260821 Bijlage 2 - Woonbehoefteonderzoek ANNO
Tekst van het document
4 | BESTAANDE VOORRAAD | WOONBEHOEFTEONDERZOEK REGIO NOORDOOST-FRYSLÂN | 17 JUNI 2025 | DEFINITIEF | | 67 4.6 BETAALBAARHEID KANS OP ENERGIEARMOEDE Grote gebieden met kans op energiearmoede De kosten voor energie bepalen in hogere mate hoeveel geld een huishoudens overhoudt om van te leven. De kaarten laten zien waar relatief veel energie-onzuinige woningen staan én waar veel lage-inkomensgroepen wonen. Op de plekken waar dit samenkomt is de kans op ‘energiearmoede’ het grootst (een te groot deel van het inkomen gaat naar de maandelijkse energielasten). We zien zowel op de kaart met de corporatiewoningen als op de kaart met particuliere woningen een aantal duidelijke clusters met een hoge kans op energiearmoede, zowel in grote kernen als in kleine(re) kernen aan de rand van de regio. Hurdegaryp, Garyp en Damwâld hebben in beide gevallen juist een lagere kans op energiearmoede. Eerder zagen we dat Hurdegaryp wel een hoge woonquote heeft. Dat komt dus door andere factoren dan energie. WOONBEHOEFTEONDERZOEK REGIO NOORDOOST-FRYSLÂN | 17 JUNI 2025 | DEFINITIEF | 684 BESTAANDE VOORRAAD
4.7 INVESTERINGSKRACHT Hoogste risico op lage investeringscapaciteit in de grootste kernen Grote investeringen in koopwoningen worden vaak gedaan als een woning verkocht is en nieuwe bewoners in de woning gaan wonen. Hierbij gaat het bijvoorbeeld over verduurzamen of schilderwerk. Hiermee wordt de marktpositie van een woning verbeterd. Op plekken waar ouderen in een afgeloste koopwoning wonen, wordt de kans op investeringen kleiner, zeker bij groepen met een lager inkomen. De kaart rechts laat zien waar het risico op een beperkte investeringskracht het grootst is. Deze woningen zijn kwetsbaarder in een meer ontspannen markt. Het risico is in het noordoosten van Dokkum het hoogst. Ook Burgum en Surhuisterveen laten een hoog risico zien. Andere grotere en kleinere kernen laten een beperkt risico zien. We willen hierbij benadrukken dat het gaat om een risico inschatting op basis van (openbare) gegevens, soms op buurtniveau. Voor een preciezere inschatting is een fysieke ronde in gebieden met een hoog risico nodig. WOONBEHOEFTEONDERZOEK REGIO NOORDOOST-FRYSLÂN | 17 JUNI 2025 | DEFINITIEF | 694 BESTAANDE VOORRAAD
4.7 AANPASBAARHEID Welke woningen zijn in potentie aanpasbaar? | richten ons hier alleen op verbeteringen die met kleine | Onze inschatting is dat 51% van de corporatiehuur, 57% Door de vergrijzing neemt de vraag naar woningen die | aanpassingen (tot ca. € 10.000) te realiseren zijn. In de | van de particuliere huur en 63% van de koop geschikt (te geschikt zijn voor mensen met een zorgvraag de komende | schema’s hieronder staat per bouwperiode en grootte van | maken) is. Opgeteld gaat het om ruim 30.000 woningen. jaren toe. Veel bestaande woningen zijn met kleine | de woning hoe groot de kans is dat een woning aanpasbaar | Het is een theoretisch getal. We weten niet of die aanpassingen geschikt te maken voor ouderen, vooral bij | is, volgens de Doorzonscan van Aedes Actiz. | woningen vrijkomen op het moment dat deze nodig is. Het een lichte zorgvraag. Denk aan het plaatsen van een traplift | zegt ook niks over de kwaliteit van de woning. Los hiervan CORPORATIE | < 250 M³ | 250 - 300 M³ | > 300 M³ of verwijderen van drempels. We schatten hierna in om | blijft er een kwalitatieve vraag naar nieuwe geschikte < 1965 | 0% | 5% | 5% hoeveel woningen het gaat. We maken daarbij onderscheid | 1965-1980 | 15% | 25% | 25% | woningen, bijvoorbeeld in een geclusterde woonvorm.
tussen drie soorten bewoners voor wie zulke aanpassingen | 1980-2003 | 40% | 40% | 75% | AL GESCHIKT | NAAR VERWACHTING GESCHIKT TE MAKEN nodig zijn: | > 2003 | 100% | 100% | 100% | EIGENDOM | AANTAL | % | AANTAL | % 1. | mensen die slecht ter been zijn, maar niet of | Corporatiehuur | 4.245 | 32% | 2.550 | 19% nauwelijks gebruikmaken van hulpmiddelen; | KOOP/PART. | < 300 M³ | 300 - 350 M³ | > 350 M³ | - Accolade | 120 | 100% | 0 | 0% 2. | mensen die gebruikmaken van een rollator; | < 1965 | 15% | 20% | 30% | - SWA | 880 | 32% | 450 | 16% 1965-1980 | 15% | 60% | 90% | - Thús Wonen | 1.925 | 32% | 1.150 | 19% 3. | mensen in een rolstoel. | 1980-2003 | 70% | 70% | 90% - Wonen NWF | 165 | 25% | 150 | 53% > 2003 | 100% | 100% | 100% | - WoonFriesland | 795 | 25% | 800 | 25% Voor de eerste twee groepen is het verbeteren van de toegankelijkheid van de woning voldoende om langer | | Inschatting van de aanpasbaarheid van woningen voor corporatie | -en | - Woonzorg NL | 365 | 100% | 0 | 0% particulier bezit. N.B.: Bezoek aan woningen zelf moet uitwijzen of de | Particuliere huur | 175 | 4% | 2.250 | 53% zelfstandig te blijven wonen. Bij de laatste groep is ook een | inschatting klopt. We kijken hier alleen naar kenmerken vanuit de BAG. We | Koop | 1.230 | 3% | 21.700 | 59% goede doorgankelijkheid | belangrijk.
Daar zijn grotere | weten niet of bewoners zelf al aanpassingen gedaan hebben en of potentieel | REGIO | 5.655 | 11% | 26.700 | 49% ingrepen voor nodig die ook om aanpassingen in het casco | geschikte woningen bewoond worden door mensen die zorgbehoevend worden. Het is dus een theoretische inschatting. Gebaseerd op de | | Aandeel woningen dat al geschikt is of naar verwachting geschikt te maken is, vragen (bredere deuren, ruimere plattegronden, etc.). We | Doorzonscan van Aedes Actiz | (met o.a. aannames over beukmaten en | onderverdeeld naar eigendom. Onder ‘al geschikt’ verstaan we nultredenwoningen | van plattegronden per bouwperiode), aangevuld en bewerkt door KAW (2019). | corporaties of bijvoorbeeld bungalows in de particuliere sector. Bron: aanpasbaarheidsscan KAW (2019), VHE-bestanden corporaties (2024), WOZ | -registraties gemeenten (2024). 4 | BESTAANDE VOORRAAD | WOONBEHOEFTEONDERZOEK REGIO NOORDOOST-FRYSLÂN | 17 JUNI 2025 | DEFINITIEF | | 70 4.8 AANPASBAARHEID Ruime, nieuwe woningen het beste aanpasbaar De kaarten hieronder laten zien in welke gebieden woningen staan die meer of minder aanpasbaar zijn. Dit betekent dat ze met maximaal € 10.000 euro geschikt kunnen worden gemaakt voor een toenemende zorgvraag. Hierin is onderscheid gemaakt naar huurwoningen (corporatie en particulier) en koopwoningen. In de regio staan veel ruime koopwoningen.
Ruime woningen zijn over het algemeen beter aanpasbaar. Dit is ook terug te zien op de kaart rechts. Hierin zien we ook dat de woningen midden in de kernen iets minder aanpasbaar zijn, vaak zijn dit oudere woningen. De nieuwere woningen aan de randen zijn beter aanpasbaar. Voor de gehele koopvoorraad geldt een goede aanpasbaarheid. In de huursector ligt de kans op aanpasbaarheid lager. Dit geldt met name in het buitengebied en de oudere kernen. Nieuwere huurwoningen aan de randen van kernen zijn beter aanpasbaar. WOONBEHOEFTEONDERZOEK REGIO NOORDOOST-FRYSLÂN | 17 JUNI 2025 | DEFINITIEF | 714 BESTAANDE VOORRAAD
5 VRAAGDRUK OP DE HUUR- EN KOOPMARKT 5.1 IN HET KORT Dit hoofdstuk We gaan in dit hoofdstuk in op signalen die iets zeggen over de vraagdruk op de huur- en koopmarkt. Dat doen we aan de hand van de volgende thema’s: - Cijfers die iets zeggen over de druk op de sociale huurmarkt, zoals de slaagkans, inschrijfduur en reactiegraad (paragraaf 5.2); - Marktcijfers over de koopmarkt, zoals de transactieprijs en de krapte-indicator (paragraaf 5.3). Door het hoofdstuk staan ook de uitkomsten van de gesprekken met de corporaties, huurdersorganisaties en makelaars. Uitkomsten in het kort - De reactiegraad voor sociale huur ligt in Noordoost- Fryslân lager dan omliggende gemeenten. Gemiddeld genomen kunnen inwoners snel een woning bemachtigen. De slaagkansen liggen ook hoger dan in naastgelegen gemeenten. Huurdersorganisaties herkennen dit niet, mogelijk doordat de gemiddelde inschrijfduur wel is toegenomen de afgelopen tijd. Lokaal bekeken is de situatie voor huurders er dus op achteruitgegaan. In regionaal perspectief kun je in Noordoost-Fryslân nog relatief snel een sociale huurwoning vinden. Overigens zien we vaker een verschil tussen wat cijfers laten zien en wat het gevoel in de samenleving is. - Ook de koopmarkt was in Noordoost-Fryslân al krap, maar is de afgelopen jaren steeds krapper geworden.
