Bijlage 2 -BI9287 – 1- gecomprimeerd Rapportage Rondje Ternaard-Wierum-Dokkum

BI9287-RHD-XX-XX-RP-X-0006

57

Projectgerelateerd

Figuur 92 Kunstwerk Alde Peazens / Ferbindingskanaal vak XIX

Figuur 93 Foto van kunstwerk 47.

3.20

Alternatieve route om Ternaard, verbinding naar ‘t Schoor Vak XX

Diepte vaarweg voldoet niet aan het standaardprofiel. Er zal moeten worden uitgegraven. Ook voor de ontwikkeling van een natuurvriendelijke oever, moet de berm aan beide zijden worden uitgegraven. Daar is voldoende ruimte voor en er is dan ook geen knelpunt.

17 april 2024

RONDJE TERNAARD-WIERUM-DOKKUM

BI9287-RHD-XX-XX-RP-X-0006

58

Projectgerelateerd

Figuur 94 Vaarweg Verbinding naar ‘t Schoor vak XX

Kunstwerken Kunstwerken 48, 49 en 51 betreffen duikers. Kunstwerk 48 is rond 1.10m en lang 12.60m. Breedte tractorspoor ca. 3 m. Kunstwerk 49 is rond 1.10m en lang 13.00m. Breedte tractorspoor ca. 3 m. Kunstwerk 51 is rond 0.95m en lang 12.30m. Breedte tractorspoor ca. 4 m. Dit betekent dat hier nieuwe doorgangen gemaakt zullen moeten worden. Hieronder staan voor de beeldvorming de secties t.p.v. de duikers. Hiermee wordt ook inzichtelijk wat het aansluitende vaarwegprofiel is. Vanuit de ecologie is verruiming van de kunstwerken met een betere aansluiting op de oever en mogelijk bodem van de watergang gewenst. Gezien de lengte van het te overbruggen deel is het belangrijk dat er in het nieuwe kunstwerk voldoende licht binnendringt. Er is een gemiddelde drukke autoweg aanwezig (Hiausterdyk).

Figuur 95 Kunstwerken Verbinding naar ‘t Schoor vak XX

17 april 2024

RONDJE TERNAARD-WIERUM-DOKKUM

BI9287-RHD-XX-XX-RP-X-0006

59

Projectgerelateerd

Figuur 96 Foto van kunstwerk 51. De kunstwerken 48 en 49 betreffen duikers van vergelijkbare grootte.

3.21

Oostpolder Vak XXI

Let op dat in de Oostpolder de volgende waterpeilen gelden: Zomer streeefpeil: NAP-0,20 m Winter streefpeil: NAP-0,52 m Diepte vaarweg voldoet niet aan het standaardprofiel. Er zal moeten worden uitgegraven. Ook voor de ontwikkeling van een natuurvriendelijke oever, moet de berm aan beide zijden worden uitgegraven. In onderstaand profiel valt op dat aan de linkerkant een weg loopt. Deze ligt ver weg genoeg en zal dus geen problemen opleveren.

Figuur 97 Vaarweg Oostpolder vak XXI

Kunstwerk 52 Dit kunstwerk betreft een gemaal. Aan de zijde van de linker sectie (zichtbaar hieronder) bevindt zich een ronde duiker en deze dient als ingang van het gemaal naar de oostpolder. De breedte van deze vaart is 4.20m en heeft een waterdiepte van 0.80m onder het zomerpeil van NAP-0.80m. Aan de kant van de oostpolder is de vaart 5.60m breed en is de waterdiepte 0.75m onder het zomerpeil van NAP-0.20m. Zichtbaar in de rechter sectie. De afstand tussen de in- en uitgang is in totaal 50 meter. De wegbreedte van Het Skoar bedraagt 4 m. De secundaire waterkering (dijk) heeft een breedte aan de voet en kruin van resp. 35 en 3m. De kruinhoogte bedraagt ca. NAP 3.20 m. Vanuit de ecologie zijn er geen wensen. Er is een slechts relatief rustige autoweg aanwezig.

17 april 2024

RONDJE TERNAARD-WIERUM-DOKKUM

BI9287-RHD-XX-XX-RP-X-0006

60

Projectgerelateerd

Figuur 98 Kunstwerk Oostpolder vak XXI. Links de kant van ’t Schoor, rechts de kant van de Oostpolder

Figuur 99 Foto’s van kunstwerk 52. Links: het gemaal. Rechts: de ronde duiker welke als ingang dient voor het gemaal naar de oostpolder aan de andere zijde van het dijklichaam.

3.22

Oostpolder Vak XXII

Diepte vaarweg voldoet niet aan het standaardprofiel. Er zal moeten worden uitgegraven. Ook voor de ontwikkeling van een natuurvriendelijke oever, moet de berm aan beide zijden worden uitgegraven. Daar is voldoende ruimte voor en er is dan ook geen knelpunt.

17 april 2024

RONDJE TERNAARD-WIERUM-DOKKUM

BI9287-RHD-XX-XX-RP-X-0006

61

Projectgerelateerd

Figuur 100 Vaarweg Oostpolder vak XXII

Kunstwerk 53 Dit betreft een duiker, wat betekent dat hier een nieuwe doorgang gemaakt zal moeten worden. Kunstwerk 53 is rond 0.60m en lang 7.80m. Het tractorspoor heeft een breedte van ca. 3 m. Hieronder staat voor de beeldvorming de sectie t.p.v. de duiker. Hiermee wordt ook inzichtelijk wat het aansluitende vaarwegprofiel is. Vanuit de ecologie is verruiming van het kunstwerk met een betere aansluiting op de oever en mogelijk bodem van de watergang gewenst.

Figuur 101 Kunstwerk Oostpolder vak XXII.

Figuur 102 Foto van kunstwerk 53. In het talud rechts is het uiteinde van een kleine ronde duiker te zien.

