Bijlage 1 - Programmabegroting 2025 Noardeast-Fryslân 06-11-2024 DEF

Begroting Noardeast-Fryslân 2025 1

Inhoudsopgave Inhoudsopgave .............................................................................................................................................2 Inleiding ........................................................................................................................................................4 Programma 1 - Ynwenner en Bestjoer .......................................................................................................11 Programma 2 - Mienskip.............................................................................................................................23 Programma 3- Soarch en Wolwêzen ..........................................................................................................33 Programma 4- Wurk, Bedriuw en Rekraasje ..............................................................................................44 Programma 5- Wenjen en Omjouwing........................................................................................................54 Programma 6 - Iepenbiere Romte ..............................................................................................................66 Algemiene dekkingsmiddels .......................................................................................................................73 Overhead

....................................................................................................................................................76 Heffing vennootschapsbelasting .................................................................................................................79 Onvoorzien .................................................................................................................................................79 Majeure projecten .......................................................................................................................................80 Majeure projecten Programma 1 ............................................................................................................80 Majeure projecten Programma 2 ............................................................................................................82 Majeure projecten Programma 4 ............................................................................................................86 Majeure projecten Programma 5 ............................................................................................................89 Majeure projecten Programma 6 ............................................................................................................90 Paragrafen

..................................................................................................................................................92 Paragraaf lokale heffingen ......................................................................................................................92 Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing ..........................................................................105 Paragraaf financiering...........................................................................................................................114 Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen ...............................................................................................118 2

Paragraaf bedrijfsvoering......................................................................................................................125 Paragraaf verbonden partijen ...............................................................................................................131 Paragraaf grondbeleid ..........................................................................................................................154 Financiële overzichten ..............................................................................................................................159 Geprognotiseerde balans per 31 december .........................................................................................159 De meerjarenbegroting 2025-2028 .......................................................................................................160 Incidentele baten en lasten ...................................................................................................................162 Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves ....................................................................164 Overzicht baten en lasten per programma per taakveld .......................................................................165 Bijlagen

.....................................................................................................................................................168 Bijlage 01 Staat van materiële Vaste Activa .........................................................................................168 Bijlage 02 Reserves en voorzieningen .................................................................................................175 Bijlage 03 Staat van langlopende geldleningen ....................................................................................177 Bijlage 04 Staat van gewaarborgde geldleningen ................................................................................178 Vaststellingsbesluit ...................................................................................................................................181

3

Inleiding Op 11 juli 2024 heeft gemeente Noardeast-Fryslân de kadernota behandeld. Een kadernota waarbij de contouren van de begroting grotendeels de revue zijn gepasseerd. De uitkomst van de kadernota was dat het eerste jaren positief was en dat vanaf 2026 een structureel tekort zichtbaar werd. De begroting die voor u ligt, laat grotendeels hetzelfde beeld zien. Het structureel tekort vanaf 2026 is gelijkmatiger en vanaf 2028 hoger dan bij de Kadernota. Het verloop ziet er als volgt uit: Bedragen (x 1.000)

2025

2026

2027

2028

Exploitatiesaldo Kadernota 20252028

4.566

-2.080

-2.999

-1.076

Mutaties t.o.v. Kadernota

1.574

467

1.282

-913

Primitieve begroting 2025-2028

6.140

-1.613

-1.717

-1.989

Bij het onderdeel verschillenverklaring worden de afwijkingen ten opzichte van de kadernota toegelicht. Bij de besluitvorming over de kadernota heeft de raad 1 motie aangenomen die raakvlakken heeft met de begroting. Bij de stand van de eenmalige middelen wordt de motie en verwerking nader toegelicht. De begroting 2025 is de tweede begroting van de gemeente Noardeast-Fryslân na de ontvlechting. De majeure projecten waar vanaf 2025 in het bijzonder op gerapporteerd gaat worden zijn: - Harddraverspark - Tolhuispark - Súd Ie - MFC Birdaard - Noordelijke Stadsentree - Rondweg Wânswert - Campus Kollum - Scholenpark Dokkum - Klimaatplan - Centrale huisvesting - Mobiliteitsplan Uitgangspunten van de begroting Uitgangspunt voor de begroting 2025-2028 is de Kadernota 2025-2028. Na de Kadernota zijn er nog diverse mutaties geweest die van invloed zijn op het begrotingssaldo. De provincie heeft als toezichthouder een wettelijke plicht om gemeentelijke begrotingen te toetsen op structureel en reëel evenwicht. De toets vindt eerst plaats op het begrotingsjaar en als deze niet in evenwicht is moet aangetoond worden dat het evenwicht uiterlijk in de laatste jaarschijf van de meerjarenraming wordt hersteld. Hierbij mag geen sprake zijn van een opschuivend meerjarenperspectief waarbij in de opvolgende begrotingen alleen de laatste jaarschijf sluit.

Het is dus belangrijk om het begrotingsjaar structureel in evenwicht te hebben en te houden. 4

Voor het financieel beleid wordt als uitgangspunt genomen dat er ruimte voor nieuw beleid aanwezig is, met als randvoorwaarde dat er sprake is van een structureel en reëel sluitende begroting en dat daarnaast de Algemene reserve gedurende de hele begrotingsperiode aan de minimum vastgestelde randvoorwaarde moet voldoen. Algemene financiële uitgangspunten De algemene technische uitgangspunten bij het opstellen van de begroting 2025 zijn: - De raming van lasten en baten van bestaand beleid vindt plaats op basis van analyses en niet uitsluitend op basis van inflatie indexering. - De raming van gemeentelijke bijdragen aan externe instanties vindt plaats op basis van de meest recente begrotingen van deze partijen. - Voor de meerjarenbegroting wordt geraamd op basis van constante prijzen. - Structurele lasten worden gedekt door structurele baten en incidentele baten zijn voornamelijk dekkingsmiddel voor incidentele lasten. - De algemene reserves en de weerstandscapaciteit voldoen aan normen die zijn gebaseerd op een risicoanalyse (op te nemen in de paragraaf risicobeheersing en weerstandsvermogen). - De financierings- en schuldpositie en het kasstroomsaldo voldoen aan de normen van de Economische Monetaire Unie (EMU) en de Wet HOF (Wet Houdbare Overheidsfinanciën).

- Door middel van de in de begroting opgenomen onderhoudsplannen wordt te allen tijde ruimte gelaten voor onderhoud van kapitaalgoederen in overeenstemming met de door de raad vastgelegde kwaliteitsniveaus. - Vrijvallende kapitaallasten van vervangingsinvesteringen met betrekking tot de bedrijfsvoering blijven beschikbaar voor noodzakelijke vervangingen in de bedrijfsvoering. Bij het opstellen van de begroting wordt uitgegaan van de volgende technische parameters. Begrotingsparameter

Aan te houden waarde

Prijseffect bij interne budgetten (m.b.t. de leveringen binnen de gemeente)

Geen vaste aanpassingen, maximaal volgens de Prognose van de HCPI (geharmoniseerde consumentenprijsindex) van het Centraal Planbureau (CPB) in het Centraal Economisch Plan (CEP) van maart 2024, historisch gecorrigeerd: 1,9%.

Prijseffect bij externe budgetten (uitgaven)

Geen vaste indexering, eveneens maximaal volgens CPB-prognose van de HCPI 2024, historisch gecorrigeerd: 1,9%.

Rente % (voor interne verrekeningen: kosten kort geld, rekenrente reserves, kapitaallasten)

Uitgegaan wordt van het volgens BBVbepalingen berekende omslagpercentage. Voor 2025 is deze vastgesteld op 1,04%

Cao-loonstijgingspercentage (betreft stijging bovenop periodieke loonstijging)

Loonvoet sector overheid op basis van CBP CEP raming maart 2024, historisch gecorrigeerd: 5,7%.

5

Uitgangspunten tariefbeleid 2025 In het hiernavolgende schema zijn de uitgangspunten voor de componenten van het tariefbeleid opgenomen. (Belasting)tarieven

Uitgangspunten

Onroerendezaakbelasting (OZB)

Indexatie OZB met 6,22% (gewogen gemiddelde van woningen en niet-woningen).

