Bijlage - 1e turap 2022 Noardeast-Fryslân

1e tussentijdse rapportage Noardeast-Fryslân 2022

-1-

-2-

Inhoudsopgave Inleiding.............................................................................................................................................................. 4 Programma 1: Ynwenner en Bestjoer ............................................................................................................... 5 Programma 2: Mienskip ................................................................................................................................... 15 Programma 3: Soarch en Wolwêzen ............................................................................................................... 24 Programma 4: Wurk, Bedriuw en Rekreaasje ................................................................................................. 34 Programma 5: Wenjen en Omjouwing ............................................................................................................. 47 Programma 6: Iepenbiere Romte .................................................................................................................... 59 Algemiene dekkingsmiddels ............................................................................................................................ 66 Overhead .........................................................................................................................................................

69 Heffing Vennootschapsbelasting ..................................................................................................................... 71 Onvoorzien ...................................................................................................................................................... 73 Totaaloverzicht financieel effect 1e rapportage 2022 ...................................................................................... 75 Effecten voor de meerjarenraming 2023-2025 ................................................................................................ 77 Corona ............................................................................................................................................................. 79

-3-

Inleiding Op basis van de financiële verordening wordt u doormiddel van tussentijdse rapportages tweemaal per jaar ingelicht over de voortgang van de programmadoelen en de financiële stand van zaken. Voor u ligt nu de eerste tussentijdse rapportage over 2022. Wat staat er in deze rapportage Per programma volgt een rapportage op de voortgang van de doelen, subdoelen en activiteiten uit de begroting 2022. Naast de doelen wordt er per programma een overzicht van de financiële afwijkingen gegeven. Afwijkingen groter dan € 100.000 worden toegelicht. Corona Aan deze rapportage is de paragraaf Corona toegevoegd. In deze paragraaf wordt ingegaan op de risico’s, de extra kosten die gemaakt worden en de compensatie vanuit het Rijk. Rapportage op voortgang doelen Daarna wordt ingegaan over de voortgang van de bestuurlijke activiteiten en de belangrijke terugkerende activiteiten, beleidswijzigingen en projecten in 2022. Door middel van stoplichten wordt de voortgang aangegeven, de betekenis van de icoontjes staan hieronder toegelicht. Groen: Realisatie doelstelling ligt op schema, er is geen toelichting vereist Oranje: Realisatie doelstelling loopt vertraging op, maar wordt nog wel gehaald Rood: Realisatie van de doelstelling wordt niet gehaald. Vinkje: Activiteit is gehaald / gereed Als een stoplicht op oranje of rood staat dan is een toelichting verplicht.

Resultaat 1e rapportage Het resultaat van de 1e rapportage 2022 bedraagt € 448.000 nadelig. Daarmee wordt het voorlopige begrotingsresultaat 2022 € 3.252.000 voordelig.

Het college van burgermeester en wethouders.

-4-

Programma 1: Ynwenner en Bestjoer Waar gaat programma 1 ‘Ynwenner en Bestjoer’ over? Portefeuillehouder(s)

: J.G. Kramer / T. Berends

Inleiding: Dienstverlening is een kerntaak van de gemeente. Daaraan is in de afgelopen jaren dan ook de nodige aandacht besteed, wat onder andere tot uitdrukking kwam in de ontwikkeling en vaststelling van een aantal documenten, zoals de Besturings- en Organisatiefilosofie 2017 (BOF), Centrumregeling en Dienstverleningshandvest Dantumadiel – Noardeast Fryslân 2018 en het nieuwe Dienstverleningsconcept Noardeast-Fryslân en Dantumadiel 2019-2022. Vanuit het organisatiemotto ‘Samen, persoonlijk en in de buurt’ zal worden gewerkt aan het optimaliseren van onze dienstverlening. Daarbij wordt deze raadsperiode ingezet op de hierna onder 101.1 t/m 101.3 genoemde speerpunten. Eén van de opbrengsten van de programmamarkt van maart 2019 is daarbij dat er extra aandacht komt voor bewustwording over (digitale) laaggeletterdheid en hulp voor en doorverwijzing van mensen die daaraan behoefte hebben. Ten aanzien van interne dienstverlening en bedrijfsvoering worden alleen doelen of activiteiten opgenomen, als die bijdragen aan een betere (externe) dienstverlening aan de klant. Het belang van een goede interne bedrijfsvoering voor onze externe dienstverlening is onmiskenbaar.

Gebiedsgericht werken – een vorm van collectieve dienstverlening – maakt onderdeel uit van het programma Mienskip, maar een gebiedsgerichte benadering is natuurlijk ook terug te vinden bij de doelstellingen op het gebied van een krachtig en eigentijds bestuur. Ook veiligheid is een kerntaak van de overheid en in het bijzonder ook van de gemeente. Het realiseren van een veilige woon- en leefomgeving is een terugkerend en actueel onderwerp en staat daarom altijd hoog op de politieke agenda. Hoewel de gemeente een regierol heeft als het gaat om veiligheid en ook de kaders voor het (integraal) veiligheidsbeleid vaststelt, opereert de gemeente in een speelveld met veel spelers (ketenpartners). In het veiligheidsdomein is het formuleren en realiseren van smart-doelstellingen door de afhankelijkheid van ketenpartners daarom niet altijd mogelijk. Bovendien is het openbare orde en veiligheidsdomein onvoorspelbaar. In 2020 heeft de gemeenteraad de vierjarige veiligheidsagenda Mei elkoar foar feiligens vastgesteld. Bij het bepalen van de doelen, speerpunten en activiteiten is dan ook zoveel mogelijk aangesloten op dit bestaande beleid en de actuele ontwikkelingen op het gebied van openbare orde veiligheid.

De inspanningen op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving behoren in de regel tot de reguliere activiteiten en daar waar extra inspanning wordt gevraagd, zijn deze (door alle programma’s heen) expliciet op activiteitenniveau opgenomen (bijvoorbeeld bij jeugdoverlast en evenementen). De gemeente Noardeast-Fryslân zet in op meer ruimte voor de samenleving als het gaat om zeggenschap over en invloed op het beleid en de eigen woon- en leefomgeving. Initiatieven vanuit de samenleving werden zoveel mogelijk ondersteund en gefaciliteerd. Noardeast-Fryslân trekt die lijn door. Bij de inrichting van de bestuurspraktijk en het functioneren van de bestuursorganen wordt er veel ruimte gegeven aan de samenleving. Zo biedt de nieuwe vergaderstructuur van de raad met ondermeer ‘It Petear’ en ‘It Poadium’ volop gelegenheid voor een actieve inbreng vanuit alle geledingen van de samenleving. Het college wil zoveel mogelijk met inwoners, bedrijfsleven en andere partners werken aan het behouden en verbeteren van de leefbaarheid en aantrekkelijkheid van de gemeente: ‘Samen, In de buurt, Persoonlijk!’. De bestaande internationale samenwerking en vriendschapsband vanuit voormalig Dongeradeel met Fulda en Crediton wordt voortgezet.

Op grond van het BBV wordt het financieel beleid (inclusief belastingen) jaarlijks verwerkt in de toelichting(en) en paragrafen bij de begroting en meerjarenraming (niet in de doelen).

-5-

Hoofddoelstelling: De gemeente Noardeast-Fryslân is een resultaatgerichte organisatie met focus op klantgerichte dienstverlening, goed toegesneden op de toekomst en met als speerpunten het verbeteren van de dienstverlening, een veilige woon- en leefomgeving, een krachtig en eigentijds bestuur en een gezond financieel beleid voor de lange termijn. Kerndoelstellingen: De hoofddoelstelling is nader uitgewerkt naar kerndoelstellingen die hieronder per onderwerp worden beschreven. Onderwerp: verbeteren van de dienstverlening Kerndoelen Het aanbod van producten en diensten dat digitaal wordt aangeboden, neemt verder toe Speerpunt: • optimaliseren digitale dienstverlening en benutten van kansen op dat gebied. Beter passende dienstverlening (maatwerk) en hoge kwaliteit en klanttevredenheid Speerpunten: • persoonlijke, servicegerichte en integrale dienstverlening, afgestemd op behoeften van inwoners en op doelgroepen (toegankelijkheid via meerdere kanalen); • hoge klanttevredenheid; • optimaliseren loketfunctie. Minder regels en meer efficiënte en effectieve (digitale) werkprocessen Speerpunten: • klantgerichte, efficiënte en effectieve bedrijfsvoering en werkprocessen; • deregulering.