3.23

Verbinding Oostpolder naar Ternaard Vak XXIII

Diepte vaarweg voldoet niet aan het standaardprofiel. Er zal moeten worden uitgegraven.

17 april 2024

RONDJE TERNAARD-WIERUM-DOKKUM

BI9287-RHD-XX-XX-RP-X-0006

62

Projectgerelateerd

Ook voor de ontwikkeling van een natuurvriendelijke oever, moet de berm aan beide zijden worden uitgegraven. Dit is aan de linkerkant niet mogelijk i.v.m. de ligging van een weg.

Figuur 103 Vaarweg Oostpolder naar Ternaard vak XXIII

Kunstwerk 54 Dit kunstwerk betreft een gemaal. Aan de zijde van de linker sectie bevindt zich de opening van het gemaal aan de zijde van de oostpolder. Deze opening ligt haaks op een sloot die langs de dijk loopt. Aan de kant van Ternaard komt de opening van het gemaal ook weer haaks uit op de sloot met bovenstaande sectie als vaarwegprofiel. De afstand tussen de in- en uitgang is in totaal 43 meter. De breedte van de Holwerterdijk N358 en fietspad bedraagt res. 7 en 2.5 m. De secundaire waterkering (dijk) heeft een breedte aan de voet en kruin van resp. 27 en 3m. De kruinhoogte bedraagt ca. NAP 3.20 m. Vanuit de ecologie is een doorlopende watergang noodzakelijk. Een eventuele nieuwe duiker dient voorzien te worden van een loopplank (tweezijdig, breedte 0,5 m, lengte afhankelijk van kunstwerklengte, vrije hoogte 1,5 m) met geleiding door een raster. Wanneer er een nieuwe brug wordt geplaatst is het laten doorlopen van de droge oever wenselijk(er) dan bovengenoemde loopplank met raster. Er dient voldoende licht het kunstwerk binnen te dringen. Er is een relatief drukke autoweg aanwezig.

Figuur 104 Kunstwerk Oostpolder naar Ternaard vak XXIII. Links de kant van de Oostpolder, rechts de kant van Ternaard 17 april 2024

RONDJE TERNAARD-WIERUM-DOKKUM

BI9287-RHD-XX-XX-RP-X-0006

63

Projectgerelateerd

Figuur 105 Foto van kunstwerk 54. Het betreft een gemaal.

Kunstwerk 32 Kunstwerk 32 betreft een ronde duiker. Kunstwerk 32 is rond 0.75m en lang 8.50m. Breedte tractorspoor ca. 4 m. Dit betekent dat hier een nieuwe doorgang gemaakt zal moeten worden. Hieronder staat voor de beeldvorming de sectie t.p.v. de duiker. Hiermee wordt ook inzichtelijk wat het aansluitende vaarwegprofiel is. Vanuit de ecologie is een ruimer kunstwerk met een betere aansluiting op de oever (en mogelijk bodem) van de watergang gewenst.

Figuur 106 Duiker naar Ternaard vak XXIV

17 april 2024

RONDJE TERNAARD-WIERUM-DOKKUM

BI9287-RHD-XX-XX-RP-X-0006

64

Projectgerelateerd

3.24

De Peazens Vak XXIV

Diepte vaarweg voldoet in het midden. Aan de zijkanten zal moeten worden uitgegraven. Voor de ontwikkeling van een natuurvriendelijke oever, moet de berm aan beide zijden worden uitgegraven. Daar is voldoende ruimte voor en er is dan ook geen knelpunt.

Figuur 107 Vaarweg De Peazens vak XXIV

Kunstwerk 56 Doorvaarthoogte t.o.v. NAP -0.80m: Doorvaartdiepte t.o.v. NAP -1.00m: Breedte: Lengte kunstwerk (onderdoor):

1.20m 1.55m 10.50m 4.00m

Er is dus onvoldoende doorvaarthoogte, maar wel voldoende doorvaartdiepte en-breedte. Vanuit de ecologie zijn er geen knelpunten.

Figuur 108 Kunstwerk De Peazens vak XXIV

17 april 2024

RONDJE TERNAARD-WIERUM-DOKKUM

BI9287-RHD-XX-XX-RP-X-0006

65

Projectgerelateerd

Figuur 109 Foto van kunstwerk 56.

Kunstwerk 57 Doorvaarthoogte t.o.v. NAP -0.80m: Doorvaartdiepte t.o.v. NAP -1.00m: Breedte: Lengte kunstwerk (onderdoor):

1.40m 1.70m 13.00m 7.70m

Er is onvoldoende doorvaarthoogte, maar wel voldoende doorvaartdiepte en-breedte. Vanuit de ecologie zijn er geen knelpunten.

Figuur 110 Kunstwerk De Peazens vak XXIV

17 april 2024

RONDJE TERNAARD-WIERUM-DOKKUM

BI9287-RHD-XX-XX-RP-X-0006

66

Projectgerelateerd

Figuur 111 Foto van kunstwerk 57.

Kunstwerk 58 Doorvaarthoogte t.o.v. NAP -0.80m: Doorvaartdiepte t.o.v. NAP -1.00m: Breedte: Lengte kunstwerk (onderdoor):

1.00m 1.75m 3.50m 1.90m

Er is onvoldoende doorvaarthoogte en -breedte. De diepte is in het midden voldoende.

Figuur 112 Kunstwerk De Peazens vak XXIV

17 april 2024

RONDJE TERNAARD-WIERUM-DOKKUM

BI9287-RHD-XX-XX-RP-X-0006

67

Projectgerelateerd

Figuur 113 Foto van kunstwerk 58.

3.25

De Peazens Vak XXV

Diepte vaarweg voldoet in het midden. Aan de zijkanten zal moeten worden uitgegraven. Voor de ontwikkeling van een natuurvriendelijke oever, moet de berm aan beide zijden worden uitgegraven. Vanuit de ecologie zijn er geen wensen.

