Bijlage 1 - 221101 Oplegnotitie randvoorwaarden Collegebesluit 1 november 2022

Oplegnotitie Randvoorwaarden Project Holwerd aan Zee Vastgesteld door college 1 november 2022 A2 Natuurvariant De A2 Natuurvariant richt zich op de verdere verbetering van natuur. Met één ondiepe natuurlijke geul of ondiep natuurlijk geulenstelsel en meer natuurontwikkeling in de kwelder. Er wordt afgezien van een schutsluis. Onderzocht wordt in hoeverre het regelwerk doorvaarbaar is. Mocht een dergelijk regelwerk maakbaar zijn, dan biedt dit waarschijnlijk slechts een beperkte doorvaart voor kleine boten en voor platbodems. De A2 Natuurvariant vraagt om een nadere beschouwing op het gebied van vergunningen, eigendom, beheer en onderhoud, kosten en nautische veiligheidszaken. Dit zijn direct ook de risico’s mocht dit allemaal niet haal- of werkbaar zijn. Ook is het nog de vraag wat deze variant betekent voor een mogelijk toeristisch-recreatieve ontwikkeling in Holwerd en het baggerslib. Randvoorwaarden: 1. Het project levert een aantoonbare economische impuls op voor de leefbaarheid 2. De gemeentelijke bijdrage voor de uitvoering van het project maximaal 5 miljoen te laten zijn 3. De gemeentelijke bijdrage voor eigendom, beheer en onderhoud staat in verhouding tot de gemeentelijke opbrengsten van het project 4.

Gemeente draagt niet bij in de kosten voor eigendom, beheer en onderhoud van objecten die betrekking hebben op- en/of voortvloeien uit het onderdeel vaarrecreatie en de natuurdoelstellingen 5. Het project heeft geen negatieve en/of beperkende effecten op de bestaande en toekomstige functies, waaronder landbouw, wonen, recreatie, parkeren, bedrijvigheid 6. De plannen voor Holwerd aan Zee mogen niet leiden tot een versnelde verzilting van het landbouwgebied 7. De plannen voor Holwerd aan Zee mogen niet leiden tot schade aan landbouwgronden en gebouwen 8. Een oplossing voor de ruimtebehoefte voor de (toekomstige) functies van parkeren en opwekking van duurzame energie is meegenomen in de planuitwerking van Holwerd aan Zee 9. Een toeristisch-recreatieve ontwikkeling Holwerd aan Zee dient onderscheidend en aanvullend te zijn op het bestaande aanbod in de gemeente en het Lauwersmeergebied 10. Planologische procedures en grondaankopen voor het project Holwerd aan Zee door provincie Fryslân uit te laten voeren 11. Het project heeft voldoende draagvlak en er is een participatietraject met inwoners en belanghebbenden doorlopen Ad. 1 Het project levert een aantoonbare economische impuls op voor de leefbaarheid Voor de gemeente staat het doel van Holwerd aan Zee voorop: een economische impuls geven aan het gebied ten behoeve van de leefbaarheid.

Het project Holwerd aan Zee ziet de gemeente in dit verband als een middel en niet als een doel op zich. Uit de onderzoeken is gebleken dat scenario A1, het geoptimaliseerde voorkeursalternatief (VKA), niet haalbaar is. Zie Oplegnotitie haalbaarheidsonderzoeken tot nu toe (bijlage 5). Voor de A2 natuurvariant zal in kaart moeten worden gebracht welk toeristisch ontwikkelperspectief mogelijk is. Het is de vraag of de recreatieve invulling bij deze variant voldoende volume heeft om een significante bijdrage te leveren aan de economische ontwikkeling van het gebied. Ad. 2 De gemeentelijke bijdrage voor de uitvoering van het project maximaal 5 miljoen te laten zijn De gemeente heeft een aanzienlijke bijdrage gereserveerd voor het project Holwerd aan Zee. De gemeente dient het maatschappelijk belang en moet verantwoordelijk omgaan met haar financiële middelen. In het Coalitieakkoord (pag. 41) wordt aangegeven dat de gemeente geen grote bedragen in infrastructurele projecten steekt als nut, noodzaak en (maatschappelijk) rendement onvoldoende duidelijk is. De A2 Natuurvariant is vergelijkbaar met de zogenoemde basisvariant die in de meest recente Maatschappelijke Kosten en Baten Analyse (MKBA) is doorgerekend en waarvan de economische effecten negatief zijn. Op basis van een nieuwe MKBA voor de A2 Natuurvariant zal moeten blijken in hoeverre de economische impuls wordt bereikt.