Onderwerp: veilige woon- en leefomgeving Kerndoel De inwoners ervaren een veilige leefomgeving, zowel thuis als in de openbare ruimte Speerpunten: • Verkeersveiligheid • Aanpak (woning) inbraken • Jeugd en overlast • Evenementen en horeca • Personen met onbegrepen gedrag • Ondermijning Onderwerp: open, transparant, interactief, integer en coöperatief bestuur Kerndoel Open, transparante, interactieve en integere bestuursorganen Speerpunten: • het bestuur is herkenbaar en toegankelijk, blijft dicht bij de inwoners en zorgt zo voor verbinding met de gemeente Noardeast-Fryslân; • de inwoners en samenleving staan centraal (van buiten naar binnen werken); • het bestuur geeft vorm en inhoud aan een open dialoog met de samenleving; • het bestuur biedt ruimte voor initiatieven en invloed vanuit de samenleving. Kerndoel De internationale samenwerking en vriendschapsband met Fulda en Crediton wordt voortgezet • het bestendigen en stimuleren van culturele uitwisseling en contacten met Fulda en Crediton Onderwerp: gezond financieel beleid voor de lange termijn Kerndoel Gezond financieel beleid voor de lange termijn

-6-

Nr

Smartdoelen activiteiten

101.1

Doel: Het aanbod van producten en diensten dat digitaal wordt aangeboden neemt verder toe. Smartdoel: In 2022 kan 80% van alle producten en diensten digitaal worden aangevraagd. Activiteit: Het plan van aanpak dat in 2019 is opgesteld, is vertaald naar uitgangspunten voor implementatie van het zaaksysteem. In 2022 zullen nieuwe formulieren ontwikkeld worden bij de producten en diensten die via de website worden aangeboden, maar waarvoor nog geen digitale aanvraag mogelijk is (bv. evenementenvergunning). Doel: Een beter passende dienstverlening (maatwerk) en hoge kwaliteit en klanttevredenheid. Smartdoel 1: De waardering van de dienstverlening (gemiddeld over alle kanalen) uitgedrukt in een cijfer is in 2022 minimaal een 7,0 (2018: 6,7). Activiteit: Jaarlijks wordt de klanttevredenheid en -bejegening gericht op het verbeteren van onze dienstverlening gemonitord.

101.2

Voortgang Toelichting 1ste rapportage 1ste rapportage

Smartdoel 2: De waardering van de klantbejegening (gemiddeld over alle kanalen) uitgedrukt in een cijfer is in 2022 minimaal een 7,0 (2018: 6,7). Activiteit: Investeren in een organisatie-ontwikkelingsprogramma gericht leren denken en handelen vanuit de behoefte van de klant (klant betrokken benadering) en de zelfredzaamheid van de klant bevorderen. Smartdoel 3: Cijfer klanttevredenheid is in 2022 gestegen naar een 7,0 (2018: 6,6). Activiteit: Ontwikkeling actieve sturing op managementinformatie.

Smartdoel 4: Alle schriftelijke communicatie van de gemeenten is vanaf 2022 op B1 niveau (dit is het niveau van 80% van de Nederlanders). Activiteit: Inzet van taalcoaches die medewerkers trainen om op B1 niveau te schrijven.

-7-

Nr

Smartdoelen activiteiten

101.3

Doel: Minder regels en meer efficiënte en effectieve (digitale) werkprocessen. Smartdoel 1: In 2022 voldoet 80% van de dienstverlening aan de vast te stellen servicenormen. Activiteit: De in 2019 op basis van het dienstverleningsconcept vastgestelde servicenormen worden doorlopend gemonitord op naleving.

Voortgang Toelichting 1ste rapportage 1ste rapportage

Smartdoel 2: Effectieve implementatie van de Omgevingswet. Activiteit: Uitvoering van de Omgevingswet.

102

Doel: De inwoners ervaren een veilige leefomgeving, zowel thuis als in de openbare ruimte. Smartdoel 1: Aanpak verkeersveiligheid in Noardeast- Fryslân (op naar nul slachtoffers) door vergroten van de feitelijke verkeersveiligheid én het verhogen van de verkeersveiligheidsbeleving (zie ook programma 6). Activiteit 1A: De integrale verbinding tussen verkeer & vervoer én veiligheid wordt geïntensiveerd door een structurele samenwerking te organiseren tussen deze beleidsafdelingen, aangevuld met de politie.

Activiteit 1B: Verkeersveiligheid wordt structureel geagendeerd in het operationeel veiligheidsoverleg met de politie én minstens eenmaal per jaar in de lokale gezagsdriehoek.

De voorgenomen samenwerking overleggen tussen de beleidsafdelingen verkeer & veiligheid, aangevuld met de politie, zijn nog niet tot stand gekomen. Andere prioriteiten en werkzaamheden, zoals de coördinatie van de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne, hebben hiertoe geleid. In het lokale politieoverleg tussen de burgemeester en politiechef wordt wel eens gesproken over thema’s op het gebied van verkeersveiligheid. Het onderwerp is in 2022 nog niet breed aan de orde geweest in de gezagsdriehoek (burgemeesters, politie en Openbaar Ministerie).

-8-

Nr

Smartdoelen activiteiten

Voortgang Toelichting 1ste rapportage 1ste rapportage

Smartdoel 2: Aanpak woninginbraken: realiseren stabilisering van de aanpak (woning)inbraken naar het niveau van 2017. Activiteit 2A: Vergroten van het risicobewustzijn én meldingsbereidheid door blijvende inzet op inbraakpreventie, met name rond de ‘donkere dagen’ en vakantieperiodes. Dit wordt gedaan door het inzetten van allerlei communicatiemiddelen, maar ook door het organiseren van inbraakpreventieavonden, het gebruiken van lichtkranten of de inzet van bijvoorbeeld de ‘preventietruck’. Activiteit 2B: Preventief bestrijden van heling door de verdere uitrol van het Digitaal Opkopers Register (DOR), waarmee de registratieplicht van handelaren in tweedehands goederen wordt gefaciliteerd. Activiteit 2C: Insteken op buurtpreventie door de begeleiding, facilitering en bekendmaking van WhatsApp groepen (onder andere door WhatsApp-borden ter beschikking te stellen).

Smartdoel 3: De komende jaren wordt er ingezet op de aanpak van problematische jeugdgroepen en groepsgedrag door: • het verminderen van criminaliteit en overlast • het versterken van de sociale positie en de jongeren perspectief bieden • het verstoren van de negatieve groepsdynamiek • het voorkomen van aanwas • het vergroten van het veiligheidsgevoel in de wijken en dorpen en onder de jongeren Activiteit 3A: Implementatie en verdere ontwikkeling van de aanpak problematische jeugdgroepen en groepsgedrag (inclusief juridisch kader voor o.a. het delen van informatie). Hierbij is aandacht voor de capaciteit en beschikbaarheid van jongerenwerk en gemeentelijke toezichthouders/ boa’s. Activiteit 3B: Jeugdoverlast is een samenspel en per casus/groep wordt een concrete aanpak ontwikkeld. Daar waar sprake is van structurele overlast, worden (fysieke) maatregelen getroffen.

-9-

Nr

Smartdoelen activiteiten

Voortgang Toelichting 1ste rapportage 1ste rapportage

Activiteit 3C: Blijven investeren in de aanpak op en rond het water in Dokkum en aan De Swemmer.

Smartdoel 4: Een evenementenrijke gemeente met een gezond horecaklimaat, waarbij een veilig verloop vooropstaat. Overlast, geweld en excessief middelengebruik wordt zoveel als mogelijk voorkomen. Activiteit 4A: Uitvoering geven aan in 2020 vastgesteld evenementenbeleid, waaronder het opstellen van verschillende locatieprofielen in 2022. Activiteit 4B: Onder regie van de gemeentelijke evenementencoördinator worden aanvragen voor evenementen nauwkeurig behandeld, waarbij we nauw samenwerken met onze adviespartners als de politie en Veiligheidsregio Fryslân (brandweer/ GHOR). Activiteit 4C: Bij verschillende (grote) evenementen wordt een multidisciplinair veiligheidsteam ingericht, onder voorzitterschap vanuit het veiligheidsdomein (i.v.m. directe verantwoordelijkheid burgemeester). Dit veiligheidsteam monitort de uitvoering van het evenement en stuurt bij op beperking/ voorkoming van risicovolle situaties. Activiteit 4D: De meerwaarde en het inrichten van de functie van een gemeentelijke horecacoördinator wordt verkend.