In alle gemeenten is sprake van een verkopersmarkt (duidelijk te zien door een lage krapte-indicator - er zijn dus weinig woningen om uit te kiezen). Rijwoningen blijven in de regio redelijk betaalbaar. Hiervan staan er ook veel. Appartementen en vrijstaande woningen worden duur verkocht. - Makelaars geven aan dat er vraag is naar allerlei woningtypes, maar dat betaalbaarheid een leidend motief is voor starters. In de nieuwbouw is steeds moeilijker aan deze vraag te voldoen. - Een bijzondere eigenschap van deze regio is de zelfredzaamheid in de bouw van de inwoners. Er wordt veel zelf op professionele basis geklust aan woningen. Woningen hebben over het algemeen dus een behoorlijk onderhoudsniveau en staan er netjes bij. WOONBEHOEFTEONDERZOEK REGIO NOORDOOST-FRYSLÂN | 17 JUNI 2025 | DEFINITIEF | 735 VRAAGDRUK OP DE HUUR- EN KOOPMARKT 5.2 SOCIALE HUUR Vraagdruk sociale huur Op de kaart rechts wordt de slaagkans van een woningzoekende weergeven. De slaagkans is berekend door het aantal reguliere woningzoekenden dat daadwerkelijk een woning heeft gehuurd te vergelijken met het aantal woningzoekenden dat op een woning heeft gereageerd over twee jaar tijd. Meerdere mensen in één huishouden worden samen gerekend. Hoe hoger de slaagkans, hoe meer woningzoekenden daadwerkelijk een woningen hebben gehuurd. De slaagkans ligt hoog in Noardeast-Fryslân en Dantumadiel.
Hier hebben mensen die reageerden ook daadwerkelijk vaker een woning gevonden. De inschrijfduur ligt hier ook een stuk lager. Voor Tytsjerksteradiel ligt de slaagkans een stuk lager. De inschrijfduur is hier gemiddeld. De slaagkans wordt onderbouwd door het aantal reacties en de mutatiegraad. De cijfers hiervan staan op de volgende pagina. WOONBEHOEFTEONDERZOEK REGIO NOORDOOST-FRYSLÂN | 17 JUNI 2025 | DEFINITIEF | 745 VRAAGDRUK OP DE HUUR- EN KOOPMARKT Slaagkans per gemeente * Geen volledige gegevens beschikbaar Gem. inschrijfduur per gemeente (maanden) op basis van de meest actief woningzoekenden * Geen volledige gegevens beschikbaar * * Bron: Rapportage vraagdruk woningbouwcorporaties Fryslân (2023). 5.2 SOCIALE HUUR Tytsjerksteradiel populairder De mutatiegraad laat zien hoeveel woningen jaarlijks beschikbaar komen voor verhuur in de bestaande voorraad en is gemeten over een periode van twee jaar. Opvallend is dat zowel Noardeast-Fryslân als Dantumadiel een lagere mutatiegraad hebben. Tytsjerksteradiel heeft juist een hogere mutatiegraad. Hier worden dus jaarlijks meer bestaande woningen beschikbaar gesteld voor verhuur. De reactiegraad is het gemiddeld aantal geldige reacties op woningen die voor verhuur worden aangeboden. Dit is wederom gemeten over een periode van twee jaar. In Noardeast-Fryslân en Dantumadiel is het aantal reacties gemiddeld lager.
In Tytsjerksteradiel ligt het aantal reacties hoger. In Tytsjerksteradiel is de belangstelling voor huurwoningen dus groter. Voor Noardeast-Fryslân en Dantumadiel geldt dat het lagere aantal reacties - ondanks minder mutaties - zorgt voor een hogere slaagkans. Voor Tytsjerksteradiel zorgen de vele reacties juist voor een lagere slaagkans. WOONBEHOEFTEONDERZOEK REGIO NOORDOOST-FRYSLÂN | 17 JUNI 2025 | DEFINITIEF | 755 VRAAGDRUK OP DE HUUR- EN KOOPMARKT Gem. reactiegraad per gemeenteMutatiegraad Bron: Rapportage vraagdruk woningbouwcorporaties Fryslân (2023). 5.2 SOCIALE HUUR Drukcijfers Achtkarspelen | Het aantal mutaties laat zien hoeveel woningen vrij zijn Op de vorige pagina’s ontbraken de gegevens van de | gekomen en weer verhuurd zijn. De mutatiegraad is ten | Drukcijfer | 2023 | 2024 gemeente Achtkarspelen. Hier worden de | opzichte van het totaal aantal woningen in bezit van SWA. Gemiddelde inschrijfduur | 32,1 | 38,1 corporatiewoningen op een andere manier toegewezen, | In vergelijking met de regio ligt de mutatiegraad iets lager. Gecorrigeerde inschrijfduur | 30,2 | 35,0 waardoor een vergelijking met de rest van de provincie niet Aantal mutaties | 200 | 121 mogelijk is. Rechts staan cijfers van Stichting Woningbouw Mutatiegraad | 6,8 | 5,1 Achtkarspelen (SWA).
De gemiddelde inschrijfduur in maanden is vergelijkbaar met de inschrijfduur uit het eerder genoemde onderzoek. Deze komt voor Achtkarspelen iets hoger uit dan voor Noardeast-Fryslân | en Dantumadiel, maar lager dan voor Tytjserksteradiel. Met name in de grotere kernen is de inschrijfduur hoger. Voor Achtkarspelen is er ook nog een gecorrigeerde inschrijfduur berekend. Hierbij zijn uitschieters uit de data gehaald. 5 | VRAAGDRUK OP DE HUUR-EN KOOPMARKT | WOONBEHOEFTEONDERZOEK REGIO NOORDOOST-FRYSLÂN | 17 JUNI 2025 | DEFINITIEF | | 76 KADER: WAT ZEGGEN DE CORPORATIES? Vraag naar seniorenwoningen blijkt niet uit de cijfers De corporaties merken weinig van de signalen over de grote vraag naar seniorenwoningen. Zij meten weinig vraag van senioren om te verhuizen en degene met een vraag worden snel toegewezen en hebben een ruim aanbod. De corporaties zien dat de meeste ouderen in de gemeente niet willen verhuizen door het sociale netwerk waar ze in wonen, maar ook de hogere kosten spelen een rol. De corporaties investeren juist in het aanpassen van de bestaande voorraad zodat ouderen langer thuis kunnen blijven wonen en pas verhuizen als dit écht noodzaak is. Bij nieuwbouw wordt ingezet op compactere ‘normale’ woningen met ruimte voor aanpassing, zoals bijvoorbeeld een traplift.
Passende woonruimte: nu én in de toekomst De corporaties zien dat mensen momenteel veel concessies doen op waar ze gaan wonen. Daarom is het belangrijker om voor de behoefte te bouwen. Niet alleen de behoefte die we nu zien, maar ook de behoefte die mogelijk ontstaat in de toekomst. De toevoegingen zullen zich richten op de belangrijkste doelgroep van de corporaties: kleine huishoudens. Zij hebben behoefte aan andere woningen dan ruime gezinswoningen waarvan nu met name veel wordt aangeboden. Nieuwe woningen zouden dan ook normale, compacte woningen (tot 80 m² en voor kleine huishoudens) moeten zijn die aangepast kunnen worden naar alle levensfases. Ook de plek valt onder een passende woonruimte. Vanuit dit perspectief focussen een deel van de corporaties zich, aansluitend op de gemeentelijke visie, op kernen met (zorg)voorzieningen of een sterk sociaal aspect. In andere kernen wordt met name ingezet op het kwalitatief verbeteren van de voorraad. Incidentele verkoop voor betere balans in voorraad Sommige corporaties zetten in op het verkopen van (grote eengezins)woningen om nieuwe woningen toe te kunnen voegen. Dit kan bijvoorbeeld door in kleine kernen te verkopen en in grote kernen bij te bouwen. Hiermee sluiten ze beter aan bij de vraag.
In de kleine kernen is vaker een koopvraag en in grote kernen vaak meer vraag naar sociale huur door de aanwezigheid van voorzieningen en de bereikbaarheid. Ook kiezen ze ervoor gebruik te maken van de ruimte die er in kleine kernen is en zo daadwerkelijk extra woningen toe te voegen zonder het aandeel uit te breiden. Andere corporaties verkopen juist niet door de huidige hoge vraag en knappen de bestaande voorraad op. De duurdere eengezinswoningen worden steeds vaker verhuurd aan secundaire doelgroepen en komen daardoor niet in aanmerking om uitgepond te worden. WOONBEHOEFTEONDERZOEK REGIO NOORDOOST-FRYSLÂN | 17 JUNI 2025 | DEFINITIEF | 775 VRAAGDRUK OP DE HUUR- EN KOOPMARKT KADER: WAT ZEGGEN DE HUURDERSORGANISATIES? De vraagdruk neemt toe in alle kernen In de regio is een tekort aan huurwoningen. De toegenomen vraagdruk geldt niet langer alleen in de grote(re) kernen, maar ook in bijvoorbeeld de kernen in het noorden van de regio. Deze vraag is grotendeels het resultaat van overdruk. Door de toename van de vraagdruk worden er ook steeds meer belemmeringen gezien als het gaat om het faciliteren van bijvoorbeeld studenten die terugkomen naar de regio. Er is actie nodig! Om het tekort aan sociale huurwoningen op te lossen, is ook nieuwbouw nodig. Hierin zien de huurdersorganisaties een aantal belemmeringen. Grotendeels is dit vertraging in het proces rondom de projecten.
