Bijlage 1 Programmabegroting 2027
Tekst van het document
Begroting Noardeast - Fryslân 202 7 2 Inhoudsopgave Inhoudsopgave ............................................................................................................................... 2 Foaropwurd ..................................................................................................................................... 3 Inleiding ........................................................................................................................................... 4 Programma 1 - Ynwenner en Bestjoer ....................................................................................... 12 Programma 2 - Mienskip .............................................................................................................. 17 Programma 3 - Soarch en Wolwêzen ......................................................................................... 20 Programma 4- Wurk, Bedriuw en Rekraasje ............................................................................. 27 Programma 5- Wenjen en Omjouwing ....................................................................................... 32 Programma 6 - Iepenbiere Romte ............................................................................................... 37 Algemiene dekkingsmiddels, overhead, VPB en onvoorzien .................................................
40 Majeure projecten ......................................................................................................................... 43 Centrale huisvesting ......................................................................................................................... 43 Campus Kollum ................................................................................................................................ 45 MFC Burdaard .................................................................................................................................. 47 Scholenpark Dokkum ....................................................................................................................... 49 Noordelijke stadsentree .................................................................................................................... 52 Harddraverspark ............................................................................................................................... 54 Súd Ie ............................................................................................................................................... 57 Mobiliteitsplan ...................................................................................................................................
61 Rondweg Wânswert ......................................................................................................................... 63 Paragrafen ..................................................................................................................................... 65 Paragraaf lokale heffingen ............................................................................................................... 65 Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing ...................................................................... 75 Paragraaf financiering ...................................................................................................................... 80 Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen ........................................................................................... 84 Paragraaf bedrijfsvoering ................................................................................................................. 95 Paragraaf Openbaarheid .................................................................................................................. 99 Paragraaf verbonden partijen ......................................................................................................... 100 Paragraaf grondbeleid ....................................................................................................................
119 Financiële overzichten ............................................................................................................... 125 Geprognotiseerde balans per 31 december ................................................................................... 125 De meerjarenbegroting 2027-2030 ................................................................................................ 127 Incidentele baten en lasten ............................................................................................................ 129 Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves .............................................................. 133 Overzicht baten en lasten per taakveld .......................................................................................... 134 Bijlagen ........................................................................................................................................ 137 Bijlage 01 Staat van investeringen ................................................................................................. 137 Bijlage 02 Reserves en voorzieningen ........................................................................................... 138 Bijlage 03 Staat van langlopende geldleningen .............................................................................
142 Bijlage 04 Staat van gewaarborgde geldleningen .......................................................................... 146 Bijlage 05 Begrotingssubsidies ...................................................................................................... 148 Vaststellingsbesluit .................................................................................................................... 149 3 Foaropwurd Foar jo leit de begrutting fan de gemeente Noardeast-Fryslân foar 2027. Wy binne der yn slagge om de begrutting slutend te krijen. It wie dit kear in yngewikkelde taak om dit foarinoar te krijen. It docht my deugd melde te kinnen dat wy in lykwicht tusken útjeften en ynkomsten fûn hawwe troch skerpe karren te meitsjen, mei rjochting te ynvestearjen en ferantwurdlikheid te nimmen foar de takomst fan ús gemeente. Dat hat resultearre yn in posityf begruttingssaldo. Dat stimt my optimistysk, mar we moatte tagelyk realistysk wêze. Wy binne net yn rêstich farwetter telâne kommen. Fan 2028 ôf ûntstiet in mearjierrich tekoart en is fierdere besparring op de útjeften needsaaklik. Foar 2027 hawwe wy keazen foar in besparring op de útjeften fan 1,56 miljoen euro en in ferheging fan de ynkomsten troch de OZB mei 15 persint.
Mei in ferheging fan de bydrage fan ús ynwenners, neist alle besunigingen, kinne wy ús tsjinstferliening op it nivo hâlde dy't de ynwenners ferwachtsje meie en kinne wy ynvestearjen bliuwe yn in takomst mei perspektyf. Dat perspektyf hâlde wy troch ek foar guon saken in ekstra ynspanning te dwaan. Yn it koälysje- akkoart hawwe wy ôfpraat jild yn te setten foar in ûnderhâldsfûns foar doarpshuzen, it doarp - en wykfûns, saakkundige advisearring oer de waadkust, in goed proses foar de fêstiging fan in AZC en it opfangen fan de gefolgen yn ús gemeente fan klimaatferoaring. Dêrneist wolle wy ek trochgean mei it soargjen foar genôch wenten, it fernijen fan skoalgebouwen, it boargjen fan feiligens en wolle wy ek ús bûtentsjinst goed húsfestje, ús kapitaalguod lykas brêgen en diken goed beheare en moatte wy de útdagingen de holle biede dy't de netkongesty ús opleit. Wy wolle in takomst mei glâns. Lit ik der net omhinne helje: Dêrfoar sille noch offers brocht wurde moatte. Wy sille dat benammen sels dwaan moatte, want de budzjetten fan de ryksoerheid bliuwe achter by de kosten dy't op ús boerd skood wurde. Soarchkosten nimme ta, foarsjenningen wurde djoerder en wy hawwe dêr gjin ynfloed op. We steane oan it begjin fan in wat mindere tiid en sille de kommende jierren dus skerp oan de wyn sile moatte.
Dizze begrutting is in balâns tusken ferantwurdlikheid nimme yn it hjir en no, en ynvestearjen bliuwe yn de takomst fan ús doarpen, ynwenners en foarsjenningen. It kolleezje leit jo in slutende begrutting foar, mei dúdlike karren en in realistyske blik op de jierren dy't komme. We krije noch lestige jierren. Ik rop lykwols elkenien op de skouders net hingje te litten, mar ús rêch te rjochtsjen en selsbewust de útdagingen oan te nimmen dy't ús wachtsje. Noardeast-Fryslân hat takomst en it is oan ús om dy foar ús ynwenners te behâlden. Pieter L. Braaksma Wethâlder finânsjes Inleiding Samenvatting van de financiële impact van de Kadernota 2027-2030 Op 2 juli 2026 heeft de Raad van gemeente Noardeast-Fryslân de kadernota 2027-2030 behandeld. Een kadernota waarbij de contouren van de begroting worden geduid. De Kadernota 2027 was zonder nieuwe beleidsvoornemens opgesteld. De gemeente heeft te maken met stijgende lasten, de bijstelling van de Rijksbijdragen uit de Meicirculaire 2026 is onvoldoende geweest om de lastenstijgingen te compenseren. Het verwachte begrotingssaldo voor het jaar 2027 is in de Kadernota negatief, de verwachte structurele lasten worden niet alle gedekt door de structurele baten en daarmee voldoet de gemeente niet aan de eisen van financieel toezicht.
Eindconclusie van de Kadernota was dat een tweede bezuinigingsronde noodzakelijk is om een sluitende begroting voor het jaar 2027 te realiseren, waarbij zowel naar de lasten wordt gekeken als naar de baten. | De beleidsvoornemens uit het coalitieakkoord 2026-2030 zijn niet verwerkt in de Kadernota (Dorpen- en wijkenfonds en Waddenambtenaar). Begroting 2027-2030 : jaarlijkse begrotingssaldo's Het verloop ziet er als volgt uit: Bedragen (x 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Exploitatiesaldo Kadernota | -1.474 | -6.699 | -6.555 | -4.220 2027-2030 Mutaties t.o.v. Kadernota | -1.160 | -888 | -1.937 | -2.087 Begroting 2027-2030 | -2.634 | -7.587 | -8.492 | -6.307 Uitgangspunten van de begroting Uitgangspunt voor de begroting 2027-2030 is de Kadernota 2027-2030. Na de Kadernota zijn er door interne controles en ontwikkelingen ten aanzien van bestaand beleid en taken nog diverse mutaties geweest die van invloed zijn op het begrotingssaldo de komen | de jaren. Deze mutaties worden bij de verschillenverklaring hieronder toegelicht. De provincie heeft als toezichthouder een wettelijke plicht om gemeentelijke begrotingen te toetsen op structureel en reëel evenwicht. De toets vindt eerst plaats op het begrotingsjaar 2027 en als deze niet in evenwicht is moet aangetoond worden dat het evenwicht uiterlijk in de laatste jaarschijf van de meerjarenraming wordt hersteld.
