Document · PDF

2194 Concept accountantsverslag Noardeast-Fryslân

It Petear 30 mei 2024, gemeente Noardeast-FryslânBij agendapunt: Jaarstukken gemeente Noardeast-Fryslân9.679 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie

CONCEPT ACCOUNTANTSVERSLAG 2023

Resultaat en weerstandsvermogen

Gemeente NoardeastFryslân

Controlebevindingen

Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd

22 mei 2024

Afsluiting

Per saldo persoonlijker Accountantsverslag 2023 Gemeente Noardeast-Fryslân

Aan de raad van de gemeente Noardeast-Fryslân Postbus 1 9100 AA Dokkum Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting

Behandeld door: Erik Pot Ons kenmerk: 2024 Datum: 22 mei 2024 Geachte raad, In uw opdracht hebben wij de jaarrekening 2023 gecontroleerd. U heeft onze opdracht bevestigd door middel van ondertekening van een (jaarlijks terugkerende) opdrachtbevestiging met daarin een aantal formele aspecten in relatie tot onze opdracht en de communicatie daarover. Hierbij ontvangt u het accountantsverslag naar aanleiding van onze controlewerkzaamheden. Naast dit verslag ontvangt u van ons de controleverklaring alsmede een exemplaar van de gewaarmerkte jaarstukken. Onze controleverklaring verstrekken wij na 30 mei 2024, de datum waarop de jaarstukken in de audit commissie en het Petear worden behandeld. In deze brief gaan wij in op de strekking van onze controleverklaring, mogelijke geconstateerde afwijkingen, de bestuurlijke afhandeling van de jaarstukken. Daarnaast rapporteren wij in deze brief, voor zover dit noodzakelijk of vereist is, over onze bevindingen en adviezen. Onze bevindingen en opmerkingen daarbij zijn bedoeld om de gemeenteraad te ondersteunen bij de bestuurlijke afhandeling van de jaarstukken. Wij benadrukken dat verspreiding van de controleverklaring met handtekening en de gewaarmerkte jaarrekening niet is toegestaan. In hoofdstuk 2 leggen wij uit waarom dat belangrijk is en hoe u aan de publicatieverplichtingen kunt voldoen.

OPENSTAAND: de laatste versie van de jaarrekening dateert van 17 mei 2024. Afgesproken is dat er nog een versie volgt. De controle van de laatste aanpassingen is daarmee onderhanden. Tevens zijn recente ontvangen antwoorden op gestelde vragen in behandeling. Wij verwachten cijfermatig gezien geen correcties meer. Met vriendelijke groet, Eshuis Registeraccountants B.V.

Accountantsverslag 2023 Gemeente Noardeast-Fryslân

Inhoudsopgave Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen

1. De hoofdlijnen van onze controle ........................................................................................ 4 2. Bestuurlijke afhandeling en publicatie ................................................................................. 6 3. Resultaat en weerstandsvermogen ...................................................................................... 7 4. Controlebevindingen ........................................................................................................... 9 5. Overzicht van niet-gecorrigeerde verschillen ..................................................................... 20 6. Overige onderwerpen ........................................................................................................ 21 7. Onafhankelijkheid gewaarborgd ........................................................................................ 23 8. Afsluiting ............................................................................................................................ 24 Bijlage bij accountantsverslag 2023 gemeente Noardeast-Fryslân........................................... 25

Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting

Accountantsverslag 2023 Gemeente Noardeast-Fryslân

1. De hoofdlijnen van onze controle Inhoudsopgave

Onderwerp

Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie

Strekking van de controleverklaring

Resultaat en weerstandsvermogen Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen

Resultaat 2023 en vermogenspositie

Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd

Verslaggeving en WNT

Afsluiting Controleverschillen

Kwaliteit van de interne beheersing Signalen van fraude, misbruik en oneigenlijk gebruik

