Bijlage 2-e EBO definitieve rapportage

Advies: Om overheidsorganisaties comfort te bieden adviseren hij het volgende: o

Zelf opdracht gevende partij zijn voor het te maken ontwerpuitvoering. (en geen DBFM of DBM aanbesteding te houden).

o

Eventueel alleen dagelijks onderhoud voorzieningen voor periode 10 jaar uit te besteden.

o

Duidelijke contracten met controleerbare prestatie eisen op te nemen.

o

Dit alleen te doen voor de objecten waarvoor geen directe wettelijke taak aanwezig is en waar de risico’s (kans en omvang) klein zijn.

o

Zet groot onderhoud en vervanging niet in de markt.

Bovenstaande adviezen zijn mede gebaseerd op de ervaringen binnen RWS rondom integrale projectvormen. 2020-10-dbfmeindrapport15digitaal0 (eur.nl).

Sweco | Fout! Geen tekst met de opgegeven stijl in het document. Fout! Geen tekst met de opgegeven stijl in het document. Projectnummer N/A Datum 23-10-2023

Versie 1 concept

Document referentie Bijlage EBO definitieve rapportage

33/44

9.2 De markt en het weg nemen van risico’s 9.2.1

Projectrisico en financieringsopgave

Binnen het project HAZ zitten verschillende objecten-gebieden die onderhoud vragen. Hierbij zijn een aantal zaken in onderhoudsopgave moeilijk in te schatten en vormen een risico. Gedacht kan worden aan de volgende onderdelen: -

Projectrisico’s: Besluitvorming, vergunningverlening, eindtermijn subsidie’s die invloed kunnen hebben op de beheer en onderhoudsfase. B&O risico’s: o Hoe veel slib komt daadwerkelijk in binnenmeer? En wat is het saldo kosten-baten. o Kan de geul buitendijks voldoende vrij worden gehouden? o Kwaliteit slib, eigendom slib? o Hoe vaak en hoeveel moet uit het binnenmeer worden gebaggerd?. En wat is een mogelijke opbrengst?. o Er is nog geen exact uitgewerkt planontwerp beschikbaar. Dus ook het beoogde eindbeeld natuurontwikkeling is niet exact bepaald. Toelichting: Uit de verschillende gemaakte documenten blijkt ook al dat de schattingen van slibaanwas en verkoopopbrengst sterk variëren. Daar komt bij dat de sturing van het regelwerk mede bepaalt hoeveel water in het binnenmeer wordt ingelaten, hetgeen ook effect heeft op de hoeveelheid slib die in het binnenmeer komt. Het eindbeeld qua beheer en onderhoud van het binnenmeer is niet geschetst. Wat is het eindbeeld en wanneer wordt dat bereikt ?. Dat is n.l. van invloed op de hoeveelheid slib die komende jaren al dan niet moet worden verwijderd. Er is dus samenhang tussen natuurontwikkeling, hoeveelheid slib die vrijkomt en de hoeveelheid water die is vereist om de buitendijkse geul vrij te houden. En bij deze onderdelen zijn verschillende partijen met elk een doel en een financieel plaatje betrokken.

Dit vraagt dat bij de bediening van dit regelwerk dat het gezamenlijk belang voorop staat. Sturing van het regelwerk door een partij die een mogelijk commercieel belang heeft is niet aan te bevelen. Zeker niet wanneer een dergelijke partij geen duidelijke richtlijnen en voorwaarden kan worden meegegeven. En daar is in de huidige situatie sprake van. Het regelwerk bestaat uit beton, elektronische en mechanische componenten. Het regelwerk kan automatisch worden ingeregeld. Hetgeen hierboven is omschreven is gebaseerd op de datum van dit rapport. Een deel van de risico’s kunnen worden weggenomen naarmate er meer zaken zijn onderzocht en zijn uitgewerkt. Momenteel wordt nog

Sweco | Fout! Geen tekst met de opgegeven stijl in het document. Fout! Geen tekst met de opgegeven stijl in het document. Projectnummer N/A Datum 23-10-2023

Versie 1 concept

Document referentie Bijlage EBO definitieve rapportage

34/44

middels werkgroepen gewerkt aan de uitwerking van onderdelen waarmee een aantal aspecten meer concreet en duidelijk worden.

