Bijlage 1 - TAM-Omgevingsplan Dokkum Trije Terpen Súd
Tekst van het document
Hoofdstuk 22e Woningbouw Dokkum De Trije Terpen Súd TAM-Omgevingsplan 20 oktober 2026
Hoofdstuk 22e Woningbouw Dokkum De Trije Terpen Súd TAM-Omgevingsplan COLOFON Opdrachtgever : BDD Development Auteur : E. Venema Rapportnummer : 24-152-1 Versie : Vaststelling Datum : 20 oktober 2026 INHOUDSOPGAVE MOTIVERING 1 | Inleiding | 1 1.1 | Aanleiding | 1 1.2 | Ligging plangebied | 1 1.3 | Planologische regeling | 2 1.4 | Leeswijzer | 3 2 | Planbeschrijving | 4 2.1 | De bestaande situatie | 4 2.2 | Voorgenomen situatie | 5 2.3 | Inpassing bij omgevingswaarden | 18 3 | Beleid en regelgeving | 20 3.1 | Rijksbeleid | 20 3.2 | Provinciaal beleid | 21 3.3 | Gemeentelijk beleid | 23 4 | Milieu- en omgevingsaspecten | 29 4.1 | Algemeen | 29 4.2 | Bedrijven en milieuzonering | 29 4.3 | Ecologie | 30 4.4 | Bodemkwaliteit | 31 4.5 | Geluid | 32 4.6 | Water | 33 4.7 | Luchtkwaliteit | 36 4.8 | Archeologie | 36 4.9 | Cultuurhistorie | 39 4.10 Externe veiligheid | 40 4.11 Kabels en leidingen | 41 4.12 Verkeer en parkeren | 42 4.13 Duurzaamheid | 44 4.14 Beschermen van gezondheid | 46 4.15 M.e.r.-beoordeling | 47 5 | Juridische vormgeving | 49 5.1 | Inleiding | 49 5.2 | Inleidende regels | 50 5.3 | Functies en activiteiten | 50 5.4 | Overgangsregels | 52 6 | Uitvoerbaarheid | 53 6.1 Participatie 53 6.2 Maatschappelijke uitvoerbaarheid 53 6.3 Economische uitvoerbaarheid 55 Bijlagen Bijlage 1 Beeldkwaliteitsplan Bijlage 2 Groenplan Bijlage 3 Ecologische beoordeling Bijlage 4
Stikstofonderzoek Bijlage 5 Bodemonderzoek Bijlage 6 Uitgangspunten wateradvies Bijlage 7 Verkennend archeologisch onderzoek Bijlage 8 Waarderend archeologisch onderzoek Bijlage 9 Verkeersonderzoek Bijlage 10 Plan-mer-beoordeling Bijlage 11 Participatieverslag Bijlage 12 Reacties ketenpartners Hoofdstuk 22e Woningbouw Dokkum De Trije Terpen Súd 24-152-1 | Vaststelling 1 1 Inleiding 1.1 Aanleiding Aan de zuidwestelijke rand van Dokkum is onlangs de nieuwe woonwijk De Trije Terpen afgerond. Deze wijk maakt deel uit van de gebiedsontwikkeling die sinds 2004 ten zuiden van de Wâldfeart en ten westen van de Murmerwoudsterweg (N356) plaatsvindt en waar ook het bedrijvengebied en perifere detailhandelscluster Zuiderschans onderdeel van is. Gelet op de aanhoudende be- hoefte aan nieuwe woningen en om invulling te geven aan de woondeal die met de provincie Frys- lân is gesloten, wordt binnen dit gebied een aanvullende woningbouwontwikkeling, De Trije Ter- pen Súd, beoogd. Dit nieuwe woongebied bied t ruimte voor een gedifferentieerd aanbod van on- geveer 170 grondgebonden woningen. De beleidsmatige drager van de stedelijke ontwikkeling ter plaatse is de Omgevingsvisie 1.0 (2024), met de daaruit voorvloeiende Omgevingsprogramma’s.
Deze vormen een actualisatie van de eerdere structuurvisie Bundelingsgebied Regiostad (vastge- steld eind 2009) en de daarop geformuleerde Stadsrandvisie It Nije Bolwurk (2010). Om deze ontwikkeling mogelijk te maken is een wijzigingsbesluit van het omgevingsplan noodza- kelijk. Deze ruimtelijke motivering bevat de toelichting voor de benodigde wijziging van het omge- vingsplan en vormt de onderbouwing van het besluit. Gemotiveerd wordt dat met deze wijziging sprake is van een evenwichtige toedeling van functies aan de locatie. Gemeente Noardeast-Fryslân werkt momenteel aan het omgevingsplan. Totdat dit gereed is wordt gebruik gemaakt van de tijdelijke alternatieve maatregel (TAM -IMRO), voor de publicatie van wij- zigingsbesluiten. Het omgevingsplan is volgens deze standaard opgest eld. 1.2 Ligging plangebied Het werkingsgebied van het wijzigingsbesluit (hierna: plangebied) ligt ten zuiden van het reeds gerealiseerde deel van de wijk De Trije Terpen (Noard) en globaal tussen de Geastmer Mar en de Pier Prinslaan. Het betreft een gebied van ruim 10 hectare, dat momenteel geheel als agrarisch grasland in gebruik is. De begrenzing is afgestemd op de kadastrale percelen. De ligging van het plangebied is weergeven op een topografische kaart in figuur 1.1.
Hoofdstuk 22e Woningbouw Dokkum De Trije Terpen Súd 2 24-152-1 | Vaststelling Figuur 1.1 De ligging van het plangebied 1.3 Planologische regeling Het plangebied is geregeld in het Omgevingsplan gemeente Noardeast-Fryslân. Het gaat op mo- ment van schrijven om het ‘tijdelijk omgevingsplan’, dat automatisch op 1 januari 2024 in werking is getreden en waarin primair de verschillende (ontwerp)bestemmingsplannen en de gemeente- lijke verordening die betrekking hebben op de leefomgeving en de ‘Bruidsschat’, zijn opgenomen. 1.3.1 Bestemmingsplannen Het plangebied valt binnen het op 28 juni 2018 vastgestelde bestemmingsplan Dokkum – Regio- stad. Het heeft hierin de bestemming ‘ Agrarisch - Cultuurgrond’ en deels de dubbelbestemming ‘Waarde – Cultuurhistorie’. Een fragment van de plankaart van het geldende bestemmingsplan is weergegeven in figuur 1.2.
Hoofdstuk 22e Woningbouw Dokkum De Trije Terpen Súd 24-152-1 | Vaststelling 3 Figuur 1.2 Fragment plankaart geldend bestemmingsplan Binnen de agrarische bestemming wordt niet voorzien in het ontwikkelen van woongebied. Het project is daarmee in strijd met het bestemmingsplan. 1.3.2 Andere verordeningen Er zijn voor de locatie nog geen andere verordeningen opgenomen in het omgevingsplan. 1.3.3 De bruidsschat De bruidsschat bestaat uit ongeveer 600 regels uit het voormalige Activiteitenbesluit, Bouwbesluit en het Besluit omgevingsrecht (Bor). De regels hebben betrekking op een grote diversiteit aan on- derwerpen, zoals horeca, detailhandel, recreatie, lozingen, emissies van geluid, geur en trillingen door bedrijven en bouwen. De regels zijn aangepast aan de terminologie van de Omgevingswet. Dit is beleidsneutraal of beleidsarm gedaan: de essentie van de regels is ongewijzigd. De gemeente heeft de taak om uiterlijk in 2032 alle bruidsschatregels te hebben verwerkt tot eigen regels, of hebben laten vervallen. 1.4 Leeswijzer Na deze inleiding volgt in hoofdstuk 2 een beschrijving van het plan. Daar wordt zowel de huidige of uitgangssituatie, als de beoogde situatie beschreven. Vervolgens toetst hoofdstuk 3 dit plan aan de omgevingsvisies en instructieregels van het rijk en de provincie en aan het gemeentelijk beleid.
Hoofdstuk 4 vormt de beoordeling van de evenwichtige toedeling van functies aan locaties, waarbij de omgevingswaarden en milieu - en gezondheidsaspecten centraal staan. In hoofdstuk 5 wordt het juridische systeem toegelicht. Ten slotte worden in hoofdstuk 6 de maatschappelijk en econo- mische uitvoerbaarheid van het plan besproken.