Hierbij mag geen sprake zijn van een opschuivend meerjarenperspectief waarbij in de opvolgende begrotingen alleen de laatste jaarschijf sluit. Het is dus belangrijk om het eerstvolgende begrotingsjaar structureel in evenwicht te hebben en te houden. De begroting 2027 is niet in evenwicht. Het begrotingssaldo is - € 2,6 mln. Daarom biedt het college aan de raad een pakket aan maatregelen voor 2027 aan (ter hoogte van € 3,5 mln.) die bewerkstelligt dat er een batig begrotingssaldo in 2027 ter hoogte v | an € 0,9 mln. kan worden gerealiseerd. Voor het financieel beleid wordt als uitgangspunt genomen dat er ruimte voor nieuw beleid aanwezig is, met als randvoorwaarde dat er sprake is van een structureel en reëel sluitende begroting en dat daarnaast de Algemene reserve gedurende de hele begrotingsperiode aan de minimum vastgestelde randvoorwaarde moet voldoen. 4 5 Algemene technische - en financiële uitgangspunten De algemene technische uitgangspunten bij het opstellen van de begroting 2027 zijn: - De raming van lasten en baten van bestaand beleid vindt plaats op basis van analyses en niet uitsluitend op basis van inflatie indexering. - De raming van gemeentelijke bijdragen aan externe instanties vindt plaats op basis van de meest recente begrotingen van deze partijen. - Voor de meerjarenbegroting wordt geraamd op basis van constante prijzen.
- Structurele lasten worden gedekt door structurele baten en incidentele baten zijn voornamelijk dekkingsmiddel voor incidentele lasten. - De algemene reserves en de weerstandscapaciteit voldoen aan normen die zijn gebaseerd op een risicoanalyse zoals opgenomen in de paragraaf risicobeheersing en weerstandsvermogen. - De financierings- en schuldpositie en het kasstroomsaldo voldoen aan de normen van de Economische Monetaire Unie (EMU) en de Wet HOF (Wet Houdbare Overheidsfinanciën). - Door middel van de in de begroting opgenomen onderhoudsplannen wordt te allen tijde ruimte gelaten voor onderhoud van kapitaalgoederen in overeenstemming met de door de raad vastgelegde kwaliteitsniveaus. - Vrijvallende kapitaallasten van vervangingsinvesteringen met betrekking tot de bedrijfsvoering blijven beschikbaar voor noodzakelijke vervangingen in de bedrijfsvoering. De algemene financiële uitgangspunten bij het opstellen van de begroting 2027 (zoals besproken bij de behandeling van de Kadernota 2027) zijn: - Het streven naar een positief structureel begrotingssaldo, om jaarlijks 1 % van de gemiddelde baten te kunnen doteren aan de algemene reserve. - Het streven naar een solvabiliteitsratio van 20% . - Het streven naar een bovengrens van de netto schuldquote van 130%. Bij het opstellen van de begroting wordt uitgegaan van de volgende technische parameters.
Begrotingsparameter Aan te houden waarde Prijseffect bij interne budgetten (m.b.t. de leveringen binnen de gemeente) Geen vaste aanpassingen, maximaal volgens de Prognose van de HCPI (geharmoniseerde consumentenprijsindex) van het Centraal Planbureau (CPB) in het Centraal Economisch Plan (CEP) van maart 2026: 1,9 %. Prijseffect bij externe budgetten (uitgaven) Geen vaste indexering, eveneens maximaal volgens de Prognose van het CPB van maart 2026: 1,9 %. Rente % (voor interne verrekeningen: kosten kort geld, rekenrente reserves, kapitaallasten) Uitgegaan wordt van het volgens BBV-bepalingen berekende omslagpercentage. Voor 2027 is deze vastgesteld op 1,46% Cao-loonstijgingspercentage (betreft stijging bovenop periodieke loonstijging) In de begroting is de Gemeente CAO verwerkt (2025-2027). Voor verdere jaren is een indexatie van 4,2% gehanteerd (conform de Loonvoet van het CPB sector overheid). 6 Uitgangspunten tariefbeleid 2027 In het hiernavolgende schema zijn de uitgangspunten voor de componenten van het tariefbeleid opgenomen. (Belasting)tarieven Uitgangspunten Onroerendezaakbelasting (OZB) Inflatie indexatie OZB bedraagt 1,9 % Afvalstoffenheffing 100% kostendekkend, inclusief de component BTW–compensatie. Rioolrechten 100% kostendekkend, inclusief de component BTW–compensatie.
Leges Verhoging tarieven afhankelijk van kostenniveau, berekend op basis van het model opgesteld door de Adviesgroep Nederlandse Gemeenten (ANG-model). Forensenbelasting/ reclamebelasting Indexatie tarieven met 1,9%. Tarieven sportaccommodaties (binnen– en buitensport) Tarieven volgens vastgesteld beleidsplan. Uitgangspunten beleidsindicatoren De uniforme set van beleidsindicatoren is voorgeschreven in het BBV. Hierin is aan de gemeenten opgelegd gebruik te maken van een basis set van beleidsindicatoren voor de begroting en de verantwoordingsstukken. Het doel hiervan is om de resultaten van beleidsmatige inspanningen van gemeenten beter inzichtelijk te maken en te kunnen vergelijken met het landelijke gemiddelde. De set van beleidsindicatoren is ondergebracht bij het betreffende programma binnen de begroting. Een klein aantal beleidsindicatoren, welke betrekking hebben op de eigen organisatie, worden door gemeenten zelf ingevuld. Voor de overige beleidsindicatoren dient gebruikt te worden gemaakt van de website www.waarstaatjegemeente.nl. Ook de definities van de diverse beleidsindicatoren worden op deze website nader toegelicht. Voor wat betreft de actualiteit van de maatstaven kunnen grote verschillen bestaan. Het jaar waarover wordt gerapporteerd staat bij de betreffende indicator verm eld.
Resultaat begroting In de financiële overzichten vindt u een overzicht van de meerjarenbegroting 2027 -2030 per programma (baten en lasten), inclusief de reserve mutaties. Het structurele begrote resultaat over het jaar 2027 bedraagt een nadelig saldo van afgerond € 2,6 miljoen. Verschillenverklaring: Ten opzichte van de Kadernota 2027-2030 wijkt de begroting af. In de volgende tabel worden deze wijzigingen weergegeven. Bedragen (x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Exploitatiesaldo Kadernota 2027-2030 | -1.474 | -6.699 | -6.555 | -4.220 Mutaties t.o.v. Kadernota | -1.160 | -888 | -1.937 | -2.087 Begroting 2027-2030 | -2.634 | -7.587 | -8.492 | -6.307 De mutaties ten opzichte van de kadernota zijn de volgende: Bedragen (x 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Programma 2 en 3 1 Hogere structurele lasten WMO (tariefstijgingen | -500 | -475 | -495 | -495 begeleiding) 2 Hogere structurele lasten Jeugdzorg (maatwerkzorg) | -500 | -500 | -500 | -500 3 WMO : de inkomensafhankelijke bedrage zorg verwijderen | -564 uit de begroting 2027 4 Beschermd wonen : afbouw bijdrage van de | -100 | -200 | -300 | -400 centrumgemeente Leeuwarden Programma 4 en 5 5 GREX - grondontwikkeling : correctie op begrote baten | -304 | -304 | -304 | -304 Belastingen en Leges 6 OZB (verwerken van de inflatie indexatie + 1,9 %) | 365 | 365 | 365 | 365 Algemiene Dekkingsmiddels - Overhead & Bedrijfsvoering 7
Bijstelling kapitaalslasten investeringen en bijstelling | 643 | 303 | -816 | -1.035 rentelasten Overige verschillen / alle programma's 8 Overige verschillen | -200 | -77 | 113 | 282 Totaal mutaties | -1.160 | - 888 | -1.937 | -2.087 7 8 Toelichting 1. WMO - lasten begeleiding In de meerjarenbegroting zijn de structurele hogere lasten verwerkt als gevolg van de hogere kosten van begeleiding bij zorg. In 2026 is de nieuwe aanbesteding geëffectueerd: met name de verhoging van de uurtarieven van de zorgaanbieders te opzichte van voorgaande jaren zorgt voor een flinke extra last. 2. Jeugdzorg - maatwerkzorg De gemeente heeft te maken met een stijgend aantal jeugdigen die niet geholpen kunnen worden in de reguliere gecontracteerde zorg. Voor deze groep moeten maatwerkcontracten worden opgesteld. Dit valt duurder uit is de ervaring en verwachting vanwege de 1-op-1-begeleiding die dan vaak nodig is. We zien een toename van het aantal jeugdigen die maatwerkcontracten nodig hebben. We moeten constateren dat dit past in de landelijke trend van stijgende kosten van deze complexere jeugdzorg. 3. WMO - begrotingscorrectie eigen bijdrage In de kadernota en primaire begroting van 2027 was nog een inkomensafhankelijke bijdrage opgenomen ten aanzien van de WMO zorg.
