Bijlage 1 - TAM-Omgevingsplan Dokkum Trije Terpen Súd
Tekst van het document
In de klei - en veenlagen zijn geen indicatoren/niveaus aangetroffe n. De kans op archeologische resten in deze lagen wordt daarom klein geacht. In het onderliggende dekzand, aangetroffen op een diepte variërend tussen 30 cm en 113 cm - mv ( 88 tot 178 cm –NAP) , kunnen wel archeologische (steentijd en vroege bronstijd) reste n worden verwacht. In bijna het hele onderzoeksgebied is in het dekzand een (nagenoeg) intact podzolprofiel aangetroffen. Daarnaast is ter plaatse van boring 8 in de E -horizont houtskool aangetroffen, dit duidt mogelijk op de aanwezigheid van een vindplaat s. Op basis van de resultaten van het onderzoek blijkt dat het huidige onderzoeksgebied gelegen is in een landschap dat zeer aantrekkelijk was voor bewoning in de steentijd. Er zijn verschillende vuursteenvindplaatsen en andere archeologische indicatoren ( houtskool) voor de aanwezigheid van nederzettingen uit de directe omgeving van het onderzoeksgebied bekend. De vondsten zijn gedaan in het hooggelegen, goed ontwaterde dekzand waarin zich een bodem heeft kunnen vormen, vaak ontwikkeld tot een volledige po dzolbodem. Ook in het onderzoeksgebied zelf is over het gehele gebied een intacte podzolbodem aangetroffen. Daarnaast is in boring 8 houtskool waargenomen, een eerste indicatie voor de aanwezigheid van een vindplaats uit de steentijd - bronstijd.
Door de voorgenomen bodemingrepen worden dus mogelijk archeologische resten bedreigd. Daarom wordt geadviseerd om de plannen zodanig op te stellen dat verstoring van de top van het dekzand wordt voorkomen. De top van het dekzand bevindt zich op een diepte variëren d tussen 30 cm en 113 cm -mv ( 88 tot 178 cm –NAP) cm. Ter bescherming van het dekzand dient bij bodemingrepen een buffer van 30 cm boven het dekzand aangehouden te worden. Indien ingrepen dieper reiken dan de top van het dekzand inclusief een buffer van 3 0 cm, wordt geadviseerd om aanvullend onderzoek middels megaboringen (diameter 15 cm) uit te voeren in het gehele onderzoeksgebied. Aangezien al een eerste aanwijzing voor de aanwezigheid van bewoningsresten in het dekzand is aangetroffen, wordt geadviseer d een boordichtheid van 80 boringen per hectare (in een boorgrid van 10 x 12,5 m) te hanteren om op deze manier het voorkomen van archeologische indicatoren beter te begrenzen binnen het onderzoeksgebied, mede ten behoeve van eventueel hierop volgend grave nd onderzoek. De top van het dekzand dient nat te worden gezeefd worden over zeef met een maaswijdte van 3 mm.
Op basis van de resultaten van het huidige onderzoek, de beschrijving van het dekzand in 2004 (relatief hooggelegen en goed ontwaterd en grotende els intacte top dekzand) en het feit dat er in de tussentijd steentijdvindplaatsen in de directe omgeving van het plangebied zijn aangetroffen, kan de aanwezigheid van vindplaatsen uit de steentijd - bronstijd ook in de eerder onderzochte delen van het plangebied niet worden uitgesloten. Om mogelijk oponthoud door het aantreffen van vindplaatsen tijdens de werkzaamheden te voorkomen in deze percelen wordt, ondanks dat in 2004 geen vervolgonderzoek is geadviseerd, geadviseerd deze delen van het plangebied oo k mee te nemen in het vervolgonderzoek met megaboringen. Plangebied De Trije Terpen Sûd te Dokkum, gemeente Noardeast -Fryslân . Archeologisch voo ronderzoek: een inventariserend veldonderzoek (karterend booronderzoek) RAAP -rapport 7453 / versie 10 -12-2024 [4] Inhoud Samenvatting ................................ ................................ ................................ ................................ ... 3 Inhoud ................................ ................................ ................................ ................................ ............. 4 1 Inleiding ................................ ................................ ................................ ................................ ........
5 1.1 Kader ................................ ................................ ................................ ................................ .................. 5 1.2 Administrat ieve gegevens ................................ ................................ ................................ ..................... 7 1.3 Doel - en vraagstelling ................................ ................................ ................................ .......................... 7 2 Archeologische verwachting ................................ ................................ ................................ ........... 8 2.1 Landschappelijke ligging ................................ ................................ ................................ ...................... 8 2.2 Historische situatie ................................ ................................ ................................ ............................ 11 2.3 Relevante archeologische gegevens ................................ ................................ ................................ ... 13 2.4 Archeologische verwachting ................................ ................................ ................................ ............... 17 3 Veldonderzoek ................................ ................................ ................................ ............................
18 3.1 Methode ................................ ................................ ................................ ................................ ............ 18 3.2 Resultaten ................................ ................................ ................................ ................................ ......... 18 3.3 Arc heologische relevantie ................................ ................................ ................................ .................. 19 4 Conclusies en advies ................................ ................................ ................................ ................... 21 4.1 Conclusie ................................ ................................ ................................ ................................ .......... 21 4.2 Advies ................................ ................................ ................................ ................................ ............... 21 4.3 Tot slot ................................ ................................ ................................ ................................ .............. 22 Literatuur ................................ ................................ ................................ ................................ ....... 24 Overzicht van figuren, tabellen en bijlagen ................................ ................................ .......................
25 Plangebied De Trije Terpen Sûd te Dokkum, gemeente Noardeast -Fryslân . Archeologisch voo ronderzoek: een inventariserend veldonderzoek (karterend booronderzoek) RAAP -rapport 7453 / versie 10 -12-2024 [5] 1 Inleiding 1.1 Kader Aanleiding In opdracht van BDD Development BV heeft RAAP op 4 november 2024 een archeologisch vooronderzoek in de vorm van e en inventariserend veldonderzoek ( karterend booronderzoek) uitgevoerd voor een onderzoeksgebied in het plangebied De Trije Terpen Sûd te Dokkum in de gemeente Noard east -Fryslân (figuur 1). Binnen het plangebied zullen mogelijk woningen worden gerealiseerd. De omvang en diepte van de bodemingrepen die hiermee gepaard zijn, zijn nog niet bekend. Het onderzoek vond plaats in het kader van een omgevingsvergunning . Juridisch en beleidskader Het uitgangspunt voor dit onderzoek wordt gevormd door het wettelijk en beleidsmatig kader voor de ruimtelijke ord ening en monumentenzorg. De gemeente is de bevoegde overheid die een besluit zal nemen over hoe om te gaan met de eventueel aanwezige archeologische waarden. Volgens de Friese Archeologische Monumentenkaart Extra (FAMKE) is voor de periode steentijd – bron stijd een karterend onderzoek 2 nodig (6 boringen per ha). In deze gebieden kunnen zich op enige diepte archeologische lagen uit de steentijd bevinden, die zijn afgedekt door een veen - of kleidek.