Hoofdstuk 22e Woningbouw Dokkum De Trije Terpen Súd 4 24-152-1 | Vaststelling 2 Planbeschrijving 2.1 De bestaande situatie Het wijzigingsbesluit ziet op de aanpassing van de toegedeelde functie van een deel van het agra- risch gebied dat zich tegen de zuidwestelijke rand van Dokkum bevindt. Dit deel van Dokkum is sinds de eeuwwisseling sterk in ontwikkeling, waarbij onder andere het bedrijvengebied Zui- derschans en de nieuwe woonwijk De Trije Terpen is ontwikkeld. Deze projecten maken deel uit van de westelijke stadsrand, waarvoor diverse visies en ambitiedocumenten zijn opgesteld. Het plangebied ligt tegen de zuidzijde van een grote waterpartij die de afronding van de bestaande woonwijk De Trije Terpen vormt. Deze wijk ontleent de naam aan drie historische terpen, waarvan twee in het aangrenzende bosgebied Geastmer Mar liggen en één (archeologisch rijksmonument) aan de noordwestzijde van het plangebied. De noordelijke rand van het plangebied wordt gevormd door een historisch pad ‘Út Swarte Bruchje’ dat langs de waterpartij ligt en in oostelijke richting doorloopt tot de Murmerwoudsterweg (N356). Het bedrijvengebied Zuiderschans ligt ten oosten van het plangebied. Dit is voor een groot deel een cluster van perifere detailhandel, waar onder andere bouwmarkten en woonwinkels zijn ge- vestigd.
Recentelijk is hier ook een woongebouw gerealiseerd, dat uit kijkt op de waterpartijen. Het gehele gebied is voor autoverkeer ontsloten via de Pier Prinslaan, die langs de oostzijde van het plangebied ligt. Deze leidt via enkele rotondes naar de N356. Voor fietsers en wandelaars zijn er verschillende aansluitingen, onder andere via de noordelijk gelegen wijk Woudhorne. Het plangebied is in gebruik als grasland. Een luchtfoto van het plangebied is weergegeven in figuur 2.1. Hoofdstuk 22e Woningbouw Dokkum De Trije Terpen Súd 24-152-1 | Vaststelling 5 Figuur 2.1 Luchtfoto plangebied 2.2 Voorgenomen situatie 2.2.1 Het plan in het kort Het plan voorziet in de ontwikkeling van een nieuw woongebied met gedifferentieerd aanbod van ongeveer 170 grondgebonden woningen en de daarbij behorende verkeer-, water- en groenstruc- tuur. Dit gebied sluit aan de oostzijde voor autoverkeer aan op de Pier Prinslaan. In het plan is nadrukkelijk rekening gehouden met kwaliteit van de randen, waarbij de oostelijke rand zoveel mogelijk wordt ingepast in de radialen uit de landschapsvisie ‘It Nije Bolwurk’ en de noordelijke rand een hoogwaardig groen karakter krijgt , dat een functie als schakel met de het bestaande woongebied, de historische terp en de Pier Prinslaan krijgt.
De hoofdopzet van de wijk wordt gekenmerkt door wooneilanden aan noord-zuid gerichte wegen, zoals aanwezig in de bestaande wijk De Trije Terpen, maar dan met een eigen, minder rechtlijnig karakter. Het inrichtingsplan van het gebied is weergegeven in figuur 2.2.
Hoofdstuk 22e Woningbouw Dokkum De Trije Terpen Súd 6 24-152-1 | Vaststelling Figuur 2.2 Beoogde inrichtingsplan plangebied Voor De Trije Terpen Súd is een beeldkwaliteitsplan gemaakt, dat richting geeft aan de ruimtelijke uitstraling van de bebouwing, de erfinrichting en openbare ruimte binnen het plan. Dit document geeft ook een beschrijving van het stedenbouwkundig plan. Het beeldkwaliteitsplan is opgenomen in bijlage 1. Om de (groene) landschappelijke kwaliteit te waarborgen is ook een groenplan opgesteld, dat een visie geeft op de groenstructuur en richting geeft aan de implementatie van gezondheidsaspecten en natuurinclusiviteit in de wijk. Dit groenplan geeft ook een b eschrijving van de landschappelijke kwaliteiten waarin het plan wordt ingepast. Het groenplan is opgenomen in bijlage 2 Deze motivering van het TAM -omgevingsplan beschrijft de ruimtelijke structuur van de woonwijk en de kaders waarbinnen deze tot stand is gekomen en het dit wordt in het ruimtelijk-functionele raamwerk van de stadsrand van Dokkum. De navolgende paragrafen gaan opeenvolgend in op de onderliggende visie voor het gebied, op het ruimtelijk kader voor de inrichting en inpassing van de woonwijk en op de vertaling van dit kader in het stedenbouwkundig plan.
Hoofdstuk 22e Woningbouw Dokkum De Trije Terpen Súd 24-152-1 | Vaststelling 7 2.2.2 Visie op de stadsrand De ontwikkelingen in het gebied ten westen van de rondweg vinden hun beleidsgrondslag in de Structuurvisie Bundelingsgebied Regiostad Dokkum (2009) en in het voormalig streekplan van de provincie Fryslân (2006). Sindsdien zijn er nieuwe visies ontwikkeld, waaronder de Stadsrandvisie It Nije Bolwurk (2010) en het de Omgevingsvisie 1.0 (2024). In deze documenten wordt ingezet op een goede verankering van de stadsrand in het landschap door het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit van de stadsrand en op een verdere stadsontwikkeling binnen de aan te leggen nieuwe westelijke rondweg. Veranderen de economische omstandigheden hebben deze ambities op een langere baan geschoven, maar in de basis niet gewijzigd. Dit plan en de ruimtelijke kaders en uitgangspunten die hieraan ten grondslag liggen, borduren voort op de vastgesteld stadsrandvisie. Het gaat om enkele centrale thema’s, namelijk de overgang van stad naar land, de multifunctionaliteit van de stadsrand en de vormgeving hiervan. Overgang van stad naar land Eén van de doelen van de stadsrandvisie is het maken van een goede overgang van stad naar land- schap. Een manier om dat de realiseren is een gradiënt van stedelijk naar landelijk, van dicht naar open.
Dit concept wordt op wijkniveau ook voorgesteld voor De Trije Terpen Súd , door van oost naar west een compact naar ruim opgezet beeld te realiseren. Met dit concept wordt de stad af- gerond. In het stadshart is Dokkum intensief bebouwd, in de wijken net wat minder en in de nieuwe stadsrand gaat dit over naar wonen in het groen o m vervolgens door het realiseren van een deel van It Nije Bolwurk over te gaan in het buitengebied. Multifunctionaliteit Om de rand voor alle Dokkumers beleefbaar te maken, is ruimte nodig voor bewegen, ontmoeten en ook biodiversiteit, recreatie, gezondheid en wateropvang. Ook in It Nije Bolwurk wordt uitge- gaan van een groene stadsrand met verschillende functies. Er wordt gesproken over sterke verbin- dingen tussen stad en ommeland, zowel visueel als functioneel (recreatief en ecologisch). Ook wor- den water, riet en groen als kenmerkende waarden en inrichtingsmogelijkheden benoemd. Voor De Trije Terpen Súd wordt hierop ingezet door het realiseren van robuuste verbinding voor langzaam verkeer, zowel vanuit de stad naar de stadsrand, als vanuit de wijk naar andere wijken. En ook door het ommetje wat gelopen kan worden als zowel het wandel - als fietspad wordt ge- bruikt. Het is gebied is makkelijk bereikbaar vanuit de aangrenzende woonwijk De Trije Terpen en ook vanuit de wijk Woudhorne.
Ook is er ruimte voor een groene en blauwe randen met ruimte voor natuurinclusiviteit en biodiversiteit. Vormgeving stadsrand It Nije Bolwurk heeft diverse ingrediënten die ingezet kunnen worden om de stadsrand vorm te geven. Het is niet de bedoeling om een volledig eenduidige stadsrand te realiseren. Bij elke ont- wikkeling worden ingrediënten gebruikt om de stadsrand van die spec ifieke ontwikkeling vorm te geven, zodat op termijn rond Dokkum een groen-blauwe zone ontstaat met functies als waterber- ging, natuur, recreatie en dergelijke. Hierbij wordt het een afwisselende stadsrand, passend bij het stukje stad wat gerealiseerd wordt en de situatie van het landschap ter plaatse. Hoofdstuk 22e Woningbouw Dokkum De Trije Terpen Súd 8 24-152-1 | Vaststelling De in de visie van It Nije Bolwurk geschetste profielen destijds zijn ter inspiratie geweest. It Nije Bolwurk is ten behoeve van de Westelijke Rondweg Dokkum verder uitgewerkt. Aangezien deze niet gerealiseerd is, is er geen sprake van dat het profiel van It Nije Bolwurk aangelegd kan worden op de wijze zoals bedacht is voor de Westelijke Rondweg. In het aanstaande Omgevingsprogramma zal de visie van It Nije Bolwurk worden herzien, zodat de bedoeling en het beeld van It Nije Bolwurk duidelijk wordt.