De rijksoverheid heeft haar beleid en wetgeving ten aanzien van inkomensafhankelijke bijdragen niet gereed voor 2027 , hetgeen betekent dat deze verwachte bate uit de gemeentebegroting dient te worden verwijderd. 4. Beschermd wonen - afbouw jaarlijkse restitutie In de begroting is meerjarig een jaarlijkse restitutie (batig effect) verwerkt die centrumgemeente Leeuwarden uitbetaald aan een aantal Friese gemeenten ten aanzien van niet benutte budgetruimte op lasten ten aanzien van beschermd wonen. De meerjarige verwachting is dat de Rijksbijdragen voor beschermd wonen zullen dalen en dat de lasten zullen stijgen. Deze bijstelling van de restitutie wordt in jaarlijkse stappen naar beneden bijgesteld. 5 GREX - grondontwikkeling : correctie op begrote baten In de kadernota en primaire begroting van 2027 was nog een bate opgenomen ten aanzien van grondontwikkeling. Het huidig grondbeleid bepaald dat baten moeten worden verwerkt ten gunste van de bestemmingsreserve, daarom is een correctie toegepast en is de bate verwijderd uit de meerjarige staat van baten en lasten. 6 OZB (verwerken van de inflatie indexatie + 1,9 %) In de begroting is de inflatie indexatie verwerkt op de verwachte onroerende zaak belasting. In deze begroting is geen extra verhoging verwerkt.
7 Bijstelling kapitaalslasten investeringen en bijstelling rentelasten De kapitaallasten (afschrijvingskosten en rentelasten) zijn geactualiseerd na vaststelling van de jaarstukken 2025. De structurele effecten zijn meegenomen in deze begroting. Er ontstaan voordelen door renteverschillen en met name ook door het doorschuiven van geplande investeringen naar latere jaren. Het is een tijdelijk verschuivend effect, vanaf 2029 zullen de kapitaalslasten gaan stijgen. 8. Overige verschillen Betreffen kleine onder- en overschrijdingen en afrondingen verdeeld over alle programma's . Structureel begrotingssaldo Structureel begrotingssaldo (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten exclusief mutaties reserve | -206.503 | -208.326 | -207.105 | -211.951 Baten exclusief mutaties reserve | 201.180 | 198.722 | 198.613 | 200.238 Geraamd saldo van baten en lasten | -5.323 | -9.604 | -8.492 | -11.712 Toevoegingen reserves | -6.326 | -5.428 | -4.710 | -5.101 Onttrekkingen reserves | 9.015 | 7.445 | 4.710 | 10.506 Geraamd resultaat | -2.634 | -7.587 | -8.492 | -6.307 Incidentele lasten (excl. reservestortingen) | -9.119 | -8.273 | -5.548 | -11.349 Incidentele baten (excl.
reserveonttrekkingen) | 2.556 | 2.379 | 1.668 | 2.067 Incidentele toevoegingen reserves | -1.807 | -903 | -183 | -574 Incidentele onttrekkingen reserves | 8.370 | 6.797 | 4.063 | 9.856 Saldo van incidentele baten en lasten | 0 | 0 | 0 | 0 Structureel begrotingssaldo | -2.634 | -7.587 | -8.492 | -6.307 Stand van de eenmalige middelen Algemene Reserve In de bijlagen van de begroting is de staat van reserves en voorzieningen opgenomen met de stand per 1 januari 2026 van de Algemene reserve van € 13,7 miljoen. Met de geraamde onttrekkingen en toevoegingen die door de raad zijn vastgesteld en de verwachte begrotingsresultaten eindigt de algemene reserve per 31 december 2027 op € 3,3 miljoen en per 31 december 2030 op € - 19,2 miljoen. De besluitvorming van de raad op het pakket voorgestelde maatregelen om de begroting voor het jaar 2027 sluitend te krijgen is nog niet verwerkt in deze tabel.
9 Tabel Algemene Reserve : Bedragen (x 1.000) | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Beginstand per 1-1 | 13.758 | 8.411 | 3.387 | -4.314 | -12.879 Geraamde toevoegingen | 708 | 0 | 0 | 0 | 0 Toevoeging resultaat 2025 | 17.772 | - | - | - | - Geraamde onttrekkingen | -22.699 | -2.390 | -114 | -73 | 0 Geraamd saldo toevoegingen / onttrekkingen | -4.219 | -2.390 | -114 | -73 | 0 Prognose begrotingsresultaat 2026 | -1.128 | - | - | - | - Subtotaal eindstand per 31-12 | 8.411 | 6.021 | 3.273 | -4.387 | -12.879 Prognose begrotingsresultaat | - | -2.634 | -7.587 | -8.492 | -6.307 Besluitvorming begrotingsbehandeling 5 | - | - | - | - | - november 2026 Vastgesteld begrotingssaldo | - | - | - | - | - Prognose eindstand per 31-12 | 8.411 | 3.387 | -4.314 | -12.879 | -19.186 Reserve Ontwikkelfonds De gemeente heeft een reserve Ontwikkelfonds waaruit ontwikkelimpulsen binnen onze gemeente kunnen worden bekostigd. In het bijlagenboek zijn alleen de daadwerkelijk door de Raad besloten onttrekkingen en toevoegingen meegenomen in de stand van de reserve | . Naast de besluitvorming is bij de Ontwikkelreserve ook sprake van voornemens tot beslag op deze reserve: | Gebiedsgerichte ontwikkeling in de kuststrook, en de Noordelijke Stadsentree | -Panwurk. Voor het MFC Burdaard heeft de raad middels besluit € 3 miljoen toegewezen aan project dekking waarbij de reserve ontwikkelfonds zal worden benut.
Als gevolg van deze voornemens en besluiten zal de ontwikkelreserve vrijwel geheel worden benut. Er resteert een gering restsaldo van € 36 duizend. 10 Tabel Reserve Ontwikkelfonds Bedragen (x 1.000) | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Beginstand per 1-1 | 11.966 | 11.516 | 11.516 | 11.516 | 11.516 Geraamde toevoegingen | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Geraamde onttrekking motie Raad parkeren | -150 | - | - | - | - Geraamde onttrekking besluit Raad investering | -160 | - | - | - | - MFC Burdaard - CV en installaties Geraamde overige onttrekkingen | -140 | 0 | 0 | 0 | 0 Subtotaal eindstand per 31-12 | 11.516 | 11.516 | 11.516 | 11.516 | 11.516 Door de raad toegewezen bestemmingen: 1 MFC Burdaard - dorpshuisfunctie | -1.800 2 MFC Burdaard - sportfunctie | -1.200 AF : door Raad vastgestelde investering - CV | 160 en installaties Reserveringen - geoormerkte posten: 1 Noordelijke stadsentree - Panwurk parkeren | -3.990 AF : door Raad vastgesteld budget onderzoek | 150 parkeren 2 Gebiedsgerichte ontwikkeling kuststrook | -4.650 Prognose eindstand per 31-12 | 36 | 36 | 36 | 36 | 36 11 12 Programma 1 - Ynwenner en Bestjoer Waar gaat programma 1 'Ywenner en Bestjoer' over? Inleiding De gemeente Noardeast-Fryslân wil een gemeente zijn die dichtbij haar inwoners, ondernemers en organisaties staat. We werken vanuit het principe ‘Samen, persoonlijk en in de buurt’.