Figuur 114 Vaarweg De Peazens vak XXIV

Kunstwerk 59 Doorvaarthoogte t.o.v. NAP -0.80m: Doorvaartdiepte t.o.v. NAP -1.00m: Breedte: Lengte kunstwerk (onderdoor):

1.25m 1.60m 13.50m 12.20m

Er is dus onvoldoende doorvaarthoogte, maar wel voldoendedoorvaartdiepte en-breedte. Vanuit de ecologie zijn er geen wensen. Er is een gemiddeld drukke weg aanwezig, maar er is reeds ruimte onder de brug welke gebruikt kan worden voor passage en er is opgaande (oever)vegetatie aanwezig. Wanneer er een nieuwe brug wordt geplaatst is het laten doorlopen van de droge oever wenselijk.

17 april 2024

RONDJE TERNAARD-WIERUM-DOKKUM

BI9287-RHD-XX-XX-RP-X-0006

68

Projectgerelateerd

Figuur 115 Kunstwerk De Peazens vak XXIV.

Figuur 116 Foto van kunstwerk 58.

17 april 2024

RONDJE TERNAARD-WIERUM-DOKKUM

BI9287-RHD-XX-XX-RP-X-0006

69

Projectgerelateerd

4

Oplossingen knelpunten

4.1

Principe oplossingen voor knelpunten vaarweg

Voor de vaarwegprofielen hebben we de vakken opgedeeld in vijf voorkomende situaties. Situatie 1 In deze situatie is de huidige vaarweg breed genoeg en voldoet hij aan het standaard profiel. Hier hoeven alleen de kades minimaal bewerkt te worden om als natuurvriendelijke oever te fungeren.

Figuur 117 Principe oplossing 1

Situatie 2 In deze situatie is de huidige vaarweg niet breed of diep genoeg om te voldoen aan het standaard profiel. Wel is er voldoende ruimte aan beide zijden van de vaart voor verbreding. Om dit te realiseren zal er moeten worden uitgegraven.

Figure 118 Principe oplossing 2

Situatie 3 In deze situatie is de huidige vaarweg niet breed of diep genoeg. Om te voldoen aan het standaardprofiel zal er moeten worden uitgegraven. Er is aan één kant niet voldoende ruimte om dit te doen, maar aan de andere kant wel. In deze situatie kan de as van de vaarweg verschoven worden.

Figure 119 Principe oplossing 3

Situatie 4 In deze situatie is er aan beide zijden van de huidige vaarweg niet voldoende ruimte voor verbreding van de vaarweg. In onderstaand voorbeeld is te zien dat aan beide zijden een weg loopt. Hier realiseren we het standaard vaarwegprofiel inclusief het ‘natte’ deel van de natuurvriendelijke oever. Het deel boven de waterlijn vervalt, hier plaatsen we beschoeiing met wanneer nodig, gezien de hoogte van de beschoeiing, fauna uittreedplaatsen (FUP’s). Het betreft een afwisseling van grote (circa 5 meter brede) en kleine 17 april 2024

RONDJE TERNAARD-WIERUM-DOKKUM

BI9287-RHD-XX-XX-RP-X-0006

70

Projectgerelateerd

FUP’s (bijvoorbeeld faunatrap) op een onderlinge afstand van maximaal 300 m voor grote diersoorten en maximaal 50 m voor kleinere soorten. Voor de kostenraming is een h.o.h. van 50 m aangehouden. Als binnen deze afstand andere mogelijkheden zijn om uit te treden (bijv. een flauwe oever) is een FUP dus niet noodzakelijk. De FUP’s dienen in elk geval 1 m breed te zijn. Er worden bij de watergang uitkomende stuwende of geleidende structuren aangelegd wanneer deze op de beoogde locaties nog niet aanwezig zijn. Voorbeelden zijn hagen, houtwallen en houtsingels, hekken.).

Figuur 120 Principe oplossing 4

Figuur 121 Impressie van een fauna uittreedplaats (flauw oever) tegen de doorgaande oeverbeschoeiing. Bron: Rijkswaterstaat, 2022.

4.2

Principe oplossingen knelpunten kunstwerken

A Handhaven duiker/brug Een aantal duikers en bruggen voldoet aan de uitgangspunten. Deze hoeven dus niet vervangen te worden. In de situaties waar de duikers of bruggen niet voldoen, zijn een 2-tal hoofdoplossingen mogelijk om de doorvaarthoogte, -breedte en -diepte meter te vergroten. Hergebruik van deze bestaande duikers is niet mogelijk daar de binnenafmetingen niet voldoen aan de uitgangspunten. B1 Nieuwe duiker Indien het vereiste doorstroomoppervlak niet groter is dan het benodigde doorvaartprofiel en/of de lengte niet groter is dan 13 meter voor een voldoende open profiel i.g.v. een faunapassage dan wordt er gekozen voor een duiker omdat uit [3] bleek dat deze oplossing aanzienlijke lagere investeringskosten betekent dan een brug.Zie voor toetsing doorstroomoppervlak bijlage A1. De binnenafmetingen bedragen dan 4,23x2,90 meter. De lengte van de duikers wordt teruggebracht naar zo veel als nodig is om de weg en een schampstrook met leuging/geleiderail te faciliteren. Met een helling zal de aansluiting met de bestaande wegen plaatsvinden indien deze lager liggen. Aandachtspunt bij de

17 april 2024

RONDJE TERNAARD-WIERUM-DOKKUM

BI9287-RHD-XX-XX-RP-X-0006

71

Projectgerelateerd

verdere keuze/uitwerking is de acceptatie door wegheerder/gebruiker en omwonenden van deze versmalling.

Figuur 122 Principe oplossing A nieuwe duikers

B2 Nieuwe duiker met loopstroken Als materiaal voor de loopplank kan hout, kunststof, metaal of beton worden gebruikt. Op de loopstrook wordt bij voorkeur zacht gebiedseigen materiaal zoals houtsnippers, aarde en zand gebruikt. Tevens is in het aanloopgebied naar de faunavoorziening geleiding gewenst in de vorm van opgaande (oever)vegetatie of een raster.