Radialen en randen doen mee Terecht is in It Nije Bolwerk aangegeven dat Dokkum een fraaie structuur heeft met een prachtige radialen in de vorm van waterwegen en wegen. Deze waaieren uit over het landschap en verdienen veel aandacht bij aangrenzende ontwikkelingen. Bij de uitwerking van de wijk moet rek ening wor- den gehouden met de inpassing van deze radialen als dragers op wijkniveau. Voor het plan Trije Terpen Súd speelt de westelijk gelegen radiaal, ter hoogte van de Geastmer Mar, een rol. Enkele beelden uit deze visie zijn weergegeven in figuur 2.3. Figuur 2.3 Beelden uit de stadsrandvisie 't Nije Bolwurk 2.2.3 Ruimtelijk ontwikkelkader Voor het plangebied Trije Terpen Súd heeft de gemeente een ruimtelijk ontwikkelkader meegege- ven, dat als leidraad voor de verdere uitwerking van het gebied is gehanteerd. De ruimtelijke en functionele relaties met het landschap buiten de stad zijn hierin belangrijke ontwerpuitgangspun- ten geweest. Richtinggevend voor de ontwikkeling van het plangebied zij n de in paragraaf 2.2.2 beschreven visie. De stadsrandvisie is vanuit een meer landschappelijke invalshoek opgesteld en vormt dan ook een goed vertrekpunt voor de stadsontwikkeling van Dokkum in zuidwestelijke rich- ting, waarvan De Trije Terpen Súd een onderdeel is.
Ruimtelijke analyse In het Nije Bolwurk is geconcludeerd dat het huidige stadsbeeld ter plaatse van het plangebied sterk contrasterend is met het open agrarische gebied. Verweving ermee ontbreekt, zodat vanuit de stad en het open buitengebied steeds meer op afstand is komen te liggen en hoofdza kelijk be- leefbaar vanaf de rondwegen. Ook andere nieuwbouw aan de westzijde van de stad kenmerkt zich door de open ligging in het landschap en de geringe verweving er mee. De westzijde van de stad eindigt op dit moment dan ook in een rafelige bebouwingslij n, waarbij de bebouwing veelal met de achterkant naar het open landschap gekeerd is. Gelet hierop zijn de beleving en bruikbaarheid van de stadsrand belangrijke pijlers onder een ont- wikkelingsplan zoals De Trije Terpen Súd. De combinatie van de beleidslijnen van de compacte stad
Hoofdstuk 22e Woningbouw Dokkum De Trije Terpen Súd 24-152-1 | Vaststelling 9 en die van de beperkte groei moeten leiden tot een kenmerkende vormgeving van een nieuwe stadsrand, die voor het woongebied De Trije Terpen Súd het buitengebied binnen de stedelijke sfeer brengt en de stad, gezien vanuit het buitengebied, een gezicht geeft. Figuur 2.4 Kaartfragment uit de landschapsvisie ‘It Nije Bolwurk’, onderdeel radialen Voor het zuidwestelijk deel van Dokkum geeft ‘It Nije Bolwurk’ een structuurschets waar, naast de groene radiaal die vanuit het zuiden ver in het stedelijk gebied doordringt, twee blauw -groene radialen zijn ingetekend, één met als kern de Dokkumer Ee, de ander met als kern de Wâldfeart. Vertaling naar Streefbeelden Vanuit de analyse van de structuurschets ‘It Nije Bolwurk’, aangevuld met nieuwe verkeersontwik- kelingen en de ontwikkeling van De Trije Terpen Súd zijn enkele streefbeelden geformuleerd. De streefbeelden geven de bouwstenen voor de visie op het plangebied ‘Trije Terpen Súd’ en de sa- menhang met de stad en de stadsrand , met als doel het accentueren van de radialen van het bol- werk naar het buitengebied en Dokkum als stad herkenbaar en beleefbaar in het landschap te po- sitioneren. Dus de verbindingen vanuit de stad met het open buitengebied zowel visueel als func- tioneel (recreatief, ecologisch) versterken.
Dit wordt versterkt door het toevoegen van duurzame functies voor de stadsrandzone. De stadsrandzone verbindt de sferen van de diverse radialen en biedt (op dijkhoogte) vrij zicht op ommelanden. Dit vraagt om stabiliteit van het ruimtelijk beeld van de stadsrandzone. Noordzijde
Hoofdstuk 22e Woningbouw Dokkum De Trije Terpen Súd 10 24-152-1 | Vaststelling De wijk grenst aan de noordzijde aan de al aanwezige waterpartij. Langs deze waterpartij wordt, als onderdeel van het plangebied, een groenzone ontwikkeld met daarin een doorgaande recrea- tieve wandel -/fietsroute. Het karakter van dit gebied is in hoofdzaak functioneel en ruimtelijk open. Zo heeft de noordrand van de bebouwing in het plangebied een vrij uitzicht in noordelijke richting over water en een brede oeverzone. Dit groengebied is ook functioneel ten aanzie n van waterberging. Lager gelegen dan de bebouwing in het plangebied is het een geschikte Wadi, die zorgt voor waterberging en het daarmee vermijden van pieken in de waterafvoer. Een in oost-westelijke richting verlopende doorgaande fiets-/wandelrouteroute verbindt oostelijk gelegen stadsdelen met het in het zuidwesten van de stad gelegen gebied van de Wâldfeart en het Geastmermar. Ook het plangebied wordt zo met dit gebied verbonden. Vanuit het al gerealiseerde deel van Trije Terpen verbinden twee fietsbruggen (doorvaarthoogte voor sloepen) dit woonge- bied met deze route en met het plangebied. In de andere richting verbindt één van deze bruggen het plangebied op een veilige wijze met de in het noorden gelegen basisschool.
Figuur 2.5 De noordrand van het plangebied gezien vanuit het oosten Westzijde Het plangebied grenst aan de westzijde de Geastmer Mar met aan de noordkant het archeologisch rijksmonument De Trije Terpen. Een relatief grootschalig open gebied verbindt het archeologische terpenmonument (met de naam Trije Terpen) ten westen van het plangebied, met de stadsrand en het buitengebied. Het gebied heeft een ‘landelijke’ uitstraling. Droge en natte weilanden, dijken en sloten met brede oevers bepalen hier het beeld. Fiets - en wandelontsluiting zijn hier extensief. In recreatief opzicht is struinnatuur hier hoofdzaak. Ter hoogte van het plangebied zijn er vanuit de woonwijk diverse wand el- en fietstoegangen die zich centraal in de radiaal bundelen tot slechts enkele routes.
Hoofdstuk 22e Woningbouw Dokkum De Trije Terpen Súd 24-152-1 | Vaststelling 11 Figuur 2.6 Projectiegebied westelijke radiaal vanuit het bestaande deel van Trije Terpen Oostzijde Ook de oostzijde is een open zone met d aarin de Pier Prinslaan , die een ruimtelijk en functionele verbinding tussen het bestaande stedelijke gebied en de stadsrandzone vormt. Dit open gebied is een buffer tussen het woongebied en het grotendeels als bedrijventerrein ingerichte gebied ten oosten hiervan. Hier is een groen -/blauwe bufferzone voorzien, die voor zowel de bewoners van het gebied, als voor de werknemers uit de bedri jvenzone een mooie voorziening is, bijvoorbeeld voor een ommetje. Figuur 2.7 Projectiegebied oostelijke radiaal vanuit het noorden
Hoofdstuk 22e Woningbouw Dokkum De Trije Terpen Súd 12 24-152-1 | Vaststelling Zuidzijde De Trije Terpen Súd is onderdeel van een stedelijke ontwikkeling die zich uitstrekt vanaf de noord- zijde van het plangebied tot aan de stadsrandzone en langs een toekomstige westelijke-rondweg. De afronding van het gebied Trije Terpen moet in deze richting nog nader te worden afgebakend. Voor het plan is het belangrijk dat hier in het stedenbouwkundig ontwerp op wordt geanticipeerd, door de mogelijkheid voor een toekomstige aansluiting wordt geboden. Verkeersontsluiting De verkeersontsluiting richt zich wat betreft wandel - en fietsverkeer op de noord - oost-,en west- zijde van het plangebied. Voor autoverkeer is Trije Terpen Súd op de Pier Prinslaan ontsloten en in de toekomst op het zuiden, dit in samenhang met de te ontwikkelen westelijke rondweg. Deze scheiding tussen autoverkeer en langzaam -verkeersroutes speelt ook in op de verkeersveiligheid, zoals een veilige fietsroute va n en naar de basisschool even ten oosten van het noordelijke reeds gebouwde deel van Trije Terpen. Woongebied De bebouwingsdichtheid in het plangebied is niet homogeen. Er is, vanuit de structuurgedachte van het Nije Bolwurk en de stedelijke ontwikkelingen rond het plangebied, aanleiding om een ho- gere bebouwingsconcentratie voor te staan in de oostkant van het plangebied en een lagere aan de westzijde.
