl

Bron: Tenhoven-bomen.nl

Regenwater wordt afgekoppeld en zichtbaar afgevoerd

Meerstammige els

Meerstammige wilg

Fladderiep

Amberboom

Bron: Struykverwoinfra.nl

Bron: Debomenshop.nl

Bron: Leibomen.nl

Bron: Yarinde.nl

Bron: Tenhoven-bomen.nl

6. Overgangszone naar water en greppeltjesland Woonpercelen grenzen aan het water of aan greppeltjesland. Beide situaties vragen om aandacht voor de overgang. In beide gevallen wordt aan een zone van 5,0 meter specifieke regels toegekend (zie principeprofiel hieronder). In de 5,0-meterzone kan niet worden gebouwd en kan geen reguliere tuin worden ingericht. Of in juridische termen gezegd; deze zones worden uitgesloten van het vergunningvrij bouwen. Dat kan ook want het zijn zones die meer functies hebben dan alleen wonen. Ook landschappelijke inpassing en waterkering zijn belangrijke functies van deze zone.

5m - bouwerkvrije zone

4000 hartlijn sloot eigendom scheiding

waterlijn indien boezempeil (dam verplaatsen + brug)

4000

waterlijn indien boezempeil (dam verplaatsen + brug)

schapenhekjes op grens van 5m zone +/- 700 hoog, standaard plaatsen

+ 1000 bou + 700 weg 0

NAP

- 500 Boe

500

000, winter -1200)

- 1000 Pold

zomer winter

700

5000 tbv trekker; maaien

In beginsel is de 5,0-meterzone een onbebouwde zone van 5,0 meter ten behoeve van landschap, waterveiligheid en natuur. Langs het water van de Wâldfeart en de ‘opvaart’ langs de noordrand van de Waterterp is een uitzondering mogelijk voor aanlegsteigers. In hoofdstuk 3 en 4 is nader ingegaan op de inrichtingseisen voor deze zone.

knikpunt op NAP-lijn

5,0-meterzone

500

Principeprofiel 5,0-meterzone Bron: Adema Architecten

Natuurlijke, groene tuin

Natuurlijke oevers

Kruidenrijk gras

Bron: Bondbeterleefmilieu.be

Bron: Rijnland.net

Bron: Cruydthoeck.nl

Fruitbomen in eigen tuin

Wadi in eigen tuin

Voorbeeld regenwaterton en regenwaterput

Bron: Buitenlevengevoel.nl

Bron: Huisjeboompjebeter.nl

Bron: tuincentrum Pelckmans & Belga

7. Aanbevelingen duurzaamheid en klimaat De gemeente Noardeast Fryslân heeft de ambitie om een blijvend duurzame en klimaat adaptieve wijk te realiseren. De gemeente draagt hierin haar steentje bij. Maar ook de ontwerpers, bouwers en bewoners van de nieuwe woningen kunnen hieraan bijdragen. Zij kunnen mede de voorwaarden creëren voor een hoge levenskwaliteit voor mens en natuur, voor nu en voor later. Dit hoofdstuk schetst een aantal mogelijkheden voor de inrichting van de tuinen en geeft voorbeelden van voorzieningen die in de woningen kunnen worden opgenomen.

Natuurlijke inrichting tuin

In de wijk wordt het regenwater afgekoppeld. Dit betekent het water niet afgevoerd wordt naar het riool, maar naar de sloten. Afkoppelen voorkomt overbelasting van het riool. Er kan voor gekozen worden om het regenwater op te vangen op het eigen erf. Dit kan bijvoorbeeld in een natuurlijke voorziening zoals een wadi en deze aan te sluiten op de sloot of vaart. Dit geeft een vertraagde afvoer. Regenwater kan ook opgevangen worden in een waterton of -put. Het regenwater kan dan op een later moment worden gebruikt in de eigen tuin. Dit draagt bij aan het voorkomen van wateroverlast en spaart tegelijkertijd het gebruik van drinkwater.

Het aantal warme dagen en nachten stijgt, waardoor de risico’s op hittestress toenemen. Het beperken van de verharding en een groene inrichting voorkomen een te grote opwarming van de tuin en wateroverlast. Hierbij kan bijvoorbeeld ook gedacht worden aan het maken van een groene inrit. Ook het realiseren van een groene erfafscheiding en het planten van (fruit) bomen en struiken in de tuin dragen bij aan verkoeling in de tuin. Een groene, gevarieerde tuininrichting (met inheemse soorten beplanting) voorkomt niet alleen een grote opwarming en wateroverlast, maar biedt ook een goed leefklimaat voor vogels, insecten en kleine dieren. Fruitbomen en bloeiende en bes-/vruchtdragende planten en kruidenrijke grassen in tuinen dragen bij aan de biodiversiteit van het gebied. De verplichte groene, natuurlijke flauw hellende oever is een fraaie ontwerpaanleiding voor de gehele tuin.