Figuur 123 Dwarsdoorsneden van verschillende typen loopstroken en loopplanken. Bron: Rijkswaterstaat, 2022.

C Nieuwe vaste brug Een tweede optie is een nieuwe vaste brug aanleggen met 3 overspanningen waarbij de doorvaartprofiel minimaal gelijk is aan dat van de duikeroptie (zie B1) en het doorstroom oppervlak minimaal gelijk is aan wat in de legger is vereist (zie bijlage A1). De breedte van de bruggen wordt teruggebracht naar zo veel als nodig is om de weg en een schampstrook met leuging/geleiderail te faciliteren. Met een helling zal de aansluiting met de bestaande wegen plaatsvinden indien deze lager liggen. Aandachtspunt bij de verdere keuze/uitwerking is de acceptatie door wegheerder/gebruiker/omwonenden van deze versmalling.

Figuur 124 Schets nieuwe vaste brug

17 april 2024

RONDJE TERNAARD-WIERUM-DOKKUM

BI9287-RHD-XX-XX-RP-X-0006

72

Projectgerelateerd

D Sluis of Overlaat Bij het alternatief tracé om Ternaard heen via de Oostpolder dient er een dijkkruising en een waterpeilverschil 60 cm overbrugd te worden. Dit kan geschieden met een schutsluis of overlaat.

4.3

Overzicht oplossingen vaarwegen

In onderstaande figuur en tabel zijn per vak de oplossingen en bijbehorende hoeveelheden aangegeven t.b.v. de kostenraming.

17 april 2024

RONDJE TERNAARD-WIERUM-DOKKUM

BI9287-RHD-XX-XX-RP-X-0006

73

Projectgerelateerd

17 april 2024

RONDJE TERNAARD-WIERUM-DOKKUM

BI9287-RHD-XX-XX-RP-X-0006

74

Projectgerelateerd

Vak en Kunstwerk nr.

Principe oplossing

Grondverzet [m3]

Grondverwerving [m2]

Netto oppervlak (grondkerende hoogte x lengte vak) beschoeiing [m2]

I

4

6.870

6.924

2.600

1

A

2

B2

II

2 3

III

46

Lengte duiker [m]/ oppervlak brug (lengte x breedte) [m2]

9 8.290

8.544

0

0

A 1

4

C

95

5

C

83

6

C

84

IV

2 7

V

6.940

9.020

C 2

8

170 13.530

13.960

C

84

VI

2

13.420

13.290

VII

2

32.920

25.590

9

B2

7

10

B2

6

VIII

3

41.400

24.500

11

B1

4

12

B2

5

13

B1

4

IX

2

5.380

6.150

14

B1

16

15

B1

11

X

17 april 2024

Aantal FUP’s

3

41.700

22.930

16

B1

8

17

B1

8

18

B1

5

19

B1

5

20

A

21

B1

11

22

B1

4

RONDJE TERNAARD-WIERUM-DOKKUM

BI9287-RHD-XX-XX-RP-X-0006

75

Projectgerelateerd

Vak en Kunstwerk nr.

Principe oplossing

23

B1

XI

4

Grondverwerving [m2]

Aantal FUP’s

Lengte duiker [m]/ oppervlak brug (lengte x breedte) [m2] 5

28.390

11.140

3.600

44

24

B1

4

25

B1

4

26

B1

4

27

B1

7

28

B1

3

29

B1

8

30

B1

7

31

B1

15

XII

2

23.190

15.580

33

B1

4

34

B1

5

XIII

3

15.410

8.050

35

A

-

36

B2

11

XIV

2

15.610

14.510

37

C

95

38

C

254

39

A

XV

2

12.820

40

C

41

A

XVI

2 C

43

A 2

44 Vak XVIII 45

75

9.270

9.990

3.460

6.880

B2 2

46

9.560

A 2

Vak XIX

14.100 58

5.080

42

Vak XVII

17 april 2024

Grondverzet [m3]

Netto oppervlak (grondkerende hoogte x lengte vak) beschoeiing [m2]

11 15.440

9.820

A RONDJE TERNAARD-WIERUM-DOKKUM

BI9287-RHD-XX-XX-RP-X-0006

76

Projectgerelateerd

Vak en Kunstwerk nr.

Principe oplossing

47

B1

Grondverzet [m3]

Grondverwerving [m2]

Netto oppervlak (grondkerende hoogte x lengte vak) beschoeiing [m2]

Aantal FUP’s

Lengte duiker [m]/ oppervlak brug (lengte x breedte) [m2] 13

Alternatieve route rondom Ternaard: XX

2

38.360

22.980

48

B1

4

49

B1

4

51

B1

5

XXI

2 52

XXII

15.830

36.340

19.960

D 2

53 XXIII

25.060

B1 3

4 27.290

54

D

32

B1

14.030

5

Kortsluitroute: XXIV

2

4.300

8.020

56

C

90

57

C

172

58

C

43

XXV

2 59

1.240

4.970

C

281

Tabel 2 Overzicht oplossingen vaarwegen incl. Kunstwerken

In bijlage A2 is het rondje met knelpunten en oplossingen gevisualiseerd.