Gezien de situering en de openheid van de te ontwikkelen radialen is het zaak binnen de bebouwing de stedebouwkundige structuur zo in te richten dat zicht op en functionele verbin- ding met de radialen geoptimaliseerd zijn. Op deze wijze is recreatieve uitloop naar ‘buiten’ goed te organiseren. De ontsluiting voor het autoverkeer vindt plaats vanuit het zuiden en vormt zo een contramal van het langzaam-verkeer-structuur. 2.2.4 Het stedenbouwkundig ontwerp Stedenbouwkundig plan Het ruimtelijke ontwikkelkader is als leidraad gehanteerd bij de uitwerking van het stedenbouw- kundig plan. In de ontwikkeling van Trije Terpen Súd is daarom gekozen voor groen en water als de centrale thema’s. Het stedenbouwkundig plan kent twee noord-zuid gerichte hoofddragers. Een groen/blauwe ‘as’ aan de westzijde en de Pier Prinslaan, met naastliggend water aan de oostzijde. Beide zijn zichtassen naar het open landschap in zuidelijke richting. Haaks op deze twee noord-zuid assen staan twee stedenbouwkundige dragers in de vorm van een waterpartij tussen de bestaande wijk Trije Terpen en de nieuwe uitbreiding én een groene ruimte ter plaatse van de hoofdont- sluiting in het hart van het nieuwe plan.
De groene en blauwe stedenbouwkundige dragers bepalen voor een belangrijk deel de te onder- scheiden onderdelen binnen het plan en daaraan gekoppeld de verschillende woonkwaliteiten, te weten: • De waterrijke randen aan de noord- en oostzijde; • De groene randen aan de west- en zuidzijde; • Het groene hart van het plan; • De intieme woonstraten in het binnengebied; Hoofdstuk 22e Woningbouw Dokkum De Trije Terpen Súd 24-152-1 | Vaststelling 13 • Het stedenbouwkundig verbijzonderde ‘eiland’ grenzend aan de oude terp en de Geast- mer Mar. De woonvelden hebben dezelfde hoofdrichting als de woonvelden in de bestaande wijk Trije Ter- pen. Van oost naar west is het plan minder verdicht met bebouwing en meer open richting land- schap. Geknikte zichtlijnen in de hoofdontsluiting, de randen en de binn enstraten verbijzonderen de beleving van de stedenbouwkundige ruimten. De woningen in het plan richten zich met de voor- gevels naar de openbare ruimte. Figuur 2.8 Stedenbouwkundig plan (indicatief) Waterwoningen De gemeente houdt voor de toekomst de optie open om op een later moment moderne water- of paalwoningen aan de kant van ‘Út Swarte Bruchje’ te gaan introduceren. De ontwikkelaar van De Trije Terpen Súd neemt deze optie nu niet mee. Het brede polderwater in het front van de woon- wijk blijft hiervoor als zoekgebied in beeld.
Hierbij kan worden gedacht aan ongeveer 5 (extra) woningen in de toekomst, bijvoorbeeld van 1 tot 1,5 bouwlaag. Een mogelijkheid voor bijbehorend parkeren en benodigde bergingen kan daarbij in dat geval tegen die tijd ruimtelijk worden ingepast in het groen links/zuidelijk van de entree naar de woonwijk. De wens en ambitie voor deze water- woningen wordt verder onderzocht in het kader van het programma wonen.
Hoofdstuk 22e Woningbouw Dokkum De Trije Terpen Súd 14 24-152-1 | Vaststelling Ontsluiting De nieuwe wijk wordt via de Pier Prinslaan ontsloten, waarbij in de toekomst een tweede zuidelijke ontsluiting is voorzien. In het groene hart sluiten de woonvelden met lussen aan op de hoofdont- sluiting. Parkeren in openbaargebied vindt hoofdzakelijk plaat s in de vorm van langsparkeren. De historische route Ut Swarte Bruchje wordt in ere hersteld en krijgt een prominente plaats tussen de bestaande wijk en Trije Terpen Súd. Met een brug wordt Ut Swarte Bruchje verbonden met de oude terp tot een doorgaande wandel - en fietsroute. Met een tweede fietsbrug wordt de nieuwe wijk met Trije Terpen Noard verbonden. Het totale gebied van Trije Terpen Noard en Súd met de Zuiderschans (inclusief economische zone) kent in de bestaande situatie slechts één ontsluitingsroute voor autoverkeer en hulpdiensten. Ook de toenemende verkeersdruk op de al drukke Murmerwoudsterweg maakt dat toewerken naar een nieuwe duurzame gebiedsontsluiting van belang is. In dit verband wordt er bij de gebiedsont- wikkeling stedenbouwkundig rekening mee gehouden dat de bestaande Pier Prinslaan op termijn verlengd wordt en een ontsluiting krijgt op een toekomstige rotonde in de Lauwersseewei ten zui- den van het plangebied.
De daadwerkelijke verlenging van de Pier Prinslaan naar een nieuwe ro- tonde met een aantakking naar de Lauwersseewei wordt binnen dit project niet gerealiseerd. Wel zet de gemeente er op in die bovenwijkse zaken de komende jaren in samenwerking met de pro- vincie binnen realisatiebereik te gaan brengen. Wel is er rekening mee gehouden dat de woningbouw in de nog uit te werken kostenverhaalsover- eenkomst dient bij te dragen aan deze op termijn te realiseren noodzakelijke gebiedsontsluiting. Beeldkwaliteit Samenhang in beeldkwaliteit voor het totale plan is belangrijk om verscheidenheid in beeld moge- lijk te maken voor onderdelen binnen het plan. De verschillen die ontstaan op basis van deze ver- scheidenheid zijn gericht op verrijking van het beeld als geheel. De beeldkwaliteit van de te onder- scheiden deelgebieden wordt beschreven in het beeldkwaliteitsplan, in bijlage 1. In dit hoofdstuk worden criteria gegeven voor de samenhang van het totale plan. Trije Terpen Súd ligt in de overgang naar het landelijke gebied met kenmerkend groen en water. Vertaald in het groene inrichtingsplan vormt dit de verbindende factor in de openbare ruimte die als achtergrond voor de bebouwing samenhang creëert. Binnen deze setting is een silhouet van kappen passend. Om eenheid te verkrijgen worden alleen (eenvoudige) zadelkappen toegestaan met hoofdzakelijk donkere gebakken dakpannen.
De architectuur is eigentijds, modern. De woningen die bij de verschillende deelgebieden als refe- rentiebeelden zijn toegevoegd, met grote gevelopeningen en veelal glas tot aan het maaiveld, ge- ven een indicatie voor wat in dit geval onder eigentijds, modern kan worden verstaan. Het bete- kent onder andere ook, geen historiserende stijlen, geen boerderettes, geen notariswoningen, geen wolfseinden en geen glasroedes. Hoofdstuk 22e Woningbouw Dokkum De Trije Terpen Súd 24-152-1 | Vaststelling 15 Tenslotte komt de samenhang tot uiting in de toepassing van baksteen en in beperktere mate van hout. De bakstenen zijn genuanceerd in kleur en verlopen in kleur van zwart, via de aardetinten rood, roodbruin, bruin naar oker. Het kleurenverloop van donker n aar lichter verloopt vanaf het eiland, via de groene randen naar het groene hart waar het eindigt in de binnenstraten. Groenplan Voor de inrichting van de openbare ruimte is een gedetailleerd groenplan opgesteld (bijlage 2). Hierin wordt onder andere de plek van inritten, straatverlichting en bomen bepaald. Een en ander wordt uiteraard goed afgestemd op de situering van inritten van de kavels en de openbare par- keerplaatsen. Het groenplan gaat uit van een beleefbare groene woonomgeving met een natuurlijk beplantingsbeeld, passend bij de plek. Hierbij worden kansen benut voor het verhogen van de eco- logische waarde.
Op deze manier zet het groenplan maximaal in op het benutten van koppelkansen en meervoudig ruimtegebruik. De groenstructuur van de wijk komt voort uit de landschapstypes waar het plangebied in ligt, het plangebied ligt in een overgangsgebied van het zeeklei terpenlandschap naar het singellandschap van de wouden. Het gebied ertussen is een klei op veen strook. De groenstructuur van de wijk krijgt een hybridevorm van het klei terpenlandschap met zijn onregelmatige blokververkaveling en de langwerpige verkaveling van het klei op veengebied en het singellandschap. Zowel rechte struc- turen en lijnen als onregelmatige vormen komen voor in het groenplan. De groenstructuur sluit hiermee aan op het stedenbouwkundig plan, welke een speels en onregelmatig recht -vormig ka- rakter heeft. De lineaire noord-zuid structuur wordt hierin ook benadrukt. De buitenrand van de wijk krijgt een halfopen groen-blauwe mantel, welke bestaat uit natuurrijke en inheemse beplantingen. De huidige waterstructuur blijft grotendeels behouden en wordt na- tuurlijker gemaakt doormiddel van natuurvriendelijke oevers. De groene buitenrand wordt aan de bestaande waterstructuur gekoppeld zodat groen en blauwe elkaar versterken en passend is binnen de verkavelingsstructuur en het huidige landschap.