Accountantsverslag 2023 Gemeente Noardeast-Fryslân

Bevindingen Wij verstrekken een goedkeurende controleverklaring over de getrouwheid van de cijfers in de jaarrekening. Onderdeel hiervan is ook de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording. Op pagina 208 heeft u de rechtmatigheidsverantwoording opgenomen. Dit is een grotendeels voorgeschreven tekst. In deze tekst meldt u dat alle bevindingen uit de rechtmatigheidscontroles opgeteld boven de verantwoordingsgrens van 1% uitkomen. In de waarderingsgrondslagen beschrijft u de kaders en in de paragraaf bedrijfsvoering gaat u in op de bevindingen ten aanzien van de rechtmatigheidsverantwoording. Onderdeel van onze controle blijft de getrouwheid en de rechtmatige besteding van de specifieke uitkeringen. Over 2023 is een resultaat gerealiseerd van € 10,2 miljoen positief. Over 2022 is een positief resultaat gerealiseerd van € 11,4 miljoen. Het resultaat over boekjaar 2023 is de optelsom van een totaalbedrag aan gerealiseerde lasten van € 208,2 miljoen en € 207,1 miljoen aan gerealiseerde baten. Het positieve saldo van € 1,1 miljoen is het verschil in de vermogenspositie tussen eind 2022 en eind 2023. De Raad heeft voorts vooraf goedgekeurd dat bedragen aan de reserves toegevoegd en onttrokken mochten worden en van dat bedrag is per saldo € 9,1 miljoen aan toevoegingen gerealiseerd.

In totaal komt het positieve resultaat na mutaties in de reserves uit op een bedrag van € 10,2 miljoen. Dit betekent dat het totale eigen vermogen ultimo 2023 komt op € 62,9 miljoen (ultimo 2022: € 61,8 miljoen). Dit betekent een solvabiliteit van 28,7% (ultimo 2022 was dat 30,4%). Uit onze controle blijkt dat de jaarrekening 2023 overeenkomstig de verslaggevingsvoorschriften is opgesteld. Wij hebben verder geconcludeerd dat de overige informatie die in de jaarverslaggeving is opgenomen niet inconsistent is met de informatie in de jaarrekening en de door ons verkregen controle-informatie. Tevens hebben wij vastgesteld dat is voldaan aan de WNT. Er zijn gedurende de controle omvangrijke controleverschillen geïdentificeerd door u en door ons. Alle verschillen zijn gecorrigeerd voor zover dat mogelijk was. In hoofdstuk 5 hebben wij een overzicht opgenomen van de niet gecorrigeerde controleverschillen. Deze verschillen blijven onder onze goedkeuringstolerantie en heeft uitsluitend betrekking op onderhanden werk jeugdwet. Wij hebben tijdens de jaarrekeningcontrole geen significante gebreken in de administratieve organisatie of interne beheersing aangetroffen die van invloed zijn op ons oordeel. In onze managementletter van 23 januari 2024 hebben we onze bevindingen uit de interim-controle meer in detail beschreven.

Daarnaast zijn tijdens onze controlewerkzaamheden diverse aandachtspunten geconstateerd. Deze zijn verder toegelicht in hoofdstuk 4. Tijdens de controle hebben wij met u gesproken over frauderisico’s, fraudesignalen en uw interne beheersing. U heeft ons onder meer bevestigd dat er in de organisatie geen gevallen zijn gemeld van fraude, misbruik en oneigenlijk gebruik dan welke u heeft vermeld in de paragraaf bedrijfsvoering. Wij hebben tijdens de controle geen

Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd

Belangrijke schattingen in de jaarrekening

Dataveiligheid en IT

Bevindingen ten aanzien van de rechtmatigheidsverantwoording Verplichte rapportering over fraude en continuïteit

Afsluiting Verantwoording specifieke itkeringen

Accountantsverslag 2023 Gemeente Noardeast-Fryslân

aanwijzingen verkregen dat bij u sprake is geweest van fraude met significante omvang. De rechtmatigheidsverantwoording leidt tot meer focus op misbruik en oneigenlijk gebruik in overheidsorganisaties, waardoor ook signalen in de toekomst naar verwachting sneller gemeld zullen worden. Iedere jaarrekening bevat schattingen bijvoorbeeld in de waardering van vaste activa, vorderingen, voorraden, voorzieningen en het afgrenzen van verplichtingen. De schattingsmethoden zijn ongewijzigd ten opzichte van voorgaand jaar en de door u gekozen methoden zijn aanvaardbaar. Het advies om achteraf expliciet na te gaan hoe de schattingen hebben uitgepakt is nog niet zichtbaar opgevolgd. In overeenstemming met artikel 2:393 van het Burgerlijk Wetboek delen wij u mee dat er naar aanleiding van de controle van de jaarrekening geen zaken betreffende de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking zijn op te merken. Uw IT-omgeving vraagt steeds meer aandacht en krijgt die ook. De eisen die in de praktijk gesteld worden aan IT en dataveiligheid nemen nog steeds toe maar op alle fronten de norm halen is in de huidige maatschappij best uitdagend geworden. U realiseert zich dat 100% veiligheid niet bestaat, maar u doet datgene wat passend is in uw omstandigheden.

