260930 Raadsinformatiebrief - Begroting 2027
Tekst van het document
Ons kenmerk: - Datum: 30 september 2026 Aan de leden van de raad van de gemeente Noardeast-Fryslân Postbus 1 9100 AA Dokkum Ons kenmerk: 2026-239190 Cluster: Yntern Advys en Stipe Datum: 28 september 2026 Onderwerp: Begroting 2027 en meerjarig perspectief Geachte raad, Met deze brief bieden wij u de begroting 2027 aan. We plaatsen in deze brief de begroting in de bredere context van de financieel uitdagende periode die we tegemoet gaan. De begroting voor 2027 is sluitend en kent een klein positief saldo. Dat we de uitgaven en inkomsten voor komend jaar in evenwicht hebben gekregen is een belangrijke stap, maar het is geen teken dat de financiële zorgen achter ons liggen. Integendeel: de meerjarige ontwikkeling laat zien dat de gemeente vanaf 2028 opnieuw geconfronteerd wordt met structurele tekorten en toenemende financiële druk. We moeten onder ogen zien dat we aan het begin van een periode met financiële krapte staan. Er zullen nog ingrijpende keuzes aan uw raad moeten worden voorgelegd om die periode goed door te kunnen komen. Deze brief schetst de belangrijkste ontwikkelingen die na 2027 op ons afkomen en die bepalend zijn voor de keuzes die uw raad de komende jaren moet maken. 1. Stand van zaken 2027: sluitend, maar kwetsbaar De begroting voor 2027 sluit met een positief saldo.
Dat resultaat is bereikt door een combinatie van maatregelen: een forse besparingsopgave van 1,56 miljoen euro, een verhoging van de OZB met 15 procent en een kritische herijking van de gemeentelijke uitgaven. Daarnaast is het gelukt om de ambities uit het coalitieakkoord in de begroting te verwerken, naast enkele autonome ontwikkelingen. Het geheel zorgt ervoor dat de gemeente in 2027 alle wettelijke en lokale taken kan blijven uitvoeren. Tegelijkertijd blijft het beeld dat we de begroting weliswaar sluitend hebben gekregen, maar dat we ons daardoor nu zeker niet in rustig vaarwater bevinden. 2. Meerjarig perspectief: structurele tekorten vanaf 2028 Vanaf 2028 verslechtert de structurele financiële positie namelijk aanzienlijk. De meerjarenraming laat zien dat de structurele inkomsten achterblijven bij de kostenontwikkeling. Vooral de stijgende zorgkosten, de voortdurende loon- en prijsstijgingen, hogere ict- en oplopende kapitaalslasten drukken zwaar op de begroting. Ook autonome ontwikkelingen, zoals nieuwe aanbestedingen in het sociaal domein, dragen bij aan deze druk. De structurele saldi laten een duidelijk beeld zien: waar 2027 nog een positief saldo kent, ontstaan vanaf 2028 forse tekorten die zonder aanvullende maatregelen niet kunnen worden opgevangen.
Het kostenprobleem blijft voor een groot deel bij de gemeenten liggen, dus ook bij ons, omdat de rijksbijdrage niet meestijgt met de kostenontwikkeling. 3. Grote opgaven na 2027 De gemeente staat de komende jaren voor een reeks grote opgaven die zowel beleidsmatig als financieel impact hebben. De ambitie om te investeren in een toekomst met glans blijft groot. Daarom wordt meer geld Ons kenmerk: 2026-239190 Datum: 28 september 2026 uitgetrokken voor bijvoorbeeld de dorpen en dorpshuizen, voor bruggen en wegen, het opvangen van de gevolgen van klimaatverandering en het oplossen van problemen waar o.a. de gemeente en bedrijven door het overvolle energienetwerk mee te maken hebben. Netcongestie en energietransitie vragen van de gemeente een forse organisatorische en financiële inzet. De woningbouwopgave blijft onze inspanning vragen, net als het vitaal houden van onze dorpen. Ook de vernieuwing van schoolgebouwen vraagt blijvende aandacht. De indexeringsproblematiek binnen o.a. het IHP moet worden opgelost en zal de komende jaren financiële gevolgen hebben. Daarnaast wordt klimaatadaptatie een steeds belangrijker onderdeel van het gemeentelijk beleid. De werkzaamheden in Hallum vormen het begin van een bredere aanpak waarbij herstrating, wegenverbetering en klimaatmaatregelen hand in hand gaan.
De Nota Kapitaalgoederen, die in 2027 verschijnt, zal bovendien duidelijk maken welke investeringen nodig zijn om wegen, bruggen, groen en sportvoorzieningen op peil te houden — investeringen die vanaf 2028 tot hogere lasten kunnen leiden. Ook op het gebied van veiligheid en handhaving neemt de druk toe. De nieuwe taken op grond van het vernieuwde BOA-bestel en de versterking van de ambtelijke capaciteit veiligheid gericht op terugdringing van ondermijning door o.a. gecoördineerd gebruik van BIBOB vragen structurele inzet. Ook zien we bij verbonden partijen, gemeenschappelijke regelingen waaraan wij deelnemen, kostenstijgingen ontstaan die wij in de begroting moeten opnemen. Tot slot stijgen de kosten voor ICT, digitalisering en bedrijfsvoering structureel. Doorbelastingen vanuit SSC Leeuwarden en hogere salariskosten zorgen ervoor dat de gemeentelijke organisatie de komende jaren meer middelen nodig heeft om haar taken goed te kunnen blijven uitvoeren. 4. Wat betekent dit voor de raad? De begroting 2027 vormt een noodzakelijke stap om de financiële basis op orde te houden, maar het college bereidt de ingrijpende keuzes voor, die we uw raad zullen presenteren in de Kadernota 2028 en de daaropvolgende begrotingen.
De raad zal zich moeten buigen over structurele besparingen, het prioriteren van ambities uit het coalitieakkoord, de financiële gevolgen van de Nota Kapitaalgoederen en de investeringsruimte voor woningbouw, scholen, klimaat en leefbaarheid. Daarnaast is het van belang om de impact van landelijke ontwikkelingen op zorgkosten en het gemeentefonds scherp in beeld te houden. We willen een toekomst met glans, waarvoor we ook in 2027 gericht extra in investeren, maar daarvoor zullen nog offers moeten worden gebracht. 5. Slot Met de begroting 2027 leggen wij u een sluitend financieel kader voor, met duidelijke keuzes en een realistische blik op de toekomst. Tegelijkertijd is het van belang dat de raad zich bewust blijft van de forse opgaven die na 2027 op ons afkomen. De komende jaren vragen om scherpe prioritering en een gezamenlijke inzet om de financiële positie van Noardeast-Fryslân duurzaam te versterken. Hoogachtend, Namens het college van burgemeester en wethouders van Noardeast-Fryslân, H.J.C.M. Verbunt, MBA mr. J.G. Kramer Secretaris Burgemeester