Het middengebied van de wijk krijgt een groen en weelderig karakter en fungeert naast groen ge- bied ook als de entree verkeersas van de wijk. Dit groene hart krijgt een verblijfsfunctie waar kin- deren kunnen spelen en ouders kunnen ontspannen. Het karakter van het groene hart is meer gecultiveerd/tuinachtig met uitbundige plantvakken van vaste planten en grassen. Ook is er naast esthetisch groen ruimte voor eetbaar groen, waardoor bewoners in aanraking komen met het groen en het hierdoor meer koesteren. Hoofdstuk 22e Woningbouw Dokkum De Trije Terpen Súd 16 24-152-1 | Vaststelling De noord- en oostgrens van het gebied bestaan uit brede en al aanwezige waterpartijen ‘Het brede water’. De oevers worden natuurvriendelijk gemaakt zodat een diversiteit aan planten, insecten en dieren een plek geboden wordt. Hierdoor wordt ook de waterkwa liteit verbetert, waardoor de algehele woonkwaliteit wordt verhoogt. Het pad van de route Ut Swarte Bruchje over het bestaande ‘dijkje’ wordt verstevigd met een pas- sende groenstructuur en een goed beloop - en fietsbaar pad. Hierdoor wordt ook het zicht vanaf de bestaande woonwijk Trije Terpen richting de nieuwe bebouwing verzacht. De uitwerking van het groenplan is weergegeven in figuur 2.9.
Figuur 2.9 Groenplan De Trije Terpen Súd Ut Swarte Bruchje Dokkum kent een steeds fraaiere stadsrandzone met aantrekkelijke route(s) voor wandelaars en fietsers. Bij de gebiedsontwikkeling van Trije Terpen Súd wordt koers uitgezet om een oude land- schapsroute met de naam Swarte Bruchje op te waarderen tot fiets - en wandelroute welke dan ook geschikt is voor gebruik door minder validen.
Hoofdstuk 22e Woningbouw Dokkum De Trije Terpen Súd 24-152-1 | Vaststelling 17 Binnen de totale routestructuur van langzaam verkeersverbindingen kan hiermee een belangrijke ontbrekende schakel vanaf de bestaande paden in het Tolhuispark worden gerealiseerd. De inten- tie is hier een volledige landschapsroute Swarte Bruchje vanuit Trije Terpen Noard tot en met een noodzakelijke fietsbrugverbinding nabij het bedrijf Raadsma ter realiseren. Die landschapsroute raakt ook aan een andere lopende gebiedsontwikkeling in het zuidwesten van Dokkum namelijk de urgente omvorming van de PDV-uitbreidingslocatie tot bedrijvenlocatie. Ook bij de gebiedsont- wikkeling daar is rekening gehouden met deze langzaam verkeersroute. Figuur 2.10 Indicatieve schets langzaam verkeersroute/landschapspad ‘Ut Swarte Bruchje’ Woongebied- en programma De bebouwingsdichtheid in het plangebied is niet homogeen. Er is, vanuit de structuurgedachte van het Nije Bolwurk en de stedelijke ontwikkelingen rond het plangebied, aanleiding om een ho- gere bebouwingsconcentratie voor te staan in de oostkant van het plangebied en een lagere aan de westzijde. Qua programmering wordt ingezet op het principe van een gemengde wijk, waa rbij in de meeste ‘wooneilanden’ verschillende woningtypen naast elkaar voorkomen.
Uitzonderingen zijn de grotere vrije kavels aan de zijde van de Geastmer Mar en de (zeer) betaalbare rug-aan-rug- woningen langs de Pier Prinslaan. Binnen het plan wordt ingezet op een aanzienlijk aanbod aan betaalbare woningen, waarvan ongeveer 30 in de sociale huur, 36 in de (zeer) betaalbare koop. Hiermee wordt er aanbod gecreëerd voor een groot deel van de markt.
Hoofdstuk 22e Woningbouw Dokkum De Trije Terpen Súd 18 24-152-1 | Vaststelling 2.3 Inpassing bij omgevingswaarden Voor de locatie en de omgeving daarvan zijn geen specifieke omgevingswaarden aangegeven. Wel is van belang dat de ontwikkeling zich voegt in de landschappelijke structuren en kwaliteiten. Ruimtelijke kwaliteit Voor plannen in het landelijk gebied waar extra bouwmogelijkheden worden geboden voor stede- lijke functies, zoals wonen, moet op basis van het provinciaal beleid aangegeven worden op welke wijze rekening wordt gehouden met de draagkracht van het landschap voor de opvang en inpassing van de nieuwe functies en hoe het plan invulling geeft aan de blijvende herkenbaarheid van de landschappelijke en cultuurhistorische kernkwaliteiten. In de structuurvisie 'Grutsk op 'e Romte ' heeft de provincie Fryslân het belang, dat zij hecht aan goede verankeringen van ontwikkelingen in het landschap, aangegeven. Op basis van de uitgangs- punten uit deze structuurvisie is de voorgenoemde ontwikkeling getoetst. Het is van belang dat de ontwikkeling op een verantwoorde manier wordt ingepast in het landschap. Het plan ligt in het Kleigebied Oostergo. Belangrijke kernkwaliteiten zijn het open kleiterpenland- schap en de vrij lege kweldervlakte met groene puntverdichtingen in de vorm van terpen en ne- derzettingen.
Voor de locatie relevant is de ligging in de overgan gszone tussen het kleigebied en het veengebied, het klei -op-veengebied, waar de openheid van het kleigebied overgaat, in de weidsheid van het open veenweidegebied en de beslotenheid van de wouden. Daarbij is de her- kenbaarheid van de dorps -/stadssilhouetten van belang. De randen zijn geen 'muur', maar een homogene structuur en laten de relatie van de kern met het landschap eromheen beleefbaar en zichtbaar. Deze kernkwaliteiten staan centraal in de onderliggende visie It Nije Bolwurk. Zoals in de vorige paragraaf beschreven vormt het plangebied een schakel in een grotere gebieds- ontwikkeling, waarbij het is gelegen tussen twee nog uit te werken radialen. Het plan houdt de mogelijkheden open om deze op een passende manier in te vullen. Dit wordt onder andere bereikt door de buitenzijden van het plan zoveel mogelijk openbaar te houden. Hiermee wordt ook voor- komen dat er achterzijden naar het buitengebied richten. Vanuit de onderliggende visie voor It Nije Bolwurk is de ontwikkeling gericht op het realiseren van een fraaie westelijke stadsrand.
Koppelen en verbinden Bij nieuwe functies of uitbreidingen van bestaande functies vraagt de provincie een onderbouwing van de wijze waarop nieuwe ontwikkelingsmogelijkheden in het plan bijdragen aan één of meer- dere opgaven voor de leefomgeving, zoals energietransitie, klimaatadaptatie, circulaire economie, werkgelegenheid of het versterken van de biodiversiteit, door het maken van slimme combinaties en het benutten van koppelkansen. Zoals beschreven in paragraaf 2.2 en in het groenplan (bijlage 2) wordt het nieuwe woongebied vanuit die door de provincie beschreven gedachte ontwikkeld. Hoofdstuk 22e Woningbouw Dokkum De Trije Terpen Súd 24-152-1 | Vaststelling 19 Algemene Criteria Noardeast Fryslân Het uitgangspunt is dat ontwerpen passen binnen de ruimtelijke (en historische) context en de geschetste ontwikkeling daarvan. Bouwplannen dienen dan ook een positieve aanvulling te zijn op de omgevingskwaliteit. Essentieel hiervoor is om de (toekomstige) ruimtelijke (en historische) con- text van het ontwerp te begrijpen alsmede de ontwikkeling van de ruimtelijke structuur waarbin- nen het ontwerp een rol speelt, zodat het ontwerp reageert op en past binnen deze context. Een ruimtelijk-historische analyse van de plek en de ontwikkeling daarvan is dan ook onontbeerlijk, evenals een ontwerpconcept dat op deze analyse is gebaseerd.