Dat betekent dat we investeren in goede dienstverlening én in een bestuur dat zichtbaar, benaderbaar en betrokken is bij wat er speelt in dorpen en wijken. De afgelopen jaren hebben we een impuls gegeven aan onze dienstverlening. Die lijn zetten we voort, met als uitgangspunt dat dienstverlening inclusief, eenvoudig, persoonlijk, eigentijds en nauwkeurig is (IEPEN). We doen wat we beloven en communiceren duidelijk en begrijpelijk, met oog voor verschillen tussen inwoners. De menselijke maat blijft leidend: digitaal waar het kan, persoonlijk waar het nodig is. Tegelijkertijd werken we samen met inwoners, dorpen, ondernemers en partners aan de opgaven in onze gemeente en zoeken we actief de verbinding, ook in de regio. We blijven onze dienstverlening verbeteren door processen slimmer in te richten en te leren van ervaringen van inwoners, onder andere via de klantreismethode. Zo bouwen we aan een gemeente die betrouwbaar, toegankelijk en klaar voor de toekomst is. De gemeente werkt samen met de politie en andere organisaties aan een veilige leefomgeving. Het is belangrijk dat inwoners zich veilig voelen in hun buurt. Daarom maakt de gemeente beleid en plannen op. Deze staan in de veiligheidsagenda ‘Mei elkoar foar feiligens’.
In dit programma werkt de gemeente aan onderwerpen zoals jeugdoverlast, ondermijning, georganiseerde criminaliteit, cyberveiligheid, crisisbeheersing, onbegrepen gedrag, demonstraties en evenementenveiligheid. Daarbij besteden we in het bijzonder aandacht aan het tegengaan van ondermijnende criminaliteit en het versterken van de weerbaarheid van inwoners, ondernemers en organisaties. We werken samen met partners en doen ook een beroep op inwoners om signalen te herkennen en te delen. De wereld houdt niet op bij Sweagerbosk of de Hijumerfeart. Ook als middelgrote plattelandsgemeente zijn wij verbonden met de regio, Nederland en Europa. Daarom zoeken we via netwerken als P10 en Economic Board Fryslân actief de samenwerking op. Zo delen we kennis, versterken we onze positie en halen we kansen, aandacht en middelen naar onze gemeente. Europa is daarbij geen doel op zich, maar een middel om onze ambities op het gebied van brede welvaart, leefbaarheid, economie, innovatie en duurzaamheid te realiseren. Door actief en op de juiste momenten aan te sluiten bij regionale, nationale en Europese netwerken vergroten we onze invloed en benutten we kansen voor inwoners en ondernemers. Onze bijzondere band met Crediton en Fulda, gebaseerd op het erfgoed van de heilige Bonifatius, biedt een unieke kans om Noardeast -Fryslân en onze ondernemers internationaal onder de aandacht te brengen.
Tegelijkertijd ontstaan waardevolle ontmoetingen voor leerlingen, sporters en cultuurbeoefenaars, die zo andere Europeanen leren kennen en van elkaar kunnen leren. Hoofddoelstelling Noardeast-Fryslân heeft een betrouwbare en nabije overheid, met oog voor de menselijke maat, die zorgt voor goede dienstverlening, een veilige leefomgeving en een sterke positie in provinciale, regionale, nationale en Europese netwerken. 13 Kerndoelstellingen 1.1 Verbeteren en professionaliseren van dienstverlening en communicatie met inwoners en bedrijven SMART-doelstelling 1.1.1 Verbeteren dienstverlening In 2028 ervaren inwoners onze dienstverlening merkbaar beter t.o.v. de nulmeting 1.1.2 Digitale bereikbaarheid vergroten Eind 2028 ervaart minimaal 60% van de deelnemers aan het inwonerpanel dat de digitale informatie mogelijkheden voor dienstverlening verbeterd zijn. 1.1.3 Duidelijke en gelijke communicatie In 2028 voldoet minimaal 75% van onze brieven, adviezen en websitepagina’s aan de Duidelijke - Taalregels (B1-niveau), gemeten via kwartaalsteekproeven van ten minste 30 communicatieproducten per steekproef.
Kerndoel 1.2 Versterken van een veilige, prettige en betrouwbare leefomgeving SMART-doelstelling 1.2.1 Veiligheidsgevoel In 2027 ontwerpen we een factsheet ‘Veiligheid’ waarmee periodiek wordt gerapporteerd over uitgevoerde veiligheidsinterventies zoals integrale controles, dwangsommen, behandelde casuïstiek en het versterken van de weerbaarheid. Kerndoel 1.3 Versterken van de positionering en belangenbehartiging en het bevorderen van de samenwerking in provinciale, regionale, nationale en Europese netwerken. SMART-doelstelling 1.3.1 Benutten van kansen en middelen Uiterlijk eind 2028 is Noardeast-Fryslân actief aangesloten bij minimaal 1 relevante Europese netwerken en neemt de gemeente deel aan (internationale) bijeenkomsten, waarbij dit leidt tot minimaal 1 concrete projectkans of samenwerking. 1.3.2 Bijdrage aan gemeentelijke en regionale opgave In de periode 2027-2030 ontwikkelt en realiseert Noardeast-Fryslân minimaal 3 Europese projecten, waarvan minimaal 2 met externe (EU)financiering, die aantoonbaar bijdragen aan gemeentelijke en regionale opgaven. 14 1.3.3 Verbreding blik naar Europees niveau Van 2027 tot 2030 wordt bij minimaal 4 beleids- of investeringsvoorstellen per jaar expliciet het Europese perspectief betrokken, en wordt jaarlijks aan de raad gerapporteerd over Europese activiteiten en opbrengsten.
Onderwerp beleidsdocumenten van Programma 1 Onderwerp beleidsdocumenten Versterken van netwerken Startnotitie Aanpak Europa (2024 Onderwerp beleidsdocumenten Dienstverlening Besturings- en organisatiefilosofie Noardeast-Fryslân (2025) Visie op dienstverlening 2025 Onderwerp beleidsdocumenten Veilige woon- en leefomgeving Veiligheidsagenda Noardeast-Fryslân: Mei elkoar foar Feiligens foar en mei de Mienskip 2024-2027 Regionaal Beleidsplan Veiligheid Noord-Nederland 2024 – 2027 (Politie) Beleidsplan Veiligheid 2023 - 2026 (Veiligheidsregio Fryslân) Samenwerkingsovereenkomst Veiligheidshuis Fryslân Convenant Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC) Beleidsregels bestuurlijke handhaving drugscriminaliteit (2024) Handhavingsarrangement met politie (2025) Evenementenbeleid gemeente Noardeast-Fryslân Verbonden partijen van Programma 1 Verbonden partij Bijdrage aan beleidsdoelstellingen Veiligheidsregio Fryslân Belangrijke partner bij het realiseren van een veilige woon- en leefomgeving. Uniforme beleidsindicatoren van Programma 1 Gemeente Uniforme beleidsindicatoren | Eenheid | Periode Noardeast- Nederland Fryslân Formatie | Fte per 1.000 inwoners | 2027 | 11,37 | 10,48* Bezetting | Fte per 1.000 inwoners | 2027 | 11,41 | 10,40* Apparaatskosten | Kosten per inwoner | 2027 | 1.260 | n.v.t.
Externe inhuur | Kosten als % van totale loonsom | 2027 | 3,75% | 16,10%* + totale kosten inhuur externen Verwijzingen Halt | Aantal per 10.000 jongeren | 2025 | 11,00 | 10,00 Winkeldiefstallen | Aantal per 1.000 inwoners | 2025 | 0,80 | 2,10 Geweldsmisdrijven | Aantal per 1.000 inwoners | 2025 | 4,10 | 4,60 Diefstallen uit woning | Aantal per 1.000 inwoners | 2025 | 0,40 | 1,20 Vernielingen en beschadigingen | Aantal per 1.000 inwoners | 2025 | 4,40 | 5,70 (in de openbare ruimte) * betreft aantal/percentage van 2025 Leeswijzer uniforme beleidsindicatoren Uniforme | Toelichting | Bron beleidsindicatoren Het gaat hier om de toegestane formatie in fte van het ambtelijk | Eigen Formatie | apparaat voor het begrotingsjaar op peildatum 1 januari, | gegevens uitgedrukt in fte per 1.000 inwoners. Het gaat hier om het werkelijk aantal fte dat werkzaam is Bezetting | (inclusief boventallige werknemers), dus niet om de toegestane | Eigen formatieve omvang uit het formatieplan. Het aantal fte wordt | gegevens uitgedrukt per 1.000 inwoners. Apparaatskosten (ofwel organisatiekosten) zijn de noodzakelijke Apparaatskosten | financiële middelen voor het inzetten van personeel (salarissen), | Eigen organisatie-, huisvestings-, materieel-, automatiseringskosten | begroting e.d. voor de uitvoering van de organisatorische taken.
