Bijlage 3 20241026 Easternijtsjerk omgevingskwaliteit criteria 0203

Signed By: S. Kooistra 19/09/2025 11:58:33 CEST ID: ae602ad8-6f4d-4880-ae3b-c2ceef106474 Auth: Scribble

Behoort bij raadsbesluit d.d. 18 september 2025:

uitbreiding Easternijtsjerk uitgangspunten omgevingskwaliteit Lou Sânen fase 3 V1.4

kerk oude zicht

n t ope

zich

cha lands

pa ard

en

p

ide

wa

te

gebiedskwaliteiten

we

ra

s

voorgevelrooilijn ruimte voor bijgebouwen groene erfafscheidingen transformator 2 parkeerplaatsen op eigen terrein

ruimtelijke uitgangspunten

ruimtelijke uitgangspunten omgevingskwaliteit Het voorliggende uitbreidingsplan betreft fase 3 van de uitbreiding Lou Sânen, tussen de oude kern en het uitbreidingsplan fase 2. Voor fase 2 is een beeldkwaliteitplan van toepassing. Omdat fase 3 is gelegen tussen de oude kern en eerdere nieuwbouw uit fase 1&2 is de intentie om deze, op dit moment nog, groene ruimte groener en landschappelijker in te richten dan het vorige uitbreidingsplan. De woningen in dit plan zijn dan ook gericht op de aanwezige landschappelijke kwaliteiten, naar buiten toe, in plaats van op de (auto)straat gericht. Langzaam verkeer, zeker de voetganger, krijgt daarbij een wezenlijker plaats dan slechts volgend aan de autowegen. Voor de ontwikkeling van Lou Sânen fase 3 van Easternijtsjerk is ervoor gekozen om niet de auto, respectievelijk het stratenpatroon, de ruimtelijk structurerende basis te laten zijn maar juist de aanwezige landschappelijke kwaliteiten.

Het uitgangpunt voor de architectuur is dat een eigentijdse interpretatie van ambachtelijke baksteenarchitectuur in Friese geeltjes de basiskeuze is. Er is nadrukkelijk ook de mogelijkheid om juist te kiezen voor een hedendaagse circulaire houtenwoning in zwart gebeitst of gebrand hout van bovengemiddelde kwaliteit (log woningen zijn bijvoorbeeld niet toegestaan). De basis van elk ontwerp dient te zijn dat een positieve bijdrage wordt geleverd aan de omgevingskwaliteit van het dorp. Daarvoor is het wezenlijk om de kwaliteiten van het bestaande dorp alsmede de genoemde uitgangspunten in dit beeldkwaliteitplan te analyseren en zowel qua positionering, hoofdvorm, vormgeving van de gevels alsmede de kleur- en materiaalkeuze alsook de detaillering een passend ontwerpidee consequent uit te werken.

Zo is ervoor gekozen om de ruimtelijke en de juridische voorkant om te draaien. De representatieve gevels zijn dan ook gericht op de aanwezige landschappelijke kwaliteiten, te weten het zicht op het open landschap, de waterzone en de paardenweide. Daarbij zijn de in eerste instantie geplande (asfalt)wegen langs de waterzone en de paardenweide vervangen voor groene zones met halfverharding als wandelpad.

Indien een ontwerp afwijkt van de hier gestelde criteria voor omgevingskwaliteit, maar een ruimtelijke meerwaarde heeft in het plan is het afwijken van de criteria dan ook gemotiveerd mogelijk.

Aan de ruimtelijke achterzijde, respectievelijk juridische voorzijde, ontstaat nu een aanrijdroute voor de auto. Deze wordt ook niet standaard vormgegeven, maar betreft een wezenlijk element voor klimaatadaptatie en meervoudig ruimtegebruik. De weg betreft namelijk een overrijdbare wadi, waar door middel van permeo blokken in de middenzone alsmede het toepassen van green bricks een weg gecreëerd wordt met maximale waterinfiltratie.