Afvalstoffenheffing

100% kostendekkend, inclusief de component BTW–compensatie.

Rioolrechten

100% kostendekkend, inclusief de component BTW–compensatie.

Leges

Verhoging tarieven afhankelijk van kostenniveau, berekend op basis van het model opgesteld door de Adviesgroep Nederlandse Gemeenten (ANGmodel).

Begraafrechten

Indexatie tarieven met 1,9%.

Tarieven sportaccommodaties (binnen– en buitensport)

Tarieven volgens vastgesteld beleidsplan.

Uitgangspunten beleidsindicatoren De uniforme set van beleidsindicatoren is voorgeschreven in het BBV. Hierin is aan de gemeenten opgelegd gebruik te maken van een basis set van beleidsindicatoren voor de begroting en de verantwoordingsstukken. Het doel hiervan is om de resultaten van beleidsmatige inspanningen van gemeenten beter inzichtelijk te maken en te kunnen vergelijken met het landelijke gemiddelde. De set van beleidsindicatoren is ondergebracht bij het betreffende programma binnen de begroting. Een klein aantal beleidsindicatoren, welke betrekking hebben op de eigen organisatie, worden door gemeenten zelf ingevuld. Voor de overige beleidsindicatoren dient gebruikt te worden gemaakt van de website www.waarstaatjegemeente.nl. Ook de definities van de diverse beleidsindicatoren worden op deze website nader toegelicht. Voor wat betreft de actualiteit van de maatstaven kunnen grote verschillen bestaan. Het jaar waarover wordt gerapporteerd staat bij de betreffende indicator vermeld. Resultaat begroting In de financiële overzichten vindt u een overzicht van de meerjarenbegroting 2025-2028 per programma (baten en lasten), inclusief reserve mutaties. Het begrote resultaat 2025 bedraagt € 6,1 miljoen positief. Het meerjarige beeld is helaas negatief: het tekort loopt op van € 1,6 miljoen tot € 2,0 miljoen in de laatste jaarschijf.

Ten opzichte van de Kadernota willen we een onderwerp specifiek benoemen: •

Europacoördinator: we stellen voor -in aanvulling op de Kadernota -incidenteel extra middelen beschikbaar te stellen voor een Europacoördinator. Deze maakt, naast de aansluiting bij het EuropaPact-Fryslân onderdeel uit van de “Aanpak Europa”. Wij hebben de “Aanpak Europa” aan 6

u gepresenteerd in It Petear van 25 april 2024 en vervolgens de “Startnotitie Aanpak Europa” aan u verzonden, op 11 juni 2024. De aanpak bestaat o.a. uit deelname aan het EuropaPact Fryslân en de genoemde aanstelling van een Europacoördinator. De Europacoördinator brengt subsidiekansen voor onze gemeente in beeld en speelt daar op in, borgt de coördinatie van de activiteiten t.b.v. Europa binnen onze organisatie en kan proactief anticiperen op gemeentelijke, regionale, provinciale, landelijke en Europese ontwikkelingen. Via de Kadernota was enkel de financiering van deelname aan het EuropaPact opgenomen en niet de kosten voor de Europacoördinator. Wij stellen voor dat in de voorliggende begroting recht te trekken. Het betreft een incidenteel budget van €53.000 voor de jaren 2025 tot en met 2027, die ten laste van de algemene reserve kan worden gebracht. In 2026 volgt een eerste tussentijdse evaluatie van het ingezette Europabeleid. Bij een positieve evaluatie kan op dat moment ook een voorstel voor structurele functie volgen. Verschillenverklaring Ten opzichte van de Kadernota wijkt de begroting af. In de volgende tabel worden deze wijzigingen weergegeven. Bedragen (x € 1.000)

2025

2026

2027

2028

Exploitatiesaldo Kadernota 2025-2028

4.566

-2.080

-2.999

-1.076

Mutaties t.o.v. Kadernota

1.574

467

1.282

-913

Primitieve begroting 2025-2028

6.140

-1.613

-1.717

-1.989

7

De mutaties ten opzichte van de kadernota zijn de volgende: Bedragen (x 1.000)

2025

2026

2027

2028

-376

-460

-587

-721

-1.100

-1.100

-1.100

248

248

248

1.100

1.100

1.100

Sociaal Domein 01 Reïntegratie 02 Huisvesting statushouders Belastingen en Leges 03 OZB

248

Algemiene Dekkingsmiddels 04 Stelpost Jeugdzorg Bedrijfsvoering 05 Uitgangspunt Kadernota

270

06 Cao en personeel

245

245

245

245

07 Kapitaallasten

1.600

1.391

1.156

-275

08 Doorbelastingen naar de exploitatie in plaats van naar tarieven

-246

-246

-246

-246

09 Overig

-167

-711

466

-163

Totaal mutaties

1.574

467

1.282

-913

Toelichting 1. Reïntegratie In de 1e tussenrapportage zijn de (structurele) baten van de algemene uitkering ten aanzien van reïntegratie meegenomen, maar de structurele lasten zijn abusievelijk niet meegenomen in het meerjarenbeeld. 2. Huisvesting statushouders Bij de Kadernota hebben we aangegeven te wachten op rijksfinanciering voor deze opgave. Daarover is geen duidelijkheid gekomen. Het betreft wel een wettelijke taakstelling -het hier genoemde bedrag gaat om onze wettelijke verplichting- en daarom nemen we de lasten op in de begroting 2025. In 2025 gaan we hiermee starten. Omdat op dit moment nog onduidelijk is welk budget in 2025 benodigd is, komen we hierop terug bij de 1e turap 2025 (inclusief eventueel benodigde incidentele dekking).

8

3.

OZB

De autonome stijging van de onroerende zaak belasting (o.a. als gevolg van areaaluitbreiding) leidt tot een hogere inkomst. 4. Uitgangspunt Kadernota In de Kadernota heeft een omdraaiing van getallen plaatsgevonden, waardoor in 2025 per ongeluk € 6,583 miljoen als uitgangspunt raming primitieve begroting 2024-2027 is gebruikt in plaats van € 6,853 miljoen. 5. Stelpost Jeugdzorg We herintroduceren de stelpost Jeugd omdat we reëel begroten. Uit de Miljoenennota is gebleken dat de gemeenten structureel worden gecompenseerd voor de macro € 500 miljoen besparing op de Jeugdzorg die het vorige kabinet had besloten. Door herintroductie van de stelpost kunnen wij deze middelen opvoeren in de begroting, nu blijkt dat ze daadwerkelijk zullen worden gerealiseerd. 6.

CAO en personeel

Ten opzichte van de Kadernota zien we op het onderdeel loonkosten -en indexatie van loonkosten- een structureel voordeel ten opzichte van de inschatting bij de Kadernota. 7.

Kapitaallasten

De kapitaallasten zijn geactualiseerd na vaststelling van de jaarstukken 2023. De structurele effecten zijn meegenomen in deze begroting. Er ontstaan voordelen door renteverschillen en uitstel van geplande investeringen. 8. Doorbelastingen naar de exploitatie in plaats van naar tarieven Met name als gevolg van een lager bedrag aan kwijtscheldingen en een lagere overhead stijgen de kosten die ten laste van de exploitatie blijven en niet kunnen worden doorbelast aan kostendekkende activiteiten. 9. Overig In bovenstaande verschillenverklaring zijn alleen bedragen groter dan € 100.000 meegenomen. De openbare inrichting van de Prinslocatie en Houtkolk wijkt qua lasten enigszins af van het beeld uit de Kadernota: vanaf 2028 hebben we kapitaallasten verwerkt voor deze investering. Het saldo van de overige verschillen bedraagt in 2025 € 312.000. Stand van de eenmalige middelen In het bijlagenboek van de begroting is de staat van reserves en voorzieningen opgenomen met de stand per 1 januari 2025 van de Algemene reserve van € 5,8 miljoen. Hierbij is rekening gehouden met de doorlopende verplichtingen uit 2024 en met onttrekkingen en toevoegingen in 2024. Het verwachte eindsaldo op transactiebasis per 31 december 2025, rekening houdend met de meerjarige mutaties, bedraagt € 9,9 miljoen en op dit bedrag rusten geen verplichtingen.

