250312 Collegebrief aan raad - reactie quickscan rekenkamer - Campus Kollum

Aan de leden van de raad van de gemeente Noardeast-Fryslân Postbus 1 9100 AA Dokkum

Ons kenmerk:

2025-023736

Behandeld door: E-mailadres:

W. Hokken w.hokken@noardeastfryslan.nl 12 maart 2025

Datum:

Onderwerp: Reactie Quickscan Campus Kollum Geachte raad, Op 7 maart 2025 heeft de rekenkamercommissie in opdracht van uw raad een Quickscan opgeleverd. Door middel van deze brief reageren wij op de bevindingen van de rekenkamercommissie. Wij volgen in deze brief de categorieën die de rekenkamercommissie ook gebruikt. Dit voorstel draagt bij aan het behoud en de versterking van Kollum als regionaal centrum met sterk middelbaar onderwijs en belangrijke voorzieningen om de sociale samenhang te versterken. Inhoudelijke volledigheid en helderheid De rekenkamer kan niet inschatten in hoeverre de ontwikkeling past in het vigerende beleid van NoardeastFryslan. De koppeling met (bredere) maatschappelijke doelen ontbreekt. Daardoor lijkt het voorstel een technische oplossing voor een praktisch probleem. De ontwikkeling, zoals in het raadsvoorstel geschetst, past in het vigerende beleid. We benoemen een aantal aspecten: • Vorming Integrale Kindcentra: Door het huisvesten van TIKO wordt gewerkt aan de vorming en versterking van het Integraal Kind Centrum (IKC), zoals beschreven in het Integraal Huisvestingsplan (IHP), rondom de basisscholen Juliana en Casimir. • Bibliotheek: Het is de intentie om door herhuisvesting van de bibliotheek deze een nadrukkelijke zichtlocatie te bieden en daarmee de functie van de bibliotheek te versterken.

Dit is van belang om naast de maatschappelijke functies, zoals uitleen en ontmoeting, ook de aanpak van laaggeletterdheid, digitale vaardigheden en infopunt digitale overheid meer inhoud te kunnen geven. • Dorpshuis: Door de huidige vormgeving van het dorpshuis is dit niet zonder professioneel beheer te exploiteren. De huidige Stichting Campus Kollum zal op enig moment het beheer van de dorpshuisfunctie moeten neerleggen, omdat er geen sluitende begroting gerealiseerd kan worden. Daarmee valt in de zeer nabije toekomst een voorziening weg, die voorziet in een behoefte. Dit brengt voor de gemeente een exploitatieprobleem met zich mee. De ruimte is niet één op één bruikbaar voor onderwijs. Wordt de ruimte bij het onderwijs in gebruik gegeven, dan zal ook de bruikbaarheid van de theaterzaal verminderen. Voor het dorp is het gebruik van een theaterzaal van belang. De theaterzaal en het dorpshuis vormen één geheel.

• Overig beleid: De vorming van de campus moet ook bijdragen aan verbetering van de leefbaarheid van Kollum. Daarom is de afgelopen jaren al hard gewerkt aan een integrale aanpak van alle onderwerpen die in Kollum de leefbaarheid beïnvloeden. Zo draagt de vorming van de campus en de nieuwbouwlocatie bij aan versterken van de functie van de Voorstraat en moet de beleving van het gebied rondom het huidig kindcentrum en de Van der Bijhal worden verbeterd. Dat is ook als zwaartepunt vanuit plaatselijk belang naar voren gebracht. Risico’s, gevolgen en financiële verantwoording De prognoses zijn volgens de rekenkamer niet te toetsen en het werken met prognoses vormt een risico. Hiermee gaat de rekenkamer voorbij aan het gegeven dat het werken met prognoses voorgeschreven is in de verordening onderwijshuisvesting Noardeast-Fryslan die in 2019 door uw raad is vastgesteld. In het integraal huisvestingsplan en in de begroting heeft u middelen vrijgemaakt voor de onderwijshuisvesting. Het door u vastgestelde bedrag van €12,7 miljoen is gebaseerd op de verwachte aantallen leerlingen uit de prognose. Dat er risico’s kleven aan prognoses is duidelijk. Zeker voor de verdere toekomst. Over tien of twintig jaar kan het aantal leerlingen zich anders gaan ontwikkelen dan nu voorzien.

Daarom is in het bestuurlijk overleg aangegeven dat een deel van de nieuwbouw zodanig vorm moet worden gegeven dat hier een andere functie aangegeven kan worden. Dit wordt meegegeven als een ontwerpeis , zodra een architect wordt aangesteld. Voor de volledigheid sluiten wij de prognose met leerlingenaantallen als bijlage bij deze brief. Verder werpt rekenkamer de vraag op wat het risico is op stijgende kosten. Dat risico is door ons onderkend en boven op de raming is een prijsstijging ingecalculeerd van meer dan 10 %. De stijging van de bouwkosten was de afgelopen jaren rond de 5%. Wij gaan er vanuit dat de bouw in 2026 start. Bij procedurele bezwaren kan dit ook 2027 worden. Daarmee is met de bouwkostenstijging rekening gehouden. Tegelijkertijd brengen aanbestedingen altijd een risico met zich mee. Als er weinig aanbod van werkzaamheden is op het moment van aanbesteden, dan wordt het relatief goedkoper. Is er veel werk, dan kan het ook duurder worden. Het is daarom van belang het werk zo spoedig mogelijk op de markt te zetten. We werken vooral met normbedragen gebaseerd op recente gegevens. De range waarbinnen aanbestedingen zich bewegen voor nieuwbouw bewegen zich tussen de € 3.000 en € 4.000 per m2 waarbij we voor onderwijsprojecten binnen het IHP op dit moment een bedrag aanhouden van € 3.650 de m2.