Daarbij wel opgemerkt dat er per woning minimaal 2 parkeerplaatsen gerealiseerd dienen te worden op eigen terrein waar mogelijk , hoe dan ook naast elkaar. Het toepassen van halfopen verharding of halfverharding valt dan ook aan te bevelen. De in het beeldkwaliteitplan aangewezen plekken voor parkeerplaatsen dienen in principe aangehouden qua parkeerlocatie.

De overgangen tussen de erven en de openbare weg worden bovendien vormgegeven in groene erfafscheidingen in verschillende types en hoogte om de biodiversiteit te vergroten. Er wordt ingezet op beperken van hittestress, waterinfiltratie op de plek en toename in ruimte voor groen alsmede het versterken van de biodiversiteit.

Het is de intentie om beplanting beeldbepalend te laten zijn in de straat en auto's uit het zicht te parkeren. Het is mogelijk om de parkeerplaatsen te overdekken in de vorm van carports ofwel een garage. Daarbij is het wezenlijk om de carport of garage in zwart houtwerk uit te voeren, al dan niet in combinatie met een gemetselde plint met dezelfde baksteen als de woning.

In de overgang met het open landschap, alsmede de waterzone, wordt bovendien ingezet op natuurvriendelijke oevers om ook hier een wezenlijke toevoeging te doen die zowel ruimtelijk als qua natuurinclusiviteit meerwaarde biedt.

Het is belangrijk de erfafscheidingen richting openbaar gebied in (groene) beplanting uit te voeren, liefst in een combinatie met bloeiende planten. Hagen, struiken en leilinden hebben hierbij de voorkeur als erfafscheidingen. Deze kunnen worden geplaatst zonder vergunning, in tegenstelling tot gaasschermen ofwel schuttingen. Eventueel is het ook mogelijk om begroeide gaasschermen te plaatsen. Deze mogen richting de straat maximaal 2 meter hoog zijn. Aan de landschappelijke zijdes, respectievelijk de ruimtelijke voorzijde is dit maximaal 1,5 meter. Aan de straatzijde mogen, als eerste manier om privacy te creëren, ook schuttingen worden geplaatst zolang deze zwart zijn gebeitst en maximaal 1,5 meter hoog zijn. Wel dienen ze achter de gemeentelijke hagen te worden geplaatst en te worden voorzien van klimplanten. Aan de landschappelijke zijdes, respectievelijk ruimtelijke voorzijde, mogen zwarte houten erfafscheidingen worden geplaatst tot 1,5 meter hoog. Wel dienen aan deze aan de buitenzijde te worden voorzien van klimplanten om de schutting geheel te begroeien.

Qua erfinrichting wordt specifiek ingezet op beplanting als erfafscheidingen in plaats van schuttingen. Bovendien maakt het beeldkwaliteitkader ruimte voor het maken van circulaire houtbouw, waardoor niet alleen de ruimtelijke opzet maar ook de architectonische invulling bij kan dragen aan een milieuvriendelijke uitvoering. Er wordt ingezet om de landschappelijke overgangen ruimtelijk te benutten en niet als achterzijde vorm te geven. Het landschap wordt daarmee als het ware in het plan getrokken waarbij verblijfskwaliteit en vergroening voorop staan. Waar de naastgelegen nieuwbouw inzet op wonen naast het landschap wordt in fase 3 ingezet op wonen in het landschap.

ruimtelijke uitgangspunten

De tuininrichting is bovendien een wezenlijk punt om de omgevingskwaliteit op een hoger plan te brengen. Vergroening dient daarbij de basis te zijn, waarbij erfverharding beperkt dient te blijven.