Going concern. Tot dusver nog geen evenementen waarbij een multidisciplinair veiligheidsteam noodzakelijk was. Zoals doet aanzien zal dit pas in september bij de Admiraliteitsdagen aan de orde zijn.

Deze activiteit staat op de planning voor 2022. Tot dusver is hier nog geen uitvoering aan gegeven vanwege andere prioriteiten / werkzaamheden.

Smartdoel 5: De komende jaren moet de overlast door verwarde en overlast gevende personen worden verminderd, het draagvlak op straat en in de buurt worden vergroot en een snellere toeleiding tot zorg en ondersteuning. Activiteit: Naast deelname aan de regionale aanpak wordt lokaal ingezet op (multi)casuïstiek waarmee de overlast door personen met verward gedrag wordt beperkt.

-10-

Nr

Smartdoelen activiteiten

Smartdoel 6: Medewerkers, inwoners en ondernemers herkennen ondermijnende criminaliteit en weten hoe en waar ze dit moeten melden. Er is hierbij specifiek aandacht voor het buitengebied. Activiteit 6A: Er wordt projectmatig ingezet op locaties, fenomenen en branches binnen de gemeente waar nog onvoldoende zicht op is. In 2022 gaat dit om een project bedrijventerreinen en een project recreatieterreinen. Ook wordt er een zgn. branchescan uitgevoerd op een specifieke bedrijfstak. Activiteit 6B: Er wordt extra ingezet op de ambtelijke en bestuurlijke integriteit en weerbaarheid in relatie tot het thema ondermijning.

Voortgang Toelichting 1ste rapportage 1ste rapportage

Deze activiteit is nog niet opgepakt.

Activiteit 6C: Het uitvoeren van onderzoeken die voortvloeien uit de in het ondermijningsbeeld genoemde signalen, bovenop de reguliere werkzaamheden.

Dit krijgt vorm door middel van de casustafel. Er zijn nog niet specifieke onderzoeksresultaten om over terug te koppelen.

Activiteit 6D: Er wordt, in samenhang met omgevingsplan, beleid ontwikkeld over de herontwikkeling van leegstaande boerderijen.

Deze activiteit is nog niet opgepakt.

Activiteit 6E: Er wordt extra ingezet op bewustwording van inwoners, ondernemers en de eigen organisatie.

Activiteit 6F: Er wordt een verkennend onderzoek uitgevoerd naar aanvullende toepassingsmogelijkheden van onze Algemene Plaatselijke Verordening in de aanpak van ondermijnende activiteiten.

Deze activiteit is nog niet opgepakt.

-11-

Nr

Smartdoelen activiteiten

103.1

Doel: Raad en bestuur zijn open, transparant, interactief en integer. Smartdoel 1: De gemeente heeft een krachtig, eigentijds en integer bestuur dat een goede relatie met de burger onderhoudt en ruimte geeft aan nieuwe vormen van participatie en democratie vanuit een open dialoog met de samenleving. Activiteit 1A: Het onderwerp bestuurlijke integriteit heeft permanente aandacht en staat minimaal één keer per jaar op de agenda van raad en college.

Voortgang Toelichting 1ste rapportage 1ste rapportage

Activiteit 1B: Om ook de stem van kinderen te (laten) horen wordt er jaarlijks een nieuwe kinderburgemeester benoemd. 103.2

104

Doel: De internationale vriendschapsband met Fulda en Crediton wordt voortgezet. Activiteit: Het Vriendschapscomité Dokkum wordt ondersteund bij het stimuleren van culturele uitwisseling en contacten met Fulda en Crediton. De samenwerking met Fulda en Crediton wordt verder aangehaald. Doel: Gezond financieel beleid voor de lange termijn. Activiteit: De gemeenteraad stelt jaarlijks een sluitende meerjarenbegroting vast. De Provincie toetst de begroting aan de financiële vereisten en baseert op basis daarvan de mate van haar wettelijke toezicht. Naast een sluitende begroting houdt de gemeente voldoende middelen in de Algemene Reserve om de risico’s die de gemeente loopt op te kunnen vangen.

Onderwerp beleidsdocumenten Dienstverlening Besturings- en organisatiefilosofie en hoofdstructuur Noardeast-Fryslân en Dantumadiel (2017) Centrumregeling en Dienstverleningshandvest Dantumadiel – Noardeast-Fryslân (2018) Dienstverleningsconcept Noardeast-Fryslân en Dantumadiel Veilige woon- en leefomgeving Veiligheidsagenda Noardeast-Fryslân 2020 – 2023: Mei elkoar foar feiligens Regionaal Beleidsplan Veiligheid Noord-Nederland 2020 – 2023 (Politie) Beleidsplan Veiligheid 2019 – 2022 (Veiligheidsregio Fryslân) Samenwerkingsovereenkomst Veiligheidshuis Fryslân Convenant Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC) Beleidsregels artikel 13b Opiumwet (2019)

-12-

Onderwerp beleidsdocumenten Open, transparante, interactieve en integere bestuursorganen Raadsagenda ‘In nije dei, mei elkoar foarút’ Coalitieagenda ‘Trochpakke!, mei elkoar foarút’ Besturings- en organisatiefilosofie en hoofdstructuur Noardeast-Fryslân en Dantumadiel (2017) Centrumregeling en Dienstverleningshandvest Dantumadiel – Noardeast Fryslân (2018) Sociaal Economisch Masterplan en Agenda Netwerk Noordoost (ANNO) Notitie gebiedsgericht werken Noardeast-Fryslân en Dantumadiel Gezond financieel beleid voor de lange termijn Financiële beleidsdocumenten (begroting, meerjarenraming, jaarrekening en perspectiefnota)

Verbonden partij Vereniging van Friese Gemeenten Vereniging van Nederlandse Gemeenten Vereniging van Waddenzeegemeenten Veiligheidsregio Fryslân (VRF), onderdeel veiligheid Shared Servicecentrum Leeuwarden

Centrumregeling samenwerking Dantumadiel en Noardeast-Fryslân

Bijdrage aan beleidsdoelstellingen De VFG behartigt de belangen voor alle Friese gemeenten, totaal 18. De VNG behartigt de belangen voor alle Nederlandse gemeenten. Deze vereniging treedt op als belangenorganisatie voor alle Waddenzeegemeenten. Belangrijke partner bij het realiseren van een veilige woon- en leefomgeving Het SSL garandeert en faciliteert de ICT voorzieningen en –dienstverlening voor de gemeenten Noardeast-Fryslân en Dantumadiel. Zij schept zoveel mogelijk de randvoorwaarden voor een efficiënte bedrijfsvoering en een klantgerichte en effectieve dienstverlening. De gemeente Dantumadiel laat door de gemeente Noardeast-Fryslân in beginsel alle gemeentelijke taken uitvoeren, voor zover deze niet aan anderen zijn opgedragen en zoals omschreven in het dienstverleningshandvest (art 7 centrumregeling).

Overzicht baten en lasten 2022 Programma 1: Ynwenner en Bestjoer Onderwerpen (bedragen x € 1.000) Baten Lasten Saldo baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Geraamd resultaat

Primaire begroting 2022 580 -7.129 -6.548 0 53 -6.495

Begroting na wijziging 580 -7.129 -6.548 0 53 -6.495

Wijziging 1e rapportage 17 -107 -90 0 91 0

Begroting na 1e rapportage 597 -7.236 -6.639 0 144 -6.495

Toelichting op de wijzigingen Programma 1: Ynwenner en Bestjoer Bedragen x € 1.000 Baten Overig Verschillen kleiner dan € 100.000. Totaal baten Lasten Overig Verschillen kleiner dan € 100.000. Totaal lasten

Afwijkingen 1e rapportage 17

Incidenteel (I) Structureel (S) I

17

-107

I/S

-107

-13-

Bedragen x € 1.000 Totaal toevoegingen aan reserves

Afwijkingen 1e rapportage 0

Onttrekkingen aan reserves Reserve coronacompensatie Totaal onttrekkingen

91 91

Totaal saldo wijzigingen

0

Incidenteel (I) Structureel (S)

-14-

Programma 2: Mienskip Waar gaat programma 2 ‘Mienskip’ over? Portefeuillehouder(s)

: F. Breeuwsma / J. D. de Vries

Inleiding: In Noardeast-Fryslân staan inwoner en samenleving centraal en gaan we uit van de leefwereld van de inwoners in onze samenleving. Dat past bij de veranderende rollen die overheid, inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties innemen. We ontwikkelen ons van een overheid die beslist en stuurt en daarbij waar nodig mensen en organisaties betrekt, naar een overheid die inwoners en instellingen faciliteert bij door hen aangedragen ideeën. De rol van de gemeente is binnen dit programma vaak die van: • een netwerkende overheid, die samenwerking zoekt met andere partijen en daarmee gezamenlijk doelen bepaalt; • een responsieve, participerende overheid, die ruimte geeft aan maatschappelijke initiatieven van onderop en deze ondersteunt. Vanwege de veranderende rol van de gemeente is een aantal doelen binnen dit programma opgenomen als procesdoelen: we gaan met initiatiefnemers en partners een (gebiedsgericht) proces in en het resultaat is niet vooraf te bepalen. De doelen zijn daarom soms minder ‘smart’ geformuleerd. Daar waar meetbare smartdoelstellingen zijn geformuleerd zal een nulmeting worden uitgevoerd en worden gegevens van GGD en “Waar staat je gemeente” gebruikt. Noardeast-Fryslân kent een rijk verenigingsleven en sterke mienskipssin.