17 april 2024

RONDJE TERNAARD-WIERUM-DOKKUM

BI9287-RHD-XX-XX-RP-X-0006

77

Projectgerelateerd

Gevoeligheidsanalyse voor doorvaarthoogte Voorliggend rapport heeft de aanpassingen aan vaarwegen en kunstwerken bepaald op basis van de maatvoering van recreatievaartklasse F (kleine sloepen). Onderstaande tabel geeft enig inzicht in hoe de maatvoering van de boten invloed kan hebben op het al dan niet aanpassen van een kunstwerk. Bijvoorbeeld, wanneer de doorvaarthoogte-eis wordt verlaagd naar 1,30 meter, hoeven 21 van de 47 bruggen/duikers niet te worden aangepast. Een kleinere maatgevende diepgang zal een kleiner baggervolume opleveren. Op deze manier kunnen de investeringskosten enigszins worden afgewogen tegen de toegankelijkheid van het netwerk. Als de onderstaande grafiek uit Masterplan Opvaarten [8]

Figuur 125 Verdeling sloepen op doorvaarhoogte

vergeleken wordt met de doorvaarthoogtes van de bestaande 47 kunstwerken in de basisronde, traject 1+2+3, dan blijkt de volgende verdeling qua knelpunten naar doorvaarthoogte: Doorvaarthoogte kunstwerk

% van sloepen dat dit kunstwerk kan passeren

Aantal knelpunten

% van totaal aantal kunstwerken (47)

1,50

82

37

79

1,40

77

30

64

1,30

71

26

55

1,20

63

24

51

Tabel 3 Verdeling knelpunten-doorvaarthoogte-sloepen

Een belangrijke kanttekening hierbij is dat er geen sloepenverdeling beschikbaar is naar breedte en diepgang, dat de grafiek verouderd kan zijn en dat het sloepenbestand in deze regio vaart anders kan zijn. Er kan dan ook uit deze gevoeligheidsanalyse geen conclusie getrokken worden t.a.v. de effectiviteit van de verbetering van de bevaarhaarheid i.r.t. het sloepenbestand.

4.4

Jachthavens

Voor de dorpen Wierum en Ternaard is bekeken waar er ruimte is voor een jachthaventje. Daarbij is gekeken waar er horeca, winkels en eventueel parkeerruimte in de buurt ligt en of er openbare ruimte of landbouwgrond beschikbaar zou kunnen zijn. 17 april 2024

RONDJE TERNAARD-WIERUM-DOKKUM

BI9287-RHD-XX-XX-RP-X-0006

78

Projectgerelateerd

4.4.1

Wierum

In Wierum zijn 2 locaties geschikt. Op het kaartje hieronder is het dorp te zien, met daarop linksonder locatie 1 en iets daarboven locatie 2 aangegeven. Beide locaties liggen ten westen van het dorp. De gele lijn weergeeft de dorpskern. Hier bevinden zich een café en een parkeerplaats.

Figuur 126 Bovenaanzicht Wierum met mogelijke locaties voor een jachthaven. (v.l.n.r. locaties 1 en 2)

Locatie 1 Locatie 1 ligt bij de zuidwestelijke ingang van het dorp. De dorpskern is op 6 minuten loopafstand. Er ligt geen parkeerplaats in de buurt. Wel is hier ruimte om een parkeerplaats te realiseren. Direct aan de overzijde van de vaart ligt een Bed&Breakfast. De ligplaatsen worden dwars op de vaaras gesitueerd omdat er te weinig ruimte is door de aanwezigheid van de duiker en de brug om deze in langsrichting te positioneren. Er ligt nu een pad dat verlegd zal moeten worden, om het wandelpad bereikbaar te houden vanaf de hoofdweg. Dit is weergeven in grijs.

17 april 2024

RONDJE TERNAARD-WIERUM-DOKKUM

BI9287-RHD-XX-XX-RP-X-0006

79

Projectgerelateerd

Figuur 127 Locatie 1 Jachthaventje Wierum

Locatie 2 Locatie 2 ligt aan de de doordlopende tak van de Dycksfaer onder aan de Waddenzeedijk. Op 3 minuten loopafstand ligt de dorpskern, met daarbij de dichtsbijzijnde parkeerplaats.De ligplaatsen worden in langsrichting gesitueerd.

Figuur 128 Locatie 2 Jachthaventje Wierum

4.4.2

Ternaard

In Ternaard zijn 3 locaties geschikt. Op het kaartje hieronder is het dorp te zien, met daarop van links naar rechts de locaties 1, 2 en 3 aangeduid. De gele lijn weergeeft de meest centrale dorpsstraat. Hier

17 april 2024

RONDJE TERNAARD-WIERUM-DOKKUM

BI9287-RHD-XX-XX-RP-X-0006

80

Projectgerelateerd

bevinden zich een supermarkt, een snackbar en een hotel. De blauwe lijn geeft het nieuwe trace van de vaaroute aan.

Figuur 129 Bovenaanzicht Ternaard met mogelijke locaties voor een jachthaven. (v.l.n.r. locaties 1, 2 en 3)

Locatie 1 Locatie 1 ligt aan de westelijke rand van het dorp. De dorpskern is op loopafstand. Er ligt geen parkeerplaats in de buurt. Hier is wel erg veel ruimte en zijn geen knelpunten voor het ontwerpen van een haven. Ook is hier voldoende ruimte om eventueel uit te kunnen breiden of een parkeerplaats aan te leggen.

17 april 2024

RONDJE TERNAARD-WIERUM-DOKKUM

BI9287-RHD-XX-XX-RP-X-0006

81

Projectgerelateerd

Figuur 130 Locatie 1 Jachthaventje Ternaard

Locatie 2 Locatie 2 ligt erg centraal, midden in het dorp. Ook ligt er een kleine parkeerplaats naast. Aan de overkant van de straat zit een supermarkt. Deze locatie is ideaal, alleen is er maar net voldoende ruimte voor een haven.

Figuur 131 Locatie 2 Jachthaventje Ternaard

Locatie 3 Locatie 3 ligt aan de andere kant van het dorp. Er ligt een parkeerplaats naast en ook de dorpskern is op loopafstand. Hier is erg weinig ruimte voor een haventje.