Elk ontwerp dient een ruimtelijk-historisch passende en consequente uitwerking van een deugde- lijk onderbouwd ontwerpconcept te zijn. Een ontwerpconcept dient om zowel over de historische context van het ontwerp, de ruimtelijke structuur waarbinnen het ontw erp wordt vormgegeven, de erfinrichting van het perceel, de overgangen van het perceel naar de openbare ruimte, de po- sitie van het ontwerp op het perceel, het gebouw op zichzelf en de uitwerking daarvan als een overtuigend geheel vorm te geven, zodat een ontwerp kundig is geworteld op de specifieke plek. De volgende algemene criteria gelden dan ook als uitgangspunten, respectievelijk toetsingscriteria, voor elk ontwerp: • Een overtuigende ruimtelijk-historische analyse ligt ten grondslag aan het ontwerp. Deze analyse dient helder te worden gepresenteerd. • ovengenoemde analyse is de basis voor een passend en samenhangend ontwerpidee op de planlocatie en komt duidelijk tot uiting in de presentatie van het ontwerp. • Het bovengenoemde ontwerpidee komt overtuigend tot uiting in het ontwerp van zowel het hoofdgebouw, de bijgebouwen, de erfinrichting alsook de overgangen met de open- bare ruimte. • Het ontwerp is van positie, volumeopbouw, hoofdvorm, gevelordening, tot in detail, ma- teriaalkeuze en kleur consequent uitgewerkt conform het gepresenteerde ontwerpidee, alsmede de analyse van de omgeving.
Een ontwerp kan dan ook naadloos passen binnen de omgeving, maar mag daarvan ook afwijken zolang deze afwijking overtuigend is gemotiveerd en er een duidelijke ruimtelijke meerwaarde ont- staat. De inzet van ontwerpkracht en ruimtelijke ambitie dient dan ook bij elk ontwerp en elk bouwplan de basis te zijn. De ruimtelijke kwalitatieve inhoudelijke dialoog is daarbij relevanter dan het kwantitatief afvinken van regels. Hoofdstuk 22e Woningbouw Dokkum De Trije Terpen Súd 20 24-152-1 | Vaststelling 3 Beleid en regelgeving 3.1 Rijksbeleid 3.1.1 Nationale omgevingsvisie Op 11 september 2020 is de Nationale Omgevingsvisie (hierna: NOVI) vastgesteld. De NOVI is de langetermijnvisie van het Rijk op de toekomstige inrichting en ontwikkeling van de leefomgeving in Nederland. De NOVI geeft richting en helpt om keuzes te maken, te kiezen voor slimme combi- naties van functies en uit te gaan van de specifieke kenmerken en kwaliteiten van gebieden. En er nu mee aan de slag te gaan en beslissingen niet uit te stellen of door te schuiven. Het ver- sterken van de omgevingskwaliteit staat in de NOVI centraal. Dat wil zeggen dat alle plannen met oog voor de natuur, gezondheid, milieu en duurzaamheid gemaakt moeten worden. Bij de NOVI hoort een Uitvoeringsagenda. Hierin staat hoe uitvoering wordt gegeven aan de NOVI.
Binnen de NOVI zijn 16 aandachtsgebieden geformuleerd als zogeheten NOVEX-gebied. Het plan- gebied valt niet in één van deze gebieden. Op het niveau van nationale belangen wil het Rijk sturen en richting geven aan de omgeving in Nederland, verwoord in vier opgaven: 1. Ruimte maken voor klimaatverandering en energietransitie. 2. De economie van Nederland verduurzamen en het groeipotentieel behouden. 3. Steden en regio's sterker en leefbaarder maken. 4. Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied. Gezien het hoge abstractieniveau van de nationale belangen uit de NOVI, heeft het NOVI geen directe implicaties voor de ontwikkeling en kan de voorgenomen ontwikkeling in algemene zin bij- dragen aan de belangen uit het NOVI. Het NOVI heeft geen consequentie s voor de voorgenomen ontwikkeling. 3.1.2 Instructieregels Rijk (AMvB’s) Gelijktijdig met de inwerkingtreding van de Omgevingswet is een aantal besluiten in werking ge- treden. Het gaat om het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal), het Besluit bouwwerken leefom- geving (Bbl), om het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) en om het Omgevingsbesluit. Het Bal stelt rijksregels aan (milieu)activiteiten, het Bkl gaat voornamelijk over omgevingswaarden en beper- kingsgebieden (onder andere natuur en water) en het Bbl stelt regels aan veiligheid, gezondheid, duurzaamheid en bruikbaarheid van bouwwerken.
In het Omgevingsbesluit staan regels over het bevoegd gezag voor omgevingsvergunningen, over procedures, handhaving en uitvoering, en over het DSO. Het plan wordt aan deze regels getoetst in hoofdstuk 4. Voortbouwend op de hiervoor genoemde AMvB’s , stelt de Omgevingsregeling eisen aan omge- vingsplannen in aangewezen gebieden. Het gaat dan om beperkingengebieden van nationaal be- lang. Deze regeling volgt de voormalige Regeling algemene regels ruimtelijke ordening (Rarro) op. Voor het plangebied gelden geen specifieke beperkingen. Hoofdstuk 22e Woningbouw Dokkum De Trije Terpen Súd 24-152-1 | Vaststelling 21 3.2 Provinciaal beleid 3.2.1 Omgevingsvisie Fryslân 2020: De romte diele Het ruimtelijk beleid van de provincie vormt een belangrijk kader voor het gemeentelijk ( omge- vingsplan)beleid. Dit is neergelegd in de Omgevingsvisie Provincie Fryslân. Deze is op 23 september 2020 vastgesteld. In de omgevingsvisie gaat de provincie voor een vitale economie door te inves- teren in omgevingskwaliteiten. Dit zorgt onder andere voor leefbaarhei d en voorkomt leegstand en verpaupering van bebouwing. Daarnaast gaat de provincie voor een veerkrachtig beleid, waarin ingrijpende ontwikkelingen opgevangen kunnen worden, het behoud van de karakteristiek van de provincie wordt nagestreefd, door het beschermen van de eigen identiteit en voor een gezonde leefomgeving.
De provincie bevordert verder het natuurinclusief ontwerpen bij nieuwe ontwikkelingen. Ook het rekening houden met een veranderend klimaat bij nieuwe ontwikkelingen is een provinciale ambi- tie. De Provincie streeft naar ‘waterrobuust bouwen’. Dit houdt in dat gebouwen en straten op voldoende hoogte worden aangelegd en dat er voldoende ruimte is voor water in het plan. In dit plan is hier rekening mee gehouden. De waterparagraaf gaat hier nader op in. 3.2.2 Instructieregels provincie Het projectgebied valt binnen het werkingsgebied van de Omgevingsverordening provincie Frys- lân. Deze onderbouwing beperkt zich tot hoofdstuk 2, ruimtelijk omgevingsbeleid, voor zover re- levant: Artikel 2.1 De omgevingsverordening gaat uit van het principe ‘Omgevingskwaliteiten als basis’. In een omgevingsplan (of afwijking daarvan) wordt aangegeven op welke wijze het plan rekening houdt met de archeologische waarden en de archeologische verwachtingswaarden, waarbij ge- bruik wordt gemaakt van FAMKE. Paragraaf 4.4 gaat hierop in. Voor projecten buiten het bestaand stedelijk gebied wordt gemotiveerd op welke wijze het plan rekening houdt met de landschappe- lijke- en cultuurhistorische kernkwaliteiten, zoals omschreven in Grutsk op ‘e Romte. Paragraaf 2.3 beschrijft dit.
Artikel 2.4 De omgevingsverordening vraagt aandacht bij nieuwe functies of uitbreiding van stede- lijke functies in het landelijk gebied om onderbouwing van de wijze waarop nieuwe ontwikkelings- mogelijkheden in het plan bijdragen aan één of meerdere opgaven voor de leefo mgeving, zoals energietransitie, klimaatadaptatie, circulaire economie, werkgelegenheid of het versterken van de biodiversiteit, door het maken van slimme combinaties en het benutten van koppelkansen. Para- graven 2.3 en 2.2.2 beschrijven hoe hieraan invulling wordt gegeven. Artikel 2.5 Ook vraagt de Omgevingsverordening de effecten op gezondheid en veiligheid af te we- gen, wateroverlast of overstroming vanuit de Friese Boezem te voorkomen en te borgen dat wa- terrobuust wordt gebouwd. Hoofdstuk 4 beschrijft deze onderwerpen. Artikel 2.6 De Omgevingsverordening gaat verder uit van het bundelen van stedelijke functies in het bestaand stedelijk gebied. H et projectgebied ligt buiten het bestaand stedelijk gebied. De be- grenzing hiervan is weergegeven in figuur 3.1.
