Bijlage 3 - Beeldkwaliteitsplan Dokkum - De Houtkolk Fase 2
Tekst van het document
Beeldk waliteitplan Houtkolk fase II DOKKUM Status Datum Projectnummer Opdrachtgever BeeldkwaliteitplanHoutkolk fase II Dokkum 02-12-2025 25005 Zwanenburg Projecten 1 Behoort bij raadsbesluit d.d. 18 juni 2026 2 Luchtfoto locatie Houtkolk Plangebied Houtkolk fase II Bolwerken Houtkolk fase I Rondweg west Wâlddyk Google Maps 2 2 1.1 Aanleiding Grenzend aan de westzijde van de Dokkumer binnenstad wordt aan de Dokkumer Ee een bedrijventerrein getransformeerd tot een woningbouwplan. Het plan is een vervolg op de eerste fase van het Houtkolk gebied. De Houtkolk is een van de oudste bedrijfsterreinen van Dokkum. Het was oorspronkelijk een molenlocatie aan de Dokkumer Ee. Al sinds de middeleeuwen vindt er langs de Dokkumer Ee bedrijvigheid plaats. In de periode 1726-1799 vaarden de Dokkumer schippers veel in het Sontgebied, onder andere naar grote Hanzesteden als Gdansk (Danzig), de inspiratie voor de naam van blok A. 1 Inleiding Bron: 3 4 1950 2016 1900 1990 Bron: Topotijdreis 4 1.2 Plangebied Het plangebied bevindt zich ten westen van de binnenstad van Dokkum en grenst aan de noordzijde aan de Dokkumer Ee. Historische kaarten tonen aan dat het terrein gedurende lange tijd een beperkte ontwikkelingsdynamiek heeft gekend en in de afgelopen decennia hoofdzakelijk als bedrijventerrein is gebruikt.
De huidige situatie bestaat uit enkele bedrijfsloodsen, deels gesloopte opstallen en braakliggende delen. Aan de noordzijde vormt de Dokkumer Ee een belangrijke ruimtelijke drager. Het vaarwater wordt begrensd door de Eebrug aan de westzijde en de Altenabrug aan de oostzijde. Aan de overzijde van de Ee bevinden zich bedrijfsgebouwen en appartementencomplexen, wat resulteert in een gemengd stedelijk profiel. Aan de oostzijde sluit het plangebied aan op de historische binnenstad, waarvan de bolwerken vanaf de locatie zichtbaar zijn. Het gebied valt binnen de invloedssfeer van de molenbiotoop. Conform het bestemmingsplan geldt moet hier rekening gehouden worden met bouwhoogte, om de werking van de molen in stand te houden. Aan de westzijde sluit het plangebied aan op de eerste fase van de Houtkolkontwikkeling, bestaande uit appartementencomplexen met een pakhuisachtige architectuur. Deze gebouwen vormen een herkenbare entree voor bezoekers die Dokkum via het water benaderen. De tweede fase dient hierop aan te sluiten in schaal, maatvoering en oriëntatie, met behoud van een eigen identiteit binnen het geheel.
5 6 Het plangebied gezien vanuit de lucht, begrensd door de Wâlddyk aan de zuidzijde en de Dokkumer Ee aan de noordzijdeBron: Kavel10 6 Aanrijroute vanaf de Rondweg-west en Wâlddyk Huidige situatie, gezien richting de bolwerken en binnenstad Gekeken vanaf de AltenabrugHet plangebied, gezien vanaf de andere kant van de Dokkumer Ee Bron: Google maps 7 Houtkolk fase I – kleur en materiaalgebruik Foto’s: Egbert de Boer 8 2.1 Hoofdopzet De stedenbouwkundige opzet van Houtkolk fase II sluit naadloos aan op de bestaandestructuurvan fase I en de omliggendebebouwing. In zowel architectuurals korrelgroottewordt in fase II bovendien aangesloten bij het centrum van Dokkum en de Bolwerken. Aan de westzijdewordt een bouwblokgerealiseerddie qua schaal en uitstraling voortbouwt op de pakhuisachtige architectuur van de eerste fase. Het hogere volume markeert hier de overgang richting het westen. Aan de noordzijde schaalthet volume af naar het vrijstaandewoonhuis. Het plangebied valt binnen de molenbiotoop. De bouwhoogte is hier afgestemd op de windvangen zichtlijnenvan de nabijgelegenmolen en het bolwerk. Daarom neemt de hoogte van de bebouwing richting het oosten stapsgewijs af, zodat zowel de windcirculatieals het zicht op deze cultuurhistorischeelementenbehoudenblijft. Langs de Dokkumer Ee komen stadswoningen met een directe relatie tot het water.