17 april 2024

RONDJE TERNAARD-WIERUM-DOKKUM

BI9287-RHD-XX-XX-RP-X-0006

82

Projectgerelateerd

Figuur 132 Locatie 3 Jachthaventje Ternaard

17 april 2024

RONDJE TERNAARD-WIERUM-DOKKUM

BI9287-RHD-XX-XX-RP-X-0006

83

Projectgerelateerd

5

Kosten en baten

De ontwikkeling van het opvaartengebied ten behoeve van recreatievaart levert in potentie op meerdere fronten een positieve bijdrage aan het gebied, haar ondernemers en de gemeenschap, zoals reeds uitgelicht is in de Effectstudie sluis Noorderverlaat [2], en ook benoemd is het Masterplan opvaarten [8]. De grootste effectiviteit – en financiële haalbaarheid – van de uitbreiding schuilt in een samenspel met parallelle ontwikkelingen op het gebied van (zoet)waterbeheer, ecologie, toerisme en lokale bedrijvigheid.

5.1

Kosten

Op basis van kentallen in onze database zijn per traject SSK ramingen gemaakt van investering (bouwkosten met bijkomende kosten voor o.a. ontwerp, toezicht, leges en incl risicoreservering en excl. BTW.) , en beheer- en onderhoudskosten(25 jaar, excl. BTW), en Netto Contante Waarde (investering+beheer&onderhoud contant gemaakt met discontovoet van 1,6%, excl.BTW) van de maatregelen. Zie voor onderbouwing bijlage A3. In onderstaande tabel zijn de kosten per traject weergegeven. Te zien is dat het alternatief voor traject 2 via de Oostpolder substantieel lager kosten betekent. Echter daar moet de kanttekening bij worden geplaatst dat het trace langs de Eendenkooi op bezwaren kan stuiten van de kooiker. Deze kan zich beroepen op het afpalingsrecht wat betekent dat er binnen de afpalingskring van 1200 m een verbod is op verstorende activiteiten.

Traject

Investeringskosten +/25% in € miljoen excl. BTW

Beheer- en onderhoudskosten gemiddeld per jaar +/35% in € duizend excl. BTW

Netto Contante Waarde over 25 jaar in € miljoen excl. BTW

1 Dokkum-Wierum (Vak I t/m VIII) incl. jachthaventje

8,8

224

13,0

2 Wierum-Ternaard (Vak IX t/m XI)

11,0

220

15,0

2a Alteratief via Oostpolder (Vak IX, XX t/m XIII)

7,3

38

8,1

3 Ternaard-Dokkum (Vak XII t/m XIX) incl.jachthaventje

5,4

56

6,5

3a Kortsluitroute (Vak XXIV en XXV)

3,1

15

3,4

Tabel 4 Overzicht kosten

17 april 2024

RONDJE TERNAARD-WIERUM-DOKKUM

BI9287-RHD-XX-XX-RP-X-0006

84

Projectgerelateerd

In onderstaande tabel zijn de trajecten gecombineerd tot een rondvaart route met diverse alternatieven.

Combinatie traject nrs’.

Investeringskosten +/25% in € miljoen excl. BTW

Beheer- en onderhoudskosten gemiddeld per jaar +/35% in € duizend excl. BTW

Netto Contante Waarde over 25 jaar in € miljoen excl. BTW

1+2+3

25,2

500

34,5

1+2a+3

21,5

318

27,6

1+2+3+3a

28,3

515

27,9

1+2a+3+3a

24,6

333

31,0

Tabel 5 Kosten alternatieve rondvaartroutes

5.2

Effecten en Baten

In dit hoofdstuk worden allereerst de kwalitatieve effecten van de ontwikkeling van een recreatievaartnetwerk opgesomd, op basis van eerdere onderzoeken op dit vlak. Vervolgens worden op bepaalde punten de directe baten bepaald.

5.2.1

Kwalitatieve effecten

Recreatie en leefbaarheid In eerste instantie is de directe meerwaarde van het bevaarbaar maken van het opvaartengebied voor de waterrecreatie: er ontstaan mogelijkheden voor waterrecreatie die er nu niet of beperkt zijn; • Visrecreatie; het gebied staat onder de sportvisserijgemeenschap goed bekend. De voorgenomen vispassage in de Waddendijk zal deze waarde verder versterken. • Kleine waterrecreatie; de opvaarten in het gebied lenen zich uitstekend voor kano- of suptochten. Vanuit de dorpen naar Dokkum, of in rondes van verschillende afstanden. Het is een toegankelijke vorm van recreatie, waar slechts beperkte faciliteiten voor nodig zijn. • Dagrecreatie; sloepvaren is een groeiende trend in Nederland, en zeker ook in Friesland. In klein groepsverband kunnen verschillende routes worden gevaren, en dorpen worden aangedaan. De opvaarten lenen zich hier ook uitstekend voor. Door de afmeting van de opvaarten en de kunstwerken, zal het gaan om kleine sloepen (BRTN-categorie F). Deze sloepen bieden over het algemeen geen overnachtingsmogelijkheden. Deze recreatiemogelijkheden trekken bezoekers naar het gebied, maar zijn ook een meerwaarde voor de bewoners zelf; de leefbaarheid van het gebied vergroot. Bovenstaande waterrecreatievormen hebben ook een positief effect op andere vormen van recreatie in het gebied: • Oeverrecreatie; vissen, picknicken, zwemmen, etc.

zijn activiteiten die goed gekoppeld kunnen worden aan de waterrecreatie in het gebied. • Fiets- en wandelrecreatie; fietsen en wandelen langs een recreatievaarweg geeft een extra dimensie aan de tocht, voor zowel de wandelaar of fietser als de recreatievaarder. Verschillende voorzieningen kunnen worden gedeeld, zoals picknickplaatsen langs het water, horeca en verblijfsaccommodaties. In andere gebieden zie je ook combinaties van recreatievormen, waar bijvoorbeeld een deel van de vakantie op het water wordt georganiseerd, en het gebied in een tweede deel op de fiets wordt verkend.

17 april 2024

RONDJE TERNAARD-WIERUM-DOKKUM

BI9287-RHD-XX-XX-RP-X-0006

85

Projectgerelateerd

•

Bezinningstoerisme; de stilte en de donkerte zijn kwaliteiten van het gebied die in toenemende mate bezoekers trekt. Het ronde Wierum – Ternaard verbindt recreatievaart met de Waddendijk, waar veel van het bezinningstoerisme plaatsvindt. De extra bezoekers kunnen een verdere toename in het bezinningstoerisme opleveren.