Dit start met een tekort aan bouwgrond, waardoor projecten niet opgestart kunnen worden. Vertragingen ontstaan onder andere door het tekort aan mogelijkheden van tijdelijke woningen bij herstructurering, maar ook personele wisselingen bij de gemeenten zorgen dat projecten stil komen te liggen of niet doorgaan. Een tweede aspect dat wordt gezien, zijn de financiën. Door de opgave voor het verduurzamen van corporatiewoningen blijft minder geld over voor het bouwen van extra woningen. Het is goed om te kijken vanuit de mogelijkheden: eerst aan de slag met het laaghangende fruit om stappen te zetten. Doorstroming komt moeilijk op gang In de regio vindt maar beperkt doorstroming plaats d.m.v. verhuizingen van ouderen. De huurderorganisaties zien dat ouderen liever in hun eigen, vertrouwde omgeving blijven wonen. Een verhuizing gebeurt dan met name uit noodzaak voor bijvoorbeeld zorg. Een tweede grote belemmering is een toenemende huurprijs. Veel ouderen zitten al meerdere jaren in dezelfde woningen en hebben hierdoor een relatief lage maandelijkse huur. Een verhuizing naar een meer geschikte woning wordt daardoor gezien als een ‘achteruitgang’ omdat het hogere kosten met zich mee brengt.
Woon- en energielasten blijven een groot probleem Naast de beperkte doorstroming door betaalbaarheid van woningen zien de huurderorganisaties ook een grote vraag naar corporatiewoningen met een lagere huurprijs. De huurprijzen gaan door woningverbetering omhoog. Echter is er ook een groep op zoek naar juist de woningen met zo weinig mogelijk huur. Deze groep neemt genoegen met een minder duurzame woningen. Ze besparen extra op de kosten door bijvoorbeeld de verwarming lager te zetten. Deze maatregelen heeft impact op zowel de gezondheid van de bewoner, maar ook de kwaliteit van de woningen. De corporaties zullen moeten kijken naar een oplossing voor deze situatie. WOONBEHOEFTEONDERZOEK REGIO NOORDOOST-FRYSLÂN | 17 JUNI 2025 | DEFINITIEF | 785 VRAAGDRUK OP DE HUUR- EN KOOPMARKT 5.2 KOOP MARKTCIJFERS Woningen nog relatief betaalbaar De grafieken rechts laten de gemiddelde transactieprijzen | € 500.000 zien op de koopmarkt per gemeente, per kwartaal (boven) | € 400.000 en per woningtype (beneden). Over het algemeen geldt: € 300.000 des te gewilder een product en/of locatie, des te hoger de transactieprijs. De bovenste grafiek laat zien dat er tussen | € 200.000 Q3 2021 en Q2 2023 een kleine dip is geweest in de | € 100.000 transactieprijzen, maar de prijzen het afgelopen jaar juist weer sterk omhoog zijn gegaan.
Zo weten meer mensen de | € - 2019 | 2020 | 2020 | 2020 | 2020 | 2021 | 2021 | 2021 | 2021 | 2022 | 2022 | 2022 | 2022 | 2023 | 2023 | 2023 | 2023 | 2024 | 2024 regio te vinden, waardoor de prijzen stijgen. De lijnen laten | Q4 | Q1 | Q2 | Q3 | Q4 | Q1 | Q2 | Q3 | Q4 | Q1 | Q2 | Q3 | Q4 | Q1 | Q2 | Q3 | Q4 | Q1 | Q2 ook zien dat de regio onderling een vergelijkbare | Achtkarspelen | Dantumadiel | Noardeast-Fryslân | Tytsjerksteradiel marktpositie heeft: de lijnen volgen dezelfde trend. € 500.000 Per woningtype valt op dat tussenwoningen in de regio | € 400.000 vaak nog relatief betaalbaar zijn, vooral in Dantumadiel | en | € 300.000 Noardeast-Fryslân. Het vrijspelen van woningen in de | € 200.000 bestaande voorraad is dan ook de grootste kans op het | € 100.000 creëren van betaalbare woningen. € - Vrijstaand | 2-onder-1-kap | Hoekwoning | Tussenwoning | Appartement Achtkarspelen | Dantumadiel | Noardeast-Fryslân | Tytsjerksteradiel | Boven: de gemiddelde transactieprijs van koopwoningen tussen Q4 2019 en Q2 2024 per gemeente. Onder: de gemiddelde transactieprijs van koopwoningen tussen Q4 2019 en Q2 2024 per woningtype en per gemeente Bron: NVM (2019-2024), bewerkt door KAW.
5 | VRAAGDRUK OP DE HUUR-EN KOOPMARKT | WOONBEHOEFTEONDERZOEK REGIO NOORDOOST-FRYSLÂN | 17 JUNI 2025 | DEFINITIEF | | 79 5.2 KOOP MARKTCIJFERS Weinig keuze per koper | 6 De krapte-indicator laat zien hoeveel keuze een koper heeft | 5 op de woningmarkt. | Als de krapte-indicator onder de 5 komt, is er sprake van een verkopersmarkt. Tussen de 5 en | 4 10 is er sprake van een evenwichtige woningmarkt. In alle | 3 gemeente in de regio Noordoost-Fryslân is er sprake van | 2 een krappe woningmarkt. De woningmarkt is het krapst in | 1 Tytsjerksteradiel, waar logischerwijs de gemiddelde | 0 transactieprijs ook het hoogst ligt. De krapte-indicator laat | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 vaak een zelfde trend zien als de transactieprijzen van een | Achtkarspelen | Dantumadiel | Noardeast-Fryslân | Tytsjerksteradiel gemeente. Des te krapper de markt, des te hoger de | 6 prijzen. De producten waarbij de grootste krapte is, en dus de laagste krapte-indicator, zijn vaak ook de meest | 5 betaalbare producten: appartementen en hoek- | en | 4 tussenwoningen. Voor vrijstaande- | en twee-onder-één- | 3 kapwoningen zijn de minste kopers, waardoor er ook 2 minder krapte ontstaat. 1 0 Vrijstaand | 2-onder-1-kap | Hoekwoning | Tussenwoning | Appartement Achtkarspelen | Dantumadiel | Noardeast-Fryslân | Tytsjerksteradiel | Boven: de krapte-indicator tussen 2019 en 2024 per gemeente.
Onder: de krapte-indicator tussen 2019 en 2024 per woningtype enper gemeente. Bron: NVM (2019-2024), bewerkt door KAW. 5 | VRAAGDRUK OP DE HUUR-EN KOOPMARKT | WOONBEHOEFTEONDERZOEK REGIO NOORDOOST-FRYSLÂN | 17 JUNI 2025 | DEFINITIEF | | 80 KADER: WAT ZEGGEN MAKELAARS? Starters komen er lastig tussen De markt voor starters is lastig. De schaarste in het betaalbare segment is het grootst. Er zijn veel vragers, een beperkt aanbod dat beschikbaar komt, er is een snelle doorlooptijd en, niet te vergeten, veel concurrentie. Met name de groep die geen hulp heeft in de financiering wordt snel vergeten. Het bouwen van woningen specifiek voor deze groep is lastig door de hoge bouwkosten en het risico dat de goedkope woningen snel worden uitgebreid en daarmee niet langer betaalbaar zijn. Dit zou ook het aanbod verkleinen, omdat een deel van de jongeren juist op zoek is naar een kleinere woning. Doorstroming en vrijkomend aanbod lijkt hierdoor de enige manier om jongeren te laten starten. Geen aanbod voor ouderen met veranderende wensen Voor de oudere inwoners die nu of op termijn meer zorg nodig zullen hebben is een heel beperkt aantal woningen beschikbaar. Deze groep is op zoek naar levensloopbestendige woningen in de vorm van bijvoorbeeld een geclusterde woonvorm of aanleunwoningen. Het liefst in de koopsector.
Deze groep heeft minder behoefte aan appartementen, maar maken hier nu vooral gebruik van bij gebrek aan de gewenste woonvormen. Nieuwbouw is broodnodig De nieuwbouw heeft de afgelopen jaren door de krimpgedachte stil gelegen. Er moet de komende jaren daarom ook veel bijgebouwd worden om in de vraag te voorzien. Deze woningen moeten in alle dorpen in de regio gebouwd worden om de leefbaarheid in stand houden, doorstroming op gang te brengen en de jeugd niet weg te laten trekken. Het is belangrijk om voldoende vooruit te plannen, maar ook flexibel te blijven als de vraag zich aanpast. De regio lijkt door de beperkte nieuwbouw steeds meer te concurreren met andere regio’s rondom Drachten en Heerenveen. Makelaars zien weinig vraag naar innovatieve vormen van wonen zoals Tiny Houses. De vraag naar (pre-)mantelzorg, erfwonen of woningsplitsing neemt juist wel toe. Ervaring in de bouw draagt bij aan gewenste woningkwaliteit In de regio zijn veel mensen zelf werkzaam in de bouwsector, hierdoor heeft de bestaande voorraad gemiddeld een goede kwaliteit. De kwaliteit is met name minder bij woningen waar ouderen wonen en waar lang geen verhuizing heeft plaatsgevonden. Woningen met een mindere kwaliteit door bijvoorbeeld een slechter energielabel worden alleen sneller verkocht op het moment dat de prijs heel aantrekkelijk is.