Externe inhuur | Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen | Eigen begroting Het aantal verwijzingen Halt per 1.000 inwoners van 12 tot 18 jaar. Jongeren van 12 tot 18 jaar die een licht strafbaar vergrijp plegen, worden door de politie of leerplichtambtenaren naar Verwijzingen Halt | Bureau Halt verwezen voor een passende Halt-straf. Zij krijgen | Bureau Halt leeropdrachten en er volgen gesprekken met de jongere en de ouders. Op deze manier kunnen jongeren rechtzetten wat zij fout hebben gedaan, zonder dat zij in aanraking komen met het Openbaar Ministerie. Winkeldiefstallen | Het aantal winkeldiefstallen per 1.000 inwoners. | CBS 15 16 Geweldsmisdrijven Het aantal geweldsmisdrijven per 1.000 inwoners. Voorbeelden hiervan zijn seksuele misdrijven, lichamelijk letsel door schuld, levensdelicten zoals moord en doodslag en dood en lichamelijk letsel door schuld (bedreiging, mishandeling, etc.) CBS Diefstallen uit woning Het aantal diefstallen uit woningen per 1.000 inwoners. CBS Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte) Hieronder vallen brandstichting, alle vormen van vernieling en misdrijven tegen de openbare orde en het openbaar gezag.
Voorbeelden van misdrijven tegen de openbare orde en tegen het openbaar gezag zijn opruiing, huis-, computer- en lokaalvredebreuk, deelneming aan een criminele of terroristische organisatie, openlijke geweldpleging, godslastering, discriminatie en het doen van een valse aangifte. Omdat het delict mensenhandel vaak onder dezelfde feitcode geregistreerd wordt als het delict mensensmokkel worden deze twee delicten samengeteld en weergegeven bij de gewelds- en seksuele misdrijven. CBS Overzicht baten en lasten Programma 1: Ynwenner en Bestjoer Bedragen x €1.000 Exploitatie Primaire begroting 2027 Baten 1.153 Lasten -11.808 Geraamd saldo van baten en lasten -10.656 Onttrekkingen 84 Stortingen -61 Mutaties reserves 23 Geraamd resultaat -10.632 17 Programma 2 - Mienskip Waar gaat programma 2 'Mienskip' over? Inleiding 1. Versterken van gemeenschapszin en eigen verantwoordelijkheid 2. Verbeteren toekomstbestendigheid van maatschappelijke voorzieningen en scholen 3. Versterken van identiteit en stimuleren van het gebruik van eigen talen Thema’s/beleid • Cultuur • Fryske taal • Onderwijshuisvesting • Dorpshuizen • Sport • Bibliotheken • Dorpen – en wijkenbudget Nieuwe coalitieakkoord • Met het dorpen- en wijkenfonds gaan wij een bijdrage leveren aan initiatieven vanuit de dorpen en wijken die de leefbaarheid versterken.
• Met het jaarlijks onderhoudsbudget stellen we de dorpen in staat om te investeren in bijvoorbeeld verduurzaming. Hiermee faciliteren we in de toekomstbestendigheid van dorpshuizen. • Wij staan voor goed verspreid, kwalitatief onderwijs dat goed bereikbaar is. Investeringen in onderwijshuisvesting gebruiken we als ondersteunings- en sturingsmiddel zodat we toekomstbestendige – en duurzame schoolgebouwen voor het primair en voortgezet onderwijs kunnen bieden. • Wij hechten waarde aan meertaligheid en aan de mogelijkheid voor inwoners om zich uit te drukken in de taal die bij hen past. We kiezen daarom voor behoud van het bestaande Frysk taalbelied. • We verbinden cultuur nadrukkelijk met andere opgaven, zoals leefbaarheid, welzijn en de ontwikkeling van dorpen en stad. Samen met makers, verenigingen, instellingen en andere partners werken we er met cultuurprogramma’s naar toe om zoveel mogelijk inwoner s te bereiken. Hoofddoelstelling Vitale gemeenschappen en de leefbaarheid van Noardeast-Fryslân versterken en behouden. Kerndoelstellingen Kerndoel 2.1 Verbeteren toekomstbestendigheid van maatschappelijke voorzieningen en inspirerende leeromgevingen SMART-doelstelling 2.1.1 Jaarlijks ondersteunt de gemeente minimaal 15 bewonersinitiatieven via het Dorpen en Wijkenbudget, waarbij co financiering vanuit de dorpen en wijken van toepassing is.
18 2.1.2 Eind 2027 geeft minimaal 80% van de inwoners aan dat zij zich thuis voelen in hun dorp of wijk. Kerndoel 2.2 Versterken van gemeenschapszin en eigen verantwoordelijkheid (zelforganisatie) SMART-doelstelling 2.2.1 In 2028 is 50% van maatschappelijke voorzieningen, waaronder sportaccommodaties toekomstbestendig. Kerndoel 2.3 Versterken van identiteit en stimuleren van het gebruik van eigen talen SMART-doelstelling 2.3.1 In 2028 geeft minimaal 40% van de inwoners aan dat zij de Friese taal of een streektaal vaak zien in hun dorp of wijk. Dit zien zij in bijvoorbeeld communicatie, activiteiten of de openbare ruimte 2.3.2 In deze periode vergroten wij de cultuurparticipatie van jongeren (12-18 jaar) door samen met regionale partners culturele opleidingsprogramma’s en cultuurlabs te realiseren. Waarmee ten minste 500 jongeren worden bereikt en de regionale culturele samenwerking duurzaam wordt versterkt. Onderwerp beleidsdocumenten van Programma 2 Onderwerp beleidsdocumenten Sociale verbondenheid Dorpen- en wijkenbeleid 2023-2026 Cultuurnota ‘Kultuer tichtby, tichtby Kultuer’ (2022) Onderwerp beleidsdocumenten Maatschappelijke voorzieningen Atlas van Noordoost Fryslân Eindrapport (sept. 2015) Naar een regionaal voorzieningenspreidingsmodel in Noordoost Fryslân 2010-2030 (jan.
2014) Onderwerp beleidsdocumenten Schoolomgeving IHP Noardeast-Fryslân (2023) Actieplan en Startnotitie Zorg en Onderwijs (2021) Fryske Mienskip Oanpak (in ontwikkeling) Onderwerp beleidsdocumenten Culturele identiteit Frysk Taalbelied “Mei elkoar foarút mei it Frysk” (2020) Frysk Aksjeplan (2023) Cultuurnota ‘Kultuer tichtby, tichtby Kultuer’ (2022) 19 Verbonden partijen van Programma 2 Programma 2 heeft geen verbonden partijen. Uniforme beleidsindicatoren van Programma 2 Uniforme beleidsindicatoren Eenheid Periode Gemeente Noardeast- Fryslân Nederland Niet-Sporters % 2024 55,00 42,50 Leeswijzer uniforme beleidsindicatoren Uniforme beleidsindicatoren Toelichting Bron Niet-Sporters Het percentage niet-wekelijkse sporters t.o.v. de bevolking van 19 jaar en ouder. Bevolking van 19 jaar en ouder dat niet minstens één keer per week aan sport doet. Gezondheidsenquête (CBS, RIVM) Overzicht baten en lasten 2026 Programma 2: Mienskip Bedragen x €1.000 Exploitatie Primaire begroting 2027 Baten 410 Lasten -11.180 Geraamd saldo van baten en lasten -10.770 Onttrekkingen 853 Stortingen -105 Mutaties reserves 748 Geraamd resultaat -10.023 20 Programma 3 - Soarch en Wolwêzen Waar gaat programma 3 'Soarch en Wolwêzen' over? Inleiding Kerndoelen 1. Bevorderen van een gezonde en vitale leefstijl 2. Vergroten van participatie en zelfredzaamheid 3.