Mochten zich hier archeologische resten bevinden, dan zijn deze waarschijnlijk goed van kwaliteit. Voor de periode ijzertijd – middeleeuwen is voor het noordelijke deel van het onderzoeksgebied een karterend onderzoek 2 nodig (historisch en karterend onderzoek). In deze gebieden kunnen zich archeologische resten bevinden uit de periode ijzertijd – middeleeuwen . In het zuidelijke deel van het onderzoeksgebied is geen onderzoek noodzakelijk. In het noordelijke deel van het plangebied, ten noorden van onderhavig onderzoeksgebied, heeft in 2004 reeds een archeologisch booronderzoek plaatsgevonden. Hierop wordt nader ingegaan in paragraaf 2.3. Kwaliteitsborging De werkzaamheden zijn uitgevoerd onder certificaat BRL SIKB 4000, conform artikel 5.4 van de Erfgoedwet. Het onderzoek is uitgevoerd volgens de normen van de archeologische beroepsgroep. De Kwaliteits norm Nederlan dse Archeologie (KNA, vigerende versie ), beheerd door de Stichting Infrastructuur Kwaliteits borging Bodembeheer (SIKB; www.sikb.nl), is door de minister aangewezen als norm . RAAP is gecertificeerd vo or de protocollen 4001 Programma van Eisen , 4002 Bureauonderzoek, 4003 Inventariserend veldonderzoek (landbodems), onderdelen proefsleuven en overig, alsmede 4004 Opgraven (landbodems). Zie bijlage 1 voor de dateringen van de in dit rapport genoemde archeologische perioden.
Plangebied De Trije Terpen Sûd te Dokkum, gemeente Noardeast -Fryslân . Archeologisch voo ronderzoek: een inventariserend veldonderzoek (karterend booronderzoek) RAAP -rapport 7453 / versie 10 -12-2024 [6] Figuur 1. Aanduiding plangebied (zwart) en het onderzoekgebied (rood) . Inzet: ligging in Nederland (ster).
Plangebied De Trije Terpen Sûd te Dokkum, gemeente Noardeast -Fryslân . Archeologisch voo ronderzoek: een inventariserend veldonderzoek (karterend booronderzoek) RAAP -rapport 7453 / versie 10 -12-2024 [7] 1.2 Administratieve gegevens Type onderzoek Inventariserend veldonderzoek ( karterend booronderzoek) Opdrachtgever BDD Development BV Bevoegde overheid Gemeente Noard east -Fryslân Plaats Dokkum Gemeente Noard east -Fryslân Provincie Friesland Centrumcoördinaten (X/Y) 194867/592014 Oppervlakte onderzoeksgebied 3.5 hectare Afbakening plangebied Tijdens onderhavig onderzoek is het onderzoeksgebied binnen het plangebied onderzocht (zie ook figuur 1) . Onderzoeksperiode 4 november 2024 Uitvoerder RAAP Noord Projectleider drs. A. Kaspers Projectmedewerkers drs. H.W. Veenstra RAAP -projectcode DODE2 Archis -onderzoeksmeldingsnummer 5657562100 Beheer en plaats documentatie RAAP regio Noord te Drachten en op termijn het provinciaal depot, A rchis en e-depot . Tabel 1. Administratieve gegevens. 1.3 Doel- en vraagstelling Het inventariserend veldonderzoek ( karterende fase) heeft tot doel de archeologische verwachting voor het gebied te toetsen door de geo(morfo)logische en/of bodemkundige opbouw en eventuele bodemverstoringen in kaart te brengen.
Deze onderzoeksfase is onderdeel van het traject van archeo - logisch vooronderzoek dat als einddoe l heeft de archeologische waarde van het terrein, dan wel de archeologische vindplaats vast te stellen . Hiertoe is een aantal onderzoeksvragen geformuleerd: • Zijn de archeologische relevante niveaus intact? • Zijn er aanwijzingen voor (grotere) archeologische nederzettingen? • Dient op basis van de resultaten van het veldonderzoek de gespecificeerde archeologische verwachting te worden bijgesteld? • Is de bodemopbouw in het onderzoeksgebied zodanig intact dat archeologisch vervolgonderzoek zinvol is? Plangebied De Trije Terpen Sûd te Dokkum, gemeente Noardeast -Fryslân . Archeologisch voo ronderzoek: een inventariserend veldonderzoek (karterend booronderzoek) RAAP -rapport 7453 / versie 10 -12-2024 [8] 2 Archeologisc he verwachting 2.1 Landschappelijke ligging Uit een analyse van de paleogeografische kaart van omstreeks 90 00 v. Chr. blijkt dat de ondergrond binnen het onderzoeksgebied gevormd wordt door pleistoceen (dekzand). Dit zand wordt afgedekt met veen dat is ontstaan als gevolg van de snel stijgende zeespiegel in de eerste helft van het Holoceen . Volgens de paleogeografische kaart van 2750 v. Chr. heeft het veen in deze periode de lagergelegen delen van het gebied bereikt. Het onderzoeksgebied lijkt echter nog niet overveend te zijn.
In de eeuwen daarna wint het veen steeds meer terrein en omstreeks 1500 v. Chr. is de pleistocene ondergrond van het onderzoeksgebied afgedekt met veen. Hieruit blijkt dat bewoning in het gebied tot in het neolithicum en mogelijk o ok de vroege bronstijd nog goed mogelijk was, maar dat de omstandigheden daarna te nat werden voor bewoning. Hoewel het niet is uitgesloten dat het gebied in deze periode sporadisch is bezocht. Naast vernatting door het hogere grondwaterniveau krijgt het onderzoeksgebied te maken met mariene invloeden. Omstreeks 250 v. Chr. is het onderzoeksgebied onderdeel van de kwelders en is het veen afgedekt met een kleilaag. Dit blijft het geval totdat er grootschalige inpoldering heeft plaats gevonden in het gebied. Figuur 2. Onderzoeksgebied (rood) weergegeven op verschillende paleogeografische kaarten (Vos, e.a., 2018) .
Plangebied De Trije Terpen Sûd te Dokkum, gemeente Noardeast -Fryslân . Archeologisch voo ronderzoek: een inventariserend veldonderzoek (karterend booronderzoek) RAAP -rapport 7453 / versie 10 -12-2024 [9] Het onderzoeksgebied bevindt zich op de geomorfologische kaart in een vlakte van getij -afzettingen (code 2M72 ; figuur 3). De bodem bestaat in het onderzoeksgebied uit knippoldervaaggrond (code kMn43C), bestaande uit zware klei met pleistoceen zand beginnend tussen 0,4 en 1,2 m -mv (figuur 4). In het pleistocene (dek)zand kan een podzolprofiel worden verwacht. Een intacte podzolbodem bestaat van boven naar beneden uit een A -horizont (accumulatielaag), een E -horizont (uitspoelingslaag), een B-horizont (inspoelingslaag), een BC -horizont (overgangsla ag) en een C -horizont (onveranderd moedermateriaal). Podzolbodems on tstaan in van nature hoger gelegen en daardoor goed ontwaterde delen van het dekzandgebied. Deze hoger gelegen delen waren in prehistorie aantrekkelijke locaties voor bewoning. Figuur 3. Het onderzoeksgebied geprojecteerd op de geomorfologische kaart (1: 50.000) .
Plangebied De Trije Terpen Sûd te Dokkum, gemeente Noardeast -Fryslân . Archeologisch voo ronderzoek: een inventariserend veldonderzoek (karterend booronderzoek) RAAP -rapport 7453 / versie 10 -12-2024 [10] Figuur 4. Het onderzoeksgebied geprojecteerd op een uitsnede van de bodemkaart (1: 50.000) .