Hoofdstuk 22e Woningbouw Dokkum De Trije Terpen Súd 22 24-152-1 | Vaststelling Figuur 3.1 Begrenzing bestaand stedelijk gebied Op gronden buiten het bestaand stedelijk gebied mogen nieuwe bouw- en gebruiksmogelijkheden worden opgenomen voor nieuwe stedelijke functies, indien deze aansluiten op het bestaand ste- delijk gebied en wat betreft aard en schaal passen bij de stad. Hieraan wordt in dit geval voldaan. Wel moeten aanvullende regels, zoals zuinig en meervoudig ruimtegebruik (artikel 2.3), waarbij moet worden afgewogen dat het redelijkerwijs niet mogelijk is om gebruik te maken van een be- staand bouwperceel en dat de mogelijkheden voor meervoudig ruimtegebr uik zijn afgewogen en indien mogelijk worden benut. Aan deze voorwaarden wordt voldaan. Het bestaand stedelijk gebied is strak om de stad begrenst. Binnen Dokkum zijn onvoldoende open plekken om het programma te ontwikkelen. Bovendien hebben de open ruimten in de stad ook een belangrijk kwaliteit voor de leefbaarheid. In de in- richting wordt nadrukkelijk ingezet op het benutten van kansen voor meervoudig ruimtegebruik. Paragraaf 2.2.2 beschrijft dit. Artikel 2.7 Voor het toevoegen van woningen geldt dat deze moeten passen binnen de regionale woningbouwafspraken. Hierop wordt in paragraaf 3.3 getoetst. Afdeling 4 van de omgevingsverordening regelt ontgrondingsactiviteiten.
In principe moet voor afgraven van de landbodem een omgevingsvergunning voor een dergelijke activiteit worden aan- gevraagd bij de provincie. In artikel 4.1 is een aantal uitzonderingen op dit verbod opgenomen. Eén van deze uitzondering is het uitvoeren van een maatregel uit een omgevingsplan, projectbesluit of
Hoofdstuk 22e Woningbouw Dokkum De Trije Terpen Súd 24-152-1 | Vaststelling 23 omgevingsvergunning voor een afwijkactiviteit, mits de locatie van de ontgronding is opgenomen, grondlagen dieper dan 2 meter onder het oorspronkelijke maaiveld ongemoeid blijven, en niet meer dan 10.000 m 3 grond wordt ontgraven. In dit geval worden enkele waterpartijen dieper af- gegraven. Daarvoor wordt een omgevingsvergunning voor een ontgrondingsactiviteit activiteit aangevraagd. Het plan is hiermee in overeenstemming met de instructieregels. 3.2.3 Regionale woondeal Noordoost Fryslân De samenleving verandert; ook in Fryslân. Zo neemt het aantal huishoudens nog steeds toe. De meeste huishoudens zijn tegenwoordig ook kleiner dan vroeger. Mede daarom zijn er te weinig geschikte woningen. Het gevolg is dat vooral jongeren en ouderen moeite hebben om een woning te vinden die aansluit bij hun situatie. Dat speelt ook in andere situaties. Om iedereen passend onderdak te kunnen bieden heeft Nederland in 2030 ongeveer 900.000 extra woningen nodig. Dat lukt alleen als snel met de bouw kan worden begonnen. Om helder te krijgen hoeveel woningen provincies kunnen bouwen, heeft het Rijk aan elke provincie gevraagd een reële inschatting te maken. Samen met de gemeenten heeft de provincie een inventarisatie gedaan en een ‘reality check’ uitgevoerd. Dit heeft geresulteerd in een bod aan het Rijk.
In Fryslân kunnen de komende 8 jaar zo’n 17.500 woningen worden gebouwd. Hierin zijn afspraken gemaakt over het aantal woningen en de verdeling daarvan per gemeente in de regionale woondea l. De gemeenten in de regio Noordoost Fryslân zetten zich gezamenlijk in voor de realisatie van mi- nimaal 2600 woningen. Elke gemeente neemt een haalbaar en passend deel van de regionale op- gave. De Woondeal is in 2025 herijkt. De gemeente Noardeast -Fryslân staat daarmee voor een opgave van 1.425 woningen tot 2030. Eén van de sleutelprojecten binnen de Woondeal is het ‘pro- ject Dokkum’, waarvan de voorgestelde ontwikkeling een onderdeel is. De uitgangspunten van de regionale woondeal gemeente Noardeast-Fryslân zijn: • 30% sociale huurwoningen; • 30% betaalbaar; • 40% vrije markt; • Toevoegen nultreden -woningen en/of geclusterde woonvormen (gedeeltelijk) geschikt voor ouderen. De betaalbare koop wordt gedefinieerd volgens de nationale betaalbaarheidsgrens. Het beoogde programma past binnen de uitgangspunten van de Woondeal, zoals beschreven in paragraaf 3.3.2. 3.3 Gemeentelijk beleid 3.3.1 Omgevingsvisie 1.0 De gemeenteraad heeft op 11 juli 2024 de Omgevingsvisie voor Noardeast -Fryslân vastgesteld. Hierin wordt de gewenste ontwikkeling van de fysieke leefomgeving tot 2030 weergegeven.
De gemeente wil in 2030 een vitale, gezonde, ondernemende en duurzame gemeen te zijn, met een sterke ‘mienskipssin’. Daarbij gelden de bestaande kernkwaliteiten ‘Us Goud’ als uitgangspunt. Hoofdstuk 22e Woningbouw Dokkum De Trije Terpen Súd 24 24-152-1 | Vaststelling Relevant voor dit project zijn de kernkwaliteiten van het landschap. Deze zijn in de planvorm benut. Op de kaarten behorende bij de visie is de onderhavige locatie aangemerkt als een opstrekkend verkaveld klein-op-veengebied. Het is van belang dat bij ontwikkelingen de kenmerken en identi- teit van het gebied centraal staan. In aansluiting op paragraaf 2.3 wordt met dit plan gestuurd op een kwalitatieve invulling van de ruimte welke als nieuwe laag op het onderliggende landschap met een passend en moderne leest geschoeide stadsuitbreiding welke aansluit op het karakter van stedelijk Dokkum. Wat betreft woningbouw heeft de gemeente de ambitie op een aantrekkelijk woongemeente te blijven en streeft daarvoor naar voldoende en een passend aanbod van woningen. Daarbij gaat herstructurering en inbreiding voor uitbreiding, waarbij inbreiding niet te n koste moet gaan van bestaande kwaliteiten. Het behoud van groen is ook van belang voor een aantrekkelijke woonom- geving. Om de vitaliteit te behouden kan ook bui tenstedelijk worden gebouwd, als er binnen het bestaand stedelijk gebied geen goede plek is.
Juist in Dokkum ziet de gemeente ruimte voor groei met kwaliteit. Er wordt ingezet op woningbouwlocaties voor diverse doelgroepen en segmenten. Er is nu en de komende jaren veel vraag naar woningen in Dokkum. Bij besluiten over nieuwbouw gaat de gemeente uit van de reële behoefte en wordt rekening gehouden met bevolkingsontwik- keling op langere termijn. Er zijn verschillende locaties waar in de komende jaren woningen wordt gebouwd. De Trije Terpen Súd wordt daarbij als voorbeeld genoemd. Verder zet de gemeente in op een gezonde en veilige leefomgeving. Klimaatbestendigheid, waar- onder meer groen ten hittestress en wateroverlast, is hierin een belangrijk element. Ook de mo- gelijkheid voor bewegen en ontmoeten speelt mee. Het plan voorziet hier nadrukke lijk in. Tot slot is het passend betrekking van de maatschappij een belangrijk uitgangspunt van de omge- vingsvisie. Hiervoor wordt nog participatiebeleid gemaakt. In het kader van dit plan is een uitge- breid participatietraject doorlopen. Paragraaf 6.1 gaat hierop in. Het beleid uit de Omgevingsvisie is richtinggevend voor initiatieven, ontwikkelingen en nieuw be- leid. Dit beleid wordt verder uitgewerkt in een aantal omgevingsprogramma’s voor specifieke thema’s en/of gebieden. Bestaande beleidsvisie worden in die omgevin gsprogramma’s geïmple- menteerd en blijven vooralsnog een Omgevingsprogramma van rechtswege.
Hoofdstuk 22e Woningbouw Dokkum De Trije Terpen Súd 24-152-1 | Vaststelling 25 Programma Wonen: Westelijke rondweg en Dokkumer Allee/ (oude) Rondweg -West De gemeente werkt momenteel aan het Omgevingsprogramma Wonen. In figuur 3.2 is de kaart uit dit omgevingsprogramma weergeven. Hierin is de locatie De Trije Terpen Súd aangemerkt als wo- ningbouwlocatie. Ook zijn hierop de radialen en het geambieerde tracé va n de nieuwe westelijke rondweg aangegeven. Figuur 3.2 Woningbouw voorzien in de Omgevingsvisie In de afgelopen jaren is Dokkum vooral aan de westkant gegroeid. Dit heeft geleid tot meer verkeer aan die kant. Nu al is de capaciteit van de ontsluitingsweg aan de westkant van het centrum Dok- kum onvoldoende. Bovendien staat de brug regelmatig open. Door de uitbreiding van bedrijven- terrein Betterwird, de voorziene woningbouw op de Prinslocatie en uitbreiding van de woning- bouw in het zuidwesten van de stad als actueel in dit plan voor de Trije Terpen Súd ontstaat er steeds meer verkeersdruk op de bestaande Rondweg-West/Murmerwoudsterweg. Dit is in de con- text dat de huidige rondweg in de bestaande situatie al veel verkeerscongestie kent. Vooral in de zomermaanden is die toenemende verkeerscongestie hier st eeds duidelijker zichtbaar. Dit wordt in die maanden versterkt door een regelmatig openstaande Ee-brug verderop in deze oude hoofd- weg.