In de andere gevallen zijn mensen bereid om meer te betalen voor een goed energielabel. Druk op de huurmarkt Makelaars zien in de regio een grote vraag naar huurwoningen, meer dan het huidige aanbod. Dit geldt ook in de middenhuur. In de huursector is ook vraag naar appartementen. Corporaties zouden hier een rol in kunnen spelen. WOONBEHOEFTEONDERZOEK REGIO NOORDOOST-FRYSLÂN | 17 JUNI 2025 | DEFINITIEF | 815 VRAAGDRUK OP DE HUUR- EN KOOPMARKT 6 BEHOEFTE, WENSPROGRAMMA EN MATCH MET PLANNEN 6.1 IN HET KORT Dit hoofdstuk | Uitkomsten in het kort In hoofdstuk 3 lieten we de verwachte woningbehoefte zien | - | De verwachting is dat er tot 2035 bij benadering 900 | - | In de middenhuur is er vraag naar netto zo’n 240 tot voor de komende jaren. In dit hoofdstuk laten we zien wat | tot 1.100 woningen extra nodig zijn in de sociale huur | 300 woningen. Desondanks is de middenhuur een dit specifiek voor de verschillende doelgroepen (jongeren, | om aan de vraag te kunnen voldoen. Je vergroot | nichemarkt die vooral aftrek vindt in grotere kernen, en gezinnen en ouderen) en segmenten betekent. | daarmee het aandeel sociale huur in de bestaande | dan in het bijzonder Dokkum. De doelgroep bestaat - | We laten zien hoe het gewenste programma er tot | voorraad en zorgt dus voor meer aanbod. Niet overal is | vooral uit senioren met wat meer vermogen.
Zij zoeken 2035 uitziet, naar huur en koop, in verschillende | 30% sociale huur nodig. In deze regio is de koopmarkt | kwalitatief goede seniorenappartementen op goede prijsklassen, vertaald naar bandbreedtes per cluster | relatief ‘bereikbaar’ en bovendien is er een sterke | locaties. (paragraaf 6.2); | koop- | en zelfbouwcultuur. Zeker in Tytsjerksteradiel | - | In de koopsector is behoefte aan een mix van - | We zetten dat naast bestaande plannen voor | zien we dat de vraag naar sociale huur lager ligt. Daar | producten, met het zwaartepunt op betaalbaar. Het woningbouw (paragraaf 6.3); | speelt ook mee dat inkomens gemiddeld hoger liggen | gaat in totaal om 2.250 tot 2.750 woningen tot 2035. - | We vertalen dat naar een programmarichtlijn per soort | en dat er al veel betaalbare koop staat in de bestaande | Per soort kern zien we accenten in doelgroepen. kern: Dokkum, voorzieningenkernen, basisdorpen en | voorraad. | Grotere voorzieningenkernen trekken een breed palet woondorpen. We kijken steeds naar wat voor | - | Corporaties zien vooral vraag naar compacte | aan doelgroepen aan, met ook veel kleinere doelgroep daar wil wonen en wat voor producten, | grondgebonden woningen die voor meerdere | huishoudens. Daar mag het accent wat meer op kwaliteiten en oplossingen daarbij horen (inclusief | doelgroepen geschikt zijn.
Dat betekent dat er nu | betaalbaar en compact liggen, voor jong en oud. In referenties). We laten ook zien hoeveel plannen er al | ouderen in kunnen wonen, maar later eventueel ook | basis- en woondorpen mag naar verhouding wat meer zijn (paragraaf 6.3). | een jong gezin. Daarmee bouw je een product dat ook | voor gezinnen gebouwd worden, soms ook in het dure op termijn nog gewild is. In grotere kernen is ook | segment. Daar is ook vaker een koopvraag. Precieze programma-uitwerkingen per cluster vind je in de | vraag naar appartementen voor jong en oud. Soms kan bijlage bij dit rapport. | toevoegen het resultaat zijn van sloop en nieuwbouw. 6 | BEHOEFTE, WENSPROGRAMMA EN MATCH MET PLANNEN | WOONBEHOEFTEONDERZOEK REGIO NOORDOOST-FRYSLÂN | 17 JUNI 2025 | DEFINITIEF | | 83 6.2 WOONBEHOEFTE Hoe groot is de vraag per segment? | percentage. Middenhuur is hier een nichemarkt die lastig | compenseren we daarom in het programma voor De regionale ‘koek’ van 3.780 woningen tot 2035 deelden | meetbaar is, omdat de vraag ernaar sterk afhangt van het | betaalbare koop. Ondanks dat neemt tot 2035 het aandeel we verder op in segmenten. Hoe groot de vraag naar | aanbod aan betaalbare koop. De koopsector deelden we op | sociale huur in alle gemeenten iets toe. Dat moet de druk betaalbaar wonen precies is, berekenden we op basis van | in relevante prijsgrenzen, o.a. uit de provinciale monitor.
| wat verlichten. het nieuwste Socrates-model uit 2024. Dat model laat zien hoe de totale vraag zich verdeelt over sociale huur, | Op basis van deze cijfers voldoet de regio aan de eis van | We zien ook vraag naar goedkope koop. Deze vraag is er middenhuur en koop, in diverse prijssegmenten. We | het Rijk dat twee derde van je nieuwbouwprogramma | onder actief woningzoekenden, maar we zien ook een vertaalden de uitkomsten naar de situatie in elke gemeente | betaalbaar is. Het verschilt per gemeente hoe dat ingevuld | ‘verborgen vraag’ van thuiswonende jongeren die geen stap door te corrigeren op het inkomensniveau en | wordt. In de meeste gemeenten komt de vraag naar sociale | (kunnen) zetten door het ontbreken van passend aanbod. prijsverschillen op de koopmarkt. De huizenprijzen liggen | huur in de buurt van de 30%-eis van het Rijk. In | We schatten dat de grens voor goedkope koop ergens ligt hier namelijk lager dan gemiddeld in Nederland, waardoor | Tytsjerksteradiel ligt de vraag lager. Inkomens liggen daar | tussen € 275.000 en € 300.000. Probeer ook in dit segment iemand met een lager inkomen (in normale | van oudsher hoger en de omvang van de betaalbare | wat toe te voegen, mits het financiële plaatje dat toelaat. marktomstandigheden) sneller een woning kan kopen.
Voor | koopvoorraad is daar ook groter, waardoor mensen daar de middenhuur pakten we voor alle gemeenten hetzelfde | sneller een huis kopen. De lagere vraag naar sociale huur SOCIALE HUUR | MIDDENHUUR | KOOP GEMEENTE | < € 900 / MND | > € 900 / MND | < € 355.000 | < € 405.000 | < € 485.000 | < € 610.000 | > € 610.000 Achtkarspelen | 29,3% | 7,2% | 28,1% | 6,2% | 8,6% | 4,9% | 15,6% Dantumadiel | 29,2% | 7,2% | 28,2% | 5,4% | 9,5% | 5,0% | 15,6% Noardeast-Fryslân | 27,1% | 7,2% | 29,1% | 5,9% | 9,5% | 5,1% | 16,2% Tytsjerksteradiel | 22,5% | 7,2% | 31,1% | 7,0% | 9,4% | 5,5% | 17,3% | Gewenste samenstelling van je netto-bouwprogramma tot 2035. De blauw gearceerde categorieën ziet het Rijk als ‘betaalbaar’. Bron: ABF Socrates (2024), gecorrigeerd voor inkomensverschillen en bereikbaarheid van de koopmarkt.
6 | BEHOEFTE, WENSPROGRAMMA EN MATCH MET PLANNEN | WOONBEHOEFTEONDERZOEK REGIO NOORDOOST-FRYSLÂN | 17 JUNI 2025 | DEFINITIEF | | 84 6.2 WOONBEHOEFTE BANDBREEDTES PER KERN Vertaling naar kernen en clusters | CLUSTER | TOTAAL | % VAN | CLUSTER | TOTAAL | % VAN | CLUSTER | TOTAAL | % VAN VRAAG | VRAAG | VRAAG Rechts vertalen we de regionale koek van 3.780 woningen | ACHTKARSPELEN | 730 - 815 | NOARDEAST-FRYSLÂN | 1.315 - 1.605 | TYTSJERKSTERADIEL | 910 - 1.150 naar de vier gemeenten en clusters daarbinnen (conform | Buitenpost | 195 - 220 | 27% | Dokkum | 640 - 780 | 49% | Burgum | 305 -385 | 33% de gebiedsindeling uit paragraaf 1.3). Bij de verdeling | Drogeham | 50 - 55 | 6% | Eanjum e.o. | 25 - 30 | 2% | Garyp | 70 -90 | 8% hielden we o.a. rekening met de marktpositie van kernen, | Harkema | 120 - 130 | 16% | Ferwert-Hegebeintum | 40 - 50 | 3% | Hurdegaryp | 185 -235 | 20% demografische verschillen tussen kernen onderling, | Kootstertille | 55 - 60 | 8% | Hallum | 85 - 105 | 5% | Trynwâlden | 200 -350 | 28% verschillen in huur- | en koopbehoefte en (op hoofdlijnen) | Surhuisterveen | 190 - 215 | 26% | Holwert | 25 - 30 | 2% | Earnewâld | 15 -20 | 2% uitkomsten uit gesprekken met stakeholders. | Augustinusga | ca. 20 | 3% | Kollum | 205 - 250 | 16% | Eastermar | 25 -35 | 3% Boelenslaan | ca. 20 | 3% | Kollumersw.-Feankl.