Activiteiten op het gebied van sport en cultuur, al dan niet in verenigingsverband, verbindt mensen en vergroot de levendigheid van de dorpen. Het is daarom belangrijk initiatieven blijvend aan te jagen en te ondersteunen. Binnen de gemeente hebben we echter wel te maken met demografische ontwikkelingen: bevolkingsdaling, vergrijzing en ontgroening. Dit heeft gevolgen voor bijvoorbeeld voorzieningen als sportclubs, scholen, zorgvoorzieningen en wonen. En daarmee voor de leefbaarheid. Duidelijk is dat het niet mogelijk is alle voorzieningen of accommodaties in de regio te behouden. Er is discussie nodig over voorzieningenspreiding, op thematisch of meer integraal niveau. In alle gevallen is afstemming nodig, anders riskeert de gemeente de leefbaarheid en vitaliteit. Het realiseren van een toekomstige voorzieningenstructuur (voorzieningentransitie) vergt tijd en zal vorm moeten krijgen mét de betrokken partners (zoals schoolbesturen en sportverenigingen) en de dorpen (inwoners). Het is belangrijk betrokkenen te informeren over bevolkingsontwikkelingen en met elkaar de perspectieven voor de toekomst te bespreken. Hoofddoelstelling: Behouden en versterken van vitale gemeenschappen en van de leefbaarheid. Kerndoelstellingen: De hoofddoelstelling is nader uitgewerkt naar kerndoelstellingen die hieronder per onderwerp worden beschreven.

Onderwerp: sociale verbondenheid Kerndoelen Meer sociale verbondenheid en betrokken burgers Speerpunten: • aanbod van culturele activiteiten; • aanbod van cultuureducatie voor kinderen / jeugd; • sportactiviteiten; • verenigingsleven;

-15-

Waar gaat programma 2 ‘Mienskip’ over? •

vrijwillige inzet in dorpen.

Meer zelforganisatie, zelfsturing en eigen verantwoordelijkheid van inwoners Speerpunten: • ondersteunen en versterken van initiatieven van onderop; • duidelijk gemeentelijk aanspreekpunt; • participatie van burgers; • samenhang in initiatieven waar mogelijk; • overheidsparticipatie / nieuw samenspel inwoners en overheid. Onderwerp: voorzieningenniveau Kerndoel Beter passend voorzieningenniveau Speerpunten: • onderwijs; • culturele voorzieningen (culturele infrastructuur); • sportvoorzieningen; • overige maatschappelijke voorzieningen (en combi’s). Onderwerp: talentontwikkeling (onderwijs, cultuur) Kerndoelen Optimaliseren van de schoolloopbaan zodat kinderen beter voorbereid zijn op hun toekomst Speerpunten: • doelgroep jongeren; • aansluiting onderwijs op arbeidsmarkt. Jongeren in de gelegenheid stellen hun talenten op het gebied van cultuur te ontdekken Speerpunten: • doelgroep 0-18-jarigen. Onderwerp: verbondenheid met het gebied Kerndoelen Versterken van de culturele identiteit van het gebied Speerpunten: • samenwerkingsverbanden; • richten op kinderen basisschoolleeftijd–educatie; • initiatieven aanjagen en faciliteren; • inwoners zijn trots op de streek/gemeente waar ze wonen. Kerndoelen Versterken van de Friese taal(cultuur) Speerpunten: • doelgroep kinderen basisschoolleeftijd; • tweetalige gemeentelijke organisatie; • zichtbaarheid van het Fries.

-16-

Nr

Smartdoelen activiteiten

201.1

Meer sociale verbondenheid en betrokken burgers Smartdoel: Het aantal mensen dat in aanraking komt en betrokken is bij culturele activiteiten en/of culturele vorming is in 2022 toegenomen met 10% t.o.v. 2018. Activiteit 1: Nieuwe initiatieven op cultureel gebied worden gestimuleerd.

Voortgang Toelichting 1ste rapportage 1ste rapportage

In de coronatijd zijn de meeste culturele activiteiten geschrapt. Nieuwe culturele activiteiten hebben subsidie gekregen.

Activiteit 2: Op basis van de Cultuurnota wordt een uitvoeringsnotitie opgesteld waarin ook de verdeling van de middelen is opgenomen. Smartdoel: Toename van het aantal door inwoners georganiseerde activiteiten al dan niet in verenigingsverband (o.a. cultuur en sport) gericht op de levendigheid van de dorpen. Activiteit 1: Er worden kennismakingslessen van diverse sporten op de scholen gegeven via de buurtsportcoach. Hierbij is aandacht voor de Fryske sporten. De plaatselijke verenigingen worden hierbij betrokken. Activiteit 2: Eén keer per 3 jaar wordt een groot evenement georganiseerd met nationale dan wel internationale uitstraling. Activiteit 3: Het lokaal Sportakkoord voor het ondersteunen van verenigingen wordt uitgevoerd, met aandachtspunt: de basis op orde na Corona. Activiteit 4: We faciliteren mensen met een beperking om te kunnen sport en bewegen door de uitleen van sportmiddelen voor minder-validen. Activiteit 5: Inbreng (communicatie) bij met name grotere evenementen met publieke aandacht zoals de (fiets)Elfstedentocht, ludieke acties voor goede doelen etc. Hierin zal de evenementencoördinator een rol spelen.

De uitvoeringsnotitie is verwerkt in de Cultuurnota.

Dit is In uitvoering; er worden lessen gegeven. Buurtsportcoaches zijn tussenpersoon

Nog niet aan de orde geweest.

Kwartiermakers zijn vanuit Samen actief naar gezondheid verenigingen aan het bezoeken. Terugkoppeling komt naar de gemeente in de vorm van een rapport. We nemen deel aan de uitleen vanuit Sport Fryslân ( Fryslân breed).

Gebeurt op momenten dat dit aan de orde is.

-17-

Nr

Smartdoelen activiteiten

201.2

Meer zelforganisatie, zelfsturing en eigen verantwoordelijkheid van burgers. Smartdoel: Inwoners hebben meer mogelijkheden voor invloed op hun eigen leefomgeving. Activiteit 1: In 2022 ontvangen de dorpen en wijken een budget als basisondersteuning. Daarnaast kunnen dorpsbelangen en wijkraden incidenteel subsidie aanvragen voor leefbaarheidsinitiatieven.

Activiteit 2: Daar waar sprake is van een specifieke opgave wordt in overleg en in samenwerking met betrokkenen uit de samenleving een gebiedsagenda opgesteld (gebiedsgerichte aanpak). Initiatiefnemers / dorpen / wijken worden daarbij ondersteund en gefaciliteerd.

Activiteit 3: De 12 Dorpsontwikkelingsmaatschappijen (DOM’s) worden begeleid en gefaciliteerd. Er wordt onderzocht op welke manier de DOM-werkwijze kan worden geïntegreerd met de Uitvoeringsagenda van het Projektburo. Daar waar sprake is van een specifieke opgave wordt in overleg en in samenwerking met betrokkenen uit de samenleving een gebiedsagenda opgesteld (gebiedsgerichte aanpak). Initiatiefnemers / dorpen / wijken worden daarbij ondersteund en gefaciliteerd. Activiteit 4: Er wordt een beleidskader voor participatie en een leidraad voor participatie ontwikkeld voor initiatieven vanuit de samenleving én gemeentelijke projecten. We gaan daarbij uit van het principe ‘ja, mits’.