De algemene reserve (vrij besteedbaar) van € 5,8 miljoen en de reserve ter dekking van de risico’s van € 7,4 miljoen, worden samen de incidentele weerstandscapaciteit genoemd. 9

Daarnaast hebben we de reserve Ontwikkelfonds waaruit ontwikkelimpulsen binnen onze gemeente kunnen worden bekostigd. In het bijlagenboek zijn alleen de daadwerkelijk besloten onttrekkingen en toevoegingen meegenomen in de stand van de reserve. Naast de besluitvorming is bij de Ontwikkelreserve ook sprake van voornemens tot beslag op deze reserve: daarbij valt te denken aan Holwerd aan Zee en aan het MFC Burdaard. Als gevolg van deze voornemens dalen de beschikbare middelen tot ca. € 1,2 miljoen. Amendementen en moties Kadernota Tijdens de behandeling van de Kadernota 2025-2028 zijn er 4 moties aangenomen. Een van de moties raakt de begroting. Hieronder geven we de status en de wijze van verwerking in de begroting aan: Motie Slûske en Opfearten De motie heeft betrekking op het opknappen van de Noordervaartsluis inclusief aanpassingen aan 2 duikers in de Ealsumerfeart. Deze motie is financieel verwerkt in de begroting met als dekking de reserve Ontwikkelfonds. Hiervoor is een bedrag van € 650.000 beschikbaar gesteld.

10

Programma 1 - Ynwenner en Bestjoer Waar gaat programma 1 'Ywenner en Bestjoer' over? Inleiding Met het motto ‘Samen, persoonlijk en in de buurt’ werkt de gemeente Noardeast-Fryslân aan haar dienstverlening. De gemeente stelt zich daarbij dienstbaar op. De afgelopen jaren is daarbij een lijn ingezet waarin de gemeente duidelijk, bereikbaar en betrouwbaar is. De gemeente wil deze lijn de komende jaren doortrekken door de dienstverlening verder de professionaliseren, efficiënter te maken en de kwaliteit te vergroten. Om dit te doen wordt de komende jaren de dienstverlening gemonitord en klantenprocessen efficiënter ingericht. Na de ontvlechting kan met nieuwe energie invulling gegeven aan de missie en visie vanuit een krachtig samenspel tussen het eigen bestuur, de samenleving van Noardeast-Fryslân en de organisatie. Deze hernieuwde oriëntatie op de eigen gemeente versterkt de organisatie in haar streven om kwaliteit op maat te leveren aan bestuur, inwoners, partners en samenleving. Daarmee komen we tot een organisatie die uitvoering geeft aan de ambities van de raad, klaar is voor de uitdagingen van de toekomst en die kan opschalen om dichterbij de inwoners te komen, kortom om de beloftes van de herindeling waar te maken. Inwoners, bedrijven en klanten moeten gemakkelijker met de gemeente in contact kunnen komen.

Hierbij wordt ook gekeken naar digitale middelen om deze communicatie te verbeteren. Aan de hand van de klantreismethode processen verbeteren en efficiënt inrichten zodat de inwoner beter geholpen wordt. Een klantreis is de visuele weergave van de weg die de klant aflegt bij de aanschaf van een dienst of product. Inwoners moeten in veilige omgeving kunnen wonen en deze omgeving ook als veilig ervaren. Samen met ketenpartners, zoals de politie, werkt de gemeente aan deze veilige omgeving. Daarin heeft de gemeente een regisserende rol en een kaderstellende rol door middel van het veiligheidsbeleid. Deze laatste rol komt tot uiting in de veiligheidsagenda Mei elkoar foar feiligens. Op de veiligheidsagenda wordt ook zo veel mogelijk aangesloten in het programma. Daarbij wordt op actuele thema’s ingespeeld, maar ook verder gewerkt aan jeugdproblematiek en ondermijning. In het Lokaal akkoord is een belangrijke rol weggelegd voor evenementen in de gemeente. De rol van de gemeente is daarbij om toe te zien dat de gemeente op een verantwoorde manier plaatsvinden. Om organisatoren hierbij te ondersteunen is in 2020 het evenementenbeleid opgesteld. Deze wordt de komende jaren verder uitgevoerd. De gemeente Noardeast-Fryslân heeft een stedenband met de Crediton en Fulda. Dit is een internationale samenwerking.

Deze samenwerking heeft potentie en de komende jaren wordt gewerkt aan het benutten deze potentie. Bestaande verbindingen worden daarbij uitgebouwd en nieuwe kansen worden benut. Hoofddoelstelling De gemeente Noardeast-Fryslân is een resultaatgerichte organisatie met focus op klantgerichte dienstverlening, goed toegesneden op de toekomst en met als speerpunten het verbeteren van de dienstverlening, een veilige woon- en leefomgeving, een krachtig en eigentijds bestuur en een gezond financieel beleid voor de lange termijn. 11

12

101.1 Doel: Versterken professionele, efficiënte en kwalitatieve dienstverlening SMART-doelstelling 101.1-1: De waardering van de dienstverlening Hoe zijn de klantreizen verlopen, wat heeft het ons opgeleverd, en wat gaan we er verder mee doen. Willen we nog meer klantreizen uitvoeren? Activiteit 101.1-1A Evaluatie Klantreizen Hoe zijn de klantreizen verlopen, wat heeft het ons opgeleverd, en wat gaan we er verder mee doen. Willen we nog meer klantreizen uitvoeren? Een klantreis is de visuele weergave van de weg die de inwoner moet afleggen bij de aanschaf van een dienst of product. In 2024 is in kaart gebracht hoe de inwoners het ervaren hebben om een nieuw ID bewijs aan te schaffen, een kleine APV aanvraag te doen, en hoe het proces rondom aanvragen huishoudelijke hulp verloopt. Waar liepen ze tegenaan, wat kan er beter, en wat gaat er goed. SMART-doelstelling 101.1-2: Kwaliteitsslag op processen Dienstverlening Opnieuw onderzoek (organisatie breed) in 2025 naar de telefonische dienstverlening. Wat hebben we gedaan met de uitkomsten van het onderzoek in 2024 en hoe staan we er nu voor? Activiteit 101.1-2A: Vervolgonderzoek naar de telefonische bereikbaarheid Opnieuw onderzoek (organisatie breed) in 2025 naar de telefonische dienstverlening.

Wat hebben we gedaan met de uitkomsten van het onderzoek in 2024 en hoe staan we er nu voor? SMART-doelstelling 101.1-3: Centrale huisvesting: Optimalisatie gemeentehuis afgerond in 2027 Activiteit 101.1-3A: De voorbereidende werkzaamheden voor de nieuwbouw en renovatie van het bestuurlijke deel van het gemeentehuis (bouwdelen A en B) worden in 2025 voortgezet. In 2025 worden de voorbereidende werkzaamheden voortgezet. Begin 2025 worden de consequenties van de ver- en nieuwbouw voorgelegd aan de raad. Na goedkeuring door de raad wordt verdergegaan met het uitwerken van het ontwerp. In deze fase wordt eerst een voorlopig ontwerp opgesteld, dat uiteindelijk leidt tot een definitief ontwerp. Op basis van het definitieve ontwerp wordt ook de omgevingsvergunning aangevraagd. Vervolgens wordt gestart met de (voorbereiding van de) aanbesteding van een aannemer en installateur. 13

SMART-doelstelling 101.1-4 De dienstverlening scoort bij de beste 5 van de noordelijke overheidsorganisaties Deze activiteiten zijn onderdeel van het “Programma Dienstverlening” dat organisatiebreed wordt opgepakt. De programmamanager (start september 2024) maakt met de organisatie een Plan van Aanpak. Daarin zijn de resultaten gedefinieerd en dat is de basis voor de verdere uitwerking van de aanpak (oplevering eind 2024). De raad wordt periodiek geïnformeerd over de voortgang van dit traject. Activiteit 101.1-4A Er wordt een dienstverleningsconcept vastgesteld Deze activiteiten zijn onderdeel van het “Programma Dienstverlening” dat organisatiebreed wordt opgepakt. De programmamanager (start september 2024) maakt met de organisatie een Plan van Aanpak. Daarin zijn de resultaten gedefinieerd en dat is de basis voor de verdere uitwerking van de aanpak (oplevering eind 2024). De raad wordt periodiek geïnformeerd over de voortgang van dit traject. 101.1-4B Er worden servicenormen vastgesteld Deze activiteiten zijn onderdeel van het “Programma Dienstverlening” dat organisatiebreed wordt opgepakt. De programmamanager (start september 2024) maakt met de organisatie een Plan van Aanpak. Daarin zijn de resultaten gedefinieerd en dat is de basis voor de verdere uitwerking van de aanpak (oplevering eind 2024). De raad wordt periodiek geïnformeerd over de voortgang van dit traject.