9.2.2

PVE beheer- onderhoudsfase

De vraag die in deze fase van het project centraal staat is: Kan een programma met eisen en uitgangspunten worden opgesteld waarmee de markt een “interessante” aanbieding kan doen. De markt geeft aan graag in een vroegtijdig stadium betrokken willen worden bij de verdere planvorming omdat op die wijze ook alle expertise kan worden ingebracht. Expertsessie: In de expertsessie wordt ook aangegeven dat de markt niet de risico’s kan nemen van veranderende eisen, wetten en regelgeving. Eveneens is er bij het bedienen van het regelwerk een tegenstrijdig belang tussen natuurontwikkeling en het winnen van slib. Daarnaast is aangegeven dat de markt helder moet hebben wat de exacte kwaliteit van de uitkomende grond buitendijks is en ook een aantal aanverwante vragen moeten helder zijn. Op dit moment zijn dan ook de volgende 2 vragen van belang: -

Voegt inbreng van de markt in deze fase veel toe? (of kan dat ook op een later moment).

-

Kan in deze fase van het project een toekomstbestendig PVE voor de markt worden gemaakt?

Het antwoord op beide vragen is vanuit onze optiek nee. Waarom? o

o

9.2.3

Wanneer marktpartijen niet cruciaal zijn voor de financiering en besluitvorming op korte termijn dan is betrokkenheid op een later moment beter. Er zijn nog teveel risicofactoren in project om in deze fase een goed dichtgetimmerd PVE te maken. En eveneens zijn er nog teveel onduidelijkheden waardoor het weg zetten daarvan in de markt ongewenst is.

Wat kan de markt in dit risico betekenen?.

De vraag is of de markt bereid is een risico te nemen en eigenlijk belangrijker is te weten of men dat risico tegen een aanvaardbare prijs wil nemen. In het algemeen geldt dat dat het geval is wanneer de markt ook een belang heeft om een risico te willen nemen en/of het risico ook kan beheersen. Hieronder worden de aspecten omschreven die een rol spelen bij de vraag of het gewenst is om marktpartijen in deze fase in het project te laten participeren.

Sweco | Fout! Geen tekst met de opgegeven stijl in het document. Fout! Geen tekst met de opgegeven stijl in het document. Projectnummer N/A Datum 23-10-2023

Versie 1 concept

Document referentie Bijlage EBO definitieve rapportage

35/44

.1.

.2.

Beheersen risico: In zijn algemeenheid geldt dat projectrisico’s ook het beste bij de partij neer kan worden gelegd die het risico kan beïnvloeden en/of dragen. Een risico dragen die een aannemer niet kan beïnvloeden betekent dat er een onbeheersbaar risico wordt genomen. De markt zal dat elk anders afprijzen. Het risico voor opdracht gevende partij is dat dit voor een te hoog bedrag wordt afgeprijsd. Het risico van een te laag bedrag kan leiden tot faillissement van de betreffende aannemer. Daarnaast leiden onbeheersbare risico’s tot vaak veel discussie tussen opdrachtgever en nemer. Marktomstandigheden: Onze ervaring afgelopen periode is dat de marktpartijen zeer beperkt bereid zijn risico te willen nemen tegen. Dat is ook niet onlogisch. Veel marktpartijen hebben voldoende werkaanbod en hebben ook geen belang om grote, onbeheersbare risico’s te willen nemen. Grotere aannemers hebben bij verschillende DBFM projecten aanzienlijke verliezen geleden.