| 55 - 65 | 4% | Jistrum | 15 -20 | 2% De bandbreedtes zijn bedoeld als houvast bij je netto- | Gerkeskl.-Stroob. | 15 - 20 | 3% | Marrum | 25 - 30 | 2% | Noardburgum | 35 -45 | 4% opgave tot 2035, en niet als een keihard recept. Er is dus Surhuizum | ca. 20 | 3% | Ternaard | 25 - 30 | 2% | Ryptsjerk | ca. 15 | 2% ruimte om er gemotiveerd van af te wijken, bijvoorbeeld op | Twijzel | 15 - 20 | 3% | Blije | ca. 15 | 1% | Sumar | 20 -30 | 3% basis van gesprekken met de dorpen zelf. Tot op zekere | Twijzelerheide* | ca. 20 | 3% | Burdaard e.o. | 25 - 30 | 2% | Suwâld | ca. 10 | 1% hoogte zijn aantallen ook inwisselbaar met buurdorpen. Stel Dorpen o. van Kollum | 20 - 25 | 2% | Tytsjerk | 25 -35 | 3% dat in kern x wel vraag is, maar geen ruimte, en in kern y | % VAN CLUSTER | TOTAAL | VRAAG | Dorpen w. van Kollum | 35 - 40 | 3% ernaast is wél veel ruimte, dan kun je overwegen om | N.B. De optelsom van het midden van alle DANTUMADIEL | 450 - 555 | Easternijtsjerk | 25 - 30 | 2% aantallen in te wisselen, zolang je maar zo vraaggericht | bandbreedtes –ook op gemeenteniveau – | komt uit Damwâld | 145 - 180 | 32% | Ie en Ingwirrum | 20 - 25 | 2% | op het regiototaal van 3.780 woningen tot 2035. mogelijk bouwt, liefst in de segmenten waar de grootste De Westereen | 145 - 180 | 32% | Mitselwier e.o. | 20 - 25 | 2% marktdruk ligt: goedkoop en betaalbaar.
| * wordt in de rest van het onderzoek (en ook in Feanwâlden | 100 - 125 | 23% | Sweagerbosk* | ca. 20 | 2% Tussen Holw. en Dokk. | ca. 15 | 1% | eerdere onderzoeken) gezien als één cluster: Broeksterwâld e.o. | 20 - 25 | 4% | Twijzelerheide-Sweagerbosk. Beide dorpen zijn sterk Driezum e.o. | 25 - 30 | 5% | Wier.-Nes-Peaz.-Modd. | ca. 15 | 1% | verweven met elkaar. Rinsumageast | 15 - 20 | 3% 6 | BEHOEFTE, WENSPROGRAMMA EN MATCH MET PLANNEN | WOONBEHOEFTEONDERZOEK REGIO NOORDOOST-FRYSLÂN | 17 JUNI 2025 | DEFINITIEF | | 85 6.2 WOONBEHOEFTE VERDELING NAAR SEGMENT Vertaling naar segmenten | CLUSTER | SH | MH | KOOP | CLUSTER | SH | MH | KOOP | CLUSTER | SH | MH | KOOP < € 900 | > € 900 | < € 900 | > € 900 | < € 900 | > € 900 Op deze pagina vertalen we de bandbreedtes per cluster | ACHTKARSPELEN | 215 -240 | 50 - 60 | 465 -515 | NOARDEAST-FRYSL. | 355 - 435 | 95 -115 | 865 - 1.055 | T’DIEL | 205 - 260 | 65 - 80 | 640 -810 naar opgaven in de sociale huur, middenhuur | en koop. | Buitenpost | 55 -65 | ca. 15 | 125 -140 | Dokkum | 175 - 210 | 45 - 55 | 420 - 515 | Burgum | 70 -85 | 20 - 30 | 215 -270 Drogeham | ca. 15 | maatwerk | 30 -35 | Eanjum e.o. | ca. 10 | geen | 15 -20 | Garyp | 15 -20 | maatwerk | 50 -65 Hier geldt opnieuw: de bandbreedtes zijn bedoeld als | Harkema | 35 -40 | ca. 10 | 75 -85 | Ferwert-Hegebeintum | 10 - 15 | maatwerk | 25 -30 | Hurdegaryp | 40 -55 | ca.
15 | 130 -165 houvast bij je netto-opgave tot 2035, en niet als een | Kootstertille | 15 -20 | maatwerk | 35 -40 | Hallum | 25 - 30 | 5 -10 | 55 -70 | Trynwâlden | 45 -60 | geen | 140 -175 keihard recept. Er is dus ruimte om er gemotiveerd van af | Surhuisterveen | 55 -65 | ca. 15 | 120 -135 | Holwert | ca. 10 | geen | 15 -20 | Earnewâld | maatwerk | geen | 10 -15 te wijken, bijvoorbeeld als uit gesprekken met een dorp | Augustinusga | maatwerk | geen | ca. 15 | Kollum | 55 - 70 | ca. 15 | 135 - 165 | Eastermar | ca. 10 | geen | 20 -25 blijkt dat er meer vraag is naar koop en minder naar sociale | Boelenslaan | maatwerk | geen | ca. 15 | Kollumersw.-Feankl. | 15 - 20 | maatwerk | 35 -45 | Jistrum | maatwerk | geen | 10 -15 huur, of andersom. Precieze invulling van je programma | Gerkeskl.-Stroob. | maatwerk | geen | 10 -15 | Marrum | ca. 10 | geen | 15 -20 | Noardburgum | ca. 10 | maatwerk | 25 -30 gebeurt altijd in samenspraak met stakeholders en | Ternaard | ca. 10 | geen | 15 -20 | Ryptsjerk | maatwerk | geen | ca. 10 Surhuizum | maatwerk | geen | ca. 15 vertegenwoordigers van de kernen. | Twijzel | maatwerk | geen | 10 -15 | Blije | maatwerk | geen | ca. 10 | Sumar | maatwerk | geen | 15 -20 Twijzelerheide | maatwerk | geen | 15 -20 | Burdaard e.o. | ca. 10 | geen | 15 -20 | Suwâld | maatwerk | geen | ca.
5 Verderop in dit hoofdstuk vertalen we de vraag naar sociale | Tytsjerk | 5 - 10 | maatwerk | 20 -25 Dorpen o. van Kollum | maatwerk | geen | ca. 15 huur, middenhuur | en koop naar een kwalitatief programma | SH | MH | KOOP | Dorpen w. van Kollum | ca. 10 | maatwerk | 25 -30 CLUSTER | < € 900 | > € 900 per doelgroep. In de bijlage bij dit onderzoek vind je allerlei DANTUMADIEL | 130 -160 | 35 - 40 | 285 -355 | Easternijtsjerk | ca. 10 | geen | 15 -20 informatie waarop we onze afweging baseerden. Die Damwâld | 40 -55 | ca. 10 | 95 - 115 | Ie en Ingwirrum | maatwerk | geen | ca. 15 informatie kun je gebruiken om samen met stakeholders je De Westereen | 40 -55 | ca. 10 | 95 - 115 | Mitselwier e.o. | maatwerk | geen | ca. 15 nieuwbouwprogramma preciezer in te kleuren. Feanwâlden | 30 -35 | 5 -10 | 65 -80 | Sweagerbosk | maatwerk | geen | 15 -20 Broeksterwâld e.o. | maatwerk | geen | ca. 15 | Tussen Holw. en Dokk. | maatwerk | geen | ca. 10 Driezum e.o. | ca. 10 | geen | 15 -20 | Wier.-Nes-Peaz.-Modd. | maatwerk | geen | ca.
10 Rinsumageast | maatwerk | geen | 10 -15 6 | BEHOEFTE, WENSPROGRAMMA EN MATCH MET PLANNEN | WOONBEHOEFTEONDERZOEK REGIO NOORDOOST-FRYSLÂN | 17 JUNI 2025 | DEFINITIEF | | 86 6.3 MATCH MET DE PLANNEN Op korte termijn voldoende plannen | TOTAAL WOONDEAL | ACHT- | DANTUMA- | NOARDEAST- | TYTSJERK- (2022 T/M 2030) | KARSPELEN | DIEL | FRYSLÂN | STERADIEL Rechts staat hoeveel harde en zachte plannen er in april | Op korte termijn zijn er in alle gemeenten in aantallen 2025 in de provinciale planmonitor stonden, met | voldoende plannen om in de vraag te voorzien. Op de | Bruto-toevoeging | 1.120 | 940 | 2.145 | 1.300 Sloop | 105 | 40 | 335 | 55 uitsplitsing naar gemeenten. In de bovenste tabel staan alle | langere termijn is er nog wel wat ruimte voor extra plannen Netto-toevoeging | 1.015 | 900 | 1.810 | 1.245 plannen uit de Woondeal-periode, dus 2022 tot en met | bovenop de aantallen uit de monitor. Het is namelijk reëel 2030. In dit woonbehoefteonderzoek kijken we naar de | om te verwachten dat niet alle plannen (op tijd) doorgaan. | ACHT- | DANTUMA- | NOARDEAST- | TYTSJERK- behoefte over de periode 2025 tot en met 2034.
We | Houden we rekening met de gebruikelijke 30% planuitval | 2022 T/M 2024 | KARSPELEN | DIEL | FRYSLÂN | STERADIEL knipten de lijst met plannen daarom in tweeën: | of planvertraging, dan hebben alle gemeenten minder | Al gerealiseerd | 210 | 61 | 210 | 395 - | Periode 2022 tot en met 2024: hoeveel plannen uit de | plannen dan waar vraag naar is. Bij Tytsjerksteradiel lijkt | Opleverdatum vóór 2025, | 60 | 89 | 95 | 45 Woondeal zijn er al gerealiseerd? | het verschil het grootst te zijn, maar die gemeente heeft | maar nog niet opgeleverd - | Periode 2025 tot en met 2030: hoeveel plannen zitten | vóór 2025 juist al veel woningen uit de Woondeal | Bruto-toevoeging | 270 | 150 | 305 | 440 er nog in de pijplijn? | gerealiseerd. Desondanks is ook daar nog ruimte voor extra | Sloop | 45 | 0 | 170 | 30 plannen. | Netto-toevoeging | 225 | 150 | 135 | 410 De onderste tabel kun je het best naast de verwachte behoefte tot 2035 leggen. Een kanttekening daarbij is dat | Voor alle gemeenten geldt dat de omslag van zeer beperkte | 2025 T/M 2030 | ACHT- | DANTUMA- | NOARDEAST- | TYTSJERK- KARSPELEN | DIEL | FRYSLÂN | STERADIEL in sommige gemeenten meer potentiële bouwlocaties | naar forsere groei sneller kwam dan waar gemeenten op Nog te realiseren | 850 | 790 | 1.840 | 815 bekend zijn dan in de Woondeal zijn opgenomen. Een | rekenden.