101.1-4C Er is een monitor ontwikkeld voor het meten van effecten in de dienstverlening Deze activiteiten zijn onderdeel van het “Programma Dienstverlening” dat organisatiebreed wordt opgepakt. De programmamanager (start september 2024) maakt met de organisatie een Plan van Aanpak. Daarin zijn de resultaten gedefinieerd en dat is de basis voor de verdere uitwerking van de aanpak (oplevering eind 2024). De raad wordt periodiek geïnformeerd over de voortgang van dit traject. 101.2 Doel: Verbeteren van de communicatie SMART-doelstelling 101.2-1: Gebruik chatfunctie op de website Implementatie van de chatfunctie in 2025. Afhankelijk van de uitkomsten van het onderzoek (2024) naar de behoefte van inwoners aan een chatfunctie. Als er behoefte is, zal de implementatie van de chatfunctie in 2025 plaatsvinden. 14

Activiteit 101.2-1A Implementatie van de chatfunctie in 2025 Implementatie van de chatfunctie in 2025. Afhankelijk van de uitkomsten van het onderzoek (2024) naar de behoefte van inwoners aan een chatfunctie. Als er behoefte is, zal de implementatie van de chatfunctie in 2025 plaatsvinden.

102.1 Doel: Versterken veiligheidsgevoel inwoners leefomgeving, zowel thuis als in de openbare ruimte SMART-doelstelling 102.1-1: Crisisbeheersing Zie plan van aanpak. Daar staat o.a. in: het werven, opleiden en beoefenen van voldoende medewerkers in de diverse functies, het organiseren van gemeenteorganisatie crisisoefeningen en het up to date brengen processen en procedures. Activiteit 102.1-1A Ten aanzien van de ontvlechting en natuurlijk verloop is een deel van de crisisorganisatie onderbezet. De komende jaren wordt ingezet op herstel en versteviging van de basisstructuur Zie plan van aanpak. Daar staat o.a. in: het werven, opleiden en beoefenen van voldoende medewerkers in de diverse functies, het organiseren van gemeenteorganisatie crisisoefeningen en het up to date brengen processen en procedures. SMART-doelstelling 102.1-2: Jeugd (overlast) Een evenementenrijke gemeente met een gezond horecaklimaat, waarbij een veilig verloop vooropstaat. Overlast, geweld en excessief middelengebruik wordt zoveel als mogelijk voorkomen. Activiteit 102.1-2A De komende jaren blijft de ingezette aanpak van problematische jeugdgroepen en groepsgedrag gehandhaafd Met als subdoelen. Zie plan van aanpak. Daar staat o.a.

in: een herijking van het samenwerkingsverband met de middelbare scholen in de gemeente, extra aandacht voor jeugdketen in de gemeente en het vergroten van de zichtbaarheid van de boa’s.

15

SMART-doelstelling 102.1-3: Georganiseerde criminaliteit Medewerkers, inwoners en ondernemers herkennen ondermijnende criminaliteit en weten hoe en waar ze dit moeten melden. Er is hierbij specifiek aandacht voor het buitengebied. Activiteit 102.1-3A Ondermijnende criminaliteit heeft schadelijke effecten op de samenleving. Daarom wordt komende jaren ingezet op bewustwording, informatiepositie en weerbaarheid voor burgers, ondernemers en overheid Zie plan van aanpak. Dit bevat o.a. de implementatie en structurele toepassing van het BIBOB-beleid, Uitvoering integrale controles (met daarbij inzet van de boa’s), rioolwater onderzoek naar drugsgebruik SMART-doelstelling 102.1-4: Opvang Oekraïne Binnen de gemeente wordt voldoende opvangcapaciteit beschikbaar gemaakt middels vastgoed, personeel en voorzieningen. Daarnaast wordt er lokaal samengewerkt met diverse partijen. Een plan van aanpak wordt opgesteld. Activiteit 102.1-4A De gemeente neemt haar rol in de opvang van vluchtelingen. Daarbij onderkennen we diverse stromen en wordt vanuit Feiligens de substroom Oekraïners humane opvang geboden Binnen de gemeente wordt voldoende opvangcapaciteit beschikbaar gemaakt middels vastgoed, personeel en voorzieningen. Daarnaast wordt er lokaal samengewerkt met diverse partijen. Een plan van aanpak wordt opgesteld.

SMART-doelstelling 102.1-5 Cyber Activiteit 102.1-5A De gemeente gaat de komende jaren investeren in de preventie van cyberweerbaarheid en de preparatie op cybercrisis en incidenten Daarbij wordt ingezet op ontwikkelen van diverse bewustwordingscampagnes specifiek gericht op jongeren, ouderen en het MKB en ook voor eigen collega’s van de gemeente. Zie plan van aanpak voor de doelstellingen.

16

SMART-doelstelling 102.1-6 Personen met onbegrepen/verward gedrag/Maatschappelijk onrust Activiteit 102.1-6A De gemeente zet in op snellere toeleiding tot zorg en ondersteuning en het verbeteren van samenwerking tussen publiek en private organisaties Deze personen blijven steeds vaker en langer thuis behandeld met effecten op openbare orde en veiligheid. De gemeente zet in op snellere toeleiding tot zorg en ondersteuning en het verbeteren van samenwerking tussen publiek en private organisaties. Daarnaast zetten we in op manifestaties/ demonstraties. SMART-doelstelling 102.1-7 Horeca en evenementen Activiteit 102.1-7A Betrokkenheid en samenwerking met burgers/organisatoren en ondernemers versterken bij evenementen en in de horecabranche Om daarmee goed in verbinding te staan met de partijen om ze een veilige omgeving te waarborgen. De nadruk ligt op het actualiseren van het evenementenbeleid, terrassenbeleid, digitaal portaal voor evenementen, het organiseren van een evenementen- en horecabijeenkomst en het inzetten van de boa’s bij evenementen en de horeca. Zie plan van aanpak. SMART-doelstelling 102.1-8 Jaarwisseling Activiteit 102.1-8A: Stimuleren van een zo veilig mogelijke jaarwisselig Het stimuleren van een zo veilig mogelijke jaarwisseling in de stad en de dorpen.

Daarbij wordt ingezet op een samenwerking met de dorpen met betrekking tot het carbidschieten, het organiseren van evenementen. Voor gemeenten en geïnteresseerden wordt een carbidcongres vanuit de gemeente georganiseerd.

17

103.1 Doel: Versterken van de positie van de gemeente met regionale, provinciale en Europese netwerken én de internationale vriendschapsband met Fulda en Crediton SMART-doelstelling 103.1-2: Aanpak Europa is gestart (conform startnotitie) Activiteit 103.1-2A: Deelname EuropaPact Fryslân is geregeld De provincie en gemeenten werken samen richting Europa in het EuropPact Fryslân. Doel daarvan is Fryslân internationaal te positioneren, de kennis van Europa te vergroten, inzicht te krijgen in projecten en subsidies daarvoor te verwerven. Aansluiting vindt plaats voor drie jaar, daarna evaluatie vindt evaluatie plaats. 103.1-2B: Europacoördinator is aangesteld Voor het proactief inspelen op gemeentelijke, regionale, provinciale, landelijke en Europese activiteiten stellen we een Europacoördinator aan, om de gemeentelijke werkzaamheden en kennis op Europees gebied te stroomlijnen. SMART-doelstelling 103.1: Versterken internationale vriendschapsband met Fulda en Crediton wordt voortgezet De inzet op de stedenband van de afgelopen tijd werpt zijn vruchten af. Het huidige budget is niet meer toereikend voor alle activiteiten. Met de eenmalige extra middelen uit de kadernota 2025 kunnen zowel meer activiteiten plaatsvinden alsook het structureel professionaliseren van de samenwerking en het aanvragen van de benodigde externe (Europese) financieringsbronnen.