Met ingang van 2023 geven wij alleen een oordeel omtrent de getrouwheid en niet meer een separaat oordeel omtrent de financiële rechtmatigheid. Het college van burgemeester en wethouders heeft hierover zelf gerapporteerd in de rechtmatigheidsverantwoording. De rechtmatigheidsverantwoording is onderdeel van de jaarrekening en valt onder ons getrouwheidsoordeel. Wij hebben geen andere bevindingen dan de door u zelf in de jaarrekening opgenomen bevindingen. Op grond van de beroepsvoorschriften voor accountants dienen wij sinds het boekjaar 2022 in onze controleverklaring actief te rapporteren over de werkzaamheden die wij doen met betrekking tot deze onderwerpen. Daarbij is het belangrijk dat de gemeente zelf ook een analyse maakt en een standpunt inneemt met betrekking tot de mate waarin de risico’s in beeld zijn, maatregelen zijn getroffen om de risico’s te verkleinen en wat de beoordeling is over eventuele resterende risico’s. U hebt het onderwerp fraude meegenomen in de paragraaf Bedrijfsvoering, en u beschrijft dat misbruik en oneigenlijk gebruik nog meer aandacht vraagt. Ten aanzien van de continuïteit concludeert u in de jaarrekening dat op dit punt geen specifieke zorgen zijn onderkend. Wij benadrukken dat de passages in de controleverklaring zijn toegevoegd op grond van wettelijke verplichtingen en niet omdat we specifieke bevindingen hebben.

Wij hebben de SiSa-bijlage gecontroleerd met inachtneming van de Nota Verwachtingen Accountantscontrole. De gemeente Noardeast-Fryslân kent diverse specifieke uitkeringen. Het aantal neemt de laatste jaren snel toe. Dat betekent niet alleen dat de financiering van gemeenten meer en meer incidenteel plaatsvindt. De verantwoordingsdruk en controledruk nemen hierdoor toe. Dat vraagt extra inspanning van de organisatie en van ons. In gezamenlijkheid zijn we erin geslaagd om de benodigde informatie tijdig te verwerken en te controleren. De verplichte tabel waarin wij onze bevindingen moeten rapporteren is in de bijlage opgenomen. Wij hebben bij de voor u van toepassing zijnde specifieke uitkeringen geen fouten of onzekerheden geconstateerd die de rapporteringstoleranties voor SiSa overschrijden.

2. Bestuurlijke afhandeling en publicatie Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting

Accountantsverslag 2023 Gemeente Noardeast-Fryslân

De bestuurlijke afhandeling van de jaarstukken bestaat uit de volgende stappen. Het college van burgemeester en wethouders behandelt in de betreffende vergadering de jaarstukken, met inbegrip van de jaarrekening, en stelt de jaarstukken daarmee vervolgens op. Op dat moment ontstaan formeel de jaarstukken. De gemeenteraad behandelt vervolgens de jaarstukken en stelt deze vast. Er zit enige tijd tussen de verzending van de conceptstukken aan de raad en de vergadering waarin de vaststelling van de jaarstukken plaatsvindt. Mochten in de periode tot de vaststelling van de jaarrekening omstandigheden blijken die aanpassing van de jaarrekening noodzakelijk maken, dan moet een dergelijke aanpassing nog worden gemaakt. Dat geldt ook in geval de jaarrekening om andere redenen gewijzigd wordt alvorens tot vaststelling wordt overgegaan. Wij verzoeken de gemeente in deze gevallen met ons in contact te treden om gezamenlijk de noodzakelijke vervolgstappen te bespreken. Openbaarmaking Bij de jaarstukken hoort de controleverklaring die is gedateerd op 30 mei 2024. Wij hebben één exemplaar van de controleverklaring voorzien van een originele handtekening. Dit exemplaar is ten behoeve van uw eigen archief en mag niet worden gepubliceerd.