Voortgang Toelichting 1ste rapportage 1ste rapportage

Er zijn 5 aanvragen binnengekomen voor incidentele subsidie: o.a. voor een sociale activiteit voor ouderen, een vervanging van een defibrillator, nieuwe speeltoestellen. Eén dorpsbelang heeft de basissubsidie aangevraagd. Er zijn veel ideeën opgehaald bij de dorpen m.b.t. koppelkansen versterken dijk Koehool-Lauwersmeer. Deze worden in nauwe samenwerking met het Fries Programma Waddenkust, Sense of Place e.a. samenwerkingspartners verder onderzocht. Fries Programma Waddenkust: Eind maart was er een kick-off bijeenkomst. Verder zijn er drie Tûke Ferbiners aangesteld. Zij gaan aan de slag met gebied Paesens-Moddergat en Ternaard/Wierum. In maart/april is een ‘Rondje langs de dorpen’ geweest, hierin werd naar stand van zaken van alle DOM-dorpen gevraagd: Wat is afgelopen jaren gerealiseerd en wat is op de korte en ook iets langere termijn gewenst en nodig? Hier heeft Partoer een rapportage over geschreven. Momenteel zijn we bezig met het plan van aanpak Doorontwikkeling DOM’s ANNO III voor de komende jaren: daarnaast ook aandacht voor de acute zaken die op de korte termijn nodig zijn voor specifieke DOM’s. De raad heeft in januari het Participatiekader vastgesteld. Er is en wordt gewerkt aan de uitwerking van het Participatiebeleid + handreiking (ter ondersteuning bij het uitvoeren van participatie)

-18-

Nr

Smartdoelen activiteiten

202

Beter passend voorzieningenniveau Smartdoel: De maatschappelijke voorzieningen (voor sport, cultuur en ontmoeten) zijn toekomstbestendig: betaalbaar en bereikbaar. Activiteit 1: In verband met de vrijval van een aantal gebouwen wordt in Ferwert een gebiedsgericht proces doorlopen met inwoners, dorpen en initiatiefnemers, gericht op een toekomstbestendige voorzieningenstructuur.

Activiteit 2: Initiatieven vanuit de samenleving gericht op een toekomstbestendige voorzieningenstructuur worden gestimuleerd. Smartdoel: De scholen zijn toekomstbestendig, betaalbaar en blijven goed bereikbaar voor leerlingen. Activiteit 1: In 2022 worden op basis van een vastgesteld Integraal Huisvestingsplan de huisvestingsaanvragen beoordeeld en er wordt uitvoering gegeven aan het IHP.

Smartdoel: Onderwijs-, voorschoolse en andere maatschappelijke voorzieningen worden waar mogelijk geclusterd met het oog op meer samenwerking (ook met jeugdzorg) en multifunctioneel gebruik. Activiteit 1: In 2022 worden de projecten Holwerd (eerste formele samenwerkingsschool) en Oosternijkerk uitgevoerd. In Holwerd wordt de school verbonden met het MFA. Activiteit 2: Er wordt een proces doorlopen om te komen tot concentratie van onderwijsvoorzieningen (scholenpark) voor de regio in Dokkum.

Voortgang Toelichting 1ste rapportage 1ste rapportage

Het proces van herschikking van voorzieningen is doorlopen en heeft deels tot resultaat geleid. Uit onderzoek bleek dat het gebouw van het Dockingacollege in te slechte staat verkeerde om voor andere functies. Het moest gesloopt worden. Er is een proces met het dorp doorlopen. De uitkomst daarvan is verkoop gemeentehuis. Hierbij speelden de ontwikkelingen rondom het gemeentehuis Kollum en het Didam-arrest een rol. Doorlopend proces.

Naast het Scholenpark (zie hieronder) zijn de projecten Pionier (Dokkum) en uitbreiding Campus Kollum gezamenlijk met de betrokken schoolbesturen opgepakt. M.b.t. de Pionier wordt regelmatig overleg met het schoolbestuur (bouwheer) gevoerd over de planvorming, daar wordt momenteel de architectenselectie afgerond.

In februari 2022 is de bouw van de samenlevingsschool in Holwerd van start gegaan. In mei 2022 wordt de nieuwe school in Oosternijkerk opgeleverd. In 2021 zijn de kaders gezamenlijk met de vier schoolbesturen afgestemd. In maart / april / mei zijn er bijeenkomsten georganiseerd met de schoolbesturen en een architect om de mogelijkheden op het terrein nader te onderzoeken.

-19-

Nr

Smartdoelen activiteiten

Activiteit 3: Er wordt een proces doorlopen om in Kollum te komen tot een clustering van voorzieningen op gebied van opvoeden/opgroeien, onderwijs en zorg aan kinderen op het voormalige ‘colle’terrein.

203.1

203.2

204.1

Optimaliseren van de schoolloopbaan zodat kinderen beter voorbereid zijn op hun toekomst. Smartdoel: Alle kinderen hebben in 2022 kennis gemaakt met nieuwe (technologische) ontwikkelingen en vaardigheden kunnen ontwikkelen die van belang zijn voor een goede aansluiting op de arbeidsmarkt. Activiteit: De gemeente faciliteert en stimuleert sterk techniek onderwijs in basis- en voortgezet onderwijs. De gemeente brengt partijen daartoe samen en zoekt aansluiting bij de Versnellingsagenda. Er worden projecten op het gebied van technologie en zorg uitgevoerd als onderdeel van de Regiodeal. Jongeren in de gelegenheid stellen hun talenten op het gebied van cultuur te ontdekken. Smartdoel: Het aantal leerlingen van het primair- en voortgezet onderwijs dat gedurende hun schoolloopbaan in aanraking komt met meerdere culturele activiteiten is in 2022 met 5% toegenomen t.o.v. 2018. Activiteit 1: Opus3 zet i.s.m.de Wâldsang als vervolg op UurCultuur een gevarieerd cultuuraanbod op voor het basisonderwijs (onderdeel van de Cultuurnota). Versterken van de culturele identiteit. Smartdoel: Initiatieven en activiteiten zijn beter op elkaar afgestemd / met elkaar verbonden. Mensen vinden elkaar bij het voorbereiden van en bezoeken van culturele activiteiten. Activiteit: Activiteiten uit de nieuwe Cultuurnota worden uitgevoerd.

Voortgang Toelichting 1ste rapportage 1ste rapportage Vanaf zomer 2021 wordt in Kollum onderzocht of op de plek waar de Campus Kollum gaat uitbreiden, een clustering mogelijk is van voorzieningen die te maken hebben met opvoeden/opgroeien, onderwijs en zorg. Doel: doorgaande leerlijnen, inclusief onderwijs, maximale ontwikkelkansen voor kinderen. Streven is om rond de zomer een uitgewerkt plan voor te leggen aan college en gemeenteraad.

Projecten op het gebied van technologie en zorg zijn onderdeel geworden van de Regiodeal. De gemeente is betrokken bij ’sterk techniek onderwijs’. Alle scholen participeren hierin.

Opus3 heeft een cultuurcoach aangesteld. Zij heeft een gevarieerd cultuuraanbod voor het basisonderwijs ontwikkeld.

Cultuurplatform is geïnitieerd. 1e bijeenkomst op 20 april 2022

-20-

Nr

204.2

Smartdoelen activiteiten

Smartdoel: Het aantal scholen dat aandacht besteedt aan de cultuurhistorie van de regio is in 2022 toegenomen met 5% t.o.v. 2018. Activiteit: We stimuleren in overleg met Markant Friesland de samenwerking tussen scholen, lokale musea en andere erfgoedinstellingen (onderdeel van de Cultuurnota). Behâld en fuortserkjen van de meartaligens en wëründer Frysk en streekeigen talen. Smartdoel: It tal trijetalige skoallen is yn 2024, neffens 2017, ferdûbele. Activiteit: Basisskoallen stimulearje om Frysk taalbelied in plak yn harren skoallebelied te jaan en harren stimulearje oan te slúten by it Netwurk Meartaligens.

Voortgang Toelichting 1ste rapportage 1ste rapportage

Markant Friesland en de musea pakken dit op samen met de cultuurcoach van Opus3.

De provinsje hat € 10.000 subsyzje beskikber steld foar Frysk yn it ûnderwiis en Frysk yn it sosjaal domein. In noch op te stellen wurkgroep sil oan de slach om Frysk yn it ûnderwiis te stimulearjen. Ien fan de partners is Cedin. Cedin is de standertkwaliteit fan de trijetalige skoalle oan it werdefiniearjen en dwaande mei de Taalplanbesites dy’t fanút de Provinsje wei opset binne. Hjirnei is der in better byld wêr’t skoallen ferlet fan ha en giet de wurkgroep oan de slach.