Op basis van bovenstaande is de conclusie dat het niet reëel is te verwachten dat de markt een interessant aanbod zal doen om het binnenmeer en de aanvoergeul slibvrij te houden. De voorkeur heeft om deze opgave bij een overheidsinstantie te houden (afzonderlijke of georganiseerd in een gebied coöperatie). Advies -

Zet risico’s niet bij de markt weg wanneer die partijen het risico zelf onvoldoende kunnen beïnvloeden.

-

Laat groot onderhoud en vervanging bij de eigenaar, beheerder (overheid).

-

Zet integrale contracten (DBM) UAV-GC niet in de markt wanneer er geen duidelijk PVE en uitgangspunten notitie kan worden gemaakt die niet toekomstbestendig is.

-

Zet het bedienen van het regelwerk niet weg bij een marktpartij

Het advies wordt anders wanneer de markt noodzakelijk is om het project financieel “rond” te kunnen krijgen. In dat geval kan het te overwegen zijn om de risico’s te duur door de markt te laten nemen en afprijzen. Bovenstaande adviezen zijn gebaseerd op het moment van nu waarin te veel onduidelijkheden zijn die de markt niet kan oplossen en sturen. Een mogelijkheid is wel om samen met de markt een traject in te gaan waarbij komende periode: Samen wordt bepaald waar de risico’s zitten. Samen te bepalen welke onderzoek moeten worden uitgevoerd om die weg te nemen? - Onderzoeken uit te laten voeren. - Samen bekijken of het voor beide partijen interessant is een aanbieding te doen (met daarbij risico). Beide partijen moeten dan samen de mogelijkheid hebben om af te zien van een overeenkomst. Deze aanpak kan eventueel nader worden uitgewerkt in nadere processtappen en bijbehorende voorwaarden. -

Sweco | Fout! Geen tekst met de opgegeven stijl in het document. Fout! Geen tekst met de opgegeven stijl in het document. Projectnummer N/A Datum 23-10-2023

Versie 1 concept

Document referentie Bijlage EBO definitieve rapportage

36/44

Ook hier de vraag of een dergelijke samenwerking in deze fase is benodigd en waarom dat meer Een andere denkbare variant is dat de overheden, stichting de onbekenden zelf in beeld brengt.

Sweco | Fout! Geen tekst met de opgegeven stijl in het document. Fout! Geen tekst met de opgegeven stijl in het document. Projectnummer N/A Datum 23-10-2023

Versie 1 concept

Document referentie Bijlage EBO definitieve rapportage

37/44

Bijlage 1: SSK raming

Sweco | Fout! Geen tekst met de opgegeven stijl in het document. Fout! Geen tekst met de opgegeven stijl in het document. Projectnummer N/A Datum 23-10-2023

Versie 1 concept

Document referentie Bijlage EBO definitieve rapportage

38/44

Bijlage 2: Organisatievormen Overheids- NV Een overheids-NV is een bedrijf dat eigendom is van een overheid en opereert als een commerciële onderneming. In een NV is het bestuur verantwoordelijk voor het besturen van de onderneming en het behartigen van de belangen van de vennootschap en haar stakeholders. Daarnaast heeft een NV ook een Raad van Commissarissen (RvC), die toezicht houdt op het bestuur en adviseren. Hieronder volgen enkele mogelijke voor- en nadelen van een overheids-NV: •

Voordelen: o

o

o

o •

•

Financiële stabiliteit: aangezien een overheids-NV eigendom is van de overheid, heeft het bedrijf vaak een solide financiële basis. Het kan bijvoorbeeld gemakkelijker toegang krijgen tot financiering en kan vaak meer risico's nemen dan een particulier bedrijf. Maatschappelijk verantwoord: een overheids-NV kan zich richten op het creëren van maatschappelijke waarde en het dienen van het publieke belang Controle: de overheid heeft de controle over de besluitvorming in een overheids-NV, wat kan leiden tot meer transparantie en verantwoording. Doelstellingen: een overheids-NV kan specifieke doelen stellen.