De gevarieerde bouwhoogtes versterken het ritme langs de kade en sluiten aan bij het stedelijke silhouet. De historische houtzagerij, waarlangs het hout via de Ee werd aangevoerd, vormt een belangrijk referentiepunt voor het gehele plangebied. Dit verleden krijgt een eigentijdse vertaling in robuuste materialen, verticale geleding en industriële detaillering. Aan de zuidzijde, langs de Wâlddyk, worden ruimere appartementen gerealiseerd die de overgang naar de achterliggende woonwijk vormen. In het zuidoosten komen vier patiowoningen met een kleinschalige korrel en een eigen, deels verharde buitenruimte, passend bij het functionele karakter van het binnengebied. 2 Stedenbouwkundig plan 9 Deelgebied B Deelgebied A Deelgebied C Deelgebied D 10 Oriëntatie bebouwing De oriëntatie,of de ‘gerichtheid’van de bebouwingis bepalend voor de uitstralingvan deelgebied; op welkemanier wordt met de bebouwingeen relatie aangegaanmet de openbare ruimte. Dit verschiltper deelgebied, deelgebiedA wordt gekenmerktdoor de aansluitingen oriëntatieop de naastgelegen pakhuizen. Deelgebied B wordt gekenmerkt door de oriëntatieop het water en de dichtheid van de woningen. DeelgebiedC kenmerkt zich door de historische aansluiting en deelgebied D kenmerkt zich in zijn eigenkarakteristiekevorm,kleinschaligheiden ruimte. Ontsluiting woonkavels Het gebied wordt ontsloten door een inrit vanaf de Wâlddyk.
Hierin zijn twee in- en uitgangen gesitueerd om de hoeveelheid te kunnen bevatten. Het parkeren gebeurt hiermee op eigen terrein. De smalle paden tussendoor sluiten aan op het fietspad langs de Dokkumer Ee. Bewoners kunnen hierdoor vanaf het middengebied bij de voorzijde komen. Individuele entree per woning Individuele entree per woning 2.2 Uitgangspunten 11 Totaalbeeld Op onderstaand kaartbeeld is een weergave van de verschillende deelgebieden, oriëntatie, groen- en ontsluitingsstructuur van de locatie Houtkolk fase II weergegeven. In het volgende hoofdstuk zijn referentiebeelden verzameld ten behoeve van de mogelijke uitstraling van het gebied. Groen- en waterstructuur De gekozen locatie wordt omringd door een groene strook, aan de ene zijde ruimer aanwezig dan aan de andere. Aan de westzijde zorgt de groene buffer voor onderlinge afstand tussen het nieuwe complex en de bestaande parkeergelegenheid. Aan de Dokkumer Ee zijde is sprake van een groene inrichting in de openbare ruimte, voorzien van een voet- en fietspad.
12 2.3 Uitgangspunten infra, parkeren en beplating 13 Vogelvluchtperspectief vanuit oostelijke richting Van oost naar west wordt het volume trapsgewijs opgebouwd ten behoeve van de molenbiotoop, van 3 tot 7 bouwlagen 14 Afschaling volume Vogelvluchtperspectief vanuit zuidelijke richting De bebouwing sluit in hoogte aan op de eerste fase van de Houtkolk 15 Deelgebied A 3.1 Visie | Gebiedskenmerken Deelgebied A Gebiedsbeschrijving De locatie wordt bepaald door de ligging aan de Dokkumer Ee en de directe ligging aan Houtkolk fase 1. De locatie vormt de overgang van de eerste fase van de Houtkolk,naar de Altenabrug. Oriëntatie De positionering is afgestemd op de stedenbouwkundige structuur en de waterzijde. De oriëntatie versterkt de gevelwand langs de Dokkumer Ee en de relatie tussen bebouwing en water. In de opzet is rekening gehouden met bezonning, schaduwwerking en zichtlijnen binnen het bestaande stedelijke profiel. Hoofdvorm De bebouwing bestaat uit appartementengebouwentot maximaal zeven lagen. De volumes sluiten aan op de maat en schaal van fase I en lopen geleidelijk af richting de Altenabrug, in lijn met de molenbiotoop en de gewenste zichtlijnen op molen en bolwerken. De massaopbouw en kapvorm, zoals weergegevenin hoofdstuk 2, zijn hierbij richtinggevend.