Versterken van sociale samenhang en inclusieve leefomgeving Thema’s/beleid • Jeugd(zorg) • VVE • Laaggeletterdheid • Gezondheid • WMO • Participatie(wet) • Welzijnswerk • Armoede • Integratie • Inclusie • Inburgering • Spreidingswet • Oekraïne opvang Nieuwe coalitieakkoord • In deze context kiezen wij voor een brede beweging van zorg naar gezondheid en welzijn, waarbij preventie centraal staat. Door te investeren in een gezonde leefomgeving, vroegsignalering en het versterken van de eigen kracht van inwoners, willen we problem en zoveel mogelijk voorkomen en de druk op zwaardere vormen van zorg verminderen. • Meer collectieve voorzieningen, alleen individueel maatwerk als het echt nodig is. • Wij gaan een toekomstgerichte aanpak uitwerken om ongewenste effecten van deze ontwikkelingen te bestrijden. Wij willen in het beleid voor het sociaal domein daarbij een accent leggen op het zoveel mogelijk, binnen de mogelijkheden die Noardeast -Fryslân daarvoor heeft, gelijktrekken van de ontwikkelkansen voor alle jongeren. Dit sluit aan bij onze bredere inzet op preventie en een sterke sociale basis. • Vitaliteit en goede gezondheid voor alle inwoners van Noardeast-Fryslân is voor ons een belangrijk doel. Het middel om dat doel te benaderen is preventie: voorkomen is beter én goedkoper dan genezen.
We gaan inwoners blijvend stimuleren om zelf regie te ho uden over hun gezondheid en welzijn. • Eenzaamheid komt ook in Noardeast-Fryslân steeds meer voor en verspreidt zich breed over verschillende leeftijds- en bevolkingscategorieën. Wij versterken initiatieven die ontmoeting, verbinding en deelname aan de samenleving bevorderen. • Wij hechten waarde aan menselijke waardigheid in alle fasen van het leven. Dat betekent dat we ons inzetten voor een veilige en gezonde leefomgeving. Prostitutie, drugs- en drankmisbruik, overmatig gokken en andere gedragingen die schadelijk zijn voor mens , samenleving en leefomgeving willen we bestrijden. • | We zetten in op het realiseren van het benodigd aantal opvangplekken conform de Spreidingswet. Daarbij kiezen wij voor een opvanglocatie met een looptijd van maximaal 10 jaar, die bij voorkeur na afloop beschikbaar kan komen voor andere doel groepen en daarmee blijvende meerwaarde heeft voor onze inwoners. Hoofddoelstelling Inwoners van Noardeast-Fryslân zijn vitaal en doen mee aan de samenleving. Kerndoelstellingen Kerndoel 3.1 Bevorderen van een gezonde en vitale leefstijl SMART-doelstelling 3.1.1 Gezond gewicht bevorderen door inzet van sport en leefstijlprogramma's Eind 2030 heeft minder dan 50% van onze inwoners overgewicht en obesitas, gemeten via de GGD gezondheidsmonitor, door inzet van sport, bewegen en leefstijlprogramma's.
3.1.2 Mentale gezondheid bevorderen Eind 2030 is de mentale gezondheid van onze inwoners er op vooruit gegaan ten opzichte van 2025, gemeten via de GGD Gezondheidsmonitor (nulmeting: 68%), door inzet op preventie, vroegsignalering, toegang en toegankelijke ondersteuning op het gebied van mentale weerbaarheid en eenzaamheid. Kerndoel 3.2 Vergroten van participatie en zelfredzaamheid SMART-doelstelling 3.2.1 Beheersing aantal indicaties WMO en Jeugd 1. | Eind 2030 is het aantal Wmo- en jeugdzorg indicaties verlaagd ten opzichte van 2025, gemeten via gemeentelijke indicatieregistraties, door inzet van versterkte toegang, vroegsignalering en uitbreiding van algemene/collectieve voorzieningen. 2. | Eind 2030 is het aantal thuiszitters verlaagd ten opzichte van 2026. Stand van zaken bij de leerplichtambtenaren en/of doorstroompunt. 3. | Meer inwoners naar werk begeleiden: ten opzichte van 2026 stroomt eind 2030 10% meer inwoners met een bijstandsuitkering uit naar werk of opleiding, gemeten via de Participatiewet administratie. Kerndoel 3.3 Versterken van sociale samenhang en inclusieve leefomgeving SMART-doelstelling 3.3.1 Eenzaamheid verminderen 21 22 Eind 2030 daalt het aandeel inwoners dat zich matig tot ernstig eenzaam voelt ten opzichte van 2025, gemeten via de GGD-monitor, door uitbreiding van ontmoetingsactiviteiten en signaleringsnetwerken.
3.3.2 Overbelaste mantelzorgers 1. Eind 2030 is het percentage overbelaste mantelzorgers lager dan 24%, gemeten via planbureau Fryslân en de GGD-monitor, door mantelzorgondersteuning en ontmoetingsactiviteiten Onderwerp beleidsdocumenten van Programma 3 Onderwerp beleidsdocumenten Algemene beleidsdocumenten Uitvoeringsplan Participatiewet (2014) Uitvoeringsplan WMO (2014) Fan Wearde, mantelzorgbeleid (2016) Uitvoeringsplan Jeugdwet (2014) Lokaal actieplan Huiselijk geweld en kindermishandeling Beleidsplan Handhaving Sociaal Domein 2019-2022 Onderwerp beleidsdocumenten 301 Verbeteren integrale samenwerking Zorg en Onderwijs Gezondheidsbeleid 2021-2025 Beleidskader sociaal domein 2023 Ontwerp Preventie- en handhavingsplan Alcohol Actieplan zorg en onderwijs 2021-2024 De Fryske Regiovisie Jeugdhulp 2023-2026 Onderwerp beleidsdocumenten 302 Stimuleren van een gevarieerd Wonen en Zorg aanbod Regionale woon/zorg visie Uitvoeringsprogramma Regionale woon/zorgvisie (in concept voor 2025) Onderwerp beleidsdocumenten 303 Bevorderen van Gezondheid en Welzijn middels een gemeenschapsaanpak Strategisch beleidskader Welzijn Onderwerp beleidsdocumenten 304 Bevorderen Talentontwikkeling en het opzetten en faciliteren van netwerken (Onderwijs, Ondernemers, Overheid) Projectplan startwerkplaats (in concept voor 2025) Onderwerp beleidsdocumenten 305 Bevorderen en door ontwikkelen Aanpak armoede
Actieplan Integraal en Kindgericht armoede- en schuldenbeleid 2022-2026 Onderwerp beleidsdocumenten 306Verbeteren dienstverlening jongeren (in kwetsbare posities) Actieplan jongerenloket (in concept voor 2023) Verbonden partijen van Programma 3 Verbonden Partij | Bijdrage aan beleidsdoelstellingen Dokwurk (voor 01-08-2021 Leer- werkbedrijf | Uitvoering geven aan de Participatiewet. Noardeast-Fryslân) Gezondheidsdienst van de Friese gemeenten ter Veiligheidsregio Fryslân | bevordering van de gezondheidssituatie en leefstijl van inwoners. Het doel is de beleidsvoorbereiding ten behoeve van de wettelijke taken op het terrein van Centrumregeling samenwerking Sociaal Domein | jeugdzorg, maatschappelijke ondersteuning en Fryslân 2018 | participatie en de inkoop ten behoeve van de wettelijke taken op deze terreinen doelmatig en kwalitatief hoogwaardig te organiseren. Vanuit SDF participeren wij ook in ‘Foar Fryske Bern’. De gemeenten Achtkarspelen, Dantumadiel, Noardeast-Fryslân en Tytsjerksteradiel en de Bedrijfsvoeringsorganisatie Mobiliteitsbureau | provincie Fryslân hebben besloten om samen te Noordoost Fryslân | werken op het gebied van het regionale doelgroepenvervoer en openbaar vervoer in de regio Noordoost Fryslân. Dit om de leefbaarheid te vergroten.