Het andere exemplaar van de controleverklaring is voorzien van de naam van onze accountantspraktijk en de naam van de accountant, echter zonder persoonlijke handtekening. Deze mag openbaar gemaakt worden. Het is niet toegestaan de origineel getekende verklaring openbaar te maken. Deze werkwijze is van belang om misbruik van onze handtekening te voorkomen. Indien wij constateren dat toch gebruik gemaakt is van een controleverklaring met onze handtekening zullen wij u verzoeken dit te herstellen, bijvoorbeeld door de jaarstukken van het internet af te halen, dan wel de fysieke verspreiding ongedaan te maken. Vanzelfsprekend treden wij in die situaties met u in overleg over de manier waarop dit moet plaatsvinden. Wij bevestigen u ermee akkoord te gaan dat het afschrift van onze controleverklaring zonder persoonlijke handtekening, wordt openbaar gemaakt in de jaarrekening, mits de opgemaakte jaarrekening ongewijzigd blijft. Openbaarmaking van de controleverklaring is slechts toegestaan tezamen met de jaarstukken. Hiervoor gebruikt u een exemplaar zonder ons waarmerk. De gewaarmerkte versie van de jaarrekening is uitsluitend voor uw eigen archief. Indien u de jaarstukken en de controleverklaring opneemt op internet, dient u te waarborgen dat de jaarstukken goed zijn afgescheiden van andere informatie op de internetsite.

Afscheiding kan bijvoorbeeld plaatsvinden door de jaarstukken in niet-bewerkbare vorm als een afzonderlijk bestand op te nemen of door een waarschuwing op te nemen indien de lezer de jaarstukken verlaat ("u verlaat de beveiligde, door de accountant gecontroleerde jaarrekening"). Dit accountantsverslag brengen wij uit in een versie met en zonder handtekening. De versie zonder handtekening kan in het kader van de bestuurlijke behandeling worden verspreid. De versie met handtekening is alleen bestemd voor uw archief. Verspreiding daarvan is niet toegestaan.

3. Resultaat en weerstandsvermogen Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting

3.1 Verloop van de cijfers gedurende de controle In onze voorgaande rapportages zijn we ingegaan op de ontvlechting en het (mogelijke) effect op de organisatie in 2023 en 2024. In de managementletter hebben we aangegeven dat de overgang per 1 januari 2024 van medewerkers naar hun nieuwe positie, binnen of buiten de gemeente Noardeast-Fryslân, een risico in zou houden voor jaarrekeningproces. De afgelopen jaren heeft u steeds stappen vooruitgezet in het tijdig en adequaat aanleveren van informatie voor de controle. Helaas moeten we constateren dat bij de controle van de jaarrekening 2023 een stap teruggezet is. Dat is in belangrijke mate terug te voeren op de directe en indirecte effecten van de ontvlechting, waarvan personele wisselingen het belangrijkste is. Bij aanvang van onze controlewerkzaamheden was de jaarrekening 2023 nog niet gereed. Dat is vervelend, maar ook het gebrek aan communicatie daarover, is een gemiste kans. Gedurende de controle bleek dat u nog diverse correcties moest doorvoeren en ook uit de controle zijn diverse correctievoorstellen gedaan. Vanuit onze controlewerkzaamheden is het aantal gestelde vragen ongeveer verdubbeld ten opzichte van vorig jaar. In totaal is voor meer dan € 10 miljoen aan bruto correcties doorgevoerd, waardoor het rekeningresultaat is opgelopen van ongeveer € 6 miljoen naar ruim € 10 miljoen.

Niet alleen de omvang, maar ook de aard van de correcties toont aan dat het zicht op de cijfers te beperkt is geweest en vraagt in de voorbereiding op de komende tussenrapportages om een herziening van de informatiestromen om deze rapportages te maken. Op diverse punten is informatie ‘in de keten’ blijven hangen en zijn bijstellingen niet (tijdig) verwerkt. Door dit proces is aan het eind stevige tijdsdruk ontstaan om de gemaakte afspraken te handhaven. Op 17 mei 2024 hebben wij de versie van de jaarrekening ontvangen die als basis heeft gediend voor dit concept van het accountantsverslag. Dit betreft echter nog niet de definitieve versie. 3.2 Resultaat 2023 U hebt het boekjaar 2023 afgesloten met een positief resultaat van € 10,2 miljoen. De begroting na wijziging liet een resultaat zien van € 5,3 miljoen. Het positieve resultaat is als “gerealiseerd resultaat” afzonderlijk zichtbaar in de balans. Een resultaat is het verschil tussen het totaal aan baten enerzijds (bij u over 2023 € 208,2 miljoen) en het totaal aan lasten van € 207,1 miljoen). Dat komt bij u neer op € 1,1 miljoen. Daarnaast heeft uw raad goedkeuring verstrekt aan een aantal mutaties op de reserves. Het saldo van de dotaties en de onttrekkingen komt uit op € 9,1 miljoen.