Het is dus ook logisch dat sommige gemeenten Al opgeleverd | 0 | 0 | 0 | 45 tekort aan plannen hoeft dus niet te betekenen dat je actief | nog niet de plancapaciteit hebben om daarop in te spelen. Bruto-toevoeging | 850 | 790 | 1.840 | 860 op zoek moet naar nieuwe locaties; soms zijn die achter de | Gemeenten doen hun uiterste best om dat zo snel mogelijk Sloop | 60 | 40 | 170 | 25 schermen al bekend. | op orde te hebben. Netto-toevoeging | 790 | 750 | 1.670 | 835 BEHOEFTE TOT | 790 | 555 | 1.490 | 945 2035 6 | BEHOEFTE, WENSPROGRAMMA EN MATCH MET PLANNEN | WOONBEHOEFTEONDERZOEK REGIO NOORDOOST-FRYSLÂN | 17 JUNI 2025 | DEFINITIEF | | 87 6.4 MATCH MET DE PLANNEN Soms nog ruimte voor extra koopplannen | GEMEENTE | NETTO-BEHOEFTE | NETTO-BEHOEFTE | NETTO-BEHOEFTE | NETTO-BEHOEFTE Rechts vergelijken we het aantal plannen met de | 2025 - 2035 | SOCIALE HUUR | MIDDENHUUR | KOOP kwalitatieve behoefte naar sociale huur, middenhuur of | ACHTKARSPELEN | 730 - 815 | 215 - 240 | 50 -60 | 465 - 520 koop. In alle gemeenten liggen er voldoende plannen voor sociale huur, mits alles doorgaat. In Noardeast-Fryslân | is | DANTUMADIEL | 450 - 555 | 130 - 160 | 30 -40 | 285 - 355 de buffer het krapst. Daar is het dus zaak om planuitval of planuitstel zo veel mogelijk te voorkomen, óf om te zoeken | NOARDEAST-FRYSLÂN | 1.315 - 1.605 | 355 - 435 | 95 - 115 | 865 - 1.055 naar meer locaties.
TYTSJERKSTERADIEL | 910 - 1.150 | 205 - 260 | 65 -85 | 640 - 810 Voor de middenhuur zien we alleen in Noardeast-Fryslân voldoende plannen. We verwachten daar ook de grootste | | Match tussen vraag en plancapaciteit per gemeente, onderverdeeld naar eigendom. Hierin is geen rekening gehouden met eventuele planuitval of planuitstel. Groen= er zijn meer plannen dan waar vraag naar is, geel= aantal plannen past bij de vraag, rood= er zijn minder plannen dan waar vraag. | vraag naar is. Bron: planlijsten gemeenten (april 2025). In de koopsector heeft alleen Achtkarspelen meer plannen dan de verwachte behoefte. In Noardeast-Fryslân | past het aantal plannen bij de behoefte. In Dantumadiel | en Tytsjerksteradiel mogen er nog wat extra plannen bij om in de vraag te voorzien. 6 | BEHOEFTE, WENSPROGRAMMA EN MATCH MET PLANNEN | WOONBEHOEFTEONDERZOEK REGIO NOORDOOST-FRYSLÂN | 17 JUNI 2025 | DEFINITIEF | | 88 6.5 PROGRAMMARICHTLIJN LEESWIJZER Houvast bij je netto-programma Hierna laten we per cluster zien hoe je programmarichtlijn voor netto-toevoeging eruitziet. Dat kan dus nieuwbouw zijn, maar ook toevoeging door bijvoorbeeld herbestemming of splitsing. We hebben het opgedeeld naar type kern: Dokkum als kern met regiofunctie, voorzieningenkernen, basisdorpen en woondorpen. Rechts staat een voorbeeld-programmarichtlijn.
We maken steeds onderscheid tussen drie hoofd-doelgroepen: (1) jongeren en jonge, kleine huishoudens, (2) gezinnen en (3) ouderen en kleine ouderenhuishoudens. Daaronder hangen segmenten waar die doelgroepen zich vooral op richten. Per doelgroep kan de prijsverdeling verschillen. Het schema laat zien uit welk palet aan doelgroepen je in een kern kunt kiezen. Op één locatie hoef je niet elke doelgroep te bedienen. Per locatie verschilt het immers wat voor doelgroep daar passend is. Opgeteld bedien je het liefst wél alle doelgroepen uit het schema. Hoe meer plusjes er staan, hoe zwaarder het accent op die doelgroep mag zijn. Als voorbeeld: voor Dokkum is extra sociale huur wenselijk. De grootste behoefte ligt bij ouderen (rode cirkel) maar door de juiste producten te bouwen, kunnen ook jongeren en andere kleine huishoudens hiermee bediend worden (rode cirkel). Extra aanbod voor gezinnen in de middenhuur en goedkope koop is niet direct nodig (gele cirkels). Vervolgens doen we suggesties aan wat voor typen woningen je kunt denken om doelgroepen te bedienen. De lijst is niet uitputtend en is bedoeld om het gesprek aan te gaan met ontwikkelaars, corporaties of de dorpen.
Als laatste kijken we per cluster naar de match met bestaande plannen en geven we een overzicht van kernen die extra aandacht nodig hebben als het gaat om het maken van nieuwe plannen of het omzetten van zachte naar harde plannen. WOONBEHOEFTEONDERZOEK REGIO NOORDOOST-FRYSLÂN | 17 JUNI 2025 | DEFINITIEF | 896 BEHOEFTE, WENSPROGRAMMA EN MATCH MET PLANNEN JONGEREN, 1+2 GEZINNEN OUDEREN, 1+2 SH < € 900 MH > € 900 KO < € 275K KO < € 355K KO > € 355K SH < € 900 MH > € 900 KO < € 355K KO < € 485K KO < € 610K KO > € 610K SH < € 900 MH > € 900 KO < € 355K KO < € 485K KO < € 610K KO > € 610K NEF Dokkum ++ 0 / + + +*** 0 / +* + + ++ ++ +++* + + ++ ++ 0 / + 6.5 PROGRAMMARICHTLIJN DOKKUM Waar richt je je op? Dokkum is een complete kern met een regionale verzorgingsfunctie. De stad trekt uit een groot gebied huishoudens aan, niet alleen uit de regio zelf, maar steeds vaker ook van daarbuiten. Die groep is gemixt, maar het zwaartepunt ligt wel iets sterker op kleine huishoudens, zoals alleenstaanden en ouderen (of: een combinatie van beide), en op huishoudens met een lager inkomen. De voorraad bestaat voor 35% uit sociale huur. De programmarichtlijn voor Dokkum ziet er als volgt uit: - Stevig accent op sociale huur, gericht op kleinere huishoudens, jong en oud. Het programma moet een mix zijn van meer gestapeld in het centrum en meer grondgebonden in de woonbuurten.
Soms mag dat samengaan met vernieuwing. - Ook aandacht voor combinaties van wonen met zorg, deels geclusterd, maar deels ook zorggeschikt. Dokkum vervult een regionale functie. Veel vraag naar zorg komt hier samen. De component ‘zorg’ komt hier dus meer dan elders terug in je bouwprogramma. - Op A-locaties bij voorzieningen is ook ruimte voor middenhuur, met de focus op de doelgroep senioren. Bij voorkeur ook clusteren in de buurt van zorgvoorzieningen. Eventueel in kleinere aantallen ook voor jongere huishoudens. - Gemixt koopprogramma gericht op doorstroming van jonge doorstromers (toevoegen in betaalbaar segment) en ouderen (tot ca. € 450.000, gelijkvloers product). Er is ook ruimte voor reguliere koopwoningen zoals tweekappers en vrijstaand wonen, maar daar hoeft minder de nadruk op te liggen, omdat die in de bestaande voorraad al voldoende aanwezig zijn. - Denk ook na over goedkope koop, mits dat financieel uit kan. Daarmee bedien je jonge koop-starters of koop-doorstromers. Dokkum is daar een interessante plek voor. Op de volgende pagina staan voorbeelden van producten waarmee je je programma invulling kunt geven.
WOONBEHOEFTEONDERZOEK REGIO NOORDOOST-FRYSLÂN | 17 JUNI 2025 | DEFINITIEF | 906 BEHOEFTE, WENSPROGRAMMA EN MATCH MET PLANNEN JONGEREN, 1+2 GEZINNEN OUDEREN, 1+2 SH < € 900 MH > € 900 KO < € 275K KO < € 355K KO > € 355K SH < € 900 MH > € 900 KO < € 355K KO < € 485K KO < € 610K KO > € 610K SH < € 900 MH > € 900 KO < € 355K KO < € 485K KO < € 610K KO > € 610K NEF Dokkum ++ 0 / + + + 0 / + + + ++ ++ +++* + + ++ ++ 0 / + De programmaleidraad tot 2035 voor Dokkum, onderverdeeld naar doelgroepen en prijsklassen. Het schema is niet bedoeld als rekenmodel, maar als houvast om te bepalen welke doelgroepen je hier kunt bedienen. Dit is het ‘palet aan doelgroepen’ die je hier kunt bedienen. Uiteraard hangt het o.a. van de precieze locatie, ruimte en stedenbouwkundige inpassing af wat voor product je ergens bouwt. Met SH < € 900 voor jongeren en ouderen bedoelen we: multi-inzetbaar voor meerdere doelgroepen. * Deels ook geclusterd / beschut karakter.