Mocht de A2 Natuurvariant hoofdzakelijk uit een natuurontwikkeling bestaan, dan is de gemeente niet de aangewezen partij om daarin te investeren.

1

De gemeenteraad zal alleen de gereserveerde 5 miljoen willen investeren als het project bijdraagt aan een significante economische impuls. Ad. 3 De gemeentelijke bijdrage voor eigendom, beheer en onderhoud staat in verhouding tot de gemeentelijke opbrengsten van het project De gemeente kan een bedrag aan beheer- en onderhoudskosten dragen die maximaal gelijk is aan de opbrengsten van het project voor de gemeente (WOZ inkomsten of toeristenbelasting). De verwachting is dat de A2 Natuurvariant lagere investeringskosten met zich meebrengt dan de eerdere plannen. Feit blijft dat voor de A2 variant flinke investeringen moeten worden gepleegd in objecten die ook onderhouden moeten worden. De gemeente is gezien de huidige situatie met betrekking tot het kapitaalgoederenbeheer beperkt in haar (financiële) mogelijkheden. Ad. 4 Gemeente draagt niet bij in de kosten voor eigendom, beheer en onderhoud van objecten die betrekking hebben op- en/of voortvloeien uit het onderdeel vaarrecreatie en de natuurdoelstellingen Wij achten het onderdeel vaarrecreatie en daarmee het tot ontwikkeling komen van een maritieme beleving binnen het plan Holwerd aan Zee niet haalbaar. Voor de onderbouwing hiervan verwijzen wij u naar de Analyse vaarrecreatie Holwerd aan Zee. Hiermee vervalt een belangrijke drager onder het uitgewerkte toeristisch-recreatieve programma.

De gemeente is daarom niet bereid een rol te nemen of bij te dragen in objecten die hieruit voortvloeien. De gemeente heeft geen wettelijke taken op het gebied van realiseren dan wel in stand houden van natuur. De gemeente is daarom niet bereid een rol te nemen of bij te dragen in objecten die voortvloeien uit de natuurdoelstellingen. Ad. 5 Het project heeft geen negatieve en/of beperkende effecten op de bestaande en toekomstige functies, waaronder landbouw, wonen, recreatie, parkeren, bedrijvigheid In de A2 Natuurvariant is er sprake van een open verbinding met de Waddenzee. De Waddenzee is aangemerkt als Natura 2000 gebied. Een reëel risico is dat na verloop van tijd de natuur die met de A2 Natuurvariant wordt aangelegd, in aanmerking komt voor een hogere planologische status en daarmee problemen en beperkingen oplevert voor bestaande functies. Wij zien dit op dit moment als onwenselijk. Ad. 6 De plannen voor Holwerd aan Zee mogen niet leiden tot een versnelde verzilting van het landbouwgebied Zoals de zomer van 2022 en voorgaande droge zomers (2018 en 2019) hebben aangetoond is dat de zomers steeds warmer en droger worden. Dit heeft niet alleen een negatieve invloed op het onvoldoende beschikbaar hebben van zoet(grond)water, maar heeft ook een negatief effect op de verzilting.

Deze rukt steeds verder op naar het ondiepere grondwater, met zoutschade voor de landbouw als gevolg. Een open verbinding met de Waddenzee, waarbij zoutwater wordt ingelaten versterkt in enige mate de verzilting van het gebied. Wij stellen daarom als randvoorwaarde dat de aanleg van Holwerd aan Zee niet mag leiden tot een versnelde verzilting van het landbouwgebied. Ad. 7 De plannen voor Holwerd aan Zee mogen niet leiden tot schade aan landbouwgronden en gebouwen Een getijde- of beleefmeer bij Holwerd kan invloed hebben op de grondwaterstand, zowel in het landbouw gebied als in het dorp. Mocht de grondwaterstand verlagen, dan heeft dit negatieve effecten op de verzilting en maakt het dat de terp van Holwerd gaat verdrogen, met mogelijke schade aan (historische) gebouwen als gevolg. Een hogere grondwaterstand maakt dat de landbouwgronden vernatten en dat kelders en mogelijk kruipruimtes in het dorp vernatten, met gezondheidsklachten en mogelijk schade aan gebouwen als gevolg. Daarom stellen wij als randvoorwaarde dat een getijde- of beleefmeer bij Holwerd aan Zee niet mag leiden tot schade aan landbouwgronden en gebouwen (zoals verzakkingen, vernatting van kelders en kruipruimtes).

