Bijlage 2. Beantwoording raadsvragen CDA & BVNL

Bijlage 1. Beantwoording raadsvragen CDA & BVNL over verloop jaarwisseling Schriftelijke vragen CDA (3 januari 2022, kenmerk 2022-000287) Vraag 1: Antwoord: Vraag 2: Antwoord: Vraag 3: Antwoord: Vraag 4: Antwoord:

Is er n.a.v. de incidenten eind 2020 in Anjum een evaluatie geweest? De jaarwisseling 2020-2021 is in algemene zin geëvalueerd, waarbij vanzelfsprekend aandacht is geweest voor verschillende gebeurtenissen. Uw raad is hier op 23 maart 2021 door middel van een brief van op de hoogte gesteld. Is er ook n.a.v. de evaluatie een plan van aanpak gemaakt? Ja. Naar aanleiding van deze evaluatie hebben er verschillende gesprekken plaatsgevonden met o.a. het dorpsbelang Anjum, de politie en de gemeente. Tussen de politie en gemeente heeft afstemming plaatsgevonden hoe op te treden bij wanordelijkheden in Anjum. Wanneer worden de incidenten tijdens de jaarwisseling in de diverse dorpen van onze gemeente geëvalueerd? De incidenten zijn geëvalueerd door het COT. Met deze raadsbrief wordt u daarover geïnformeerd. Wordt er ook een plan van aanpak gemaakt voor de komende jaarwisseling? Zo ja, wordt deze ook met de raad gedeeld? Ja, er wordt een plan van aanpak gemaakt. De eerste aanzet hiervoor treft u in deze raadsbrief. Uw raad wordt op de hoogte gehouden van het vervolg en de uitvoering.

Schriftelijke vragen BVNL (5 januari 2022, kenmerk 2022-002723) Vragen over de weken voor de jaarwisseling en zichtbaarheid van het bestuur Vraag 1: Antwoord:

Vraag 2: Antwoord:

Vraag 3:

Is er in de weken voor oudejaarsnacht contact geweest met de inwoners van de diverse dorpen? Dan doelen wij niet op verenigingen en dorpsbelangen maar echt op de inwoners; Zo ja met wie, zo nee waarom niet? Ja, in aanloop naar de jaarwisseling vindt altijd contact plaats met inwoners van dorpen. Veelal loopt dit via dorpsbelangen, maar er zijn ook geregeld inwoners die contact met de gemeente opnemen richting de jaarwisseling. Dit kunnen de aanvragers van carbidschietlocaties zijn, maar ook organisatoren van feesten. Ook komen er inwoners bij de gemeente op de lijn die zorgen hebben over het verloop van de vorige en/ of aanstaande jaarwisseling. Zijn er signalen geweest dat het uit de hand zou kunnen lopen? Zo ja: wanneer, door wie en wat was de aard van de signalen, zo nee wat was dan de aanleiding van het intrekken van alle verloven van politie en de aanwezigheid van de ME? Nee, voorafgaand waren er geen signalen dat het in de verschillende dorpen zo uit de hand zou lopen. Gelet op de gebeurtenissen voorafgaand aan de jaarwisseling 2020-2021 in Anjum, was hier wel sprake van een voorbereiding, via intensief overleg met o.a. politie, OM en dorpsbelang.

Welke acties zijn er naar aanleiding van deze eventuele signalen geweest vanuit het gemeentebestuur? Door de burgemeester en het team Feiligens zijn verschillende gesprekken gevoerd en zijn bestuurlijke instrumenten, zoals preventieve lasten onder dwangsom en concept-noodverordening voorbereid en ingezet.