Nadelen: o

Politieke invloed: aangezien een overheids-NV in handen is van de overheid, kan politieke invloed een rol spelen bij besluitvorming.

o

Verantwoording: hoewel de overheid verantwoordelijk is voor de beslissing moet de overheids-NV periodieke verantwoording afleggen.

o

Bureaucratie: de betrokkenheid van de overheid kan leiden tot een verhoogde bureaucratie en een trager besluitvormingsproces.

Deelname van stichting HAZ in een overheids-NV. Voor- en nadelen Voordelen: o

o o

Mogelijkheid om mee te beslissen over belangrijke zaken die de lokale gemeenschap aangaan, aangezien de overheid- NV vaak betrokken is bij lokale projecten en ontwikkelingen. Mogelijkheid om te profiteren van de winst die de overheid- NV genereert, bijvoorbeeld in de vorm van dividenduitkeringen. Mogelijkheid om samen te werken met de overheid- NV om de lokale doelstellingen van de stichting te bereiken, bijvoorbeeld door gezamenlijk beheer en onderhoud gebied uit te voeren.

Sweco | Fout! Geen tekst met de opgegeven stijl in het document. Fout! Geen tekst met de opgegeven stijl in het document. Projectnummer N/A Datum 23-10-2023

Versie 1 concept

Document referentie Bijlage EBO definitieve rapportage

39/44

Nadelen zijn: o o o

Mogelijk beperkte(re) zeggenschap in de besluitvorming van de overheid Mogelijke afhankelijkheid van de overheid- NV voor de financiering van beheer en onderhoud. Mogelijke belangenconflicten tussen de stichting en de overheid- NV, (doel overheids-NV is gericht op goed beheer en onderhoud van het gebied). Stichting zou een ander doel kunnen hebben dat daarmee conflicteert).

Gebied coöperatie: Een coöperatie is een bedrijf dat wordt beheerd door de leden, die gezamenlijk eigenaar zijn van het bedrijf en de winst en besluitvorming delen. De leden zijn gezamenlijk eigenaar en hebben zeggenschap over de coöperatie. Het bestuur is verantwoordelijk voor het besturen van de coöperatie en het behartigen van de belangen van de leden. Daarnaast heeft een coöperatie ook een Raad van Commissarissen (RvC) of een Raad van Toezicht (RvT), die toezicht houdt op het bestuur en adviseert over belangrijke beslissingen. De RvC of RvT is verantwoordelijk voor het bewaken van de belangen van alle leden. Hieronder volgen enkele mogelijke voor- en nadelen van een coöperatie: •

Voordelen: o o

o

o •

Gedeelde besluitvorming: als de leden gezamenlijk eigenaar zijn van het bedrijf, hebben ze ook een stem in de beslissing Winstverdeling: in een coöperatie wordt de winst verdeeld onder de leden, wat kan leiden tot meer rechtvaardigheid en gelijkheid. Maatschappelijke verantwoordelijkheid: coöperaties kunnen zich richten op het creëren van maatschappelijke waarde en het dienen van het publieke belang, in plaats van zich uitsluitend te richten op winstmaximalisatie. Risicospreiding: omdat de leden gezamenlijk eigenaar zijn worden de risico’s verspreid.

Nadelen: o

Minder kapitaal: omdat de leden gezamenlijk eigenaar zijn

o

Langzaam besluitvormingsproces: omdat de leden gezamenlijk beslissingen nemen, kan het besluitvormingsproces soms langer duren en minder efficiënt zijn.

o

Conflicten: als de leden het niet eens zijn over de besluitvorming of de verdeling van de winst, kan dit leiden tot conflicten en verdeeldheid binnen de coöperatie.

o

Minder flexibiliteit: omdat alle leden het eens moeten zijn over de besluitvorming, kan het moeilijker zijn om snel te reageren op veranderingen in de markt of in de omgeving.