Om in het perspectief van de bovenregionale gebiedsontsluiting richting Ameland te verbeteren heeft de gemeente koers gezet om de komende tijd samen met de provincie de nieuwe westelijke rondweg al dan niet gefaseerd in een gebiedsontwikkeling binnen realisatiebereik te willen bren- gen. Vertrekpunt voor de nieuwe westelijke rondweg is een voorkeurstracé uit 2010. Bij een toe- komstige planuitwerking van die nieuwe route zal deze integraal onderdeel uitmaken van de daar- bij nieuw vorm te geven landschappelijk ingepaste westelijke stadsrand. De rondweg is comple- mentair aan De Sintrale As en versterkt en ondersteunt de ontwikkelingen aan de westkant van Dokkum.
Hoofdstuk 22e Woningbouw Dokkum De Trije Terpen Súd 26 24-152-1 | Vaststelling Dokkum is een compacte stad. Met de aanleg van de westelijke rondweg wordt de ruit van rond- wegen om de stad compleet gemaakt. Daarbij ontstaan goede ruimtelijke mogelijkheden om het westelijk gezicht van de stad harmonieus af te ronden. Zo voorkomen we dat er een rafelig stads- beeld ontstaat. Door de nieuwe westelijke rondweg transformeert de oude Rondweg -West naar een andere functie meer in vorm van een Dokkumer Allee, Een stadsas, waar je het aantrekkelijk kunt verblijven en bewegen. Waar plek is voor diverse stedelijke voorzieningen. Conclusie De ontwikkeling die dit omgevingsplan mogelijk maakt is vooralsnog binnen de geldende kaders van de Omgevingsvisie Noardeast -Fryslân (2024) en de onderliggende Structuurvisie Bundelings- gebied Regiostad Dokkum (2009) en de Stadsrandvisie It Nije Bolwurk (2010) te stand gekomen en past binnen de doelstellingen van de omgevingsvisie. 3.3.2 Woonvisie 2020-2025 De gemeente Noardeast-Fryslân heeft samen met inwoners, corporaties en belangenorganisaties de Woonvisie 2020-2025 gemaakt. De woonvisie vormt de basis voor het woonbeleid van de ge- meente. In de visie wordt uitgelegd waar de gemeente in 2025 op het gebied van wonen wil staan.
Ook wordt het gebruikt voor het maken van prestatieafspraken met de woningcorporaties en le- vert het belangrijke informatie op voor de Omgevingsvisie. De visie is op 21 januari 2021 door de raad vastgesteld. In de woonvisie staan 7 speerpunten uitgewerkt: 1. Toekomst geven aan bestaande woningen en buurten; 2. Nieuwbouw in stad, dorpen en wijken, omgang met groei en krimp; 3. Ontwikkeling van de sociale huurvoorraad: betaalbaar, beschikbaar en met kwaliteit; 4. Wonen en zorg in dorpen en wijken; 5. Energietransitie en verduurzaming; 6. Leefbare dorpen: sociaal en veilig, met bereikbare voorzieningen; 7. Samenwerking gemeente, belanghebbenden en bewoners. De ontwikkeling die dit omgevingsplan mogelijk maakt speelt vooral in op speerpunten 2 en 3, maar sluit direct of indirect ook aan op de andere punten, vooral op het gebied van duurzaamheid en participatie. In hoofdstuk 6, onder de maatschappelijke uitvoerbaarheid, wordt verder ingegaan op de wijze waarop participatie heeft plaatsgevonden. De gemeente zet in op de realisatie van voldoende nieuwbouwwoningen, om in te spelen op de vraag naar woningen voor diverse doelgroepen en in verschillende segmenten. Dus bouwen naar reële behoefte. Gemengd bouwen is het uitgangspunt. De gemeente wil daarmee de doorstroming bevorderen en monotone buurten voorkomen.
Samen met de corporaties houdt de gemeente de vinger aan de pols (aan de hand van kengetallen) om keuzes te maken voor afname, stabiliteit of groei van de sociale voorraad. Voor de invulling van het stedenbouwkundig plan wordt veel aan- dacht gevraagd voor een goede omgevings- en beeldkwaliteit en klimaatadaptie. Flexibele woningbouwprogrammering In Noardeast-Fryslân zijn momenteel meer woningzoekenden dan woningen. Dat geldt voor zowel de koop - als de (sociale) huurmarkt. Dit zorg voor veel druk op de woningmarkt. De gemeente heeft de ambitie om dit in balans te brengen. Om dit proces te versnellen is een flexibel woning- bouwprogramma en daarbij behorende afstemming met de provincie nodig. Het regionale woning- bouwprogramma ligt bij de regio en is niet afhankelijk van de bestuurlijke goedkeuring van de pro- vincie. Gemeenten kunnen daardoor flexibeler in planontwikkeling zijn en daardoor sneller te werk gaan. De gemeente is verantwoordelijk voor de afweging en de onderbouwing daarvan, die vorm- gegeven wordt aan de hand van de woningmarktanalyse, Dorpenatlas en monitoring. Behoefte Uit de verschillende provinciale prognoses en de woningmarktanalyse van de gemeente blijkt dat het aantal huishoudens de komende jaren zal stijgen.
Dit leidt, samen met het nu al onder druk staande woningaanbod, de komende jaren tot een aanhoudende behoefte is aan goede, betaal- bare en duurzame woningen. Daarbij moet rekening worden gehouden met een vergrijzende regio en grote vraag naar sociale huur in de voorzieningenkernen. De analyse is opgeleverd in 2020, gebaseerd op cijfers uit 2018 en 2019. Sindsdien is met name in deze regio de woningmarkt volledig gekanteld. Van een ontspannen markt waarbij met name de voorbereiding op een krimpscenario noodzakelijk was, naar een overspannen markt waarin het aanbod te laag is. Om het tekort aan woningbouw het hoofd te bieden is in dit kader is met de provincie de Regionale Woondeal gesloten, waarin de gemeente Noardeast-Fryslân voor de wo- ningbouwopgave van 1.425 woningen in de periode 2022 tot 2030 staat. Daarbij wordt door de gemeente veel waarde gehecht aan het inbrengen van voldoende betaalbare woningen, volgens de verdeling in de Woondeal. | In de anterieure overeenkomst zijn afspraken vastgelegd over de precieze verdeling van het programma van circa 170 woningen. Voor dit woningbouwprogramma geldt voor de woningen in de categorie sociale huur en de koop- woningen tot een v.o.n. prijs* van € 325.000,- een realisatieopgave van tenminste 85 betaalbare woningen.
De percentages en prijzen in referentiejaar 2023 in de onderstaande tabel gelden als ondergrens: CBS prijsindex 2023* | Minimum | v.o.n. | Maximum | Verhouding Prijs | v.o.n. prijs Sociale huur | 18% Koopwoningen onder | ≤ € 265.000,- | 5% Koopwoningen tussen | € 265.000,- | ≤ € 290.000,- | 16% | 39% Koopwoningen tussen | € 290.000,- | ≤ € 325.000,- | 11% | 11% Koopwoningen tussen | € 325.000,- | ≤ € 500.000,- | 25% | 25% Koopwoningen vanaf | > € 500.000,- | 25% | 25% Totaal | 100% *CBS inputprijsindex jaarindex bouwkosten voor nieuwbouwwoningen is voor de prijsverhogingen hierbij de referentie. De prijzen in bovenstaande tabel hebben als referentie het prijsniveau van juli 2023. Hoofdstuk 22e Woningbouw Dokkum De Trije Terpen Súd 24-152-1 | Vaststelling | 27 Hoofdstuk 22e Woningbouw Dokkum De Trije Terpen Súd 28 24-152-1 | Vaststelling Door in te zetten op met name zo betaalbaar mogelijke woningbouw wordt ingespeeld op deze grote behoefte aan dit segment binnen de woningmarkt. Het toevoegen van een substantieel aan- tal betaalbare woningen binnen de kern Dokkum draagt in belangrijke mate bij aan deze opgave. Uit het voorgaande blijkt dat er vraag is naar woningen in Dokkum en dat deze vraag zal aanhou- den. Daartegenover staat momenteel geen aanbod in bestaande woningen of plancapaciteit. Dit resulteert in een behoefte aan nieuwe woningen.