Vraag 4:

Is er door het gemeentebestuur duidelijk gecommuniceerd met de inwoners wat wel en wat niet werd toegestaan? Het gaat ons hier dan met name om zaken die al jaren gewoonte zijn en het afgelopen jaar zijn verboden. Antwoord: Er is op hoofdlijnen gecommuniceerd over wat wel en niet acceptabel is tijdens de jaarwisseling, bijvoorbeeld in de verschillende boodschappen die de burgemeester heeft afgegeven. Landelijk golden er al een vuurwerk verbod en waren de corona maatregelen van toepassing. Het niet aanvallen / lastigvallen van hulpverleners en het niet blokkeren van doorgangswegen van doorgangswegen voor de hulpdiensten, welke het de uitgangspunten voor de politie waren, zijn niet als zodanig gecommuniceerd maar mogen ook als vanzelfsprekend worden beschouwd. Vraag 5: Is de burgemeester op oudejaarsdag en -nacht ook op de diverse locaties geweest om te spreken met de inwoners en de situatie in ogenschouw te nemen? Zo ja waar, hoe laat en wie? Zo nee waarom niet? Antwoord: Op oudejaarsdag is de burgemeester vooral bezig geweest met de noodzakelijke afstemming en acties naar aanleiding van het onrustige verloop van de nacht voorafgaand aan oudejaarsdag. De politie en de andere hulpdiensten (zoals brandweer en onze buitendienst) werkten vanuit van te voren vastgestelde uitgangspunten.

De fysieke aanwezigheid van de burgemeester voegt in deze situaties niets toe en kan zelfs als ‘voor de voeten lopen’ worden ervaren. Vanuit de overweging dat het onbekend is hoe de jaarwisseling verder zou verlopen, heeft de burgemeester ervoor gekozen dit te volgen vanuit een vaste uitvalsbasis, zodat indien gewenst hij van daaruit de gemeente in zou kunnen gaan. Vragen naar aanleiding van verschenen interview met de bevelvoerder van brandweerkorps Zwaagwesteinde. Vraag 6: Antwoord:

Vraag 7: Antwoord:

Steunt de burgemeester de zienswijze van deze bevelvoerder? Zo ja waar, aan wie en wanneer is dat duidelijk gemaakt, zo nee waarom niet? De burgemeester heeft kennisgenomen van de reactie van de bevelvoerder van het brandweerkorps De Westereen. Deze uitspraken waren een correctie op een eerder persbericht van de politie. De burgemeester heeft geen reden om te twijfelen aan de woorden van de bevelvoerder. Daarbij moet wel worden opgemerkt dat de politie niet het ‘advies’ van de brandweer nodig heeft om op te kunnen treden tegen vreugdevuren op de openbare weg in het kader van het handhaven van de openbare orde. Is de burgemeester op de hoogte van de besproken hoek en het feit dat daar al tientallen jaren een vreugdevuur is? Zo ja wat was er dan dit jaar anders, zo nee waarom niet? Sinds 2008 wordt in Kollumerzwaag tijdens de jaarwisseling de zgn. Strúnersnacht georganiseerd. In de jaren voordat dit vergunde evenement werd georganiseerd, werd er op de bekende locatie inderdaad een groot vuur gehouden. Dit leverde destijds overigens ook al problemen op in het kader van openbare orde en (brand)veiligheid. Door de organisatie van de Strúnersnacht werd dat minder dan wel gebeurde dit helemaal niet meer.

De Strúnersnacht kon door de coronamaatregelen tijdens de jaarwisseling 2020 – 2021 helaas geen doorgang vinden en er werd op oudejaarsavond 2020 een caravan in brand gestoken op doorgaande kruispunt Foarwei – Koarteloane. Bij het blussen van deze caravanbrand werd de brandweer bekogeld met vuurwerk. Onder begeleiding van de politie (niet zijnde ME) heeft de brandweer haar werk kunnen doen.