KLEUR, MATERIAAL EN DETAILLERING PLAATSING - het hoofdgebouw dient in metselwerk te worden uitgevoerd, in Friese geeltjes; - woningen dienen te worden gebouwd in de voorgevellijn ofwel maximaal 2 meter daar achter - bijgebouwen dienen minimaal 2,5 meter achter de gevel van de hoofdgebouwen te worden opgericht bij bovengemiddelde architectonische kwaliteit zijn moderne schuurwoningen in zwart hout ook mogelijk binnen de gele vlakken - het voegwerk dient antraciet of rood te zijn in een glad verdiepte doorgestreken voeg - de daken worden uitgevoerd in gesmoorde zwarte pan of rode dakpan; mat of engobe; HOOFDVORM wanneer wordt gekozen voor een boerderijvorm is het toepassen van riet op het 'schuurgedeelte' - het uitgangspunt is de beleving van één bouwlaag met zadeldak, zowel voor hoofd- als bijgebouw; mogelijk een schildkap behoort ook tot de mogelijkheden; bij levensloopbestendige woningen ligt een dwarshuis met hoge verdiepingsvloer en schildkap voor - bijgebouwen dienen in zwart gebeitst hout te worden uitgevoerd, met baksteen plint in Friese geeltjes conform het hoofdgebouw de hand - de daken van bijgebouwen dienen te worden uitgevoerd in dakpannen, in zwart gesmoord of rode kleur; - de goothoogte van bijgebouwen die grenzen aan de straatzijde is maximaal 2,5 meter mat of engobe uitstraling - ondergeschikte elementen, zoals erkers en serres, mogen plat worden afgedekt en

hoeven niet in de gele vlakken te worden opgericht ERFINRICHTING - het toepassen van doorlopende topgevels, wolfseinden of schilddaken is wezenlijk voor een dorpse - omwille van de esthetische kwaliteit, biodiversiteit alsook waterretentie en hittestress is een groen kwaliteit beplante inrichting van de tuinen, zowel naar de straat als richting het landschap essentieel; - eventuele dakkapellen aan de ruimtelijke voorzijde dienen ondergeschikt te zijn (maximaal 30% van een tuinontwerp met uitgewerkte efafscheidingen dient dan ook onderdeel te zijn van het ontwerp de breedte van het dakvlak en maximaal 1,30 m hoog); c.q. de vergunningaanvraag het toepassen van een midden risaliet aan de voorzijde behoort wel tot de mogelijkheden - zowel richting het landschap als richting de straat zijn groene erfafscheidingen verplicht; aan de straatzijde zijn groene erfafscheidingen van maximaal 2 meter toegestaan; AANZICHT op de kavelgrenzen tussen de woningen mogen aan de landschapszijde c.q.

ruimtelijke voorzijde - uitgangspunt voor de architectuur is een eigentijdse vertaling van een dorpse uitstraling met erfafscheidingen van maximaal 1,5 hoog worden toegepast; referentie naar een ornamentiek, zoals reeds aanwezig in het dorp (zie ook referentiebeelden) - het erf mag maximaal 40% worden verhard - de gevels richting het landschap, respectievelijk de aangegeven voorgevelrooilijn, zijn open en - erfafscheidingen dienen te worden uitgevoerd in inheemse beplanting; representatief het toepassen van leilindes past ook bij het karakter van het dorp - de woningen op de hoekkavels dienen overhoeks open en representatief te zijn - begroeide pergola's, open gaaswerk of (klassieke) open hekwerken behoren tot de mogelijkheden, - de gevelgeleding dient klassiek te zijn waarbij een verticale oriëntatie met een correcte en doch qua ruimtelijke kwaliteit en biodiversiteit zijn hagen te prefereren samenhangende raamverhouding essentieel is (Gulden Snede); - er zijn geen standaard houten schuttingen toegestaan; eenzelfde samenhangende raamverhouding in de verschillende gevels is daarbij wezenlijk - een moderne interpretatie van klassieke ofwel traditionele baksteenarchitectuur behoort, al dan niet zwart gebeitste houten erfafscheidingen die van buiten beplant zijn met klimplanten behoren tot de mogelijkheden, maar hebben niet de voorkeur; in zwart gebeitst hout, tot de

mogelijkheden bij bovengemiddelde architectonische kwaliteit; - elke woning dient voor minimaal 2 auto's naast elkaar parkeergelegenheid op te nemen in het tuinplan; ook horizontale gevelopeningen behoren dan tot de mogelijkheden halfopen of halfverharding wordt hiervoor aanbevolen DUURZAAMHEID - het toepassen van natuurlijke materialen is gewenst - zonnepanelen dienen in een lijn op het dak te worden geplaatst, bij 2-onder-1 kap woningen en rijtjeshuizen dient positionering in samenhang te zijn - installatieunits voor lucht/warmtepompen, airco en dergelijke dienen integraal onderdeel te zijn van de architectuur ofwel niet zichtbaar vanaf openbaar gebied te worden geplaatst