6.5 PROGRAMMARICHTLIJN DOKKUM Wat voor producten passen daarbij? In Dokkum kun je denken aan de volgende producten (de lijst is niet uitputtend): - Geclusterd wonen (2) voor ouderen in de sociale huur; - Ruime rijwoningen voor gezinnen (7) in de koop om doorstroom op gang te brengen; - Kleinere grondgebonden woningen in de koop (1) en sociale huur (6) die multi-inzetbaar zijn voor jong en oud en aan te passen zijn voor elk moment in de levensloop; - Appartementen in de koop- en huursector (4), ook met name voor de kleinere huishoudens; - Nultredenwoningen (3), eventueel geclusterd (8) voor ouderen die hieraan toe zijn en in een kern dicht bij zorgvoorzieningen willen wonen; - HAT-woningen (huisvesting alleenstaanden en tweepersoonshuishoudens) voor jongeren en starters. (5). WOONBEHOEFTEONDERZOEK REGIO NOORDOOST-FRYSLÂN | 17 JUNI 2025 | DEFINITIEF | 916 BEHOEFTE, WENSPROGRAMMA EN MATCH MET PLANNEN Grondgebonden sociale huurwoningen voor kleinere huishoudens. Voorbeeld van WoonFriesland, Heerenveen. Eerste vorm van geclusterd wonen in Fryslân, hier in Surhuisterveen.
Denkbaar in een mix van huur en koop Ruime rijwoningen voor gezinnen, zoals dit voorbeeld uit Dokkum (Noarderstek-II) Appartementen voor kleinere huishoudens (koop en huur), in Buitenpost Levensloopbestendige woningen geschikt voor bewoning in alle levensfasen en rolstoelgeschikt in Oudwoude Appartementen voor geclusterd wonen in Leeuwarden Nultredenwoningen in Dokkum Voorbeeld van woningen voor een- en tweepersoonshuishoudens (HAT) 21 3 4 5 6 7 8 6.5 PROGRAMMARICHTLIJN DOKKUM Past het aantal plannen bij de vraag? De stevige positie van Dokkum in de regio maakt dat de | denk waar mogelijk na over herbestemming van bestaand vraag naar extra woningen ruim is: afgerond 650 tot 800 | vastgoed. woningen tot 2035. Daarmee landt ongeveer de helft van de vraag in Noardeast-Fryslân in Dokkum. Er zijn in | Bij een klein aantal plannen is de inkleuring nog onbekend. aantallen voldoende plannen om die groei waar te maken | Beoordeel die plannen, en als het gaat om laaghangend (peildatum: 1 april 2025). Veel plannen zijn echter nog | fruit is het zaak om die plannen snel hard te maken en uit zacht: ongeveer 85%. Het is dus zaak om snel zachte | te werken. plannen om te zetten in hard, zeker omdat we weten dat planvorming en -uitwerking veel tijd kost. De vraag is er | Het is belangrijk om de balans te bewaren tussen Dokkum nu, dus maak tempo. | en de dorpen.
Maak beide programma’s complementair aan elkaar. Dat betekent dat je in Dokkum doorgaans Het aantal plannen in de sociale huur is iets ruimer dan de | compacter bouwt, soms ook stapelt en je meer richt op behoefte. Bij plannen voor middenhuur | en koop geldt dat | lagere inkomens of groepen die de reuring | van de stad nog sterker. Ga als gemeente op zoek naar laaghangend | opzoeken, terwijl je in dorpen ruimere producten bouwt, fruit: locaties waar je tempo kunt maken, waar je een | grondgebonden met een tuin, voor degenen die meer van programma kwijt kunt dat inspeelt op de vraag van nu én | rust houden. liefst ook waar je grotere aantallen woningen kwijt kunt. Denk tegelijk wel na over duurzaam ruimtegebruik in de | GEPLANDE | NETTO- | 130% NETTO | PLANNEN T.O.V. KERN/CLUSTER | NIEUWBOUW | SLOOP | NETTO | BEHOEFTE | BEHOEFTE | BEHOEFTE stad.
Dat betekent: inbreiding gaat voor uitbreiding en | 2025-2035 Dokkum | 1.275 | 135 | 1.140 | 640 -780 | 830 -1.015 | iets te veel 6 | BEHOEFTE, WENSPROGRAMMA EN MATCH MET PLANNEN | WOONBEHOEFTEONDERZOEK REGIO NOORDOOST-FRYSLÂN | 17 JUNI 2025 | DEFINITIEF | | 92 6.5 PROGRAMMARICHTLIJN VOORZIENINGENKERNEN Waar richt je je op? | JONGEREN, 1+2 | GEZINNEN | OUDEREN, 1+2 Voorzieningenkernen hebben een stevige positie in de regio | SH | MH | KO | KO | KO | SH | MH | KO | KO | KO | KO | SH | MH | KO | KO | KO | KO < € 900> € 900 | < € | < € | > € | < € 900> € 900 | < € | < € | < € | > € | < € 900> € 900 | < € | < € | < € | > € en bieden voorzieningen waar buurdorpen met minder of | 275K | 355K | 355K | 355K | 485K | 610K | 610K | 355K | 485K | 610K | 610K geen voorzieningen op leunen. Je wilt hier een breed palet | ACHTK. | Buitenpost | ++ | 0 / + | + | ++ | 0 / + | + | ++ | + | ++* | + | + | ++ | 0 / + Surhuisterveen | ++ | 0 / + | + | 0 / + | 0 / + | + | ++ | + | ++* | + | + | ++ | 0 / + aan doelgroepen bedienen, vergelijkbaar met het beeld in | DD | Damwâld | ++ | 0 / + | + | 0 / + 0 / +* | + | + | ++ | + | ++ | + | + | + | ++ | 0 / + Dokkum. Grondgebonden en gestapeld zijn beide passend.
| De Westereen | + | 0 / + | + | 0 / + | 0 / + | + | ++ | + | +* | + | + | ++ | 0 / + We verwachten hier wel een toename van kleine | Feanwâlden | ++ | 0 / + | + | 0 / + | 0 / + | + | ++ | + | +++* | + | ++ | ++ | 0 / + huishoudens, jong en oud. Ongeveer een derde van de | NEF | Kollum | ++ | 0 / + | + | 0 / + | 0 / + | + | ++ | + | ++* | + | ++ | ++ | 0 / + instroom komt van buiten de regio. Je kunt je dus deels | T’DIEL | Burgum | ++ | 0 / + | + | 0 / + | 0 / + | + | ++ | + | +++* | + | + | ++ | 0 / + ook op hogere inkomens richten, ook voor gezinnen. Dit | Hurdegaryp | ++ | 0 / + | + | 0 / + | 0 / + | + | + | + | ++* | ++ | + | + | +++ | 0 / + soort kernen trekt gemiddeld ongeveer 20 à 30% van de | Trynwâlden | ++ | 0 / + | + | 0 / + | + | + | 0 / + | + | + | ++ | + | 0 / + | + | ++ | 0 / + totale vraag per gemeente naar zich toe. Het aandeel | | De programmaleidraad tot 2035 voor voorzieningenkernen, onderverdeeld naar doelgroepen en prijsklassen. Het schema is niet be doeld als rekenmodel, maar als sociale huur is hier vaak al iets hoger dan gemiddeld. | houvast om te bepalen welke doelgroepen je hier kunt bedienen. Dit is het ‘palet aan doelgroepen’ die je hier kunt bedienen. Uiteraard hangt het o.a. van de precieze locatie, ruimte en stedenbouwkundige inpassing af wat voor product je ergens bouwt.
Met SH < € 900 voor jongeren en ouderen bedoelen we: multi | -inzetbaar voor meerdere doelgroepen. * Deels ook geclusterd / beschut karakter. De opvallendste nuances: - | Feanwâlden, Kollum, Hurdegaryp: iets zwaardere focus | - | Trynwâlden: inzetten op starters en jonge | - | De Westereen, Surhuisterveen en in iets mindere mate op ouderen, waarbij Kollum zich wat meer op | doorstromers én ouderen. Dat kan ook met producten | Buitenpost: hier is al een hoog percentage sociale alleenstaande ouderen kan richten en Hurdegaryp | wat | die multi-inzetbaar zijn. | huur. We zien meer kansen in het omvormen van meer op oudere stellen. Dit draagt bij aan | bestaande woningen dan in het toevoegen van nieuwe doorstroming in bestaande woningen. | woningen voor kleine huishoudens. 6 | BEHOEFTE, WENSPROGRAMMA EN MATCH MET PLANNEN | WOONBEHOEFTEONDERZOEK REGIO NOORDOOST-FRYSLÂN | 17 JUNI 2025 | DEFINITIEF | | 93 Wat voor producten passen daarbij? Voorzieningenkernen worden steeds vaker clusters van wonen met zorg. Je kunt denken aan deze producten: - Grondgebonden woningen inzetbaar en aanpasbaar voor verschillende levensfasen (1). Deze woningen kunnen ook worden gecreëerd door aanpassingen in bestaande woningen.