De uitwisseling, zoals elk jaar plaatsvindt, blijft gehandhaafd. Activiteit 103.1-1A In 2025 wordt samen met het vriendschapscomité Fulda-Crediton gewerkt aan een versterking van de uitwisseling met Fulda en Crediton De inzet op de stedenband van de afgelopen tijd werpt zijn vruchten af. Het huidige budget is niet meer toereikend voor alle activiteiten. Met de eenmalige extra middelen uit de kadernota 2025 kunnen zowel meer activiteiten plaatsvinden alsook het structureel professionaliseren van de samenwerking en het aanvragen van de benodigde externe (Europese) financieringsbronnen. De uitwisseling, zoals elk jaar plaatsvindt, blijft gehandhaafd.

18

Onderwerp beleidsdocumenten van Programma 1 Onderwerp beleidsdocumenten Dienstverlening Besturings- en organisatiefilosofie en hoofdstructuur Noardeast-Fryslân en Dantumadiel (2017) Dienstverleningsconcept Noardeast-Fryslân en Dantumadiel

Onderwerp beleidsdocumenten Veilige woon- en leefomgeving Veiligheidsagenda Noardeast-Fryslân: Mei elkoar foar Feiligens foar en mei de Mienskip 2024-2027 Regionaal Beleidsplan Veiligheid Noord-Nederland 2024 – 2027 (Politie) Beleidsplan Veiligheid 2023 - 2026 (Veiligheidsregio Fryslân) Samenwerkingsovereenkomst Veiligheidshuis Fryslân Convenant Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC) Beleidsregels bestuurlijke handhaving drugscriminaliteit (2024) Handhavingsarrangement met politie (2022) Evenementenbeleid gemeente Noardeast-Fryslân 2021-2024

19

Verbonden partijen van Programma 1 Verbonden partij

Bijdrage aan beleidsdoelstellingen

Vereniging van Friese Gemeenten

De VFG behartigt de belangen voor alle Friese gemeenten, totaal 18.

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

De VNG behartigt de belangen voor alle Nederlandse gemeenten.

Vereniging van Waddenzeegemeenten

Deze vereniging treedt op als belangenorganisatie voor alle Waddenzeegemeenten.

Veiligheidsregio Fryslân (VRF), onderdeel veiligheid

Belangrijke partner bij het realiseren van een veilige woon- en leefomgeving.

Shared Servicecentrum Leeuwarden

Het SSL garandeert en faciliteert de ICTvoorzieningen en –dienstverlening voor de gemeente Noardeast-Fryslân. Zij schept zoveel mogelijk de randvoorwaarden voor een efficiënte bedrijfsvoering en een klantgerichte en effectieve dienstverlening.

Uniforme beleidsindicatoren van Programma 1

Gemeente Uniforme beleidsindicatoren

Eenheid

Periode

Noardeast-

Nederland

Fryslân Formatie

Fte per 1.000 inwoners

2025

11,3

9,7*

Bezetting

Fte per 1.000 inwoners

2025

11,3

9,6*

Apparaatskosten

Kosten per inwoner

2025

1.170

n.v.t.

Externe inhuur

Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen

2025

3,1

18,1*

Verwijzingen Halt

Aantal per 10.000 jongeren

2022

4,0

8,0

Winkeldiefstallen

Aantal per 1.000 inwoners

2023

0,7

2,5

Geweldsmisdrijven

Aantal per 1.000 inwoners

2023

2,4

4,3 20

Diefstallen uit woning

Aantal per 1.000 inwoners

2023

0,9

1,3

Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)

Aantal per 1.000 inwoners

2023

3,4

5,8

* betreft percentages van 2023

Leeswijzer uniforme beleidsindicatoren Uniforme beleidsindicatoren

Toelichting

Bron

Formatie

Het gaat hier om de toegestane formatie in fte van het ambtelijk apparaat voor het begrotingsjaar op peildatum 1 januari, uitgedrukt in fte per 1.000 inwoners.

Eigen gegevens

Bezetting

Het gaat hier om het werkelijk aantal fte dat werkzaam is (inclusief boventallige werknemers), dus niet om de toegestane formatieve omvang uit het formatieplan. Het aantal fte wordt uitgedrukt per 1.000 inwoners.

Eigen gegevens

Apparaatskosten

Apparaatskosten (ofwel organisatiekosten) zijn de noodzakelijke financiële middelen voor het inzetten van personeel (salarissen), organisatie-, huisvestings-, materieel-, automatiseringskosten e.d. voor de uitvoering van de organisatorische taken.

Eigen begroting

Externe inhuur

Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen

Eigen begroting

Verwijzingen Halt

Het aantal verwijzingen Halt per 1.000 inwoners van 12 tot 18 jaar. Jongeren van 12 tot 18 jaar die een licht strafbaar vergrijp plegen, worden door de politie of leerplichtambtenaren naar Bureau Halt verwezen voor een passende Halt-straf. Zij krijgen leeropdrachten en er volgen gesprekken met de jongere en de ouders. Op deze manier kunnen jongeren rechtzetten wat zij fout hebben gedaan, zonder dat zij in aanraking komen met het Openbaar Ministerie.

Bureau Halt

Winkeldiefstallen

Het aantal winkeldiefstallen per 1.000 inwoners.

CBS

Geweldsmisdrijven

Het aantal geweldsmisdrijven per 1.000 inwoners. Voorbeelden hiervan zijn seksuele misdrijven, lichamelijk letsel door schuld, levensdelicten zoals moord en doodslag en dood en lichamelijk letsel door schuld (bedreiging, mishandeling, etc.)

CBS

21

Diefstallen uit woning

Het aantal diefstallen uit woningen per 1.000 inwoners.

CBS

Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)

Hieronder vallen brandstichting, alle vormen van vernieling en misdrijven tegen de openbare orde en het openbaar gezag. Voorbeelden van misdrijven tegen de openbare orde en tegen het openbaar gezag zijn opruiing, huis-, computer- en lokaalvredebreuk, deelneming aan een criminele of terroristische organisatie, openlijke geweldpleging, godslastering, discriminatie en het doen van een valse aangifte. Omdat het delict mensenhandel vaak onder dezelfde feitcode geregistreerd wordt als het delict mensensmokkel worden deze twee delicten samengeteld en weergegeven bij de gewelds- en seksuele misdrijven.

CBS

Overzicht baten en lasten 2025 Programma 1: Ynwenner en Bestjoer Overzicht baten en lasten Bedragen x €1.000 Exploitatie

Primaire begroting 2025

Baten PRG01

01 Ynwenner en Bestjoer

PRD102

102 Dienstverlening

PRD103

103 Veiligheid

Totaal 01 Ynwenner en Bestjoer

882 178 1.060

Lasten PRG01

01 Ynwenner en Bestjoer

PRD101

101 Bestuur

-3.052

PRD102

102 Dienstverlening

-3.089

PRD103

103 Veiligheid

-5.808

Totaal 01 Ynwenner en Bestjoer

-11.949

Gerealiseerd saldo van baten en lasten

-10.889

Onttrekkingen PRG01

01 Ynwenner en Bestjoer

PRD190

190 Mutaties reserves programma 1

Gerealiseerd resultaat

384 -10.505

22

Programma 2 - Mienskip Waar gaat programma 2 'Mienskip' over? Inleiding In Noardeast-Fryslân staan inwoner en samenleving centraal en gaan we uit van de leefwereld van de inwoners in onze samenleving. Dat past bij de veranderde rollen die overheid, inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties innemen. Verbondenheid, betrokkenheid en samenwerking zijn kernwoorden van dit programma. Onze gemeente kent een rijk verenigingsleven en sterke mienskipssin. Activiteiten op het gebied van sport en cultuur, al dan niet in verenigingsverband, verbindt mensen en vergroot de levendigheid van de dorpen. Het is daarom belangrijk initiatieven in de dorpen en wijken te blijven stimuleren en ondersteunen. Sport, muziek en cultuur dragen bij aan de sociale samenhang. Voor deze activiteiten zijn voorzieningen nodig: dorpshuizen, bibliotheken en sportaccommodaties. Deze voorzieningen moeten toekomstbestendig en duurzaam zijn, betaalbaar, bereikbaar en toegankelijk. Het onderwijs én de school als sociale plek in wijk en dorp zijn van groot belang in onze gemeente en dat willen we graag behouden. De gemeente heeft samen met de schoolbesturen een integraal huisvestingplan (IHP) ontwikkeld. Dit zal de komende jaren worden uitgevoerd. We stimuleren tegelijkertijd de samenwerking Onderwijs en Zorg, in lijn met de Fryske Mienskip Oanpak .