Plangebied De Trije Terpen Sûd te Dokkum, gemeente Noardeast -Fryslân . Archeologisch voo ronderzoek: een inventariserend veldonderzoek (karterend booronderzoek) RAAP -rapport 7453 / versie 10 -12-2024 [11] 2.2 Historische situatie In figuur 5 is het onderzoeksgebied op diverse historische en topografische kaarten weergegeven . Op de kadastrale minuut van 1850 zijn geen historische bebouwing of andere archeologisch interessante fenomenen afgebeeld binnen het onderzoeksgebied . Op de kadastrale minuut is te zien dat het onderzoeksgebied destijds bestond uit gras -/ weiland met verschillende perceelsloten. Het onderzoeksgebied lag destijds ten zuiden van de stad Dokkum, het Dokkumer Meer en de terp enreeks “Trije Terpen ”. De Schotanus -kaart (1718) en de Eekhoff -kaart (1853) zijn tevens geraadpleegd en laten hetzelfde beeld zien. De Bonnebladen van 1900 en 1940 tonen dat er in de jaren daarna geen significante veranderingen binnen het onderzoeksgebied hebben plaatsgevonden. Het plangebied is in de gehele periode onbebouwd . Enkel de perceelsgrenzen of -sloten lijken enigszins te zijn aangepast. Vanaf circa 2000 hebben de perceelsgrenzen van het onderzoeksgebied zijn huidige vorm. Het land is nog steeds in gebruik als grasland. De stad Dokkum breidt zich echter wel steeds verder uit richting het onderzoeksgebied .
Op de topografische kaart van 2005 is bebouwing ten noordoosten van het onderzoeksgebied zichtbaar en vanaf 2009 ook ten noorden van het onderzoeksgebied . Plangebied De Trije Terpen Sûd te Dokkum, gemeente Noardeast -Fryslân . Archeologisch voo ronderzoek: een inventariserend veldonderzoek (karterend booronderzoek) RAAP -rapport 7453 / versie 10 -12-2024 [12] Figuur 5. Overzicht van historische kaarten.
Plangebied De Trije Terpen Sûd te Dokkum, gemeente Noardeast -Fryslân . Archeologisch voo ronderzoek: een inventariserend veldonderzoek (karterend booronderzoek) RAAP -rapport 7453 / versie 10 -12-2024 [13] 2.3 Relevante a rcheologische gegeven s Om een beeld te krijgen van de archeologische potentie van het gebied is niet alleen gekeken naar archeologische gegevens binnen het plangebied , maar ook in de direct e omgeving van het plan gebied . Uit deze analyse blijkt dat er g een AMK-terreinen binnen het plangebied gelegen zijn . Direct ten noorden van het plangebied bevindt zich echter wel een AMK-terrein (nr. 47513 ; figuur 7). Dit betreft de resten van een rij van drie terp en uit de late ijzertijd / Romeinse tijd, met een tweede bewoningsfase tijdens de middeleeuwen , genaamd de Trije Terpen. Er zijn verschillende archeologische onderzoeken uitgevoerd in en rond het plangebied. De belangrijks te zullen hier in chronologische volgorde worden besproken. In 2002 hebben Marinelli & Rosenbrand een nieuwe verwachtingskaart opgesteld voor de gemeente Dongeradeel. Hierin zijn tevens gegevens van amateurarcheologen in opgenomen. In de voorma lige Jantje Zeepolder heeft amateurarcheoloog meneer Mey tientallen vuurstenen artefacten verdeeld over zes vindplaatsen aangetroffen (aangeduid als JZ -vindplaatsen; Marinelli & Rosenbrand, 2002) .
De artefacten dateren uit het mesolithicum en het neolithicum. Deze vindplaatsen liggen circa 600 m ten oosten van het huidige plangebied (figuur 6). In 2004 heeft RAAP in een booronderzoek uitgevoerd binnen het plangebied, ten noorden en oosten van het huidige onderzoeksgebied (zaakid. 2089341100); onder andere in de percelen direct grenzend aan het onderzoeksgebied (figuur 7 ). Uit de boorresultaten in de aangrenzende percelen werd geconcludeerd dat het zand ond er rustige omstandigheden is afgedekt en daarmee niet of slechts in geringe mate verstoord is (Veenstra, 2004). Dit blijkt tevens uit de boorresultaten die voor een deel zijn opgenomen in de resultatenkaart van onderhavig onderzoek ( figuur 9). In vier boringen zijn intacte podzolbodems aangetroffen (boringen 192, 193, 197 en198) In zeven boringen is tev ens lichte bodemvorming waargenomen (boringen 130, 177, 187, 188, 200, 203 en 285 ). De bodem is ter hoogte van deze boringen niet doorontwikkeld tot volledige podzol, maar het landschap was ook hier hooggelegen, goed ontwaterd en daardoor een aantrekkelijk e locatie voor bewoning. De top van het dekzand bevond zich tussen 0 ,52 en 0 ,70 m -mv. In alle andere boringen heeft gen bodemvorming in het dekzand plaatsgevonden. In geen enkel geval was het dekzand aangetast. Onder het dekzand is in een aantal boringen keizand en -leem aangeboord.
De mate van verstoring van het veen boven het dekzand , waarin resten van inheemse nederzettingen uit de Romeinse tijd kunnen voorkomen, is variabel. Aangezien de overgang van het veen naar de klei in bijna het hele plangebied e rosief is, is het niet mogelijk om te bepalen wat de oorspronkelijke dikte van de veenlaag is geweest. Hierdoor is het ook niet mogelijk om de mate van verstoring van de mogelijk aanwezige archeologische resten exact te bepalen. De mate van recente verstor ing van de klei is gering (Veenstra, 2004). Er zijn in de afdekkende klei - en veenlagen echter geen aanwijzingen voor de aanwezigheid van archeologische vindplaatsen aangetroffen binnen de percelen aangrenzend aan onderhavig onderzoeksgebied. In de meeste boringen die in 2004 gezet zijn op vindplaats 1, circa 400 m gelegen ten noorden van het huidige onderzoeks - en plangebied, is in het dekzand een licht tot matig ontwikkelde podzolbodem aangetroffen. In de boringen 7, 16, 17, 29, 40 en 90 is bovendien hout skool in het dekzand gevonden. Het dekzand bevindt zich tussen 0,3 m en 0,8 m -NAP. De aanwezigheid van een podzolbodem geeft aan dat deze locatie tijdens de steentijd geschikt (droog) is geweest voor bewoning. Het gevonden houtskool is daarnaast een eerst e aanwijzing voor de aanwezigheid van archeologische resten uit de steentijd (Veenstra, 2004).
Plangebied De Trije Terpen Sûd te Dokkum, gemeente Noardeast -Fryslân . Archeologisch voo ronderzoek: een inventariserend veldonderzoek (karterend booronderzoek) RAAP -rapport 7453 / versie 10 -12-2024 [14] Tijdens het inventariserend archeologisch onderzoek ten behoeve van plangebied De Trije Terpen in 2004 zijn er in de percelen aangrenzend aan onderhavig onderzoeksgebied geen aanwijzingen gevonden in het dekzand (en niet in de afdekkende pakketten zoals eerder al beschreven) die duiden op de aanwezigheid van een archeologische vindplaats. Voor het plangebie d uit 2004 is destijds alleen voor vindplaats 1 , de meest noordelijke van de Trije Terpen en het daaronder gelegen intacte dekzand met houtskool , archeologisch vervolgonderzoek aanbevolen. Figuur 6. Eerder aangetroffen archeolog ische artefacten en indicatoren rond het plangebied. In 2016 is op circa 500 m ten noordwesten van het plangebied een karterend booronderzoek uitgevoerd (zaakid. 4016047100). Het archeologische niveau in de top van het dekzand (met podzolbodem ) was in het plangebied vrijwel geheel intact. Het afdekkende kleiniveau is grotendeels intact en bevat een terprestant uit de ijzertijd -middeleeuwen (Veenstra, 2016a). Om beter zicht te krijgen op de zones met een intacte podzolbodem, is geadviseerd om in het gehele plangebied extra gutsboringen te zetten.