Vraag 8:

Op welk moment is er door de burgemeester gecommuniceerd met de inwoners dat de regels waren aangepast en de tradities dit jaar niet zouden worden getolereerd? Antwoord: De regels zijn niet aangepast. Het is evident dat een grote brand op een doorgaand kruispunt kan rekenen op een interventie vanuit de overheid, temeer als hierover zorgelijke meldingen binnenkomen. Nog evidenter is dat hulpverleners bij dit optreden niet mogen worden aangevallen met zwaar en/ of illegaal vuurwerk. Desalniettemin zijn er een aantal mensen die dit niet begrijpen dan wel willens en wetens dit negeren. Vraag 9: Is er door de burgemeester al gesproken met de inwoners van de betreffende plaats over het verloop van de avond en nacht? Zo ja met wie, wanneer en wat was de strekking? Zo nee waarom niet? Antwoord: Ja, door de burgemeester zijn diverse gesprekken gevoerd met dorpsbelangen en inwoners van de betrokken dorpen. Vragen over de aanwezigheid en inzet ME Vraag 10: Antwoord:

Vraag 11: Antwoord: Vraag 12: Antwoord: Vraag 13: Antwoord: Vraag 14: Antwoord:

Op welk moment is er besloten dat de ME stand-by moest staan? De Mobiele Eenheid (ME) is standaard op centrale en strategische posities stand-by bij grote evenementen in Noord-Nederland, zoals de jaarwisseling. Gelet op het onrustige verloop van de nacht voorafgaand aan de jaarwisseling en de daarop volgende bestuurlijke maatregelen, is het vanzelfsprekend dat de aanwezigheid van de ME zich geconcentreerd heeft in Noardeast-Fryslân. Voor welke plaatsen was dit besloten? De bestuurlijke maatregelen zijn afgekondigd voor Ferwert, Marrum en Anjum. Het daarop ingezette politieoptreden was daar in eerste instantie op gericht. Wie waren betrokken bij de besluitvorming? De bestuurlijke maatregelen zijn besproken in de gezagsdriehoek. De daarbij behorende operationele organisatie van het politieoptreden wordt door de politie ingevuld. De burgemeester geeft echter toestemming voor de daadwerkelijke inzet van de Mobiele Eenheid. Wat waren de overwegingen bij het beschikbaar houden van de ME? Het onrustige verloop van de nacht voorafgaand aan de oudejaarsdag maakt dat de politie extra alert en aanwezig is. Wat was de opdracht voor de ME? De ‘opdracht’ voor de politie is vastgelegd in de bestuurlijk vastgestelde beleidsuitgangspunten en tolerantiegrenzen. De politie treedt op als er sprake is van strafbare feiten en doet deze zo mogelijk stoppen.

Daarbij wordt direct opgetreden tegen o.a.: - Beletten c.q. belemmeren van het optreden door politie en andere medewerkers met een publieke taak. - Bedreigingen van en/of geweldpleging tegen medewerkers met een publieke taak. Waaronder het gooien/ afsteken van vuurwerk in hun richting. - Op enige wijze veroorzaken van direct gevaar voor personen of goederen en/of het opzettelijk toebrengen van schade aan (eigendommen van) derden. - Het plegen van openlijk geweld, brandstichting en/of vernieling. - Overtreding van eventueel uitgevaardigde noodbevelen, (overige) noodverordeningen, gebiedsverboden, etc.

- Het belemmeren van de doorgang van het verkeer. De politie probeert personen te blijven aanspreken op hun gedrag. Dialoog en de-escalatie zijn in beginsel leidend. Als dat niet meer kan of verantwoord is, wordt een eventuele interventie met een gefaseerd karakter gepleegd en/of opgeschaald, met in achtneming van de beginselen van proportionaliteit en subsidiariteit. Indien wanordelijkheden aanhouden dan wel grootschalig worden, treedt de mobiele eenheid (ME). Ook dit optreden gebeurt gefaseerd. Het tenue van de ME is afhankelijk van de situatie en kent drie fasen, in beschermingsmaatregelen oplopend van standaard politie-uniform met cap en zonder bescherming (fase 1) tot ME pak met volledige bescherming, helm en schild (fase 3). In fase 3 is sprake van een feitelijke ME-inzet. Vraag 15: Met wie is overleg geweest over deze opdracht? Antwoord: Het draaiboek voor de jaarwisseling wordt vastgesteld door de leden van de driehoek: de politiechef, Officier van Justitie en burgemeester. Vraag 16: Waren bevelvoerders van de brandweer bijvoorbeeld betrokken bij dit overleg? Antwoord: De Veiligheidsregio Fryslân (brandweer) is zowel regionaal als lokaal belangrijke gesprekspartner voor de voorbereidingen op de jaarwisseling. Het lokale draaiboek voor de jaarwisseling wordt besproken en gedeeld met vertegenwoordigers van de brandweer.