2

Ad. 8 Een oplossing voor de ruimtebehoefte voor de (toekomstige) functies van onder andere parkeren en opwekking van duurzame energie is meegenomen in de planuitwerking van Holwerd aan Zee De functies parkeren en de opwekking van duurzame energie dienen een plek te behouden en/of te krijgen in het gebied rondom Holwerd. Deze ruimtebehoefte dient onderdeel te zijn van de planuitwerking van Holwerd aan Zee. Het gaat om: - Vervangende parkeergelegenheid voor P2 Langparkeren - De mogelijke volledige uitplaatsing van het parkeren op de pier (binnen het Natura2000 gebied) naar binnendijks - Initiatieven voor opwekking van duurzame energie (zonnepark) Daarnaast speelt er een vraag naar ruimtebehoefte voor toekomstige functies, wonen, landbouw, recreatie, parkeren en bedrijven waarmee in de planvorming op voorhand rekening dient te worden gehouden. Ad. 9 Een toeristisch-recreatieve ontwikkeling Holwerd aan Zee dient onderscheidend en aanvullend te zijn op het bestaande aanbod in de gemeente en het Lauwersmeergebied Een nieuwe toeristisch-recreatieve ontwikkeling rondom Holwerd mag niet ten koste gaan van bestaande aanbieders in onze gemeente en het Lauwersmeergebied. De gemeente vindt het van belang dat er geen verdringing (verschuiving van bezoekers) optreedt en dat er aantoonbare marktruimte is voor een nieuwe ontwikkeling. Ad.

10 Planologische procedures en grondaankopen voor het project Holwerd aan Zee door provincie Fryslân uit te laten voeren Op dit moment is het nog niet duidelijk wat de rollen en verantwoordelijkheden van de partijen, die de intentieovereenkomst hebben ondertekend, zullen zijn ten aanzien van de planologische procedures en grondaankopen. De rollen en verantwoordelijkheden dienen duidelijk te worden beschreven en vastgelegd in een overeenkomst. De gemeente heeft sterk de voorkeur voor een integraal gebiedsproces waarbij de provincie de regie neemt om te komen tot een ruimtelijke afweging voor alle (grote) opgaven die rondom Holwerd spelen. Dit gaat om: - Onderzoek lange termijn bereikbaarheid Holwerd-Ameland - Parkeren: Vervangende parkeergelegenheid voor P2 Langparkeren en mogelijk volledige uitplaatsing van het parkeren binnen het Natura 2000 gebied (parkeren op de pier) en hieraan verbonden (mogelijke) parkeeropgave binnendijks - Initiatieven voor duurzame energie (zonnepark) - Holwerd aan Zee - Dijkversterking Koehool-Lauwersmeer Dit gebiedsproces zou dan onder regie van de provincie samen met het Rijk, gemeente, waterschap en andere gebiedspartijen worden voorbereid en uitgevoerd. Dit heeft als voordeel dat grondaankopen (en grondruil) en grondverzet efficiënter en effectiever kunnen plaatsvinden.

Door deze brede gebiedsontwikkeling op te zetten is het voor de hand liggend dat de provincie de planologische procedure voert met de daarbij behorende grondaankopen. Ad. 11 Het project heeft voldoende draagvlak en er is een participatietraject met inwoners en belanghebbenden doorlopen De A2 natuurvariant is een andere invulling van het oorspronkelijke project Holwerd aan Zee. In feite wordt het project ten opzichte van de intentieovereenkomst afgeschaald naar meer een project van natuurontwikkeling. Er zal in kaart moeten worden gebracht welk toeristisch ontwikkelperspectief mogelijk is. Het is belangrijk om de inwoners van Holwerd en omgeving, belanghebbenden en recreatiebedrijven te betrekken bij deze andere invulling van het project. En ook na te gaan of en in hoeverre de A2 natuurvariant draagvlak heeft. Te meer omdat het project Holwerd aan Zee een project van onderop was met als doel een verbetering van de leefbaarheid.

3