Bedrijvigheid en werkgelegenheid De extra bezoekers in het gebied leveren extra bedrijvigheid in de dorpen en langs de vaarwegen. Dit versterkt de beleefbaarheid en het woongenot op deze locaties. Daarnaast biedt de toename van bezoekers kansen voor het midden- en kleinbedrijf om meer omzet te genereren ofwel nieuwe diensten aan te bieden, zoals bootverhuur, verblijf of horeca (aan het water). Wel is de toename van mensen door recreatievaart sterk seizoensgebonden. Natuur Ook het gebied van natuur, biodiversiteit en ecologie biedt het aanpassen van de watergangen een kans. De aanleg van natuurvriendelijke oevers vergroten de biodiversiteit en leefomgeving voor een grote verscheidenheid aan soorten. Waterhuishouding Het verdiepen en verbreden van de watergangen heeft een effect op de waterhuishouding; peilbeheersing wordt gemakkelijker bij een groter wateroppervlak en er is meer buffer beschikbaar. Het zoetwaterbeheer en peilbeheer heeft een directe relatie tot de landbouw in het gebied. Een betere waterhuishouding kan risico’s voor de landbouw mitigeren. Het is mede daarom belangrijk dat de landbouwsector (en landeigenaren) betrokken worden in de ontwikkeling van het gebied, onder meer via de ontwikkeling van een recreatievaartnetwerk. Landbouw Waar vaarwegen worden verbreed en/of natuurvriendelijke oevers worden voorzien, ontstaat er een raakvlak met de landeigenaren.

In veel gevallen betreft dit landbouwgrond. De gemeente heeft, in samenwerking met verschillende partijen, voor dit raakvlak onderstaande praatplaat ontwikkeld, met een visie op hoe de verschillende belangen kunnen samenkomen. De plaat bevat nadere toelichting en benoemd de mogelijke voordelen van deze aanpak.

17 april 2024

RONDJE TERNAARD-WIERUM-DOKKUM

BI9287-RHD-XX-XX-RP-X-0006

86

Projectgerelateerd

Figuur 133 Praatplaat Natuurbermen

5.2.2

Baten

Ligplaatsen Binnen het project zijn twee kleinschalige haventjes voorzien; vaste ligplaats- en kanovoorzieningen. Deze kunnen worden gebruikt voor zowel vaste ligplaatsen als bezoekers. Beide kunnen worden geëxploiteerd door een beheerder, welke dan ook voor onderhoud zal zorgen. Passantenplaatsen kunnen bijvoorbeeld per meter boot per nacht worden verhuurd (in Súdwest Fryslân circa 1€ per meter per nacht voor een ligplaats zonder stroomvoorziening). Vaste ligplaatsen spreken een prijs af per jaar of seizoen, en zal een paar honderd euro per plaats opleveren. 10 vaste ligplaatsen: 10 passantenplaatsen:

500 - 700 euro per ligplaats per jaar 400 – 800 euro per ligplaats per vaarseizoen

6.000 euro per jaar 6.000 euro per jaar

Toerisme Het vaarrondje bouwt voort op de ontsluiting van de opvaarten boven Dokkum door het geplande bevaarbaar maken van de Noorderverlaatsluis in de noordelijke stadsgrachten van Dokkum. Samen met de verhoging van de Aalsumerpoortbrug en het doorvaarbaar maken van de duikers richting Aalsum, is de verwachting dat recreatievaart (sloepen en andere kleine waterrecreatie) het gebied boven Dokkum zal gaan vinden (referentie effectstudie Noorderverlaat). Ook zal er vanuit een aantal van de dorpen in het gebied naar Dokkum gevaren kunnen worden, wat voor de gemeenschap zelf een aanwinst is, maar ook voor bezoekers een nieuwe vorm van recreatie oplevert. Het vaarrondje dat in deze rapportage is beschouwd voorziet in een verbinding van de dorpen Ternaard en Wierum, en verschillende kleinere dorpen langs de route. Het is een rondgaande verbinding, wat het 17 april 2024

RONDJE TERNAARD-WIERUM-DOKKUM

BI9287-RHD-XX-XX-RP-X-0006

87

Projectgerelateerd

varen van een rondje mogelijk maakt. De route reikt tevens tot aan de Waddenzeedijk, waardoor een recreatief-toeristische combinatie gezocht kan worden met buitendijkse vormen van toerisme en het bezinningstoerisme dat zich hier afspeelt. In de effectstudie is gevonden dat de vaarronde Ternaard-Wierum meerwaarde betekent voor het vaargebied en het gebied zelf. Het vaarrondje vergt echter een aanzienlijk aantal aanpassingen, zoals in dit onderzoek is onderzocht. De effectstudie geeft ook aan dat het gebruik van de vaarwegen nog moeilijk in te schatten is, aangezien het een nieuw gebied betreft en het afhankelijk is van de voorzieningen die er voor waterrecreatie zullen ontstaan. Een betere inschatting kan volgen wanneer de opvaarten direct boven Dokkum bevaarbaar zijn gemaakt, en gebruik ervan wordt gemonitord. Ten behoeve van deze batenanalyse wordt het gebruik van het vaarrondje ingeschat op ordegrootte 1.500 sloepen en kleine waterrecreatie per jaar, welke zich hoofdzakelijk in het vaarseizoen (1 april – 1 oktober) in het gebied zullen begeven. Gebruikers betreffen dagjesmensen (zowel eigen bewoners, als bezoekers via huursloepen), kleine waterrecreatie (kano, SUP – bewoners en bezoekers) en (sport)vissers. Daarnaast kunnen de extra bezoekers voor het vaarrondje een toename opleveren in andere vormen van recreatie.