Smartdoel: Yn 2024 bin alle pjutteropfanglokaasjes en bernedeiferbliuwen twatalich sertifisearre. Activiteit: Yn gearwurking mei it SFBO organisaasjes stimulearje twatalich te wurden. Dit jildt benammen foar nije organisaasjes. Smartdoel: De sichtberens fan it Frysk yn ‘e gemeente en de gemeentlike organisaasje fergrutsje. Activiteit: Der wurdt mear Frysk brûkt op de gemeentelike webside, gemeentepagina krante, sosjale media, Viadesk en brieven.

Trochrinnend proses.

Op 21 febrewaris (de dei fan de Memmetaal) wie de Mail mar Frysk dei. Kollega’s binne frege om dizze dei yn it Frysk te mailen. Der is wurke oan in Fryske edysje fan it personielsblêd #Wy. Der ferskine regelmjittich Fryske berjochten op Viadesk. De provinsje hat € 10.000 subsyzje beskikber steld foar Frysk yn it ûnderwiis en Frysk yn it sosjaal domein. Yn oerlis mei de Afûk sil in aksjeplan opsteld wurde.

-21-

Nr

Smartdoelen activiteiten

Voortgang Toelichting 1ste rapportage 1ste rapportage

Smartdoel: Yn 2022 wurdt wurke oan aktiviteiten foar it behâlden fan de streekeigen taalkultueren (ûnder oaren it Dokkumers, Kollumers en Pompsters). Activiteit: Der wurdt fierder útfiering jûn oan de aktiviteiten sa as neamd yn de beliedsnota Frysk taalbelied “Mei elkoar foarút mei it Frysk” en de taalferoardering Frysk. Der is in wurkgroep aktyf dy’t aktiviteiten betinkt en útfiert om de streekeigen taalkultueren te behâlden en út te wreidzjen.

Ien kear per kwartaal komme de Streektaal Stipers by elkoar. Tidens de gearkomsten komme de ferbining, ynspiraasje en stimulâns oan bod.

Onderwerp beleidsdocumenten Sociale verbondenheid Notitie gebiedsgericht werken Noardeast-Fryslân en Dantumadiel 2019-2022 Voorzieningenniveau Agenda voor onderwijsvoorzieningen in Noordoost Fryslân (2017) Atlas van Noordoost Fryslân Eindrapport (sept. 2015) Naar een regionaal voorzieningenspreidingsmodel in Noordoost Fryslân 2010-2030 (jan. 2014) Naar een regionale ontwikkelagenda voor onderwijsvoorzieningen in NO Friesland; Verkennend masterplan huisvesting DDFK Talentontwikkeling (onderwijs, cultuur) Kennislab Verbondenheid met het gebied Nota Frysk Taalbelied Noardeast-Fryslân “Mei elkoar foarút mei it Frysk” Nog op te stellen Cultuurnota Noardeast-Fryslân

Verbonden partij Roobol Elan Onderwijsgroep

Bijdrage aan beleidsdoelstellingen Verzorgt het openbaar onderwijs zoals beschreven in artikel 46 van de Wet op het primair onderwijs Verzorgt het openbaar onderwijs zoals beschreven in artikel 46 van de Wet op het primair onderwijs

Overzicht baten en lasten 2022 Programma 2: Mienskip Onderwerpen (bedragen x € 1.000) Baten Lasten Saldo baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Geraamd resultaat

Primaire begroting 2022 163 -8.002 -7.839 0 390 -7.449

Begroting na wijziging 163 -8.290 -8.127 0 687 -7.440

Wijziging 1e rapportage 148 -660 -512 0 482 -30

Begroting na 1e rapportage 311 -8.949 -8.638 0 1.169 -7.470

Toelichting op de wijzigingen Programma 2: Mienskip Bedragen x € 1.000 Baten Leefbaarheid dorpen en wijken Vanuit het Rijk zijn middelen beschikbaar gesteld voor de controle van coronatoegangsbewijzen. Gemeente Noardeast-Fryslân heeft hiervoor

Afwijkingen 1e rapportage 173

Incidenteel (I) Structureel (S) I

-22-

Bedragen x € 1.000 een tijdelijke subsidieregeling vastgesteld ter compensatie van de gemaakte kosten. Per saldo heeft deze afwijking geen invloed op het resultaat. Zie ook de toelichting bij de lasten. Overig Verschillen kleiner dan € 100.000. Totaal baten

Afwijkingen 1e rapportage

-25

Incidenteel (I) Structureel (S)

I

148

Lasten Leefbaarheid dorpen en wijken Vanuit het Rijk zijn specifiek middelen beschikbaar gesteld voor de controle van coronatoegangsbewijzen. Gemeente Noardeast-Fryslân heeft hiervoor een tijdelijke subsidieregeling ingesteld ter compensatie van de gemaakte kosten. Het budgetplafond voor deze regeling bedraagt van september 2021 t/m december 2021 € 200.000 en kan gedekt worden uit de reserve Coronacompensatie. Het subsidieplafond van januari t/m februari 2022 bedraagt € 173.000 en kan gedekt worden uit de ontvangen rijksmiddelen. Per saldo heeft deze afwijking geen invloed op het resultaat. Zie ook de toelichting bij de baten. Voor Bruisend Hart Hallum is vanuit de reserve Coronacompensatie een extra bijdrage van € 100.000 beschikbaar gesteld ter gedeeltelijke dekking van de gestegen bouwkosten. Kunst en cultuur activiteiten Er is een tijdelijke subsidieregeling ‘Corona compensatie culturele instellingen, sportverenigingen en vrijwilligersorganisaties jeugd Noardeast-Fryslân’ vastgesteld. Het subsidieplafond bedraagt € 95.000 en kan gedekt worden uit de reserve Coronacompensatie. Per saldo heeft deze afwijking geen invloed op het resultaat. Kunst en cultuuractiviteiten Er is een Stimuleringsfonds Kunst en Cultuur opgericht waarbij er voor de jaren 2022 t/m 2024 jaarlijks € 75.000 beschikbaar gesteld wordt. De middelen worden gedekt uit de reserve Coronacompensatie.

Per saldo heeft deze afwijking geen invloed op het resultaat. Overig Verschillen kleiner dan € 100.000. Totaal lasten

Totaal toevoegingen aan reserves

-373

I

-100

I

-95

I

-75

I

-17

I

-660

0

Onttrekkingen aan reserves Reserve Coronacompensatie - Regeling compensatie kosten controle coronatoegangsbewijs - Subsidieregeling Corona compensatie culturele instellingen - Stimuleringsfonds Kunst en Cultuur - Overig Totaal onttrekkingen

200 95 75 112 482

Totaal saldo wijzigingen

-30

-23-

Programma 3: Soarch en Wolwêzen Waar gaat programma 3 ‘Soarch en Wolwêzen’ over? Portefeuillehouder(s)

: J.D. de Vries

Inleiding: De transitie als gevolg van het in werking treden van de Jeugdwet, Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 en de Participatiewet heeft de afgelopen jaren van onze inwoners/cliënten, zorgaanbieders, hulpverleners en gemeente grote inspanningen gevergd. Ook in de toekomst blijven deze inspanningen van de partijen gevraagd om het sociale domein verder te transformeren. Met deze transformatie van het sociaal domein wordt beoogd een nieuwe inrichting van ons zorgstelsel tot stand te brengen. We willen dat mensen zelfredzaam en samen-redzaam zijn en zelf de regie over hun leven kunnen behouden. De gemeente is verantwoordelijk voor het bieden van hulp en ondersteuning aan die inwoners die niet in staat zijn om dit op eigen kracht te doen. We investeren in zowel het algemeen welzijn als de zorg van onze inwoners. In 2019 kreeg de gemeente te kampen met grote tekorten op het sociaal domein. Wanneer we het sociaal domein bereikbaar en betaalbaar willen houden dan moeten we anders werken. Sindsdien moet ingezet worden op kostenbeheersing d.m.v. een uitgebreide set maatregelen, die consequenties heeft voor beleid en uitvoering van welzijn en zorg. Anders werken is noodzakelijk om het sociaal domein bereikbaar én betaalbaar te houden.