Als Fryske gemeente willen we onze eigen taal en de streektalen meer koesteren. De gemeente doet zelf meer om het Frysk een prominente plek te geven en ook in het onderwijs te stimuleren. Hoofddoelstelling Vitale gemeenschappen en de leefbaarheid van Noardeast-Fryslân versterken. 201.1 Doel: Meer sociale verbondenheid en gemeenschapszin door de zelforganisatie en eigen verantwoordelijkheid van inwoners te faciliteren SMART-doelstelling 201.1-1: Stimuleren en faciliteren van sociale activiteiten en sociale samenhang in de mienskip Stimuleren en faciliteren van sociale activiteiten en sociale samenhang in de mienskip Activiteit 201.1-1A: Implementatie subsidievolg- en afhandelsysteem Dit doel is onderdeel geworden van een bredere doorontwikkeling van het subsidiebureau (project). In 2024 is gestart met de selectie van een subsidie volg- en afhandelingssysteem. Aanschaf en implementatie zal in 2025 zijn beslag krijgen. Het systeem zal zorgen voor een efficiënte en geautomatiseerde opvolging van subsidieaanvragen en -processen waardoor er zicht en grip is op de subsidieverstrekking. 23

Naar verwachting zal de aanbestedingsprocedure begin 2025 afgerond worden. De implementatie van het gekozen systeem krijgt zijn beslag in heel 2025. Voor de aanschaf van het systeem is een bedrag van € 50.000,- gereserveerd en voor het beheer en onderhoud een bedrag van € 30.000,-. Uit de aanbestedingsprocedure moet blijken of deze bedragen toereikend zijn. 201.1-1B: Opzetten cultuurplatform In de vastgestelde cultuurnota 'Kultuer tichtby , tichtby Kultuer' staat : Om de bestaande relatie tussen gemeente en cultuurveld en de samenhang binnen het cultuurveld te versterken, initieert de gemeente de oprichting van een Cultuurplatform. We bekijken in samenwerking met Keunstwurk wat de mogelijkheden zijn om tot een Cultuurplatform in Noardeast - Fryslân te komen. Uiterlijk Q1 2025 wordt een uitkomst verwacht. 201.1-1C: Gemeentelijk vastgoed inzetten voor gebruik door kunstenaars of culturele activiteiten In de vastgestelde cultuurnota 'Kultuer tichtby, tichtby Kultuer' staat: 'Onderzoek met de collega's van Vastgoed naar de mogelijkheid van ( tijdelijke) inzet van vastgoed uit de eigen gemeentelijke portefeuille als culturele broedplaats en/of expositieruimte'. Wanneer een gebouw dat eigendom is van de gemeente leeg is of leeg komt, wordt bekeken of het geschikt is om in te zetten voor culturele doeleinden. En of dit wenselijk en planologisch haalbaar is.

Dit is een doorlopende activiteit en afhankelijk van de mogelijkheden die zich voordoen. 201.1-1D: Uitvoering Motie inzet middelen voor extra formatie om nieuwe functie(s) subsidie ambtenaar De uitvoering van de motie voor het aanstellen van een subsidieambtenaar en het ontwikkelen van promotiemateriaal is geïntegreerd in het project Doorontwikkeling Subsidiebureau, omdat een soepel draaiend subsidiebureau cruciaal is voor een effectieve uitvoering van de motie. Binnen het project 'Doorontwikkeling Subsidiebureau' zijn in 2024 processen gestroomlijnd en zijn taken en verantwoordelijkheden beschreven. In Q1 van 2025 hebben we zicht op de (voorlopige) functieomschrijving van de nieuwe subsidieambtenaar en start de werving. Naar verwachting zal de subsidieambtenaar eind Q1 starten. De raad heeft een bedrag van € 500.000,- beschikbaar gesteld voor uitvoering van de motie. De kosten voor promotiemateriaal en tijdelijke aanstelling van een subsidieambtenaar zijn meegenomen in de projectkosten en vallen binnen het gestelde financiële kader.

24

SMART-doelstelling 201.1-2: Inwoners hebben meer mogelijkheden invloed uit te oefenen op hun eigen leefomgeving Activiteit 201.1-2A: Dorpen-en wijkenagenda’s opstellen (in samenhang met reeds bestaande visies, rapportages en werkwijzen) In 2025 loopt het Project Dorpen- en Wijkenagenda (DWA). Dit project wordt beschreven in het plan van aanpak uit oktober 2024. Het betreft een meerjarenprogramma waarin in 2025 gewerkt wordt aan het afstemmen van de interne samenwerking tussen de verschillende afdelingen die een rol spelen bij de uitvoering en communicatie rond de DWA. Ten behoeve van deze nieuwe werkwijze wordt een instrument (Agenda) ontwikkeld waardoor er datagestuurd kan worden gewerkt. In 2025 worden de eerste onderdelen van het Project DWA doorlopen. De diverse stappen staan omschreven in het Plan van aanpak. Voor het opzetten van de dorpen- en wijkenagenda is vooralsnog € 200.000 beschikbaar. In het plan van aanpak wordt de verdere financiering beschreven (oktober 2024). 201.1-2B: Uitvoering geven aan de subsidieregeling Dorpen en Wijken budget In het meerjarenperspectief is tot en met 2026 geld meegenomen voor het dorpen- en wijkenbudget. De dorpsbelangen en wijkraden ontvangen dit budget als basisondersteuning. Daarnaast kunnen zij incidentele subsidie aanvragen voor leefbaarheidsinitiatieven. De afgelopen jaren is het basisbudget van groot belang geweest.

De incidentele subsidie is een succes gebleken. De toegekende aanvragen blijven binnen de subsidieplafonds. Pas wanneer in de loop van het jaar het aantal aanvragen het beschikbare budget gaat overschrijden, ontstaat een nieuwe situatie. 202.1 Doel: Verbeteren toekomstbestendigheid maatschappelijke voorzieningen SMART-doelstelling 202.1-1: De maatschappelijke voorzieningen voor sport, cultuur en ontmoeten zijn toekomstbestendig: duurzaam, betaalbaar, bereikbaar en toegankelijk De maatschappelijke voorzieningen voor sport, cultuur en ontmoeten zijn toekomstbestendig: duurzaam, betaalbaar, bereikbaar en toegankelijk

25

Activiteit 202.1-1A: Uitvoeren aanpak MFC Burdaard Er wordt al geruime tijd samen met een projectgroep bestaande uit vertegenwoordigers van gebruikers van het MFC gewerkt aan een oplossing voor het MFC Burdaard. Inhoud De gemeente wordt vanaf 1 juli 2025 eigenaar van het gebouw en de onderliggende grond. Afhankelijk van de door de raad aangegeven oplossingsrichting wordt het eigenaarschap verder vorm gegeven. Planning De in 2024 gekozen oplossingsrichting voor het behouden van de basisvoorzieningen in Burdaard wordt in 2025 verder uitgevoerd. Financiën Er is een structureel bedrag in de begroting opgenomen voor het MFC Burdaard van € 43.500. 203.1 Doel: Meer inspirerende fysieke schoolomgeving SMART-doelstelling 203.1-1: De onderwijs- en voorschoolse voorzieningen zijn toekomstbestendig, betaalbaar en blijven goed bereikbaar voor leerlingen De onderwijs- en voorschoolse voorzieningen zijn toekomstbestendig, betaalbaar en blijven goed bereikbaar voor leerlingen. Met aandacht voor actuele ontwikkelingen rondom zorg en welzijn – zie hiervoor ook de Fryske Mienskip Oanpak in programma 3. Activiteit 203.1-1A Onderzoek Campus Kollum uitvoeren De Brede Campus Kollum is de benaming voor een te realiseren centrum waarin tal van voorzieningen zullen worden gebundeld in (tenminste) een drietal gebouwen.