De raming voor de Campus is opgesteld door een extern expert, omdat het als een complexe operatie is ingeschat waarbij het bestaande gebouw moet worden aangepast en uitgebreid. Normkosten zijn daarbinnen wat minder toepasbaar. Overigens gaat ook de verordening onderwijshuisvesting uit van normbedragen per m2. Feit is dat die bedragen al decennia te laag worden bepaald. Reden waarom deze gemeente, net als de meeste andere gemeenten, een eigen, meer marktconforme inschatting maakt. Een second opinion is om de voorgaande redenen niet aan de orde. Besluitvorming, participatie en evaluatie De rekenkamer constateert dat de beslispunten uitsluitend betrekking hebben op financiële middelen. Dat biedt de raad weinig sturingsmiddelen. Dat is een terechte constatering. Dit voorstel raakt namelijk aan het budgetrecht van de raad. Er ligt een harde vraag vanuit het onderwijs om te voorzien in de huisvesting. Vanuit de gemeente is er de verplichting om te voorzien in de vraag naar onderwijshuisvesting. Om aan deze verplichting te kunnen voldoen is het noodzakelijk om de functies van het dorpshuis en de bibliotheek te verplaatsen. Impact op de gemeenteraad en politieke overwegingen. Er ligt voor de gemeente een wettelijke verplichting voor de realisatie van onderwijshuisvesting . Wij hebben die opgave toegelicht in het raadsvoorstel.

Tegelijkertijd hebben we aangegeven dat er binnen Kollum uitvoerig overleg is met alle betrokken partijen, met inbegrip van plaatselijk belang. Wij constateren dat er groot draagvlak is voor het nu voorliggende plan, volledig binnen het bestuurlijk overleg, maar ook bij plaatselijk belang. Wij geven aan als belangrijkste punten: • Door middel van dit besluit versterken we Kollum als regionaal centrum • Door dit besluit te nemen zal het voortgezet onderwijs in Kollum goed gehuisvest zijn, waardoor wij voldoen aan onze wettelijke taak. • Een extra financiële last als gevolg van het opzeggen van de lening door de BNG kan worden voorkomen. • Het structurele probleem van de exploitatie van het huidige gebouw van de campus kan worden opgelost.

–2–

• •

De ontmoetingsfunctie van bibliotheek en dorpshuis krijgt een impuls. Op de huidige locatie komt dat onvoldoende tot zijn recht. Het nu voorliggende plan sluit aan op de (toekomstige) ontwikkelingen binnen Kollum.

Aanbevelingen 1. Zorg dat het voorstel zelfstandig leesbaar is Wij vinden het van belang uw raad goed mee te nemen in de ontwikkelingen op hoofdlijnen. Als college leggen wij u een voorstel voor waar wij achter staan. Uw raad kan door middel van het recht op amendement beslissen om dit besluit te wijzigen. 2. Geef aan hoe de financiële onderbouwing heeft plaatsgevonden, hoe de projectorganisatie is geregeld. De financiële onderbouwing is gebaseerd op normbedragen, met uitzondering van de aanpassing aan de huidige campus, zoals eerder in deze brief toegelicht. Er is ruimte gereserveerd voor de te verwachten bouwkostenstijgingen binnen de voorzienbare toekomst. Tevens is een inschatting gemaakt van de kosten om de omgeving in harmonie te brengen met de bouwplannen. Er is nog geen projectorganisatie gevormd voor het vervolg. Tot nu toe heeft het bestuurlijk overleg als zodanig gefunctioneerd. Na uw besluit wordt een uitvoeringsorganisatie gevormd. Wij hebben een voorkeur voor een simpele organisatie. Voor de aanpassing aan de huidige campus wordt een bouwteam gevormd bestaande uit de twee schoolbesturen en de gemeente. Voor de multifunctionele voorziening nabij het kindcentrum wordt een bouwteam gevormd bestaande uit vertegenwoordigers van de deelnemende instellingen en de gemeente. Uw raad heeft dit dossier als ‘majeur project’ bestempeld in de Planning & Controlcyclus.

Daarmee wordt er door middel van de tussentijdse rapportages en verantwoording van de jaarrekening verslag uitgebracht van de voortgang. Uiteraard zal het college uw raad extra informeren op het moment dat hier reden toe is. Hoogachtend, Namens het college van burgemeester en wethouders van Noardeast-Fryslân,

H.J.C.M. Verbunt, MBA Secretaris

mr. J.G. Kramer Burgemeester

–3–