Om de waarde van het terprestant uit de ijzertijd -middeleeuwen te kunnen bepalen is archeologisch
Plangebied De Trije Terpen Sûd te Dokkum, gemeente Noardeast -Fryslân . Archeologisch voo ronderzoek: een inventariserend veldonderzoek (karterend booronderzoek) RAAP -rapport 7453 / versie 10 -12-2024 [15] vervolgonderzoek geadviseerd door middel van proefsleuven . RAAP heeft in 2017 vervolgonderzoek in de vorm van aanvullende boringen in het plangebied uitgevoerd (Van Hoof, 201 7). Hieruit bleek dat binnen het plangebied resten van een terp met omliggende periferie aanwezig zijn . Het gaat om kleilagen met archeologische indicatoren (houtskool, verbrande klei/lee m, puin, aardewerk en verbrand bot). Het terprestant zal een uitloper zijn van de terp die direct ten oosten van het plangebied is aangetroffen (Veenstra, 2004). Het onderzoek in het noordwestelijke deel van het plangebied in 201 7 richtte zich op het arche ologische niveau voor de steentijd, de top van het dekzand. In dit gebiedsdeel is de top van het dekzand nog intact en er heeft zich een bodem in gevormd, soms ontwikkeld tot een volledige podzol . In het dekzand is een vuurste nen artefact gevonden , een co ncrete aanwijzing voor de aanwezigheid van een vindplaats uit de steentijd (Van Hoof, 2017).
Ter hoogte van vindplaats Jantje Zeepolder -vindplaat s (JZ6), circa 600 m ten oosten van onderhavig plangebied, is t en behoeve van de aanleg van een toekomstig AZC een karterend booronderzoek uitgevoerd aan de Parklaan (zaakid. 400418910). Tijdens het booronderzoek is aangetoond dat in een groot deel van het onderzoeksgebied intact e podzolbodems aanwezig waren. In één van de boringen is een vuurste nen artefact aange troffen. In het plangebied bevindt zich één grote (of meerdere, bij elkaar gelegen) dekzandopduiking met een deels intacte podzolbodem, waarin een deels gave vindplaats (of meerdere vindplaatsen) uit het Mesolithicum en waarschijnlijk ook het Neolithicum i s aangetroffen (Veenstra, 2016 b). In 2018 heeft RAAP een karterend booronderzoek uitgevoerd aan het Tolhuispark, ten hoogte van Jantje Zeepoldervindplaats 7 op circa 800 m ten oosten van het onderzoeksgebied ( JZ7; zaakid. 4648950100) . Ook dit onderzoek heeft meerdere boringen met een intacte podzolbodem en één vuurstenen artefact opgeleverd (Van Hoof, 2018). Plangebied De Trije Terpen Sûd te Dokkum, gemeente Noardeast -Fryslân . Archeologisch voo ronderzoek: een inventariserend veldonderzoek (karterend booronderzoek) RAAP -rapport 7453 / versie 10 -12-2024 [16] Figuur 7. Eerder uitgevoerd archeologisch onderzoek rondom het onderzoeksgebied .
Plangebied De Trije Terpen Sûd te Dokkum, gemeente Noardeast -Fryslân . Archeologisch voo ronderzoek: een inventariserend veldonderzoek (karterend booronderzoek) RAAP -rapport 7453 / versie 10 -12-2024 [17] 2.4 Archeologische ve rwachting Op basis van de landschappelijke ligging en historische gegevens is het diepst gelegen archeologisch relevante niveau in het plangebied de top van het dekzand. Hierin kunnen resten uit de steentijd en mogelijk vroege bronstijd worden verwacht. Er dient op dergelijke plekken rekening te worden gehouden met relatief kleine vindplaatsen die zich kenmerken door (oppervlakkige) spreiding van vuurstenen werktuigen en afval, haardkuilen en eventueel keramiek. In de directe omgeving van het plangebied zij n reeds meerdere vuurstenen artefacten aangetroffen die duiden op de aanwezigheid van een of meerdere vindplaatsen ter plaatse . Na de vroege bronstijd is het plangebied waarschijnlijk te nat geweest voor bewoning getuige de veenvorming die op het dekzand heeft plaatsgevonden. Op basis van eerder uitgevoerd onderzoek in het aangrenzende perceel kan het veen geheel of deels intact zijn. In het veen kunnen r esten van bewoning op en ontginningen van het veen uit de ijzertijd - middeleeuwen aangetroffen worden .
Hierbij moet gedacht worden aan resten van ophogingslagen, vuile terplagen, grondsporen (diverse soorten kuilen, putten, paalsporen, sloten en greppels). Eventueel aanwezig vondstmateriaal zal bestaan uit nederzettingsafval (aardewerk, dierlijk botmateria al, bouwmateriaal) dat door de kleiige bodem en jongere afdekkende pakketten klei relatief goed zal zijn geconserveerd. In het afdekkende kleipakket kunnen resten van uit de periode ijzertijd - middeleeuw en aanwezig zijn. Deze resten zullen tevens bestaan uit ophogingslagen, vuile terplagen, grondsporen (diverse soorten kuilen, putten, paalsporen, sloten en greppels). Eventueel aanwezig vondstmateriaal zal bestaan uit nederzettingsafval (aardewerk, dierlijk botmateriaal, bo uwmateriaal). Resten uit de nieuwe tijd worden niet verwacht. Plangebied De Trije Terpen Sûd te Dokkum, gemeente Noardeast -Fryslân . Archeologisch voo ronderzoek: een inventariserend veldonderzoek (karterend booronderzoek) RAAP -rapport 7453 / versie 10 -12-2024 [18] 3 Veldonderzoek 3.1 Methode Het inventariserend veldonderzoek (IVO) bestond uit een karterend booronderzoek. De gevolgde onderzoeksmethode voor het veldwerk is bepaald op basis van het bronnenonder zoek en de resultaten van eerder uitgevoerd booronderzoek (Veenstra, 2004) . Het veldonderzoek is uitgevoerd op 4 november 2024 . Binnen het onderzoeksgebied zijn 21 boringen uitgevoerd.
De boringen zijn regelmatig verdeeld over het terrein . Er is geboord tot maximaal 1,50 m -mv met een Edelmanboor (diameter 7) en een gutsboor (diameter 3 cm) . De boringen zijn tijdens het veldwerk lithologisch conform NEN 5104 (Nederlands Normalisatie -instituut, 1989) digitaal beschreven in het boorbeschrijvingssyste em va n RAAP (Deborah3 ) en met behulp van RTK-GPS ingemeten . Van alle boringen is de hoogte bepaald met behulp van RTK-GPS. Het opgeboorde sediment is in het veld door middel van verbrokkeling en versnijding geïnspecteerd op het voorkomen van archeologische indicatoren (zoals houtskool, vuursteen, aardewerk, metaal, bot, verbrande leem en fosfaatvlekken). 3.2 Resultaten 3.2.1 Veldwaarnemingen Het onderzoeksgebied bestond uit een perceel dat in gebruik is als grasland. Binnen het perceel waren enkele greppels aanwezig. Het gras belemmerde de vondstzichtbaarheid waardoor er geen oppervlakte waarnemingen zijn gedaan. De huidige maaiveldhoogte varieert binnen het plange bied tussen 30 en 80 cm –NAP. 3.2.2 Laagopeenvolging De laagopeenvolging (lithologisch) en interpretatie (lithogenetisch) van de bodem wordt van boven naar beneden beschreven. De toplaag, oftewel bouwvoor, binnen het plangebied wordt gevormd door een bruingrijze , sterk zandige en humeuze klei.