Opmaak De architectuur sluit aan bij de materialisering van fase I: metselwerk in twee à drie genuanceerde tinten en een driedeling in plint, middenpartij en kroon. Op de hoek van het gebied wordt een markant accent voorzien dat verwijst naar het industriële verleden van de locatie en fungeert als herkenningspunt aan de waterzijde. Sterk gebaar op de hoek van het gebied Leidende massaopbouw 16 Deelgebied A Referentiebeelden De Boezem, De Zwarte Hond architecten Regulateur, De Zwarte Hond architecten Houtkolk fase 1, Adema Architecten Accent op de hoek Verfijnde detaillering bij entreesIndustrieel karakter, roodoranje kleurtinten Passende kleur Kleurenpalet 17 Deelgebied B Deelgebied B 3.2 Visie | Gebiedskenmerken Gebiedsbeschrijving Deelgebied B wordt gekenmerkt door de directe ligging aan de Dokkumer Ee, en het binnengebied van de projectlocatie. Deze volumes weergeven de overgang tussen de twee bruggen vanuit de westelijke entree van Dokkum. Aan de voorzijde bevindt zich een brede groenstrooken is ruimte voor recreatieaan het water. Oriëntatie De positionering van de gebouwen is afgestemd op de stedenbouw- kundige structuur en de waterzijde. De oriëntatie versterkt de relatie met het middengebied en de Dokkumer Ee, met aandacht voor bezonning, schaduwwerking en zichtlijnen. Hoofdvorm De bebouwing van deelgebied B zijn stadswoningen van variërende hoogtes.
Vanaf deelgebied A richting de binnenstad worden de volumes geleidelijklager. De bovenste bouwlaag van elk volume heeft een steile kap met plat dak en vlakke kopgevels. De volumes staan dicht op elkaar om een stedelijk karakter uit te stralen. De volumeopbouw en kapvorm van deelgebiedB, zoals gezien in pagina 14-15, is leidend. Opmaak De architectuur van deelgebied B krijgt een traditionele uitstraling, geïnspireerd op gebouwen zoals de oude sigarenfabriek in Dokkum. Materialisering en detaillering zijn eenduidig, met steenachtige gevels en een strakke afwerking, zodat de gebouwen een eigen karakter krijgen binnen een samenhangend stedelijk geheel. Elk volume krijgt een eigen kleurenpalet die dicht bij elkaar liggen. Individuele accenten, gemêleerd metselwerk Weusten Liedenbaum architecten, Velp 18 Deelgebied B Referentiebeelden Friese geeltjes, donkere tinten mixen, eenheid Oude sigarenfabriek, Dokkum KENK architecten, Nijmegen Robuuste uitstraling Kleurenpalet Braaksma Roos, ERL terrein Rijswijk Individuele karakter d.m.v. variatiein steen sortering 19 Deelgebied C 3.3 Visie | Gebiedskenmerken Deelgebied C Gebiedsbeschrijving Deelgebied C wordt bepaald door de historische houtzagerij die vroeger op de projectlocatieheeft gestaan. Verder moet er samenhang gezocht worden met de omliggende bebouwing.
De zogenaamde houtzagerij staat centraal in het gebied en wordt aan beide kanten ontslotenvan en naar het parkeerterrein. Oriëntatie De woningen in de houtzagerij zijn noord-zuid georiënteerd, net als de stadswoningen. Leefruimtes bevinden zich aan de noord- en zuidzijde. Hoofdvorm De bebouwing van deelgebied C zal een eenvoudig volume beslaan. Drie lagen plus kap waarin zich een volwaardige woonlaag bevindt zijn het uitgangspunt, met ruimte om een evenwichtig straatbeeld te creëren. De volumeopbouw en kapvorm van deelgebied C, zoals gezien in pagina 14-15, is leidend. Opmaak De gevels bestaan uit één materiaal, uitgevoerd in dezelfde kleur. De kap kan zowel een contrasterende kleur als dezelfde kleur hebben, al dan niet in hetzelfde materiaal of anders. Een modern traditionele uitstraling zorgt voor samenhang tussen deelgebieden A, B, en C. Karakter en donkere uitstraling in gevelbekleding 20 Deelgebied C Referentiebeelden Eenduidig karakter Sobere architectuur, steile kap op bovenste laag Koningsoord, Thomas architectenM3H architecten, Amsterdam-Oost Verticaal hoogte accent, donker metselwerk Kleurenpalet 21 Deelgebied D 3.4 Visie | Gebiedskenmerken Deelgebied D Gebiedsbeschrijving Deelgebied E van het plangebied betreft een gebied met vrijstaande woningen. Het betreft de woningen nabij de entree vanuit de wijk.