De som van het saldo van de baten en lasten van € 1,1 miljoen en deze mutaties van € 9,1 miljoen is het jaarrekeningresultaat 2023 uitgekomen op afgerond € 10,2 miljoen. Bij de analyse van uw positieve resultaat over 2023 blijkt dat incidentele factoren een belangrijke rol hebben gespeeld. In uw jaarstukken is in de resultaatanalyse en in de toelichting op de baten en lasten in de jaarrekening (per programma) te zien hoe het resultaat tot stand is gekomen.

Accountantsverslag 2023 Gemeente Noardeast-Fryslân

3.3 Vermogenspositie De ontwikkeling van uw vermogenspositie hebben we in onderstaande tabel weergegeven in zowel een solvabiliteitspercentage als in een absoluut bedrag. Hoewel het hebben van een stevige vermogenspositie niet uw primaire doelstelling is, heeft eigen vermogen ook een functie als financieringsmiddel voor activa en het genereren van liquiditeit voor transacties. Een minimumbuffer is dan ook wenselijk. De positieve resultaten brengen een toename van het eigen vermogen met zich mee. In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing is uitgebreid ingegaan op de risico’s die de gemeente signaleert en het daarvoor benodigde en beschikbare weerstandsvermogen. U komt daarbij op een ratio van 4,4. De weerstandscapaciteit is ruim hoger dan de door de gemeente onderkende aanwezige risico’s met een totaalbedrag van afgerond € 6,9 miljoen. Daarbij merken wij op dat de verschillende kengetallen leiden tot verschillende beoordelingen als het gaat om uw vermogenspositie. De ingeschatte risico’s zijn laag in relatie tot de omvang van de exploitatie (ongeveer 3,5%) en de feitelijke uitkomsten (ook op programmaniveau) wijken meer af dan de ingeschatte risico’s. Wij vragen ons dan ook af of de genoemde € 6,9 miljoen niet een tikkeltje optimistisch is.

In het navolgende overzicht vatten we uw vermogenspositie samen, zowel vanuit de balans als vanuit uw exploitatie (in € 1.000): Vermogenspositie Algemene reserve Bestemmingsreserves Gerealiseerd resultaat Totaal eigen vermogen Solvabiliteit in %

Realisatie 2023

Realisatie 2022

30.599 22.195 10.151 62.945 28,7

27.154 23.228 11.436 61.818 30,4

In de jaarrekening concludeert u zelf dat uw vermogenspositie en uw begroting voor 2024 voor de komende tijd voldoende waarborgen bieden als het gaat om de continuïteit van uw organisatie, los van wettelijke waarborgen. Eveneens heeft u aangegeven dat er geen sprake is van besluiten tot significante taakwijzigingen binnen uw gemeente. De effecten van het ‘ravijnjaar’ blijven onzeker. De basispositie van de gemeente Noardeast-Fryslân leek aanvankelijk relatief gunstig te zijn ondanks een tekort na 2025. De recente bijstellingen om het ravijn te dempen en de maatregelen die voortvloeien uit het hoofdlijnenakkoord dat tot een nieuw kabinet moet leiden, vergroten de onzekerheid in het perspectief voor de jaren na 2025, waar het college, bij de presentatie van de begroting voor 2024, ook al naar verwezen heeft.