Aangenomen wordt dat dit een verdubbeling oplevert, waarmee een totaal van ca. 3 – 4.000 extra bezoekers in het gebied mag worden verwacht als gevolg van het vaarrondje. Dit is een grove inschatting, met een onzekerheidsbandbreedte van 50%. De aantallen zullen niet direct aanwezig zijn, maar groeien naarmate het gebied erop inspeelt (opkomst van verhuurbedrijven, het organiseren van tochten, marketing & promotie, etc.). Dagjesmensen geven een directe bijdrage aan de baten door bijvoorbeeld de huur van sloepen/kleine waterrecreatie en uitgaven bij de lokale middenstand (horeca, supermarkt, winkels, verblijfsaccommodatie). Bezoekers kunnen een combinatie zoeken met bijvoorbeeld varen, fietsen en wandelen, waardoor bedrijvigheid rond die recreatievormen kan toenemen. Ook het organiseren van vaartochten behoort tot de mogelijkheden, wat inkomsten oplevert. Voor een recente studie in de regio werd van 7.000 extra recreanten een jaarlijkse recreatieve inkomstenpost van ca. 280.000 euro verwacht. Voor het vaarrondje Ternaard-Wierum zijn de aantallen ongeveer de 65%, waarmee de recreatieve inkomsten worden ingeschat op 180.000 euro. 1.500 – 3.000 bezoekers op het water (sloep, kleine waterrecreatie, rondvaart) 1.500 – 3.000 andersoortige bezoekers (fiets, wandelaar) Totale recreatieve inkomsten (verhuur, rondvaart, accommodatie, horeca):

130.000 euro per jaar 50.000 euro per jaar 180.000 euro per jaar

Toegenomen bedrijvigheid en werkgelegenheid Zoals genoemd, mag worden verwacht dat er meer bedrijvigheid zal ontstaan in het gebied. Dit zal zich toespitsen op voorzieningen in de dorpskernen langs het water, waar ook aanlegvoorzieningen worden gerealiseerd. Typische bedrijvigheid betreft horeca, verblijfsaccommodaties en verhuur. Gezien de seizoensgebondenheid is het in andere gebieden veelvoorkomend dat bovengenoemde bedrijven worden opgezet als nevendienst, bij een boerenerf of bestaand bedrijf. Op basis van de jaarlijkse bestedingen door bezoekers (ca 180.000 euro) en kentallen van CBS, kan globaal worden uitgegaan van ca. 3 extra arbeidsplaatsen. Dit aantal kan groeien naarmate er meer ondernemers naar het gebied komen. De aanpassingen aan de vaarweg en de kunstwerken leveren daarnaast ook incidentele werkgelegenheid op. Die werkgelegenheid is tijdelijk en valt na afloop van de aanleg weer af.

17 april 2024

RONDJE TERNAARD-WIERUM-DOKKUM

BI9287-RHD-XX-XX-RP-X-0006

88

Projectgerelateerd

Versterken van de regio Het gebied ten noorden van Dokkum heeft te maken met krimp van de bevolking. De wens bestaat derhalve om de leefbaarheid in het gebied te vergroten. De toevoeging van recreatievaart kan, zoals omschreven in de effectstudie, een impuls geven aan de leefbaarheid. De extra bezoekers, bedrijvigheid, werkgelegenheid en recreatieve mogelijkheden voor de bewoners dragen hier direct aan bij. Het vaarrondje Ternaard-Wierum ontsluit een groot extra gebied. Woningen aan het water – zeker als dat water bevaarbaar en ontsloten is – stijgen potentieel in waarde. De stijging hangt volledig af van concrete marktinteresse, en kan worden beoordeeld door een makelaar in het gebied. Ook kunnen bevaarbare wateren kansen bieden voor nieuwe woningbouwinitiatieven. Fasering en ontwikkeling Aangezien de recreatievaart als sector nog voet aan de grond zal moeten krijgen in het ontsloten gebied, zijn de effecten en dus ook de baten afhankelijk van hoe snel deze sector zich vestigt en er faciliteiten worden opgebouwd.

17 april 2024

RONDJE TERNAARD-WIERUM-DOKKUM

BI9287-RHD-XX-XX-RP-X-0006

89

Projectgerelateerd

6

Referenties

[1] [2]

Swiet Wetter Wierum-Ternaard, Jos Bosma Advies Effectstudie sluis Noorderverlaat, Royal HaskoningDHV, BI9287-RHD-ZZ-XX-RP-Z-01, 12 april 2023 Nadere uitwerking aanpassen sluis Noorderverlaat en duikers Kweekschoolstraat en Canadezenlaan Dokkum, Royal HaskoningDHV, BI9287-RHD-ZZ-XX-RP-Z-0003-S5-P02, 1 december 2023 Provincie Fryslân. (2014a). Grutsk op ‘e Romte! – Ruimtelijke kwaliteit in Fryslân - Structuurvisie 2014. Provincie Fryslân. (2014b). Verordening Romte Fryslân 2014, geconsolideerde versie 2021. Provincie Fryslân. (z.d.). Themas/natuur (MapServer). Geoportaal.Fryslân.nl. Opgehaald van: https://geoportaal.Fryslân.nl/arcgis/rest/services/Themas/natuur/MapServer Waterkwaliteitsportaal. (2023). KRW-Bronbestanden. Waterkwaliteitsportaal.nl. Opgehaald van: https://www.waterkwaliteitsportaal.nl/krw-bronbestanden Masterplan Opvaarten Noordoost Fryslân, Gemeente Noardeast Fryslân, maart 2021.

[3]

[4] [5] [6] [7] [8]

17 april 2024

RONDJE TERNAARD-WIERUM-DOKKUM

BI9287-RHD-XX-XX-RP-X-0006

90

Projectgerelateerd

A1

17 april 2024

Toets doorstroomoppervlak

RONDJE TERNAARD-WIERUM-DOKKUM

BI9287-RHD-XX-XX-RP-X-0006

91