De dikte van de bouwvoor varieert over het onderzoeksgebied tussen 12 en 30 cm , met uitzondering van boring 12 waar de bouwvoor 68 cm dik is. In alle boringen wordt de bouwvoor opgevolgd door kwelderafzettingen, bestaande uit grijze, zandige klei. Deze laag heeft een minimale dikte van 7 cm en een maximale dikte van 32 cm. Onder de kwelderafzettingen , op een diepte variërend tussen 20 en 83 cm -mv ( 107 en 123 cm -NAP), bevindt zich in het gehele plangebied een bruine, mine raalarme veenlaag , in boring 17 is de bovenste 5 cm van het veenpakket veraard . In boring 15 (63 cm) , boring 16 (75 cm) en boring 19 (70 cm) is het veenpakket opvallend dik. In de overige boringen varieert de veendikte tussen 6 en 42 cm. De veenlaag dekt in alle boringen een pakket (matig siltig, matig fijn) dekzand af. Het dekzand is aangetroffen op een diepte variërend van 30 tot 113 cm -mv ( 88 tot 178 cm –NAP). In het dekzand heeft zich in het gehele plangebied, met uitzondering van bor ing 19, een podzolbodem gevormd. In Plangebied De Trije Terpen Sûd te Dokkum, gemeente Noardeast -Fryslân .
Archeologisch voo ronderzoek: een inventariserend veldonderzoek (karterend booronderzoek) RAAP -rapport 7453 / versie 10 -12-2024 [19] boring 19 is de top van het dekzand verspoel d, in het onderliggende onverspoelde dekzand is geen bodemvorming (meer) aanwezig In boringen 1, 2, 5, 6, 8 t/m 11, 13 t/m 18, 20 en 21 is een (nagenoeg) intact podzolprofiel a angetroffen, bestaande uit een (A -), E (B)-, B, BC - en C -horizont. In boring 3 en 7 is de uiterste top van de podzol niet waargenomen en is een B-horizont aanwezig ( opgevolgd door een BC - en een C -horizont ). Het dekzand lijkt in deze boringen niet afgetopt, vermoedelijk zijn de A - en E -horizont wegens inspoeling uit het bovenliggende veen niet herkend. In boring 5 bevindt zich onder het dekzand, op 82 cm -mv (140 cm - NAP), bruingrijze, zwak grindige verspoelde kei leem. Hieronder, op een diepte vanaf 90 cm -mv ( 148 cm -NAP), bevindt zich een laag fluviatiel periglaciaal zand (licht geelgrijs sterk ziltig zand), een lichtgrijs, sterk grindig e laag van keizand met daaronder keileem (lichtblauwgrijs, sterk zandig met een klein beetje grind). Ook in boring 10 eindigt de boring met een licht blauwgrijze keileemlaag (vanaf 93 cm -mv). 3.2.3 Archeologische indicatoren In boring 8 is in de E -horizont op een diepte van 47 cm -mv (116 cm -NAP) houtskool aangetroffen.
Het fragment houtskool is vanw ege de zeer geringe grootte en daardoor geringe informatiewaarde niet verzameld. 3.3 Archeologische relevantie Uit de resultaten van het veldonderzoek is gebleken dat de bodem binnen het onderzoeksgebied bestaat uit klei, op veen, op grotendeels intact dekzand . In de klei - en veenlagen zijn geen indicatoren/niveaus aangetroffen. De kans op archeologische resten in deze lagen wordt daarom klein geacht. In het onderliggende dekzand, aangetroffen op een diepte variërend tussen 30 cm en 113 cm - mv ( 88 tot 178 cm –NAP), kunnen wel archeologische (steentijd en vroege bronstijd) resten worden verwacht. In bijna het hele onderzoeksgebied is in het dekzand een (nagenoeg) intact podzolprofiel aangetroffen. Daarnaast is ter plaatse van boring 8 in de E -horizont houtskool a angetroffen, dit duidt mogelijk op de aanwezigheid van een vindplaats. Plangebied De Trije Terpen Sûd te Dokkum, gemeente Noardeast -Fryslân . Archeologisch voo ronderzoek: een inventariserend veldonderzoek (karterend booronderzoek) RAAP -rapport 7453 / versie 10 -12-2024 [20] Figuur 8. Resultaten karterend booronderzoek. In blauw is de diepteligging (in m) van de top van het dekzand ten opzichte van het maaiveld weergegeven. .
Plangebied De Trije Terpen Sûd te Dokkum, gemeente Noardeast -Fryslân . Archeologisch voo ronderzoek: een inventariserend veldonderzoek (karterend booronderzoek) RAAP -rapport 7453 / versie 10 -12-2024 [21] 4 Conclusies en a dvies 4.1 Conclusie Op grond van de onderzoeksresultaten en onder verwijzing naar de doelstellingen, kunnen de volgende uitspraken worden gedaan: • Zijn de archeologisch relevante niveaus intact? Het bovenste archeologisch relevante niveau, de kleilaag, is grotendeels intact. Het tussenliggende niveau, de veenlaag, lijkt vanwege de wisselende diktes enigszins te zijn afgetopt/geërodeerd . Het onderste archeologisch relevante niveau, de top van het d ekzand is in vrijwel het gehele onderzoeksgebied nog intact (inclusief E -horizont). • Zijn er aanwijzingen voor (grotere) archeologische nederzettingen? In boring 8 is in de top van het dekzand houtskool aang etroffen. Dit duidt mogelijk op de aanwezigheid van een vindplaats uit de steentijd - bronstijd . In het overige deel van het plangebied ontbreken deze indicatoren. Het karterend e booronderzoek met het ruime boorgrid en de kleine boordiameter heeft echter ook niet tot doel gehad om archeologische vondsten op te sporen. De aanwezigheid hiervan kan nog niet worden bevestigd of uitgesloten.
• Dient op basis van de resultaten van het veldonderzoek de gespecificeerde archeologische verwachting te worden bijgesteld? Gezien het ontbreken van archeologische indicato ren/lagen in de klei - en veenpakketten kan de archeologische verwachting voor deze lagen worden bijgesteld naar laag. Voor het dekzandniveau kan de hoge archeologische verwachting, gezien de gaafheid van de top van het dekzand en de aanwezigheid van houtsk ool in de top van het dekzand binnen het onderzoeksgebied worden gehandhaafd . • Is de bodemopbouw in het onderzoeksgebied zodanig intact dat archeologisch vervolgonderzoek zinvol is? Zie paragraaf 4.2. 4.2 Advies Op basis van de resultaten van het onderzoek blij kt dat het huidige onderzoeksgebied gelegen is in een landschap dat zeer aantrekkelijk was voor bewoning in de steentijd. Er zijn verschillende vuursteenvindplaatsen en andere archeologische indicatoren (houtskool) voor de aanwezigheid van nederzettingen uit de directe omgeving van het onderzoeksgebied bekend. De vondsten zijn gedaan in het hooggelegen, goed ontwaterde dekzand waarin zich een bodem heeft kunnen vormen, vaak ontwikkeld tot een volledige podzolbodem. Ook i n het onderzoeksgebied zelf is over het gehele gebied een intacte podzolbodem aangetroffen.