Accountantsverslag 2023 Gemeente Noardeast-Fryslân

4. Controlebevindingen Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting

4.1 Ontvlechting samenwerking gemeenten Noardeast-Fryslân en Dantumadiel De gemeente Noardeast-Fryslân en de gemeente Dantumadiel hebben de samenwerking, waarbij de ambtelijke organisaties één geheel vormden, per 1 januari 2024 beëindigd. In 2023 zijn concrete afspraken gemaakt over de wijze waarop de ontvlechting van de samenwerking wordt gerealiseerd, welke functionarissen over zullen gaan van gemeente Noardeast-Fryslân naar gemeente Dantumadiel en onder welke condities de samenwerking wordt beëindigd. Gemeente Noardeast-Fryslân heeft de aandacht gefocust op een efficiënte en effectieve afbouw en afslanking van de organisatie terwijl gemeente Dantumadiel zicht geheel heeft gericht op de opbouw van een professionele organisatie. Inmiddels kan worden geconstateerd dat beide gemeenten zijn geslaagd in hun opzet. Onderdeel van het opheffingsplan is dat gemeente Dantumadiel de komende drie jaar hun aandeel in de ontvlechtingsschade bij gemeente Noardeast-Fryslân voor haar rekening zal nemen. Op dit moment wordt gewerkt aan de financiële afhechting van de afspraak. Daarbij worden de verschillende interpretatiemogelijkheden van deze afspraak geïnventariseerd. Een arbitragecommissie heeft de opdracht om een bindende uitspraak te doen over de omvang hiervan en daarmee ook de uiteindelijke vergoeding die gemeente Dantumadiel aan gemeente Noardeast-Fryslân zal moeten voldoen.

Daarmee kan ook in financiële zin de samenwerking netjes worden afgesloten. Het ontvlechtingsproces heeft in een veelal constructieve sfeer plaatsgevonden. Daarbij zijn een aantal essentiële besluiten in een vroegtijdig stadium genomen. Dat betreft onder meer het besluit om een aantal onderwerpen in een dienstverleningsvorm gedurende begin 2024 nog wel met elkaar te blijven doen. Zo heeft bijvoorbeeld de IT-ontvlechting in het sociaal domein niet per 1 januari 2024 plaatsgevonden en wordt zo veel mogelijk gekozen voor natuurlijke overgangsmomenten. Inmiddels is duidelijk dat de overdracht van activa en personeel aan gemeente Dantumadiel juridisch en fiscaaltechnisch daadwerkelijk kwalificeert als ‘overgang van onderneming’. Dat heeft de transitie administratief een stuk eenvoudiger gemaakt. Een belangrijk aspect dat aandacht verdient betreft de tenaamstelling van contractafspraken met leveranciers. Daarbij wordt nagegaan of ook in de nieuwe situatie voldaan wordt aan de Europese aanbestedingsregels. 4.2. Interne beheersing In onze managementletter 2023 hebben we gemeld dat de interne beheersing binnen uw gemeente voldoet aan de daaraan te stellen eisen. Dat blijkt ook uit de resultaten van uw eigen interne controlewerkzaamheden. Interne beheersing is bij u belangrijk en u hebt een professionele interne controlestructuur opgezet.

U staat open voor advies, maar maakt daarbij wel uw eigen afwegingen en dat is terecht. Die conclusie is bij de jaarrekeningcontrole niet veranderd. De eisen aan de interne beheersing bij decentrale overheden nemen zowel maatschappelijk gezien als vanuit het accountantsvak steeds verder toe. De invoering van de rechtmatigheidsverantwoording heeft u gebruikt om risico’s, beheersmaatregelen, de uit te

Accountantsverslag 2023 Gemeente Noardeast-Fryslân

voeren controles en de restrisico’s nog beter met elkaar te verbinden. De uitgevoerde controles leiden niet alleen tot een onderbouwing van de rechtmatigheidsverantwoording maar ook tot meer inzicht in de kwaliteit van processen.

4.3 Rapporteren over fraude Van de accountant wordt op grond van de regels van de beroepsorganisatie (NBA) een professioneel-kritische houding verwacht ten aanzien van afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude in de jaarrekening maar ook met betrekking tot omkoping, corruptie, ondermijning en de naleving van andere wet- en regelgeving. De aandacht voor het thema fraude en integriteit neemt de laatste jaren steeds verder toe. Het zorgt ervoor dat organisaties steeds vaker gevraagd wordt transparant te zijn in de visie, het beleid en het toezicht op het integer handelen in alle geledingen van de organisatie. Dat gaat dus niet alleen over fraude maar ook over misbruik en oneigenlijk gebruik, het hanteren van gedragscodes en de naleving van andere regelgeving bijvoorbeeld op het gebied van arbeidsomstandigheden en milieu. Dit ziet niet alleen toe op gedragingen op de werkvloer, maar ook op bestuur en toezicht. Op grond van de verslaggevingsregels geldt voor veel organisaties de verplichting om in het jaarverslag te rapporteren over de fraudegevoeligheid van de organisatie. U bent alert op fraude en u beschikt over een frauderisicoanalyse. Ook in uw interne controles heeft dit onderwerp aandacht.