Uniforme beleidsindicatoren Programma 3 Gemeente Uniforme beleidsindicatoren | Eenheid | Periode Noardeast- Nederland Fryslân Absoluut verzuim | Aantal per 1.000 leerlingen | 2025 | 12,10 | 7,40 Relatief verzuim | Aantal per 1.000 leerlingen | 2025 | 18,00 | 28,00 Vroegtijdig schoolverlaters | % deelnemers aan het VO en | 2025 | 2,10 | 2,30 zonder startkwalificatie(vsv-ers) | MBO onderwijs Banen | Aantal per 1.000 inwoners in de | 2025 | 671,00 | 858,80 leeftijd 15 – 64 jaar Jongeren met een delict voor de | % 12 t/m 21 jarigen | 2023 | 1,00 | 1,00 rechter Kinderen in uitkeringsgezin | % kinderen tot 18 jaar | 2024 | 4,00 | 6,00 % van de werkzame Netto arbeidsparticipatie | beroepsbevolking ten opzichte | 2025 | 72,20 | 73,20 van de beroepsbevolking Werkloze jongeren | % 16 t/m 22 jarigen | 2024 | 2,00 | 2,00 Personen met een | Personen met een | 2025 | 242,00 | 281,20 bijstandsuitkering | bijstandsuitkering Lopende re- | Aantal per 10.000 inwoners van | 2024 | 209,90 | 203,10 integratievoorzieningen | 15 – 64 jaar Jongeren met jeugdhulp | % van alle jongeren tot 18 jaar | 2025 | 11,90 | 13,70 Jongeren met jeugdbescherming | % van alle jongeren tot 18 jaar | 2025 | 1,50 | 1,00 23 Jongeren met jeugdreclassering | % van alle jongeren van 12 tot | 2025 | 0,20 | 0,40 23 jaar Cliënten met een | Aantal per 10.000 inwoners | 2025 | 790,00 | 720,00 maatwerkarrangement WMO Leeswijzer
uniforme beleidsindicatoren Uniforme | Toelichting | Bron beleidsindicatoren Er wordt gesproken van absoluut verzuim als een leerplichtige Absoluut verzuim | en/of kwalificatieplichtige jongere niet op een school of | Ingrado instelling staat ingeschreven. Er is sprake van relatief verzuim als een jongere wel op een Relatief verzuim | school staat ingeschreven, maar gedurende een bepaalde tijd | LISA de lessen/praktijk verzuimt. Ook veelvuldig te laat komen kan hiertoe worden gerekend. Vroegtijdig | Het percentage van het totaal aantal leerlingen van het VO en | Verwey schoolverlaters zonder | MBO (12 - 23 jaar) dat voortijdig, dat wil zeggen zonder | Jonker startkwalificatie(vsv- | startkwalificatie, het onderwijs verlaat. | Instituut – ers) | De periodeaanduiding "2018" staat voor schooljaar | Kinderen in "2017/2018". | Tel Onder een baan wordt een vervulde positie verstaan. Dit | Verwey betreffen zowel fulltimers, parttimers als uitzendkrachten. De | Jonker Banen | indicator betreft het aantal banen per 1.000 inwoners in de | Instituut – leeftijd van 15 tot en met 64 jaar. | Kinderen in Tel Het percentage jongeren (12 t/m 21 jaar) dat met een delict Jongeren met een | voor de rechter is verschenen. Tot en met 2015 zijn de cijfers delict voor de rechter | van deze indicator afkomstig van het Verwey-Jonker Instituut - | CBS Kinderen in Tel.
De cijfers vanaf 2016 zijn afkomstig van het CBS. Percentage kinderen tot 18 jaar die in een gezin leven dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen. Bijstandshuishouden is een huishouden waarvan minimaal één lid een | Verwey bijstandsuitkering ontvangt. Onder bijstand wordt hier | Jonker Kinderen in | uitkeringen aan huishoudens op grond van de Wet werk en | Instituut – uitkeringsgezin | bijstand (WWB, tot 2015) en de Participatiewet (vanaf 2015) en | Kinderen in het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen 2004 (Bbz) | Tel verstaan. Tot en met 2015 zijn de cijfers van deze indicator afkomstig van het Verwey-Jonker Instituut - Kinderen in Tel. De cijfers vanaf 2016 zijn afkomstig van het CBS. Netto | Het percentage van de werkzame beroepsbevolking ten | CBS arbeidsparticipatie | opzichte van de (potentiële) beroepsbevolking. Personen van 16 t/m 22 jaar die als werkzoekende staan | Verwey ingeschreven bij het UWV WERKbedrijf en tegelijkertijd geen | Jonker Werkloze jongeren | baan hebben als werknemer volgens de Polisadministratie. Tot | Instituut – en met 2015 zijn de cijfers van deze indicator afkomstig van het Kinderen in Verwey-Jonker Instituut - Kinderen in Tel. De cijfers vanaf 2016 | Tel zijn afkomstig van het CBS.
Het aantal personen met een uitkering op grond van de Wet Personen met een | werk en bijstand (WWB, t/m 2014) en de Participatiewet (vanaf bijstandsuitkering | 2015). De uitkeringen (leefgeld) aan personen in een instelling, | CBS de elders verzorgden, zijn niet inbegrepen. Ook de uitkeringen aan dak- en thuislozen zijn niet inbegrepen. 24 25 Lopende re- integratievoorzieningen Het aantal re-integratievoorzieningen per 10.000 inwoners in de leeftijd 15-64 jaar. CBS Jongeren met jeugdhulp Het percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp ten opzicht van alle jongeren tot 18 jaar. Jeugdhulp is de hulp en zorg zoals deze bedoeld en beschreven is in de Jeugdwet (2014). Het betreft hulp en zorg aan jongeren en hun ouders bij psychische, psychosociale en/of gedragsproblemen, een verstandelijke beperking van de jongere, of opvoedingsproblemen van de ouders. CBS Jongeren met jeugdbescherming Jongeren met jeugdbescherming betreft jongeren tot 18 jaar die op enig moment in de verslagperiode een maatregel door de rechter dwingend opgelegd hebben gekregen. Jeugdbescherming is een maatregel die de rechter dwingend oplegt. Dat gebeurt als een gezonde en veilige ontwikkeling van een kind of jeugdige wordt bedreigd en vrijwillige hulp niet of niet voldoende helpt. Een kind of jongere wordt dan onder toezicht gesteld of onder voogdij geplaatst.
CBS Jongeren met jeugdreclassering Het percentage jongeren (12-23 jaar) met een jeugdreclasseringsmaatregel ten opzichte van alle jongeren (12-23 jaar). Jeugdreclassering is een combinatie van begeleiding en controle voor jongeren vanaf 12 jaar, die voor hun 18e verjaardag met de politie in aanraking zijn geweest en een proces-verbaal hebben gekregen. Indien de persoonlijkheid van de dader of de omstandigheden waaronder het misdrijf is begaan daartoe aanleiding geven, bijvoorbeeld bij jongvolwassenen met een verstandelijke beperking, kan het jeugdstrafrecht eveneens worden toegepast op jongvolwassenen in de leeftijd 18 tot en met 23 jaar. De jongere krijgt op maat gesneden begeleiding van een jeugdreclasseringswerker om te voorkomen dat hij of zij opnieuw de fout ingaat. Jeugdreclassering kan worden opgelegd door de kinderrechter of de officier van Justitie. Jeugdreclassering kan ook op initiatief van de Raad voor de Kinderbescherming in het vrijwillige kader worden opgestart. De begeleiding kan doorlopen tot de jongere 23 jaar wordt. CBS Cliënten met een maatwerkarrangement WMO Aantal per 10.000 inwoners in de betreffende bevolkingsgroep. Een maatwerkarrangement is een vorm van specialistische ondersteuning binnen het kader van de Wmo. Voor de Wmo- gegevens geldt dat het referentiegemiddelde gebaseerd is op 327 deelnemende gemeenten.
GMSD 26 Overzicht baten en lasten 2026 van Programma 3: Soarch en Wolwêzen Bedragen x €1.000 Exploitatie Primaire begroting 2027 Baten 25.182 Lasten -96.822 Geraamd resultaat van baten en lasten -71.640 Onttrekkingen 77 Geraamd resultaat -71.563 27 Programma 4- Wurk, Bedriuw en Rekraasje Waar gaat programma 4 'Wurk, Bedriuw en Rekraasje' over? Inleiding Met het Programma Wurk, bedriuw en rekreaasje geven we concreet invulling aan de economische ambities uit het coalitieakkoord. Door te investeren in werkgelegenheid, ondernemerschap, landbouw, visserij, bedrijventerreinen, energie, toerisme en recreatie, dragen we bij aan een sterke en toekomstbestendige gemeente. Dit programma sluit aan bij de koers van het coalitieakkoord: het versterken van de lokale economie als fundament voor leefbaarheid, het stimuleren van innovatie en duurzaamheid, en het creëren van kansen voor alle inwoners. Door samen te werken met ondernemers, onderwijs, maatschappelijke partners en regionale netwerken, zorgen we ervoor dat de economische ontwikkeling hand in hand gaat met sociale samenhang, ecologische balans en een aantrekkelijke leefomgeving. Noardeast-Fryslân bouwt aan een sterke, toekomstbestendige en veerkrachtige lokale economie. Werkgelegenheid, ondernemerschap, landbouw, visserij en recreatie zijn de pijlers onder de leefbaarheid van onze dorpen en stad.