Vragen over nieuwsberichten en het uitblijven van een reactie daarop vanuit het bevoegd gezag, in dit geval de burgemeester. Vraag 17: Antwoord: Vraag 18:

Is het de burgemeester bekend dat de berichten die zijn gebracht door landelijk media berusten op feitelijke onwaarheden? Het is de burgemeester niet bekend op welke berichten deze vraag betrekking heeft. Is de burgemeester, ambtenaar of een woordvoerder benaderd door landelijke media om commentaar te geven op het gebeuren? Zo ja wat was de strekking van het antwoord, zo nee is er vanuit het bevoegd gezag overwogen om zelf contact op te nemen om de feitelijke onjuistheden te laten rectificeren? Antwoord: Het is de burgemeester niet bekend op welke berichten deze vraag betrekking heeft. In algemene zin past een burgemeester terughoudendheid om op vormen van desinformatie in te gaan. De burgemeester is op 1 januari door enkele media benaderd en heeft daar commentaar gegeven (regionale en provinciale media en één keer voor Hart van Nederland). In de week daarna heeft de burgemeester een paar maal contact gehad met een journalist van de Leeuwarder Courant over de gebeurtenissen in Burdaard. Vragen over het interview met de burgemeester na de gebeurtenissen inclusief opmerkingen komend overleg en evaluatie Vraag 19: Antwoord: Vraag 20: Antwoord: Vraag 21:

Is de gemeenteraad als hoogste orgaan op de hoogte gesteld van het komend overleg met de diverse betrokkenen? Zo ja wanneer en op welke wijze, zo nee waarom niet? Het is de burgemeester niet bekend op welk overleg deze vraag betrekking heeft. De raad is voor en kort na de jaarwisseling zowel mondeling als schriftelijk door de burgemeester geïnformeerd over alle te zetten stappen. In dit interview wordt aangegeven dat een eventuele uitkomst van een evaluatie wel een langere tijd kan duren. Welke termijn denkt de burgemeester aan? Per raadsbrieven van 7 en 20 januari jl. is de raad hierover geïnformeerd. Waarom heeft de burgemeester de indruk dat een evaluatie lange tijd kan kosten?

Antwoord: Per raadsbrieven van 7 en 20 januari jl. is de raad hierover geïnformeerd. Vraag 22: Wie worden betrokken bij de evaluatie? Antwoord: Per raadsbrieven van 7 en 20 januari jl. is de raad hierover geïnformeerd. Vraag 23: Zijn deze partijen ook van mening dat de evaluatie veel tijd kan kosten? Antwoord Per raadsbrieven van 7 en 20 januari jl. is de raad hierover geïnformeerd. Overige vragen Vraag 24: Antwoord:

Wanneer het zo noodzakelijk was om het kruispunt in Kollumerzwaag vrij te houden voor eventueel hulpverlenersverkeer waarom is dan later op de avond niet opgetreden? Het is de burgemeester achteraf bekend geworden dat er later op de oudejaarsavond helaas weer een vuur is aangestoken op dezelfde locatie. Naar verwachting zijn er m.b.t. dit vuur geen meldingen binnengekomen of eigen constateringen van de politie gedaan, waardoor overheidsoptreden noodzakelijk was. Voor het beeld van de raad: in een grote gemeente als Noardeast-Fryslân rijden hulpdiensten af en aan naar meldingen in de nieuwjaarsnacht. Dat er in een specifiek geval niet is opgetreden is meestal het gevolg van het feit dat politie en andere hulpdiensten op dat moment druk bezig waren met andere meldingen.