Sweco | Fout! Geen tekst met de opgegeven stijl in het document. Fout! Geen tekst met de opgegeven stijl in het document. Projectnummer N/A Datum 23-10-2023

Versie 1 concept

Document referentie Bijlage EBO definitieve rapportage

40/44

•

Deelname van de overheid in een coöperatie, voor- en nadelen: o Voordelen: ▪ Financiële ondersteuning: als de overheid participeert in een coöperatie, kan dit leiden tot financiële ondersteuning en een betere toegang tot financiering. ▪ Meer controle: als de overheid participeert in een coöperatie, kan dit leiden tot meer controle over de besluitvorming en meer transparantie en verantwoording. ▪

Nadelen: ▪

▪ ▪

Politieke invloed: als de overheid participeert in een coöperatie, kan politieke invloed een rol spelen bij de besluitvorming. Dit kan leiden tot minder flexibiliteit en minder efficiëntie. Concurrentie: als de overheid participeert in een coöperatie, kan dit leiden tot oneerlijke concurrentie met particuliere bedrijven. Verantwoording: als de overheid participeert in een coöperatie, kan het moeilijker zijn om de verantwoordelijkheid voor beslissingen te bepalen en aansprakelijkheid te stellen als er iets misgaat.

Publiek-Private Samenwerking. (geen eigen juridische entiteit). Dit is een samenwerking tussen de overheid en een of meer private partijen voor de uitvoering van een project of dienst. Hieronder volgen enkele mogelijke voor- en nadelen van PPS: •

Voordelen: o

o

•

Samenwerking: door samen te werken kunnen de overheid en de private partijen hun kennis en middelen bundelen, wat kan leiden tot een betere uitvoering van het project of de dienst. Risicodeling: in een PPS delen de overheid en de private partijen de risico's van het project of de dienst. Dit kan leiden tot meer stabiliteit en veerkracht.

Nadelen: o o

o

Kosten: deelname van private partijen kan leiden tot hogere kosten voor de overheid of de gebruikers van de dienst. Verlies van controle: de overheid kan de controle verliezen over het project of de dienst, omdat de private partijen ook een stem hebben in de beslissing Kwaliteit: de kwaliteit van het project of de dienst kan afhangen van de kwaliteit van de private partner(s)

Een Meerschap: (geen eigen juridische entiteit).

Sweco | Fout! Geen tekst met de opgegeven stijl in het document. Fout! Geen tekst met de opgegeven stijl in het document. Projectnummer N/A Datum 23-10-2023

Versie 1 concept

Document referentie Bijlage EBO definitieve rapportage

41/44

Een meerschap is een samenwerkingsverband tussen verschillende gemeenten en/of provincies, met als doel de gezamenlijke behartiging van de belangen van de betrokken partijen op het gebied van waterbeheer, natuurbeheer en/of recreatie. Meerschappen zijn vaak gericht op de ontwikkeling en het beheer van gebieden die gemeenschappelijk zijn voor de inwoners. • •

•

Een meerschap heeft meestal een eigen bestuur, dat wordt gevormd door vertegenwoordigers van de deelnemende gemeenten en/of provincies. Het beste Een meerschap is een vorm van intergemeentelijke samenwerking en is bedoeld om de krachten te bundelen en efficiënter te werken. Meerschappen kunnen bijvoorbeeld helpen om de kwaliteit van het water en de natuur in een bepaald gebied te verbeteren, om de veiligheid tegen overstromingen te vergroten of om de recreatiemogelijkheden Het is belangrijk om op te merken dat meerschappen een specifieke regionale focus hebben en vaak alleen betrekking hebben op een bepaald gebied. Daarnaast zijn er verschillende vormen van meerschappen, afhankelijk van de specifieke doelstellingen en taken van het samenwerkingsverband.