Daarnaast is in boring 8 houtskool waargenomen , een eerste indicatie voor de aanwezigheid van een vindplaats uit de steentijd - bronstijd . Door de voorgenomen bodemingrepen worden dus mogelijk archeo logische resten bedreigd. Daarom wordt geadviseerd om de plannen zodanig op te stellen dat verstoring van de top van het dekzand wordt voorkomen. De top van het dekzand bevindt zich op een diepte variërend tussen 30 cm en 113 cm -mv ( 88 tot 178 cm –NAP) cm. Ter bescherming van het Plangebied De Trije Terpen Sûd te Dokkum, gemeente Noardeast -Fryslân . Archeologisch voo ronderzoek: een inventariserend veldonderzoek (karterend booronderzoek) RAAP -rapport 7453 / versie 10 -12-2024 [22] dekzand dient bij bodemingrepen een buffer van 30 cm boven het dekzand aangehouden te worden (figuur 9). Indien ingrepen dieper reiken dan de top van het dekzand inclusief een buffer van 30 cm, wordt geadviseerd om aanvullend onderzoek middels megaboringen (diameter 15 cm) uit te voeren in het gehele onderzoeksgebied .
Aangezien al een eerste aanwijzing voor de aanwezigheid van bewo ningsresten in het dekzand is aangetroffen, wordt geadviseerd e en boordichtheid van 80 boringen per hectare (in een boorgrid van 10 x 12,5 m) te hanteren om op deze manier het voorkomen van archeologische indicatoren beter te begrenzen binnen het onderzoek sgebied, mede ten behoeve van eventueel hierop volgend gravend onderzoek. De top van het dekzand dient nat te worden gezeefd worden over zeef met een maaswijdte van 3 mm. Op basis van de resultaten van het huidige onderzoek , de beschrijving van het dekzand in 2004 (relatief hooggelegen en goed ontwaterd en grotendeels intacte top dekzand ) en het feit dat er in de tussentijd steentijdvindplaats en in de directe omgeving van het plangebied zijn aangetroffen, kan de aanwezigheid van vindplaatsen uit de steentij d - bronstijd ook in de eerder onderzochte delen van het plangebied niet worden uitgesloten. Om mogelijk oponthoud door het aantreffen van vindplaatsen tijdens de werkzaamheden te voorkomen in deze percelen wordt, o ndanks dat in 2004 geen vervolgonderzoek is geadviseerd , geadviseerd deze delen van het plangebied ook mee te nemen in het vervolgonderzoek met megaboringen. Op basis van de resultaten van het geadviseerde vervolgonderzoek dient te worden bepaald of verder archeologisch onderzoek nodig is binnen het plangebied.
Indien bij de uitvoering van de werkzaamheden die niet voor archeologisch vervolgonderzoek in aanmerking komen onverwacht archeologische resten worden aangetroffen, dan is conform artikel 5.10 van de Erfgoedwet aanmelding van de desbetreff ende vondsten bij de Minister van Onderwijs, Cultuur en Weterschap c.q. de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed verplicht (vondstmelding via ARCHIS). 4.3 Tot slot Dit rapport geeft (selectie)adviezen. Het is aan de bevoegde overheid , de gemeente Noardeast - Fryslân , deze al dan niet over te nemen in de vorm van een (selectie)besluit. Plangebied De Trije Terpen Sûd te Dokkum, gemeente Noardeast -Fryslân . Archeologisch voo ronderzoek: een inventariserend veldonderzoek (karterend booronderzoek) RAAP -rapport 7453 / versie 10 -12-2024 [23] Figuur 9. Resultaten karterend booronderzoeken 2004 + 2024 en het daaraan gekoppelde advies . In blauw is de diepteligging (in m) van de top van het dekzand , inclusief buffer van 30 cm, ten opzichte van het maaiveld weergegeven.
Plangebied De Trije Terpen Sûd te Dokkum, gemeente Noardeast -Fryslân . Archeologisch voo ronderzoek: een inventariserend veldonderzoek (karterend booronderzoek) RAAP -rapport 7453 / versie 10 -12-2024 [24] Literatuur Hoof, B.I., van, 2017: Plangebied Geastmer Mar bij Dokkum, gemeente Dongeradeel; archeologisch vooronderzoek: een verkennend en waarderend booronderzoek. RAAP -notitie 5924. Weesp. Hoof, B.I., van, 2018: Plangebied uitbreiding sportvoorziening Tolhuispark te Dokkum, gemeente Dongeradeel; archeologi sch vooronderzoek: een inventariserend veldonderzoek (karterend booronderzoek). RAAP -rapport 3645. Weesp. Marinelli, M. & N.M. Rosenbrand, 2002: Gemee nte Donderadeel; een archeologische verwachtingskaart in het kader van de BGM. RAAP -Rapport 659. Amsterdam . Veenstra, H.W., 2004: Plangebied de Trije Terpen, gemeente Dongeradeel; een inventariserend veldonderzoek (IVO) en een waarderend onderzoek op rijksmonument De Trije Terpen (CMA -code 6B - 035). RAAP -notitie 729. Amsterdam. Veenstra, H.W., 2016a: Plangebied Geastmer Mar bij Dokkum, gemeente Dongeradeel; archeologisch vooronderzoek: een karterend booronderzoek. RAAP -notitie 5754. Weesp. Veenstra, H.W., 2016 b: Plangebied toekomstig AZC Dokkum, gemeente Dongeradeel; een archeologisch vooronderzoek: een bureau - en inventariserend veldonderzoek. RAAP -notitie 5616. Weesp. Nederlands Normalisatie -instituut, 1989.
Nederlandse Norm NEN 5104, Classificatie van onverharde grondmonsters. Nederlands Normalisatie -instituut, Delft. SIKB, 2016. Beoordelingsrichtlijn Archeolo gie. BRL SIKB 4000. SIKB, Gouda. Vos, P.C., M. van der Meulen, H. Weerts en J. Bazelmans, 2018. Atlas van Nederland in het Holoceen. Landschap en bewoning vanaf de laatste ijstijd tot nu. Amsterdam. Plangebied De Trije Terpen Sûd te Dokkum, gemeente Noardeast -Fryslân . Archeologisch voo ronderzoek: een inventariserend veldonderzoek (karterend booronderzoek) RAAP -rapport 7453 / versie 10 -12-2024 [25] Overzicht van figuren, tabellen en bijlagen Figuren : Figuur 1. Aanduiding plangebied (zwart) en het onderzoekgebied (rood). Inzet: ligging in Nederland (ster). 6 Figuur 2. Onderzoeksgebied (rood) weergegeven op verschillende paleogeografische kaarten (Vos, e.a., 2018). 8 Figuur 3. Het onderzoeksgebied geprojecteerd op de geomorfologische kaart (1: 50.000). 9 Figuur 4. Het onderzoeksgebied geprojecteerd op een uitsnede van de bodemkaart (1: 50.000). 10 Figuur 5. Overzicht van historische kaarten. 12 Figuur 6. Eerder aangetroffen archeologische artefacten en indicatoren rond het plangebied. 14 Figuur 7. Eerder uitgevoerd archeologisch onderzoek rondom het onderzoeksgebied. 16 Figuur 8. Resultaten karterend booronderzoek. In blauw is de diepteligging (in m) van de top van het dekzand ten opzichte van het maaiveld weergegeven.