- Geclusterd wonen, bijvoorbeeld in de vorm van appartementen (2); - Nultredenwoningen (3) voor senioren, eventueel geclusterd (9); - Appartementen voor kleinere huishoudens nabij voorzieningen. Voor senioren ook nabij zorg (4); - Betaalbare koopwoningen voor starters (5), bijvoorbeeld kleinere appartementen (6); - Flexwoningen om de woonvraag tijdelijk op te pakken (7); - Ruime koopwoningen voor gezinnen en jonge doorstromers (8). 6.5 PROGRAMMARICHTLIJN VOORZIENINGENKERNEN WOONBEHOEFTEONDERZOEK REGIO NOORDOOST-FRYSLÂN | 17 JUNI 2025 | DEFINITIEF | 946 BEHOEFTE, WENSPROGRAMMA EN MATCH MET PLANNEN Eerste vorm van geclusterd wonen in Fryslân, hier in Surhuisterveen. Denkbaar in een mix van huur en koop Gemixte buurt met compacte tot ruime gezinswoningen, zoals hier in Buitenpost Levensloopbestendige woningen geschikt voor bewoning in alle levensfasen en rolstoelgeschikt in Aldwâld Appartementen voor geclusterd wonen in Leeuwarden Nultredenwoningen in Dokkum Ontwerp voor flexwonen in Leeuwarden Voorbeeld van woningen voor een- en twee- persoonshuishoudens (HAT) Betaalbare koopwoningen zoals dit plan voor sociale koop in Easterlittens.
21 3 4 5 6 7 8 9 Appartementen voor kleinere huishoudens (koop en huur), in Buitenpost 6.5 PROGRAMMARICHTLIJN VOORZIENINGENKERNEN Past het aantal plannen bij de vraag? Voorzieningenkernen blijven naar verwachting ook op de | verwachting is dat de vraag naar sociale huur in zulke | Voor de middenhuur kunnen de meeste langere termijn gewild. De vraag naar extra woningen is | kernen hoger ligt dan in basis- | en woondorpen. Deels uit | voorzieningenkernen nog extra plannen gebruiken. Je zou dan ook groot. In de meeste kernen gaat het om 100 tot | zich dat in extra vraag naar wonen met zorg. Dat is in lijn | misschien een aantal plannen voor sociale huur hiervoor in 200 woningen tot 2035, maar in Surhuisterveen, Kollum en | met de regionale visie Wonen met Welzijn en Zorg die | kunnen zetten. Voor koopwoningen zijn er alleen voor de voorzieningenkernen in Tytsjerksteradiel ligt dat nog | ervan uitgaat dat zorgaanbod zich straks steeds meer | voorzieningenkernen in Achtkarspelen en in Damwâld wat hoger. Het aanbod aan plannen (peildatum: 1 april | concentreert in voorzieningenkernen. | voldoende plannen om te voorzien in de behoefte. 2025) dat daartegenover staat, is in de meeste kernen onvoldoende, zeker wanneer je rekening houdt met 30% planuitval of planuitstel.
Alleen in Surhuisterveen zou je dan | GEPLANDE | NETTO- | 130% NETTO | PLANNEN GEMEENTE | KERN/CLUSTER | NIEUWBOUW | SLOOP | NETTO | BEHOEFTE | BEHOEFTE | T.O.V. ongeveer genoeg hebben. Kijken we ook naar het | 2025-2035 | BEHOEFTE onderscheid tussen harde en zachte plannen, dan zien we | ACHTKARSPELEN | Buitenpost | 215 | 215 | 195 -220 | 255 - 285 | iets te weinig dat gemiddeld maar ongeveer 30% van de plannen hard is. | Surhuisterveen | 260 | 25 | 235 | 190 -215 | 245 - 280 | iets te weinig Overal is het dus zaak om snel te starten met het | DANTUMADIEL | Damwâld | 155 | 155 | 145 -180 | 190 - 235 | iets te weinig ontwikkelen van harde plannen, waar mogelijk zachte | De Westereen | 95 | 95 | 145 -180 | 190 - 235 | veel te weinig plannen hard te maken en parallel te zoeken naar extra | Feanwâlden | 60 | 60 | 100 -125 | 130 - 160 | veel te weinig locaties. | NOARDEAST-FRYSLÂN | Kollum | 140 | 140 | 205 -250 | 265 - 325 | veel te weinig TYTSJERKSTERADIEL | Burgum | 280 | 15 | 265 | 305 -385 | 395 - 500 | te weinig In de meeste voorzieningenkernen liggen meer plannen | Hurdegaryp | 120 | 120 | 185 -235 | 240 – 305 | veel te weinig voor sociale huur klaar dan je op basis van de vraag in de | Trynwâlden | 145 | 10 | 135 | 200 -350 | 260 - 455 | veel te weinig gemeente mag verwachten. Maar dat is niet erg, want de | Oentsjerk e.o.
| 90 | 10 | 80 | 125 -215 | 160 - 280 | veel te weinig Gytsjerk | 55 | 55 | 75 -135 | 95 -175 | iets te weinig 6 | BEHOEFTE, WENSPROGRAMMA EN MATCH MET PLANNEN | WOONBEHOEFTEONDERZOEK REGIO NOORDOOST-FRYSLÂN | 17 JUNI 2025 | DEFINITIEF | | 95 6.5 PROGRAMMARICHTLIJN BASISDORPEN Waar richt je je op? Basisdorpen zijn vooral in trek bij huishoudens die dorps willen wonen, waarbij ze wel dagelijkse voorzieningen zoals een supermarkt of basisschool binnen handbereik hebben. Dat zijn vaak gezinnen, jonge stellen of doorstromers en vitale ouderen. Kwalitatief goede zorg aanbieden wordt hier op termijn lastiger. Daarom richten we ons hier niet op groepen met een zorgvraag. Woningen zijn hier vaak grondgebonden, met eventueel wat hoogteaccenten in dorpskernen, mits dat past bij het karakter van het dorp. Het aandeel sociale huur verschilt per kern, maar is vaak wat lager dan gemiddeld in de gemeente. De vraag is in beginsel lokaal of regionaal van aard. De opvallendste nuances: - In basisdorpen in Achtkarspelen ligt de focus wat extra op jongeren. Dat betekent: goedkope koop (Harkema) of betaalbare koop (Drogeham, Kootstertille). In Drogeham mag ook meer aanbod voor ouderen komen. - In Eanjum e.o., Kollumersweach-Feankleaster en Ternaard mag de nadruk ook iets meer op jongere doelgroepen liggen. - In Holwert houden ouderen gezinswoningen bezet.
Daar is inspelen op doorstroming belangrijk. - In Ferwert-Hegebeintum en Marrum staat relatief weinig sociale huur. Leg hier de focus op, met name voor de oudere doelgroep. - Richt je in Garyp op stellen en gezinnen. Extra koop- en middenhuurwoningen kunnen bijdragen aan doorstroming onder jongeren. - In Hallum is extra aandacht nodig voor huisvesting van werknemers van de industrie daar. WOONBEHOEFTEONDERZOEK REGIO NOORDOOST-FRYSLÂN | 17 JUNI 2025 | DEFINITIEF | 966 BEHOEFTE, WENSPROGRAMMA EN MATCH MET PLANNEN JONGEREN, 1+2 GEZINNEN OUDEREN, 1+2 SH < € 900 MH > € 900 KO < € 275K KO < € 355K KO > € 355K SH < € 900 MH > € 900 KO < € 355K KO < € 485K KO < € 610K KO > € 610 SH < € 900 MH > € 900 KO < € 355K KO < € 485K KO < € 610K KO > € 610K ACHTK. Drogeham + + + + 0 / + ++ + + 0 / + + 0 / + Harkema + ++ 0 / + + 0 / + ++ + + 0 / + 0 / + + / ++ 0 / + Kootstertille + + ++ + 0 / + ++ + + 0/ + + / ++ 0 / + NEF Eanjum e.o. + ++ + + 0 / + ++ + + 0 / + + / ++ 0 / + Ferwert-Hegebeintum + + 0 / + + 0 / + ++ + ++ 0 / + 0 / + + / ++ 0 / + Hallum ++ + 0 / + + + 0 / + ++ + + 0 / + 0 / + + / ++ 0 / + Holwert + + 0 / + + 0 / + ++ + ++ + + + 0 / + Kollumersw.-Feankl.
+ ++ + + 0 / + ++ + + 0 / + + / ++ 0 / + Marrum + + 0 / + + 0 / + ++ + ++ + 0 / + + / ++ 0 / + Ternaard + ++ 0 / + + 0 / + ++ + 0 / + + / ++ 0 / + T’DIEL Garyp + + 0 / + + 0 / + 0 / + + ++ + + 0 / + + / ++ 0 / + De programmaleidraad tot 2035 voor de basisdorpen, onderverdeeld naar doelgroepen en prijsklassen. Het schema is niet bedoeld als rekenmodel, maar als houvast om te bepalen welke doelgroepen je hier kunt bedienen. Dit is het ‘palet aan doelgroepen’ die je hier kunt bedienen. Uiteraard hangt het o.a. van de precieze locatie, ruimte en stedenbouwkundige inpassing af wat voor product je ergens bouwt. Met SH < € 900 voor jongeren en ouderen bedoelen we: multi-inzetbaar voor meerdere doelgroepen. * Deels ook geclusterd / beschut karakter. 6.5 PROGRAMMARICHTLIJN BASISDORPEN Wat voor producten passen daarbij? Op termijn wordt professionele zorg leveren hier moeilijker. Gelijkvloers wonen toevoegen is hier wel denkbaar, maar dan vooral voor groepen die voorsorteren op ouder worden in hun eigen sociale netwerk. Je kunt denken aan de volgende producten: - Grondgebonden woningen voor kleine huishoudens die kunnen worden aangepast op en ingezet in verschillende levensfases. Dit kan zowel koop (1) als huur (6) zijn. Je kunt deze woningen ook realiseren door bestaande woningen aan te passen.