De Brede Campus Kollum is een voortzetting en uitbreiding van de Campus Kollum en het Kindcentrum Kollum. De aanleiding van het project is dat zowel de basisscholen als de voortgezet onderwijsscholen in Kollum uit hun gebouw groeien als gevolg van de toenemende leerlingenaantallen. Inhoud Door de schoolbesturen en kinderopvang is er de afgelopen periode gewerkt aan een gemeenschappelijke visie op het onderwijs en de doorgaande leerlijn. Er is een visie opgesteld met betrekking tot een Brede Campus Kollum: een campus waarbinnen de kinderopvang en onderwijsinstellingen ontschot samenwerken en zich gezamenlijk richten op de inrichting van inclusief onderwijs. Op dit moment is door de 4 betrokken schoolbesturen en Tiko een gemeenschappelijke visie vastgesteld, waarbij ook gemeentelijke speerpunten op het terrein van vooral zorg, welzijn en sport (waaronder extra capaciteit voor bewegingsonderwijs) zijn ingepast. 26

Een aantal onderzoeken vinden momenteel binnen dit project plaats of zijn afgerond: 1. De gemeentelijke zorgplicht. Er wordt onderzocht hoe deze zorgplicht op een verantwoorde wijze inhoud en vormgegeven kan worden. Daarbij wordt een relatie gelegd met het geheel van ontwikkelingen binnen Kollum. 2. De behoefte aan zaalruimte in Kollum (ontmoeting). Het onderzoek naar de mogelijkheid om de theaterzaal met foyer en horeca functie te handhaven is inmiddels afgerond. De functie zal onverkort gehandhaafd worden. De formalisering met de schoolbesturen om zaken hierin bindend vast te leggen is in gang gezet. 3. Bereidheid binnen de scholen om medegebruik van schoolruimte te faciliteren. Een programma van Eisen (PvE) voor het voortgezet onderwijs is afgerond en voor het basisonderwijs in voorbereiding, evenals de ruimtestudie m.b.t. de locatiemogelijkheden. Met het afronden van de studie naar het programma van eisen, is ook de ruimtestudie naar de mogelijkheid om de campus uit te breiden afgerond met de conclusie dat e.e.a. in te passen is in de omgeving. Inmiddels hebben de schoolbesturen een aanvraag voor uitbreiding van onderwijshuisvesting ingediend. Het beoordelingsproces van de aanvragen is gestart en is eind 2023 bij de behandeling van het Huisvestingsprogramma 2023 aan uw raad voorgelegd en goedgekeurd. Planning Het betreft hier een meerjarenplanning.

De stand van zaken aan het begin van 2025 is als volgt: • • • •

Het definitieve plan is in Q4 van 2024 voorgelegd aan de raad; De formele procedure omgevingswet is in Q4 2024 gestart;. Start bouw Kindcentrum: eind 2025; Start bouw Campus Kollum: eind 2026.

Financiën Het definitieve plan is in oktober 2024 aan de Raad voorgelegd. Financiën (in tabelvorm) Omschrijving € (x 1.000) In te vullen: begrotingspost (bijvoorbeeld raadsbesluit dd-..../begroting 2023) evt. aanvullingen via begrotingswijziging nvt Actueel budget 12.760 Af: uitgaven -915 Af: verplichtingen nvt Saldo 11.845 Toelichting: nvt

27

203.1-1B Onderzoek Scholenpark Dokkum uitvoeren Hoofddoel van het project is om te komen tot voldoende en adequate onderwijshuisvesting voor Dockinga College, Dalton Dokkum, Burgerschool en Bonifatiusschool op de locatie van Scholenpark A aan de Parklaan/ Woudweg. En het verplaatsen van vmbo gemengd/ theoretisch Dockinga College naar Scholenpark B. De uitgangspunten kunnen worden samengevat in zeven hoofdthema’s. Gelijkwaardigheid, Groen, Cultuur en Sport, Verbinding, Veiligheid, Zichtbaar, Flexibel en Zorg en onderwijs. Inhoud In 2024 werd gestart met de ontwerpfase van de vier scholen en inrichting van het openbaar gebied + infrastructuur op het Scholenpark A. Dit proces loopt door in kalenderjaar 2025. Daarnaast werd in 2024 gestart met het wijzigen van het omgevingsplan ten behoeve van Scholenpark A. De uitvoering van dit proces loopt door in kalenderjaar 2025. Planning Q4 2024 t/m Q4 2025 Ontwerpfase vier scholen en openbaar + infra Q4 2024 t/m Q4 2025 Wijzigen omgevingsplan Financiën In 2025 wordt circa 10% van het totale investeringsbudget uitgegeven (circa 4 miljoen euro). Financiën (in tabelvorm) Omschrijving € (x 1.000) Raadsbesluit 21 december 2023 Actueel budget 39.757

39.757

Af: uitgaven -291 Af: verplichtingen nvt Saldo 39.466 Toelichting: nvt 203.1-1C Faciliteren onderzoek naar scholen in de Noordoosthoek Er is een subsidie verstrekt aan scholenstichting Arlanta voor het uitvoeren van een onderzoek naar de scholen in de noordoosthoek van de Gemeente Noardeast- Fryslân. In het laatste kwartaal van 2024 wordt de gemeenteraad geïnformeerd over de uitkomsten van het proces om te komen tot een gedragen en toekomstbestendige visie op onderwijs in de noordoosthoek van de gemeente Noardeast-Fryslân. Bij een positief resultaat krijgt dit proces in 2025 een vervolg. Afrekening van de projectkosten volgt. Opdrachtgever Stichting Arlanta verrekent de gemaakte kosten met de gemeente in het derde of vierde kwartaal van 2024. Voor de uitvoering van het proces is 50.000 beschikbaar ten behoeve van Arlanta, een onafhankelijke procesbegeleider Noordoosthoek en een procesbegeleider dorpen kleine scholenbeleid. Dit budget is toereikend voor de opdracht. 28

204.1 Doel: Fuortsterkjen fan de eigen identiteit en talen 204.1 Doel: SMART-doelstelling 204.1-1: Behâld en fuortsterkjen fan it Frysk en de streekeigen talen en dêrmei de meartaligens Behâld en fuortsterkjen fan it Frysk en de streekeigen talen en dêrmei de meartaligens. Activiteit 204.1-1A: Utfieren Frysk taalbelied troch it Aksjeplan Frysk De útfiering fan it Frysk Taalbelied is in paraplu foar alle soarten projekten en akjes op it mêd van Frysk en de Streektalen. It aksjeplan is klear en fêststeld troch it kolleezje. De praatplaat oer it gebrûk fan it Frysk by mûnling kontakt en skriftlik ferkear leit by alle teams. De kursussen Frysk foar it personiel binne klear. Yn it ramt fan de Fryske Wike binne tal fan aktiviteiten organisearre. Utfiering fan oare aktiviteiten wurde taret. Noardeast-Fryslân is de twadde gemeente binnen de provinsje dy't in Meartaligenskoördinator hat (neist de Waadhoeke). Nei alle gedachten sille der noch mear gemeentes by ús oanheakje. Ek is ús gemeente koploper yn de provinsje oangeande de ambysjes én de útfiering fan it Frysk taalbelied én de streektalen. Der wurde projekten opset oangeande it Frysk en de Streektalen, en oangeande Sichtberens Frysk. Der leit in amendemint oer Lânskipsbiografy, dizze is ek yn behanneling.

Sommige projekten oerlaapje de gemeentegrinzen, sa as it fergese Fryske boeken projekt 'Jou in bern in boek' wat no foar de 18e kear útfierd wurdt. De meartaligenskoördinator wurdt ek ynset op ynburgering en set binnen it hûs teksten oer nei it Frysk. It útfieren fan it Frysk Taalbelied is in trochrinnend organysk proses wat fleksibel is en foaroprinnend is op de aktualiteiten op it mêd fan Taal. In diel fan de aktiviteiten út it Aksjeplan binne útfierd, In tal aktiviteiten is yn tarieding en wurde útfierd yn de kommende fearnsjierren. De aktiviteiten binne útfierd binnen it beskikbere budzjet (diels budzjet Extra ynset Frysk en it besteande budzjet fan € 26.000).