criteria omgevingskwaliteit: criteria voor de architectuur en tuin

aankapping mogelijk

gevelopeningen

verticale

risaliet of dakkapel ondergeschikt

uitstraling van één bouwlaag met kap groene erfafsch eidingen maximaal 1,5m hoog aan voor zijde

groene tuinen met halfopen verharding gevels langs vo

zadeldak of schildkap

esentatief n open en repr

orgevelrooilij

plaatsing in de rooilijn (of maximaal 2 m. daar achter)

zadeldak of schildkap

rug uw eter te l 2,5 m ijn hoofdgebo a a im in il o m o n lr e e ev uw bijgebo hte van voorg ic ten opz n ge heidin orzijde erfafsc vo groene m hoog aan 1,5 l a a l maxim rkave jk li e buu moge n zijd a r a a a e garag rde inrit w binee gecom

referentie dakbekleding

riet

zwart gesmoorde dakpannen

rode dakpannen

referentie gevelbekleding

dakpann

en

ijgebouw goothoogte bijgebouw gevels b twerk max. 2,5 m. hoog h rt ou g gevels zwa roene e rfafsc bijgebouw straat (m heidingen naa rd ax. 2 m aan de straat . hoog) e begroeid antractiet voegwerk gele baksteen (Friese geeltjes)

straat (als w adi)

zwart houtwerk

visuele toelichting: criteria voor de architectuur en tuin

groene erfafs cheidingen voorgevelrooi lijn (max. 1,5 m. hoog)

2 park eerpla atsen op (behalv eigen terrein e tuss enwon ingen)

uitgemetseld oor

houten bakgoot

schoorsteen met kap

doorgemetselde voorgevel

inspiratiebeelden uit het dorp

houten kozijn met echte roeden ofwel raamstijl

pinakel houten of hardsteen onderdorpel

loggias en terrassen richting het landschap met verhoogd terras

doorgetrokken dakvlakken als overdekte terrassen richting het landschap

open hoeken met overdekt terras richting het landschap

loggias en terrassen richting het landschap

doorzetten dakvlakken om overdekt terras te maken aan de voorzijde verhoogde terrassen richting het landschap

open, transparante gevels met terrasdeuren en terrassen richting landschap bloeiende groene hagen richting de openbare ruimte

verhoogd terras naar het groen, toevoegen van bloeiende beplanting

referentiebeelden criteria omgevingskwaliteit: richting het criteria landschap voor de architectuur en tuin

verhoogd terras en loggia binnen het hoofdvolume

ondergeschikte erkers en serres richting het landschap (voor de voorgevelrooilijn toegestaan)

groene beplanting richting de straat bijvoorbeeld haag met bomen en struiken parkeren opgenomen in het groen op eigen terrein bijgebouwen achter het groen ofwel begroeid

groene beplanting richting de straat bijvoorbeeld haag met bomen en struiken hagen met leilinden horen ook tot de mogelijkheden

groene beplanting richting de straat bijvoorbeeld haag met bomen en struiken parkeren opgenomen in het groen bijgebouwen achter het groen

parkeren opgenomen in het groen bijgebouwen achter het groen ofwel begroeid met klimplanten parkeren opgenomen in het groen bijgebouwen achter het groen ofwel begroeid met klimplanten bijgebouwen zijn zwartgebeitst schuttingen in principe niet gewenst, doch zwartgebeitst en begroeid met klimplanten mogelijk

groene, liefst gelaagde, beplanting richting de straat met haag met bomen en struiken parkeren opgenomen in het groen bijgebouwen achter het groen

referentiebeelden criteria omgevingskwaliteit: straatzijdecriteria voor de architectuur en tuin bijgebouwen aan de straat zijn zwartgebeitst en liggen achter groene beplanting

parkeren opgenomen in het groen bijgebouwen achter het groen ofwel begroeid met klimplanten hagen met leilinden horen tot de mogelijkheden