De komende jaren kiest de gemeente bewust voor het versterken van deze economische basis, met oog voor innovatie, duurzaamheid en de unieke identiteit van onze regio. Ondernemers krijgen ruimte om te groeien en te vernieuwen, ondersteund door duidelijke regels en toegankelijke gemeentelijke dienstverlening. We investeren in de verbinding tussen economie en arbeidsmarkt, zodat meer inwoners duurzaam kunnen deelnemen aan het arbeidsproces. Daarbij stimuleren we samenwerking tussen bedrijfsleven, onderwijs en maatschappelijke partners, met speciale aandacht voor jongeren en mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. De landbouw blijft het kloppend hart van onze gemeente. We ondersteunen de sector in de transitie naar een toekomstbestendige, duurzame bedrijfsvoering, waarbij economie, ecologie en leefbaarheid in balans zijn. Ook voor de visserij en de haven van Lauwersoog zetten we in op een sterke positie, met ruimte voor innovatie en recreatieve ontwikkeling. Bedrijventerreinen worden toekomstgericht ontwikkeld, met aandacht voor energievoorziening, circulaire economie en het versterken van de maakindustrie. We werken samen met bedrijven aan oplossingen voor netcongestie en stimuleren lokale opwek en gebruik van duurzame energie.
Met deze koers zet Noardeast-Fryslân in op een economie die kansen biedt voor iedereen, die veerkrachtig inspeelt op veranderingen en die bijdraagt aan een sterke, leefbare en aantrekkelijke gemeente voor huidige en toekomstige generaties. Hoofddoelstelling Een duurzame en toekomstbestendige economische structuur en een toeristisch -recreatief aantrekkelijk profiel. Kerndoelstellingen Kerndoel 4.1 Verbeteren van bereikbaarheid en ruimte voor bedrijven SMART-doelstelling 28 4.1.1 Bedrijventerreinen Uiterlijk in 2030 breiden we de regionale bedrijventerreinen in Hallum, Dokkum en Kollum uit met respectievelijk minimaal 5, 10 en 5 hectare. Daarnaast ontwikkelen we in drie andere kernen nieuwe bedrijventerreinen van minstens 1 hectare. 4.1.2 Agrarische nevenactiviteiten Uiterlijk in 2030 is gemeentelijk beleid vastgesteld en ingevoerd waarmee boerderijwinkels op agrarische erven mogen groeien tot maximaal 250 m² verkoopruimte binnen en 25 m² buiten per bedrijf. 4.1.3 Wadden In 2027 stellen wij een Waddenambtenaar aan om de strategische positie van de gemeente binnen de governance van de Waddenkust te versterken.
Kerndoel 4.2 Versterken van een gezond ondernemersklimaat met duurzame en innovatieve bedrijvigheid SMART-doelstelling 4.2.1 Innovatie Tussen 2027 en 2030 faciliteren wij de realisatie van minimaal 10 innovatieprojecten waarin ondernemers samenwerken met kennisinstellingen, onderwijsorganisaties of andere bedrijven binnen Noardeast-Fryslân. 4.2.2 Circulair Uiterlijk 2030 faciliteren wij de realisatie van minimaal 10 nieuwe circulaire samenwerkingsverbanden tussen bedrijven in Noardeast-Fryslân, gericht op het delen, hergebruiken of hoogwaardig verwerken van grondstoffen en materialen. (Indicator: Regiodeal II Noordoost- Fryslân) 4.2.3 Duurzame landbouw Van 2027 tot 2030 organiseren we minimaal twee keer per jaar een kennisbijeenkomst met de landbouwsector, aansluitend op de thema’s van het Omgevingsprogramma landbouw. (Indicator: Omgevingsprogramma landbouw) Kerndoel 4.3 Het ontwikkelen van een groeiend duurzaam en aantrekkelijk vrijetijdsaanbod dat bijdraagt aan lokale economie en leefbaarheid SMART-doelstelling 4.3.1 Uitvoering van havenmeesterschap Dokkum In 2030 streven we naar een minimale tevredenheidsscore van 4,7 op Google Reviews voor haven - en campergasten in Dokkum, door gastvrije ontvangst en goede informatie- en havenvoorzieningen.
29 4.3.2 Monitoring ontwikkeling recreatie en toerisme In de periode 2027-2030 monitoren we jaarlijks de ontwikkeling van recreatie en toerisme in de gemeente. Dit doen we door gemeentelijke gegevens te verzamelen, trends in kaart te brengen en deze te verwerken in een factsheet voor de raad en belanghebbenden. 4.3.3 Versterking relatie recreatieondernemers In 2030 waarderen recreatieondernemers de inspanning van de gemeente op het gebied van recreatie en toerisme (dienstverlening en samenwerking) met een cijfer van 7,5 of hoger gemeten in de gemeentepeiler. We willen dit bereiken door jaarlijks een ondernemersbijeenkomst te organiseren, bedrijfsbezoeken te houden en de informatieverstrekking naar ondernemers te optimaliseren.
Onderwerp beleidsdocumenten Programma 4 Onderwerp beleidsdocumenten bereikbaarheid en ruimte voor bedrijven Convenant bedrijventerreinen Noordoost Fryslân Onderwerp beleidsdocumenten verbeteren detailhandel en structuur Inventarisatie detailhandel Noordoost Friesland Detailhandelsvisie verzorgingsgebied Dokkum Toekomstvisie Voorstraat Kollum Onderwerp beleidsdocumenten meer toekomstbestendige, duurzame en innovatieve bedrijvigheid Regio Deal Noordoost- Fryslân II Onderwerp beleidsdocumenten een betere uitstraling als aantrekkelijke en gastvrije gemeente om te recreëren en te verblijven Gezamenlijke visie op Toerisme en Recreatie in Noordoost-Fryslân 2020-2030 Land en water verbonden; Toekomstbeeld en Strategische visie Waterrecreatie Noordoost Fryslân 2025 Masterplan Opvaarten Noordoost Fryslân (2021) Beleidsnota Gastvrij Fryslân 2028, provincie Fryslân (2020) Position Paper Gastvrij Fryslân 2030 (2019) Actieplan vitale logiesaccommodaties binnen het programma Gastvrij Fryslân 2028 Ontwikkelkader Logiesaccommodaties Gemeente Noardeast-Fryslan 2024 en Beleidsregels logiesaccommodaties Gemeente Noardeast-Fryslan 2024 Havenbeleid Noardeast-Fryslân 2024 Opgavenkaart toekomstagenda Lauwersmeer 2024 en Uitvoeringsprogramma Lauwersmeergebied 2026-2030 De Agenda voor het Waddengebied 2050 en Uitvoeringsprogramma Waddengebied 2021 -2026 Investeringsprogramma Waddengebied 2016-2026 en
Investeringskader Waddengebied 2021-2026 De Agenda voor het Waddengebied 2050 (2020) Position Paper Gastvrij Fryslân 2030 (2019) Jaarplan 2027 Stichting Regiomarketing Toerisme 30 Citymarketingplan Dokkum 2022-2027 Stichting Promotie Dokkum Kompas Waddenkust 2026 Verbonden partijen Programma 4 Verbonden partij Bijdrage beleidsdoelstellingen Marrekrite De Marrekrite behartigt binnen de opgedragen taken de gemeenschappelijke belangen van de colleges, met als doel een evenwichtige en gecoördineerde ontwikkeling van de recreatie in de provincie Fryslân, rekening houdende met de belangen van natuur en landschap. Stichting IJswegencentrale Opgericht met als doel het organiseren van schaatstochten in de regio bij voldoende ijsdikte. Uniforme beleidsindicatoren Programma 4 Uniforme beleidsindicatoren Eenheid Periode Gemeente Noardeast- Fryslan Nederland Functiemenging % 2025 47,30 54,60 Leeswijzer uniforme beleidsindicatoren Uniforme beleidsindicatoren Toelichting Bron Functiemenging De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel banen als woningen.