De accountant maakt zelf ook een inschatting van de frauderisico’s binnen een organisatie, en vormt zich een beeld van de maatregelen van interne beheersing die de organisatie heeft getroffen om mogelijke fraudes van materieel belang te voorkomen en te bezien of deze maatregelen effectief zijn. Datzelfde geldt ook voor integriteitsrisico’s en mogelijke niet-naleving van wet- en regelgeving. In iedere organisatie bestaat een risico op het doorbreken van de interne beheersing door het management bij de totstandkoming van schattingen. We beoordelen in het kader van onze controle de interne processen op deze schattingen en doen detailcontroles op de uitgangspunten en aannames die aan significante schattingen ten grondslag liggen. Ook zijn we alert op ongebruikelijke transacties, (langdurige) samenwerkingsrelaties en de naleving van procedures die mede tot doel hebben transparantie en integer handelen te bevorderen. Elementen daaruit zijn controles op de prestatielevering bij inkooptransacties, het naleven van het inkoopbeleid en aanbestedingsregels. Daarnaast onderkennen we risico’s in bepaalde delen van de opbrengstverantwoording. Wanneer sprake is van een aanwijzing voor fraude, dan communiceren wij dit met de directie.

In sommige gevallen, bij fraude in de top van de organisatie, of wanneer onvoldoende herstelwerkzaamheden worden ondernomen, melden wij dit aan de toezichthouder. In dat geval rapporteren wij daar veelal separaat over. Tijdens onze werkzaamheden besteden wij ook aandacht aan elementen van beïnvloeding en druk die kunnen leiden tot een aantasting van het bestuurlijk handelen binnen de organisatie. Tijdens de controle hebben wij een professioneel-kritische houding betracht ten opzichte van risico’s van fraude in de jaarrekening, maar daarbij merken wij op dat onze controle niet specifiek gericht is op het ontdekken van fraude. Tijdens de uitvoering van onze controle van de jaarrekening 2023 hebben wij geen aanwijzingen verkregen dat er sprake is geweest van fraude met significante omvang.

Accountantsverslag 2023 Gemeente Noardeast-Fryslân

4.4 Continuïteitsbeoordeling In het kader van de jaarrekeningcontrole beoordelen wij ook het vermogen van de organisatie om de activiteiten in de komende twaalf maanden voort te zetten. Elementen die we in deze beoordeling betrekken zijn onder meer de vermogenspositie, de begroting voor het komende boekjaar, de afhankelijkheid van eigen inkomsten, de risico’s die u zelf identificeert en uiteraard ook de risico’s die wij als uw accountant signaleren. Naast ontwikkelingen in de regelgeving voor accountants leiden de hogere inflatie, de energieprijsontwikkeling en de reactie van de deelnemende overheden hierop, tot een andere beoordeling van continuïteitsrisico’s. Om die reden vragen wij uw aandacht voor deze beoordeling. Net als ten aanzien van het onderwerp fraude is ook rapportering in de controleverklaring over continuïteit met ingang van 2022 verplicht. Hoewel vanwege de wettelijke waarborgen feitelijke discontinuïteit van uw gemeente als geheel niet aan de orde is, kan onder omstandigheden de financiële positie wel aanleiding zijn tot het schrappen van taken of het afstoten van activa. Ook externe ontwikkelingen zoals inflatie en beschikbaarheid van personeel zijn van invloed op de manier waarop naar uw financiële positie gekeken wordt bijvoorbeeld in de uitvoering van projecten in de openbare ruimte.

In onze controleverklaring is meer informatie dan voorheen opgenomen over de continuïteitsbeoordeling die wij uitvoeren. Om die reden vragen wij uw aandacht voor deze beoordeling. Ons werk begint immers met uw eigen inschattingen over de toekomst. U hebt in de paragraaf Weerstandvermogen en risicobeheersing aangegeven dat er geen directe indicaties bestaan om op korte termijn taken of activiteiten te beëindigen en u bent van mening dat de continuïteit gezekerd is. Dat zijn wij met u eens. 4.5 Verantwoording Specifieke uitkeringen Ter voorkoming van onnodige verantwoordingdruk verstrekt het Rijk een groot aantal specifieke geldstromen die via het systeem van Single Information Single Audit, moeten worden verantwoord. De verantwoordingsgegevens voor deze regelingen worden opgenomen in de zogeheten SiSa-bijlage bij de jaarrekening. In tegenstelling tot de andere onderdelen van de jaarrekening is de controleverklaring bij de jaarrekening 2023 niet alleen van toepassing op de getrouwheid, maar ook op de rechtmatigheid van de in deze bijlage opgenomen bestedingen. In de SiSa-bijlage zijn vrijwel alleen financiële gegevens opgenomen. De controlevoorschriften voor de SiSa-bijlage zijn opgenomen in de Nota verwachtingen accountantscontrole.