Met het benutten van sturingsinformatie, een efficiëntere inzet van middelen en innovatie in de bedrijfsvoering willen we de beperkte middelen zo inzetten dat deze maximaal ten goede komt aan inwoners die het nodig hebben om te kunnen participeren in de samenleving. De gemeente Noardeast-Fryslân streeft naar een samenleving waar inwoners de mogelijkheid hebben om mee te doen, ongeacht belemmeringen of beperkingen. Dit is dan ook de hoofddoelstelling van dit programma. De hoofddoelstelling is uitgewerkt in een viertal kerndoelstellingen met bijbehorende speerpunten: • 301 Een gezondere levensstijl; • 302 Meer maatschappelijke participatie; • 303 Gunstiger opvoedklimaat; • 304 Beter organiseren zorg, welzijn en ondersteuning om dit duurzaam, bereikbaar en betaalbaar te houden. De punten uit de raads- en coalitieagenda van Noardeast-Fryslân m.b.t. dit programma zijn als volgt in de kerndoelstellingen verwerkt: In de raadsagenda is als dialoogonderwerp opgenomen: • Bereikbaarheid en inzet van formele zorg door gebiedsteams en informele zorgaanbieders (mantelzorg, voorzieningen in dorpen): Kerndoelstelling 304.

De volgende hoofdpunten zijn in de coalitieagenda is opgenomen: • Doelgerichte, proactieve en preventieve aanpak armoede, schulden, eenzaamheid; (netwerken, samenwerking met partners, herkenbare contactpersonen, armoede zichtbaar maken, aanpak laaggeletterdheid, vrijwilligers en ervaringsdeskundigen waarderen): Kerndoelstelling 302; • Gezonde leefstijl; (preventieve aankap alcohol- en drugsgebruik jongeren, Mei Feste hân, voorkomen overgewicht, handhaven nulbeleid) : Kerndoelstelling 301; • Iedere inwoner kan rekenen op zorg die hij nodig heeft, nu en in de toekomst; (bereikbare zorg, één aanspreekpunt, contacten met huisartsen en wijkverpleging, schoolmaatschappelijk werk zonder wachtlijsten, ruimte voor nieuwe en kleine zorgvormen, makkelijker maken aanvragen WMOvoorziening, waardering en ondersteuning pleeggezinnen): Kerndoelstelling 303; • Overschotten innovatief inzetten/ slimmer inzetten van geld; (overschotten voor sociaal domein reserveren, passende inzet, effectiviteit, efficiency, innovatie, monitoring en evaluatie aanpak om toekomstbestendig zorgaanbod te kunnen garanderen): Kerndoelstelling 304;

-24-

Waar gaat programma 3 ‘Soarch en Wolwêzen’ over? •

Tegenprestatie (maatwerk gericht op bijdragen aan de samenleving met werk en als dat niet mogelijk is vrijwilligerswerk, maatwerk, aanpak jeugdwerkeloosheid met NEF, tegenprestatie naar vermogen bij uitkering, goede praktijkvoorbeelden uitdragen): Kerndoelstelling 302.

Onderstaand worden de speerpunten van de kerndoelen benoemd: Hoofddoelstelling: Inwoners in onze gemeente hebben de mogelijkheid om mee te doen, ongeacht belemmeringen of beperkingen. Kerndoelstellingen: De hoofddoelstelling is nader uitgewerkt naar kerndoelstellingen die hieronder per onderwerp worden beschreven. Kerndoel Een gezondere levensstijl Speerpunten: Verbeteren van de leefstijl: • voorkomen onverantwoord gebruik van verslavende middelen als alcohol, drugs en tabak; • verbeteren psychisch welbevinden; • meer inwoners op gezond gewicht; • verbetering gezonde voeding en levensstijl bij kinderen en jongvolwassenen; • verbeteren toegang tot zorg. Onderwerp: meer maatschappelijke participatie Kerndoel Meer maatschappelijke participatie Speerpunten: • zinvolle besteding van de dag; • inkomen zekerstellen; • schulden voorkomen; • ondersteunen van mantelzorgers; • bevorderen vrijwillige inzet; • eenzaamheid/sociaal isolement tegenaan; • vermindering laaggeletterdheid; • ondersteuning bij zorgvraag; • inclusieve samenleving. Onderwerp: gunstiger opvoedklimaat Kerndoel Gunstiger opvoedklimaat Speerpunten: • veilige passende leer- en leefomgeving (thuis en op school) met voldoende middelen voor persoonlijke ontwikkeling; • versterken ouderschap; • alle kinderen kunnen meedoen.

Kerndoel Beter organiseren zorg, welzijn en ondersteuning om dit duurzaam, bereikbaar en betaalbaar te houden Speerpunten: • opzet stuurinformatie; • optimaliseren werkwijzen en sturing.

-25-

Nr

Smartdoelen activiteiten

301

Gezondere levensstijl Smartdoel 1: Gezond gewicht (bewegen en voeding) In 2022 is het overgewicht onder jongeren, volwassenen en ouderen aantoonbaar afgenomen t.o.v. de vorige meting. Activiteit 1A: Uitvoering activiteitenprogramma 2021 gericht op gezond gewicht van het nieuwe Gezondheidsbeleid (2021-2025), dat in 2020 aan de raad wordt aangeboden). Activiteit 1B: Uitvoering van het basistakenpakket en het aanvullende pakket door GGD-Fryslân 2022. (Aanvullende pakket wordt jaarlijks herzien), gericht op gezond gewicht. Activiteit 1C: Verder uitwerken programmatische aanpak status als JOGGgemeente (Jongeren op gezond gewicht”; een programmatische aanpak waarbij bestaande en nieuwe initiatieven bijeengebracht worden, gericht op gezonde voeding en levensstijl). Activiteit 1D: Uitvoeren projecten vanuit GIDS (terugdringen van gezondheidsachterstanden, met speciale aandacht voor lage sociale economische status). Smartdoel 2: Alcohol en Drugs (middelen gebruik) en Rookvrije generatie In 2022 is het middelen gebruik onder jongeren, volwassenen en ouderen aantoonbaar afgenomen t.o.v. de vorige meting. Activiteit 2A: Uitvoering activiteitenprogramma 2022 gericht op middelengebruik en rookvrije generatie, van het nieuwe Gezondheidsbeleid (20212025).

Activiteit 2B: Uitvoering activiteitenprogramma 2022 gericht op middelengebruik en rookvrije generatie, van het Preventie en Handhavingsplan 20202023.

Voortgang 1ste rapportage

Toelichting 1ste rapportage

Het beleidsplan is door de Raad vastgesteld. De activiteiten liggen op koers en worden uitgevoerd op basis van het reguliere programma vanuit de GGD. De voortgang van activiteiten ligt op koers en worden uitgevoerd op basis van het reguliere programma vanuit de GGD. In 2021 heeft de gemeente de status van JOGG gekregen.

De uitvoering van activiteiten ligt op koers. Projecten vinden op reguliere basis doorgang.

Uitvoering van het activiteitenprogramma 2021 is gebaseerd op het staande gezondheidsbeleid. VNN, Het samenwerkingsverband Mei fêste hân en de GGD zijn partners die een rol spelen in de uitvoering van het activiteitenprogramma. Het Preventie en Handhavingsplan 2020-2023 is eind 2021 vastgesteld. De voortgang van activiteiten ligt op koers.

-26-

Nr

Smartdoelen activiteiten

Smartdoel 3: Psychosociale gezondheid In 2021 zijn depressie gevoelens onder jongeren, volwassenen en ouderen aantoonbaar afgenomen t.o.v. de vorige meting. Activiteit 3A: Uitvoering activiteitenprogramma 2022 gericht op psychosociale gezondheid van het nieuwe Gezondheidsbeleid 2021-2025. Activiteit 3B: Uitvoering activiteitenprogramma 2022 ‘Mei fêste hân’ gericht op grensoverschrijdend gedrag en cyberpesten.

302

Meer maatschappelijke participatie. Smartdoel 1: Het aantal huishoudens dat binnen de gemeente in armoede leeft neemt af naar <3,2%. Activiteit 1: Uitvoering nieuw armoedebeleid dat najaar 2021 door de raad is vastgesteld. • Ontwikkelen en uitvoeren van nieuw vast te stellen integraal en kindgericht armoedebeleid • Inzet van minimacoaches

•

• •

Versterken samenwerking schuldhulpverlening, zowel intern (Gebiedsteam) als met derden (woningstichtingen); Intensiveren van vroeg signalering; Inzetten op preventie

Voortgang 1ste rapportage

Toelichting 1ste rapportage

Het nieuwe beleidsplan is door de Raad vastgesteld. Uitvoering van het activiteitenprogramma 2022 is gebaseerd op het vastgestelde gezondheidsbeleid. Het project Mei fêste hân is weer volop in uitvoering, nu de corona maatregelen zijn versoepeld/opgeheven. Samen met de scholen worden initiatieven, activiteiten en trainingen weer voortvarend opgepakt.