Stichting Een stichting is een organisatievorm zonder winstoogmerk. Dit betekent dat een stichting niet gericht is op het maken van winst, maar op het realiseren van een bepaald maatschappelijk doel. •

Voor-nadelen: - Hoewel de winst van een stichting dus niet kan worden uitgekeerd aan individuele inwoners, kan een stichting wel indirect bijdragen aan het welzijn van inwoners. Bijvoorbeeld door het uitvoeren van activiteiten of projecten die gericht zijn op het verbeteren van de leefbaarheid in een bepaald gebied of het ondersteunen van kwetsbare groepen in de samenleving. - Een stichting kan ook fondsen en donaties werven om haar doelstellingen te financieren. Deze fondsen en donaties kunnen bijvoorbeeld afkomstig zijn van individuele inwoners, bedrijven of andere organisaties die het doel van de stichting ondersteunen. De middelen die worden ontvangen, moeten ook worden gebruikt om het doel van de stichting te realiseren en mogen niet worden uitgekeerd aan individuele inwoners.

Deelname overheid in stichting: -

-

-

Een overheid kan deelnemen in een stichting. Een stichting kan namelijk een geschikte organisatievorm zijn voor het realiseren van maatschappelijke doelen die ook in het belang zijn van de overheid. Door deel te nemen in een stichting kan de overheid bijdragen aan het realiseren van deze maatschappelijke doelen en kan ze invloed uitoefenen Als de overheid deelneemt in een stichting, kan ze bijvoorbeeld financiële ondersteuning bieden of expertise inbrengen om het doel van de stichting te realiseren. Ook kan de overheid invloed uitoefenen op het besluit Echter de overheid is deelname in een stichting wel gebonden aan de doelstellingen en regels van de stichting. De overheid kan niet zomaar

Sweco | Fout! Geen tekst met de opgegeven stijl in het document. Fout! Geen tekst met de opgegeven stijl in het document. Projectnummer N/A Datum 23-10-2023

Versie 1 concept

Document referentie Bijlage EBO definitieve rapportage

42/44

haar eigen belangen behartigen als deze niet in lijn zijn met de doelstellingen van de stichting. Vereniging Een vereniging heeft verschillende voor- en nadelen, hier zijn enkele voorbeelden: • Voordelen: • Een vereniging biedt een georganiseerde structuur om gemeenschappelijke doelen te bereiken. Dit kan variëren van sportclubs tot politieke partijen. • Door zich aan te sluiten bij een vereniging, kunnen mensen met dezelfde interesses elkaar ontmoeten en ideeën uitwisselen. • Verenigingen kunnen ook een platform bieden voor individuen om hun vaardigheden en kennis te ontwikkelen door middel van workshops, training en educatief evenement • Verenigingen hebben vaak een gezamenlijk doel, wat betekent dat leden samenwerken om dat doel te bereiken. Dit kan bijdragen aan een gevoel van saamhorigheid en gemeenschapszin. • Nadelen: o Leden van een vereniging moeten vaak bijdragen betalen om deel te nemen. Dit kan een financiële last zijn voor sommige mensen. o Verenigingen hebben vaak regels en voorschriften waaraan leden moeten voldoen. Dit kan leiden tot beperkingen van individuele vrijheid en creativiteit. o Conflicten tussen leden kunnen optreden, wat kan leiden tot spanningen en onenigheid binnen de vereniging. o Soms kan het moeilijk zijn om leden te vinden die bereid zijn om verantwoordelijkheid te nemen binnen de vereniging, zoals het uitvoeren van bestuurstaken.

Dit kan leiden tot overbelasting van enkele leden die meer verantwoordelijk zijn

Sweco | Fout! Geen tekst met de opgegeven stijl in het document. Fout! Geen tekst met de opgegeven stijl in het document. Projectnummer N/A Datum 23-10-2023

Versie 1 concept

Document referentie Bijlage EBO definitieve rapportage

43/44

Together with our clients and the collective knowledge of our 18,500 architects, engineers and other specialists, we cocreate solutions that address urbanisation, capture the power of digitalisation, and make our societies more sustainable. Sweco – Transforming society together

Sweco | Fout! Geen tekst met de opgegeven stijl in het document. Fout! Geen tekst met de opgegeven stijl in het document. Projectnummer N/A Datum 23-10-2023

Versie 1 concept

Document referentie Bijlage EBO definitieve rapportage

44/44