In dit gebied van de locatie wordt gestreefd naar ruime, kwalitatieve woningen met een moderne uitstraling. Oriëntatie Hoewel de woningen voornamelijk naar de straat op het zuiden zijn gericht, is de uitstraling alzijdig. Privé terrein bevindt zich voornamelijk aan de achterzijde, aan het binnengebied. Een statige en moderne uitstraling vormt de voorgevel, die doorstroomt naar de overige gevels. Hoofdvorm De bebouwing bestaat uit verschillende massa’s die over elkaar heen liggen. Onderscheid wordt gemaakt door terug liggende delen of uitsneden van de volumes, zoals te zien valt in referentiemateriaal. De woningen hebben platte daken. De volumeopbouw en kapvorm van deelgebiedD, zoals gezien in pagina 14-15, is leidend. Opmaak Hoofdzakelijk zal er één materiaal gebruikt worden, die te combineren valt met een tweede materiaal om karakter te geven aan het ontwerp. De woningen krijgen een moderne, maar eenvoudige uitstraling.
Verschuivende volumes, eigentijdse uitstraling 22 Deelgebied D Referentiebeelden Gevelverdeling boven-onder, lessenaarsdak De Pioniers, Studio Komma Abstracte, grote openingen in gevels De Blauwe Kreken, Zecc architecten Kleurenpalet 23 Bebouwing tegenover projectlocatie, variërende hoogtes met plat dak, aansluiting voor patiowoningen Google maps Deelgebied D Referentiebeelden 24 4 Kleur en materiaalgebruik Metselwerk ▪ Rood- en bruintinten, Friese geeltjes, aardetinten. ▪ Gebakken rode baksteen is het meest kenmerkende bouwmateriaal. ▪ Variaties van donkerbruin tot diep rood en soms zelfs een beetje paars. ▪ Gebruikt voor huizen, kerken, pakhuizen en grachtenpanden. ▪ Soms gecombineerd met natuursteen/ beton voor ornamenten. Indien kap ▪ Dakpannen of felsdaken. ▪ Meestal in oranjerood of antraciet, grijstinten. Kozijnen ▪ Zwart en antraciet, groentinten, okergeel of zandkleur. ▪ Vooral bij kozijnen, luiken en gevelaccenten. ▪ Dakkapellen en deuren zijn vaak zwart of donkergrijs geschilderd. ▪ Traditioneel en rustiek. Accenten ▪ Wit en crème, voor gevelversieringen, kozijnen, lijsten, dakranden en sierpleister. ▪ Geeft contrast met de gekozen basis bakstenen. Balkons ▪ Stalen hekwerken of glas. ▪ Kleur passend bij gekozen steen of karakter van gebouw. Hout ▪ Toegepast in deuren, kozijnen en geveltoppen. ▪ Accenten vaak geschilderd in zwart, donkergroen of wit.
▪ Naturel indien als gevelbekleding patiowoningen. Prefab beton of natuursteen imitatie ▪ Grijs, zandkleurig of lichtbruin. Appartementen ▪ Keerwand van beton ▪ Haagje rondom terras ▪ Verhoogde stoep, ca. 30cm Patiowoningen ▪ Lage hagen ▪ Groen aangeklede tuinen 25 Eestroom, Leeuwarden Lage hagen rondom terras, betonnen keerwand als terrasafscheiding Openbare ruimtes Referentiebeelden Bestrating, hagen, verspringende gevels, strakke vorm Patiowoningen Heemskerk, MR A&U Verhoogde terrassen, toegankelijk vanaf de straat, inclusief haagje Blauw architecten, Amsterdam Delftse stoep, kleine haag voor het terras langs Hilberinkbosch architecten, Eindhoven 26 Openbare ruimtes Referentiebeelden Groene oever met een fiets/wandelpad Gemeente Westellingwerf langs de Rivier de Lende 27 Groene oever met een fiets/wandelpad Gemeente Westellingwerf langs de Rivier de Lende Beeldk waliteitplan Houtkolk fase II DOKKUM Status Datum Projectnummer Opdrachtgever BeeldkwaliteitplanHoutkolk fase II Dokkum 02-12-2025 25005 Zwanenburg Projecten 28