Het beleidskader is eind 2021 vastgesteld. Er is een start gemaakt met de uitvoering van de actiepunten uit het nieuwe armoedebeleid. Namelijk: In samenwerking met het Bolwerk wordt een plan van aanpak opgesteld voor het actiepunt ‘samen koken’. Daarnaast is inmiddels een aansluitovereenkomst getekend met Volwassenenfonds Sport & Cultuur. Verwacht wordt in juni te starten met het fonds. In 2021 zijn er drie minimacoaches aangenomen binnen de ambtelijke organisatie. Zij voeren onder andere vroeg signalering uit en zetten De Voorzieningen Wijzer in. Vroeg signalering is geïntensiveerd. Convenanten met diverse vaste lasten partners zijn ondertekend (energie, water, zorg en huur). De minimacoach pakt de signalen die binnenkomen op. Door het versturen van een brief/email, telefonisch contact of huisbezoek. Met woningcorporaties zijn convenanten gesloten om de samenwerking te versterken. We sluiten aan bij de Nederlandse Schuldhulproute. Daarnaast loopt er een aanvraag om lid te worden van de Nederlandse Vereniging voor Volkskrediet (NVVK) om de kwaliteit van schuldhulpverlening te waarborgen en samenwerking met ketenpartners te intensiveren.

-27-

Nr

Smartdoelen activiteiten

Smartdoel 2: Het percentage inwoners dat als vrijwilliger actief is bedraagt eind 2022 45%. Dat houdt een stijging in van 3% t.o.v. 2020. NB Friesland kent het hoogste % vrijwilligers landelijk. Activiteit 2A: Inzet werk- en activiteitenprogramma Stichting het Bolwerk/Timpaan.

Activiteit 2B: In 2022 zijn er nieuw uitgangspunten voor het welzijnsbeleid (2022-2025) bepaald inclusief bijbehorende activiteiten, waarbij ingezet wordt op álle speerpunten benoemd in dit kerndoel. Het welzijnsbeleid omvat mantelzorg, volwassenen / ouderenwerk, jongerenwerk, vrijwillige inzet en samenlevingsopbouw. Smartdoel 3: Het aantal inwoners dat zich sociaal en emotioneel eenzaam voelt neemt af met 5% van 39% (in 2020) naar 34% (in 2022). Activiteit: Inzet werk- en activiteitenprogramma Stichting het Bolwerk/Timpaan.

303

Smartdoel 4: Het aantal inwoners dat gebruik maakt van de locaties en trainingen om te willen leren is in 2021 t.o.v. 2020 toegenomen met 5%. Activiteit: Er worden i.s.m. met partners themamiddagen en cursussen georganiseerd om laaggeletterdheid onder de aandacht te brengen en een goede doorverwijzing te realiseren (digitaalhuisplus). Gunstiger opvoedklimaat. Smartdoel 1: Alle kinderen vóór de schoolgerechtigde leeftijd zijn in beeld t.b.v. een afgestemde aanpak Activiteit 1A: Zorgcoördinatoren/pedagogen worden ingezet om het kind in beeld te brengen en vroegtijdige achterstand te kunnen signaleren (0-4 jaar).

Voortgang 1ste rapportage

Toelichting 1ste rapportage

Dit betreft het reguliere aanbod en werkplan. De activiteiten liggen op koers.

De uitgangspunten zijn bepaald en gedeeld met het Bolwerk/Timpaan. Er is een start gemaakt om projectmatig deze uitgangspunten uit te werken tot een nieuw aanbod vanuit de welzijnspartij(en).

Het reguliere programma en werkplan van het Bolwerk en Timpaan wordt uitgevoerd. Buurtkamers zijn en waren gedurende de lockdown periode geopend en actief, echter terughoudend in hun activiteiten als gevolg van de richtlijnen.

Deze activiteiten zijn inmiddels weer volledig opgestart. Met uitzondering van de laatste weken in 2021 (lockdown). Op 11 april komt o.a. de escape caravan in Dokkum

Het betreft hier een reguliere inzet vanuit de GGD en de peuteropvangorganisaties. Doelen, resultaten en voortgang worden geborgd in de frequente overleggen en reguliere samenwerking met de peuteropvangorganisaties. De opgenomen activiteiten zijn ingezet en uitgevoerd

-28-

Nr

Smartdoelen activiteiten

Activiteit 1B: Inzet op onderwijszorgarrangementen met de scholen: • Vanuit gemeente: Samenwerking met SBO De Twine en Dockinga • In ANNO verband: Zorg en Onderwijs • In provinciaal verband: Actieplan “Foar Fryske bern”. • In landelijk verband: ‘Met andere ogen’. Smartdoel 2: Samenwerking op basis van een convenant met alle huisartspraktijken. Activiteit: Verdere uitwerking en monitoring van het 2021 gestarte POH GGZ Jeugd. Smartdoel 3: De problematiek van kinderen die worden geconfronteerd met een echtscheidingssituatie wordt tot een minimum beperkt. Activiteit: Resultaten bereiken via een actieve deelname aan het provinciale programma: • Kind in beeld bij echtscheiding, onderdeel van Foar Fryske Bêrn, en de methode van Sociale Innovatie. (Zie: www.foarfryskebern.nl).

304

Beter organiseren van zorg, welzijn en ondersteuning om dit duurzaam bereikbaar te houden. Smartdoel 1: Sturinginstrumentarium sociaal domein geïmplementeerd inclusief periodieke rapportagestructuur ter ombuiging van tekorten en ter vergroting van inzicht en sturingsmogelijkheden. Activiteit 1A: Vervolg kostenbeheersing uitvoeren monitoren: onderwijs en zorg (met scholen 3 sporen van samenwerking en casuïstiek), zorg en welzijn, sociale bouwmarkt en poh ggz jeugd.

Voortgang 1ste rapportage

Toelichting 1ste rapportage Onderwijs en zorg wordt opgepakt en ontwikkeld in de pilots met scholen die onder de vlag van Foar Fryske Bern, ANNO en NO als inspiratieregio worden opgezet en in 2021 van start zijn gegaan. We liggen goed op koers. Het project verloopt en vordert volgens planning. Het college heeft het actieplan (vierjarenplan) vastgesteld. Alle uitgangspunten zijn vastgelegd.

In 2021 zijn de eerste tastbare resultaten van het project opgeleverd, namelijk eenduidig veiligheidsplan en handleiding, die ook geïmplementeerd is. De regiovisie ‘Aanpak geweld in afhankelijkheidsrelaties – Fryslân’ is geactualiseerd en vastgesteld. Aandachtsfunctionarissen zijn gepositioneerd en we nemen actief deel aan het provinciale programma Kind in beeld bij echtscheiding. Met deze resultaten kunnen we de gestelde activiteit als afgerond beschouwen. Komend jaar ligt de focus op verbetering en doorontwikkeling van de veiligheidscyclus binnen casuïstiek. En wordt de gefaseerde ketenzorg doorontwikkeld.

.

-29-

Nr

Smartdoelen activiteiten

Voortgang 1ste rapportage

Activiteit 1B: Evaluatie van project Wending voorjaar 2022.

Smartdoel 2: In 2022 wordt 50% van onze diensten voor enkelvoudige producten digitaal verleend. Activiteit: Afronden Digitaliseringsproject.

Smartdoel 3: Gebiedsteams werken in het gebied met betrokken organisaties en inwoners (om zorg, welzijn en ondersteuning samen en zo dichtbij mogelijk te organiseren). Activiteit 3A: In samenwerking met bewoners opstellen gebiedsanalyses per gebied ter voorbereiding op gebiedsplannen. (één van de resultaten van project Wending). Activiteit 3B: Benutten laagdrempelige voorzieningen voor ontmoeting en dagbesteding.

Activiteit 3C: Uitvoering activiteiten 2022 voortvloeiend uit nieuwe uitgangspunten voor het welzijnsbeleid (20222025).

Toelichting 1ste rapportage Begin 2021 heeft er een herstart plaatsgevonden. Er is een nieuwe (interne) projectleider aangesteld. Het programma is opgenomen in de reguliere lijn en wordt intensiever gekoppeld aan de Verbeteragenda. Gebied – en integraal gericht werken zijn als prioritair aangemerkt binnen het verbeterprogramma.