20 . 20 Figuur 9. Resultaten karterend booronderzoeken 2004 + 2024 en het daaraan gekoppelde advies. In blauw is de diepteligging (in m) van de top van het dekzand, inclusief buffer van 30 cm, ten opzichte van het maaiveld weergegeven. 23 Tabellen : Tabel 1. Administratieve gegevens. 7 Bijlagen: Bijlage 1. Tijdschaal Bijlage 2. Boorbeschrijvingen Bijlage 1. Tijdsch aal Archeologische perioden Prehistorie Tijdperk Datering tabel1_standaard_Archeologisch_RAAP_2014 Paleolithicum (Oude Steentijd) Mesolithicum (Midden Steentijd) Neolithicum (Nieuwe Steentijd) Middeleeuwen Nieuwe tijd Recente tijd Romeinse tijd IJzertijd Bronstijd Laat Midden Vroeg Vroeg Laat Midden Vroeg Laat Midden Vroeg Laat Midden Vroeg Laat Midden Vroeg Laat B Laat A A B C C: Karolingische tijd B: Merovingische tijd A: Volksverhuizingstijd D: Ottoonse tijd - 1850 - 1945 - 1500 - 1250 - 1050 - 900 - 725 - 525 - 450 - 1650 - 270 - 70 na Chr. - 15 voor Chr. - 250 - 500 - 800 - 1100 - 1800 - 2000 - 2850 -4200 -4900/5300 -6450 -8640 -9700 -35.000 -12.500 -250.000 -16.000 Midden Jong A Jong B Oud Laat Bijlage 2.
Boorbeschrijvingen Boorprofielen Dode2 bron: Dode2.geojson - 10-12-2024 12:14:25 Boring: DODE2_1 Kop algemeen: Projectcode: DODE2, Boornummer: 1, Beschrijver(s): AK/HWV, Datum: 04-11-2024, Doel boring: archeologie - verkenning, Einddiepte boring in cm: 90 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 194753.5, Y-coördinaat in meters: 592034.1, Precisie coördinaat: 1 dm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: -0.42, Precisie hoogte: 1 dm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Fryslân, Gemeente: Noardeast-Fryslân Uitvoering: Opdrachtgever: BDD Development B.V., Uitvoerder: RAAP Noord 0 / -0.42 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 30, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: bruin-grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig, Bijmengsel humus: matig humeus, Consistentie: stevig Bodem: Bodemkundige interpretatie: bouwvoor 30 / -0.72 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 30, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 50, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: matig siltig, Consistentie: matig stevig, Lithogenese: kwelderafzettingen Bodem: IJzer/mangaan: enkele Fe-vlekken 50 / -0.92 Laag algemeen: Bovengrens laag
in cm: 50, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 65, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: bruin Lithologie: Grondsoort: veen, Bijmengsel: mineraalarm, Veensoort: veen (niet gedifferentieerd) 65 / -1.07 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 65, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 75, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: bruin-grijs Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Bijmengsel humus: zwak humeus, Mediaanklasse: matig fijn, Lithogenese: dekzand Bodem: Bodemhorizont: E-horizont 75 / -1.17 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 75, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 83, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: donker-bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Mediaanklasse: matig fijn, Lithogenese: dekzand Bodem: Bodemhorizont: B-horizont 83 / -1.25 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 83, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 90, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: donker-geel-bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Mediaanklasse: matig fijn, Lithogenese: dekzand Bodem: Bodemhorizont: BC-horizont Einde boring 90 / -1.32 Boring: DODE2_2 Kop algemeen:
Projectcode: DODE2, Boornummer: 2, Beschrijver(s): AK/HWV, Datum: 04-11-2024, Doel boring: archeologie - verkenning, Einddiepte boring in cm: 90 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 194765, Y-coördinaat in meters: 591990.6, Precisie coördinaat: 1 dm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: -0.48, Precisie hoogte: 1 dm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Fryslân, Gemeente: Noardeast-Fryslân Uitvoering: Opdrachtgever: BDD Development B.V., Uitvoerder: RAAP Noord 0 / -0.48 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 28, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: bruin-grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig, Bijmengsel humus: matig humeus, Consistentie: stevig Bodem: Bodemkundige interpretatie: bouwvoor 28 / -0.76 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 28, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 50, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: matig siltig, Consistentie: matig stevig, Lithogenese: kwelderafzettingen Bodem: IJzer/mangaan: enkele Fe-vlekken 50 / -0.98 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 50, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 60, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm),
Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: bruin Lithologie: Grondsoort: veen, Bijmengsel: mineraalarm, Veensoort: veen (niet gedifferentieerd) 60 / -1.08 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 60, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 70, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: bruin-grijs Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Bijmengsel humus: zwak humeus, Mediaanklasse: matig fijn, Lithogenese: dekzand Bodem: Bodemhorizont: E-horizont 70 / -1.18 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 70, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 78, Aard ondergrens: erosief (<0,3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: donker-bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Mediaanklasse: matig fijn, Lithogenese: dekzand Bodem: Bodemhorizont: B-horizont 78 / -1.26 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 78, Aard bovengrens: erosief (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 82, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: donker-rood-bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Mediaanklasse: matig fijn, Lithogenese: dekzand Bodem: Bodemhorizont: B-horizont met ingespoelde ijzer/aluminium (humuspodzolen) 82 / -1.30 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 82, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 90, Aard
ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: donker-geel-bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Mediaanklasse: matig fijn, Lithogenese: dekzand Bodem: Bodemhorizont: BC-horizont Einde boring 90 / -1.38 Boorprofielen Dode2 bron: Dode2.geojson - 10-12-2024 12:14:25 Boring: DODE2_3 Kop algemeen: Projectcode: DODE2, Boornummer: 3, Beschrijver(s): AK/HWV, Datum: 04-11-2024, Doel boring: archeologie - verkenning, Einddiepte boring in cm: 85 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 194776.6, Y-coördinaat in meters: 591947.1, Precisie coördinaat: 1 dm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: -0.52, Precisie hoogte: 1 dm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Fryslân, Gemeente: Noardeast-Fryslân Uitvoering: Opdrachtgever: BDD Development B.V., Uitvoerder: RAAP Noord 0 / -0.52 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 25, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: bruin-grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig, Bijmengsel humus: matig humeus, Consistentie: stevig Bodem: Bodemkundige interpretatie: bouwvoor 25 / -0.77 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 25, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 42, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm),
Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: matig siltig, Consistentie: matig stevig, Lithogenese: kwelderafzettingen Bodem: IJzer/mangaan: enkele Fe-vlekken 42 / -0.94 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 42, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 52, Aard ondergrens: erosief (<0,3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: bruin Lithologie: Grondsoort: veen, Bijmengsel: mineraalarm, Veensoort: veen (niet gedifferentieerd) 52 / -1.04 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 52, Aard bovengrens: erosief (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 62, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: donker-bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Mediaanklasse: matig fijn, Lithogenese: dekzand Bodem: Bodemhorizont: B-horizont 62 / -1.14 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 62, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 70, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: donker-geel-bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Mediaanklasse: matig fijn, Lithogenese: dekzand Bodem: Bodemhorizont: BC-horizont 70 / -1.22 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 70, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 85, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm,
Kleur: geel Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Mediaanklasse: matig fijn, Lithogenese: dekzand Bodem: Bodemhorizont: C-horizont Einde boring 85 / -1.37 Boring: DODE2_4 Kop algemeen: Projectcode: DODE2, Boornummer: 4, Beschrijver(s): AK/HWV, Datum: 04-11-2024, Doel boring: archeologie - verkenning, Einddiepte boring in cm: 70 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 194788.8, Y-coördinaat in meters: 591903.4, Precisie coördinaat: 1 dm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: -0.54, Precisie hoogte: 1 dm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Fryslân, Gemeente: Noardeast-Fryslân Uitvoering: Opdrachtgever: BDD Development B.V., Uitvoerder: RAAP Noord 0 / -0.54 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 18, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: bruin-grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig, Bijmengsel humus: matig humeus, Consistentie: stevig Bodem: Bodemkundige interpretatie: bouwvoor 18 / -0.72 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 18, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 25, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: matig siltig, Consistentie: matig stevig, Lithogenese:
kwelderafzettingen Bodem: IJzer/mangaan: enkele Fe-vlekken 25 / -0.79 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 25, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 39, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: bruin Lithologie: Grondsoort: veen, Bijmengsel: mineraalarm, Veensoort: veen (niet gedifferentieerd) 39 / -0.93 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 39, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 42, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: donker-bruin-grijs Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Bijmengsel humus: matig humeus, Mediaanklasse: matig fijn, Lithogenese: dekzand Bodem: Bodemhorizont: A-horizont 42 / -0.96 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 42, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 53, Aard ondergrens: erosief (<0,3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: bruin-grijs Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Bijmengsel humus: zwak humeus, Mediaanklasse: matig fijn, Lithogenese: dekzand Bodem: Bodemhorizont: E-horizont 53 / -1.07 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 53, Aard bovengrens: erosief (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 65, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: donker-bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig,
Mediaanklasse: matig fijn, Lithogenese: dekzand Bodem: Bodemhorizont: B-horizont 65 / -1.19 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 65, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 70, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: donker-rood-bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Mediaanklasse: matig fijn, Lithogenese: dekzand Bodem: Bodemhorizont: B-horizont met ingespoelde ijzer/aluminium (humuspodzolen) Einde boring 70 / -1.24 Boorprofielen Dode2 bron: Dode2.geojson - 10-12-2024 12:14:25 Boring: DODE2_5 Kop algemeen: Projectcode: DODE2, Boornummer: 5, Beschrijver(s): AK/HWV, Datum: 04-11-2024, Doel boring: archeologie - verkenning, Einddiepte boring in cm: 135 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 194838.2, Y-coördinaat in meters: 591910.4, Precisie coördinaat: 1 dm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: -0.58, Precisie hoogte: 1 dm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Fryslân, Gemeente: Noardeast-Fryslân Uitvoering: Opdrachtgever: BDD Development B.V., Uitvoerder: RAAP Noord 0 / -0.58 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 17, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: bruin-grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig,
Bijmengsel humus: matig humeus, Consistentie: stevig Bodem: Bodemkundige interpretatie: bouwvoor 17 / -0.75 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 17, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 25, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: matig siltig, Consistentie: matig stevig, Lithogenese: kwelderafzettingen Bodem: IJzer/mangaan: enkele Fe-vlekken 25 / -0.83 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 25, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 30, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: bruin Lithologie: Grondsoort: veen, Bijmengsel: mineraalarm, Veensoort: veen (niet gedifferentieerd) 30 / -0.88 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 30, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 40, Aard ondergrens: erosief (<0,3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: licht-bruin-grijs Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Mediaanklasse: matig fijn, Lithogenese: dekzand Bodem: Bodemhorizont: E-horizont, Brokken en vlekken: humusvlekken 40 / -0.98 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 40, Aard bovengrens: erosief (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 52, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: donker-bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig,
Mediaanklasse: matig fijn, Lithogenese: dekzand Bodem: Bodemhorizont: B-horizont 52 / -1.10 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 52, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 82, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: donker-geel-bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Bijmengsel grind: zwak grindig, Mediaanklasse: matig fijn, Lithogenese: dekzand Bodem: Bodemhorizont: BC-horizont 82 / -1.40 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 82, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 90, Aard ondergrens: erosief (<0,3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: bruin-grijs Lithologie: Grondsoort: leem, Bijmengsel: zwak zandig, Bijmengsel grind: zwak grindig, Bijmengsel humus: matig humeus Laag opmerking: Opmerking: verspoelde keileem 90 / -1.48 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 90, Aard bovengrens: erosief (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 105, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: licht-geel-grijs Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: sterk siltig, Mediaanklasse: matig fijn, Lithogenese: fluvioperiglaciale afzettingen 105 / -1.63 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 105, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 120, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: licht-grijs Lithologie:
Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Bijmengsel grind: matig grindig, Mediaanklasse: matig grof, Lithogenese: keizand 120 / -1.78 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 120, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 135, Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: licht-blauw-grijs Lithologie: Grondsoort: leem, Bijmengsel: sterk zandig, Bijmengsel grind: zwak grindig, Lithogenese: keileem, grondmorene Einde boring 135 / -1.93 Boring: DODE2_6 Kop algemeen: Projectcode: DODE2, Boornummer: 6, Beschrijver(s): AK/HWV, Datum: 04-11-2024, Doel boring: archeologie - verkenning, Einddiepte boring in cm: 65 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 194817.1, Y-coördinaat in meters: 591934.4, Precisie coördinaat: 1 dm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: -0.87, Precisie hoogte: 1 dm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Fryslân, Gemeente: Noardeast-Fryslân Uitvoering: Opdrachtgever: BDD Development B.V., Uitvoerder: RAAP Noord 0 / -0.87 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 12, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: bruin-grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig, Bijmengsel humus: matig humeus, Consistentie: stevig Bodem: Bodemkundige interpretatie: bouwvoor 12 / -0.99 Laag algemeen:
Bovengrens laag in cm: 12, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 20, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: matig siltig, Consistentie: matig stevig, Lithogenese: kwelderafzettingen Bodem: IJzer/mangaan: enkele Fe-vlekken 20 / -1.07 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 20, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 30, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: bruin Lithologie: Grondsoort: veen, Bijmengsel: mineraalarm, Veensoort: veen (niet gedifferentieerd) 30 / -1.17 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 30, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 40, Aard ondergrens: erosief (<0,3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: licht-bruin-grijs Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Mediaanklasse: matig fijn, Lithogenese: dekzand Bodem: Bodemhorizont: E-horizont, Brokken en vlekken: humusvlekken 40 / -1.27 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 40, Aard bovengrens: erosief (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 52, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: donker-bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Mediaanklasse: matig fijn, Lithogenese: dekzand Bodem: Bodemhorizont: B-horizont 52 / -1.39 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 52,
Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 65, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: donker-geel-bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Bijmengsel grind: zwak grindig, Mediaanklasse: matig fijn, Lithogenese: dekzand Bodem: Bodemhorizont: BC-horizont Einde boring 65 / -1.52 Boorprofielen Dode2 bron: Dode2.geojson - 10-12-2024 12:14:25 Boring: DODE2_7 Kop algemeen: Projectcode: DODE2, Boornummer: 7, Beschrijver(s): AK/HWV, Datum: 04-11-2024, Doel boring: archeologie - verkenning, Einddiepte boring in cm: 80 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 194804.7, Y-coördinaat in meters: 591977.6, Precisie coördinaat: 1 dm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: -0.76, Precisie hoogte: 1 dm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Fryslân, Gemeente: Noardeast-Fryslân Uitvoering: Opdrachtgever: BDD Development B.V., Uitvoerder: RAAP Noord 0 / -0.76 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 18, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: bruin-grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig, Bijmengsel humus: matig humeus, Consistentie: stevig Bodem: Bodemkundige interpretatie: bouwvoor 18 / -0.94 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 18,