Regenwater De winters worden steeds natter en de zomers worden steeds droger in Nederland. Dit betekent dat het aan de ene kant belangrijk wordt om zorgvuldig om te gaan met het gebruik van water en andere kant juist te voorkomen dat er wateroverlast ontstaat. Wateroverlast kan mede voorkomen worden door de tuin niet meer te verharden dan noodzakelijk. Minder verharden en het toepassen van open verharding zoals grasbetonstenen of halfverharding (grind, olivijn) heeft dan ook de voorkeur.

Groene oprit

Bron: Nijmegen.mijnwijkplan.nl

Bron: Schoonvaere.be

Voorbeeld inpassing zonnepanelen in het dak

Zonnepanelen op een bijgebouw

Nestkasten in de gevel

Bron: Realiseerjedroomhuis.nl

Bron: Petervanwoerden.nl

Bron: Architectuur.nl

Vegetatiedak woning

Vegetatiedak op bijgebouw

Vogelhuisdakpan

Vogelvide

Bron: Sempergreen.com

Bron: Coloredroofs.nl

Bron: Knoldak.nl

Biodiversiteit De biodiversiteit in Nederland staat onder druk. Met kleine maatregelen in de eigen woning en tuin kan een bijdrage gedaan worden aan de natuur. In het ontwerp van woningen kunnen bijvoorbeeld voorzieningen voor vogels en vleermuizen worden opgenomen. Hierbij kan gedacht worden aan nestkasten voor vleermuizen en/of nestkasten en voorzieningen in daken en overstekken voor o.a. huismussen (vogelvide, netspan, etc.). Bij de plaatsing moet wel rekening worden met bijvoorbeeld de bezonning. Voor een goede toepassing van natuurinclusief bouwen is het goed om te overleggen met een natuurkenner om teleurstellingen te voorkomen. Dit ten behoeve van een goede plaatsing en passende maatregelen, in relatie tot de ecologie van de omgeving.

Soorten waaraan aandacht besteed zou kunnen worden zijn in ieder geval de vleermuis, egel, gekraagde roodstaart en ransuil. • Voor de egel kan gedacht worden aan het plaatsen van stapeltjes hout (rommelhoekje) of het plaatsen van egelhuisjes. • De gekraagde roodstaart houdt van hoogstamfruitbomen, maar ook nestkastjes met een langgerekte invliegopening van minstens 32 mm en een formaat van 12*12*25 centimeter kan plek bieden aan deze soort. • De ransuil komt ten oosten van het gebied voor. Voor deze soort kunnen kunstnesten geplaatst worden.

Vegetatiedaken Het aanbrengen van een vegetatiedak (gras- en sedumdaken) op de woning draagt bij aan een duurzame wijk. Een vegetatiedak isoleert de woning, absorbeert geluid en zuivert de lucht, wat positief bijdraagt aan het woon- en leefklimaat. Daarnaast levert een vegetatiedak een positieve bijdrage aan de biodiversiteit in de wijk.

Zonnepanelen Zonnepanelen zijn onmisbaar voor een duurzaam huis, maar hebben een grote impact op het ontwerp van de woning en de omgeving. Het heeft de voorkeur om zonnepanelen uit het zicht te plaatsen. Er kan bijvoorbeeld ook gedacht worden aan plaatsing op een bijgebouw of carport. Leg de zonnepanelen in een rechthoekig vlak op de dakbedekking. In enkele gevallen kan een losse plaatsing in de tuin uitkomst bieden. Door een mooie haag rond kunnen deze mooi worden ingepast.

Vogels houden van struiken

Bijenhotel

Bron: Tuinen.nl

Bron: Bijenhotelkopen.nl

Egelhuisje

Rommelhoekje

Bron: Natuurmonumenten.nl

Bron: Rootsmagazine.nl

Materiaalgebruik Grondstoffen zijn schaars; het is dan ook belangrijk om hier verantwoord mee om te gaan. Dit kan door het materiaalgebruik zoveel mogelijk te beperken, bouwafval zoveel mogelijk te voorkomen en waar mogelijk te kiezen voor duurzame materialen (baksteen, FSC hout), herbruikbare, of hergebruikte materialen. Ook is het beter materialen toe te passen die in de directe omgeving gewonnen zijn.

Colofon Opdrachtgever Gemeente Noardeast-Fryslân Koningstraat 13 9101 LP Dokkum 0519 29 88 88 www.noardeast-fryslan.nl

Opgesteld door BügelHajema Adviseurs Leeuwarden Balthasar Bekkerwei 76 8914 BE Leeuwarden 058 215 25 15 info@bugelhajema.nl www.bugelhajema.nl

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=noardeastfryslan&id=2828dc7a-63a4-47c1-ab63-726171ae5092