29

SMART-doelstelling 204.1-2: Versterken culturele identiteit Versterken culturele identiteit Activiteit 204.1-2A: Ondersteunen bestuur museum Kollum bij zoektocht naar optimaliseren huisvesting Via de Kadernota en begroting 2024 heeft de gemeenteraad € 45.000,- beschikbaar gesteld om het bestuur van de stichting Kollumer Museum mr Andreae te ( laten) ondersteunen bij het onderzoek naar de mogelijkheden voor een duurzaam en toekomstbestendig museum in Kollum. Het onderzoek is in nauw overleg tussen gemeente en stichtingsbestuur gestart. Presentatie uitkomsten Q2 2025 De kosten van het onderzoek blijven binnen het beschikbare gestelde ondersteuningsbudget van € 45.000,-. Onderwerp beleidsdocumenten van Programma 2 Onderwerp beleidsdocumenten Sociale verbondenheid Dorpen- en wijkenbeleid 2023-2026 Cultuurnota ‘Kultuer tichtby, tichtby Kultuer’ (2022)

Onderwerp beleidsdocumenten Maatschappelijke voorzieningen Atlas van Noordoost Fryslân Eindrapport (sept. 2015) Naar een regionaal voorzieningenspreidingsmodel in Noordoost Fryslân 2010-2030 (jan. 2014)

Onderwerp beleidsdocumenten Schoolomgeving IHP Noardeast-Fryslân (2023) Actieplan en Startnotitie Zorg en Onderwijs (2021) Fryske Mienskip Oanpak (in ontwikkeling)

30

Onderwerp beleidsdocumenten Culturele identiteit Frysk Taalbelied “Mei elkoar foarút mei it Frysk” (2020) Frysk Aksjeplan (2023) Cultuurnota ‘Kultuer tichtby, tichtby Kultuer’ (2022)

Verbonden partijen van Programma 2 Verbonden partij

Bijdrage aan beleidsdoelstellingen

Roobol

Verzorgt het openbaar onderwijs zoals beschreven in artikel 46 van de Wet op het primair onderwijs

Elan Onderwijsgroep

Verzorgt het openbaar onderwijs zoals beschreven in artikel 46 van de Wet op het primair onderwijs

Uniforme beleidsindicatoren van Programma 2

Uniforme beleidsindicatoren

Eenheid

Niet-Sporters

%

Periode

Gemeente NoardeastFryslân

Nederland

2022

58,00

46,40

Leeswijzer uniforme beleidsindicatoren: Uniforme beleidsindicatoren

Toelichting

Bron

Niet-Sporters

Het percentage niet-wekelijkse sporters t.o.v. de bevolking van 19 jaar en ouder. Bevolking van 19 jaar en ouder dat niet minstens één keer per week aan sport doet.

Gezondheidsenquête (CBS, RIVM)

31

Overzicht baten en lasten 2025 Programma 2: Mienskip Overzicht baten en lasten Bedragen x €1.000 Exploitatie

Primaire begroting 2025

Baten PRG02

02 Mienskip

PRD201

201 Voorzieningen

61

PRD202

202 Onderwijshuisvesting en -kansenbeleid

113

PRD203

203 Sport

625

PRD204

204 Cultuur

Totaal 02 Mienskip

52 851

Lasten PRG02

02 Mienskip

PRD201

201 Voorzieningen

-1.555

PRD202

202 Onderwijshuisvesting en -kansenbeleid

-3.758

PRD203

203 Sport

-1.396

PRD204

204 Cultuur

-3.344

Totaal 02 Mienskip

-10.053

Gerealiseerd saldo van baten en lasten

-9.202

Onttrekkingen PRG02

02 Mienskip

PRD290

290 Mutaties reserves programma 2

Gerealiseerd resultaat

657 -8.545

32

Programma 3- Soarch en Wolwêzen Waar gaat programma 3 'Soarch en Wolwêzen' over? Inleiding In programma 3 voeren we in beginsel alle wettelijke taken uit rondom werk, participatie en zelfredzaamheid, zorg voor jeugd op basis van de WMO 2015, de Participatiewet, Jeugdwet en de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening. Echter in de wereld om ons heen rijgen de ontwikkelingen en uitdagingen zich voortdurend aaneen. Zowel landelijk als ook binnen de eigen gemeente. Dus er is meer nodig dan alleen het verrichten van onze wettelijke taken. Naast de maatschappelijke ontwikkelingen, zien we ook dat de behoefte van onze inwoners als het gaat om ondersteuning, aan verandering onderhevig is. En dus is het nodig dat we volop inzetten op een verbeterde verbinding tussen de beleid- en werkvelden. Denk aan Zorg en Onderwijs, Zorg en Welzijn, Wonen- Zorg en Welzijn, Gezondheid, Sport en Bewegen. Belangrijk bij die koppelingen en het integraal werken is dat we de beweging van ‘achter naar voren maken’, dus meer inzetten op preventie, efficiënter en sneller inspelen op de zorgvraag van (jeugdige) inwoners. Dit doen we natuurlijk samen met onze maatschappelijke partners. Deze ambities willen we zoveel mogelijk realiseren met de bestaande zorgbudgetten, omdat dit een reguliere manier van werken wordt.

We zijn gewend om vanuit onze wettelijke taken vooral ‘curatief’ te redeneren, maar die tijd ligt achter ons. Het is nodig om zowel ‘curatief’ als preventief te werken. Dat vereist investeringen, maar ook vooral bestuurlijke- en ambtelijke lef. We gaan de komende jaren invulling geven aan landelijk afgesproken doelen op het gebied van gezondheid en het welzijn van onze inwoners. De middelen uit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), het Integraal Zorg Akkoord (IZA) en onze reguliere budgetten helpen daarbij. De doelen en projecten in dit programma zijn ambitieus, vereisen lef, maar staan volledig in dienst van een verbeterde en intensieve verbinding tussen de eerdergenoemde beleid- en werkvelden. Waardoor we beter in staat zijn om onze kwetsbare inwoners efficiënt en vroegtijdig te ondersteunen. Hoofddoelstelling Inwoners in onze gemeente hebben de mogelijkheid om mee te doen, ongeacht belemmeringen of beperkingen. 301.1 Doel: Verbeteren integrale samenwerking Zorg en Onderwijs SMART-doelstelling 301.1-1: Verbeteren integrale samenwerking Zorg en Onderwijs Uitvoeren actieplan integrale samenwerking Zorg en Onderwijs

33

Activiteit 301.1-1A: Uitvoeren actieplan integrale samenwerking Zorg en Onderwijs

302.1 Doel: Stimuleren van een gevarieerd Wonen en Zorg aanbodSMART-doelstelling 302.1-1: Het realiseren van een meer integrale aanpak tussen wonen, welzijn en zorg. Het realiseren van een meer integrale aanpak tussen wonen, welzijn en zorg Activiteit 302.1-1B: De regionale woon, welzijn en zorgvisie vertalen naar een lokale visie en uitvoeringsprogramma De regionale visie vertalen we naar een uitvoeringsagenda. In de uitvoeringsagenda kijken we gebiedsgericht (in de wijken en dorpen) met de betrokken partijen, naar de opgave en definiëren we wat er nodig is op het gebied van wonen, welzijn en zorg. De uitvoeringsagenda maken we per gemeente, maar met regionale afstemming en mogelijk gezamenlijke uitvoeringsplannen. Qua insteek wordt het een regionaal en gemeentelijk deel met projecten op thema (opgave en/of acties visie) en gebied (regionaal, gemeente en/of kanslocaties). De uitvoeringsagenda is het gezamenlijke plan voor de toekomst, op basis waarvan concrete business cases kunnen worden ontwikkeld en projecten opgestart. De uitvoeringsagenda bevat concrete afspraken over het vervolgproces: de verdeling van rollen, taken, verantwoordelijkheden en risico’s.