Hierin staat onder meer de wijze waarop de controle moet worden ingestoken en zijn specifieke rapporteringsgrenzen voorgeschreven, te weten per specifieke uitkering: • € 12.500 als de omvangsbasis kleiner dan of gelijk is aan € 125.000. • 10% indien de omvangsbasis groter is dan € 125.000 en kleiner dan of gelijk is aan € 1,0 mln. • € 125.000 indien de omvangsbasis groter is dan € 1,0 mln. Wij hebben geen fouten of onzekerheden geconstateerd met betrekking tot de SiSa-bijlage 2023 van de gemeente Noardeast-

Accountantsverslag 2023 Gemeente Noardeast-Fryslân

Fryslân die deze grenzen overschrijden. In de bijlage bij dit accountantsverslag nemen we de verplichte tabel op. Deze tabel dient aan het ministerie van BZK ter beschikking te worden gesteld. 4.6 Rechtmatigheidsverantwoording Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting

4.6.1 Rechtmatigheidsverantwoording: proces totstandkoming regelgevend kader Begin 2024 zijn decentrale overheden en accountants geconfronteerd met de mededeling van het ministerie van BZK dat het regelgevend kader voor de rechtmatigheidsverantwoording nog niet af is. De gemeentewet en de wet gemeenschappelijke regelingen zijn weliswaar gewijzigd maar dat geldt niet voor uw verslaggevingsregels, het BBV, en voor onze controlecriteria, zoals opgenomen in het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (BADO). Inmiddels is bekend geworden dat de Algemene Rekenkamer heeft aangegeven fundamentele bezwaren te hebben tegen de voorgestelde regelgeving. Dat houdt snelle aanpassing van de regels tegen. Dat betekent niet dat de rechtmatigheidsverantwoording niet kan worden opgesteld of dat de controle daarop nog niet is uitgevoerd, omdat op basis van de conceptregelgeving en daarop gebaseerde uitspraken en toelichtingen, veel mogelijk is. Onze cijfermatige controles ondervinden hier geen hinder van en u bent zelf aan de slag gegaan met de rechtmatigheidsverantwoording. Inmiddels heeft BZK in IBI Nieuwbrief 121 en 122 decentrale overheden gevraagd om, conform de gewijzigde Gemeentewet, “gewoon” een rechtmatigheidsverantwoording op te nemen in de jaarrekening.

Op 12 april is door de NBA, de beroepsorganisatie van accountants, nadere guidance uitgebracht met een aantal scenario’s rondom de rechtmatigheidsverantwoording en de gevolgen per scenario voor de inhoud van de controleverklaring. Als accountants betreuren we dat er lange tijd op een aantal vaktechnische fronten onduidelijkheid is geweest. Met de informatie van BZK en NBA is echter helder geworden op welke wijze organisaties en accountants de werkzaamheden voor de jaarrekening 2023 af kunnen ronden. 4.6.2 Rechtmatigheidsverantwoording: inhoudelijk Vanaf boekjaar 2023 neemt het college een rechtmatigheidsverantwoording op in de jaarrekening. De rechtmatigheidsverantwoording geeft inzicht in hoeverre de gemeente Noardeast-Fryslân rechtmatig heeft gehandeld. Waar de accountant voorheen een oordeel vormde over de getrouwheid én rechtmatigheid van de jaarverslaggeving, beperkt de accountant zich nu tot een oordeel over het getrouwe beeld van de jaarrekening (inclusief de rechtmatigheidsverantwoording). De accountant geeft vanaf dit moment dus geen afzonderlijk oordeel meer over de rechtmatigheid. Met de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording toetst de accountant uitsluitend of de jaarrekening getrouw is, maar toetst daarbij ook of de rechtmatigheidsverantwoording dat is.

Dit betekent onder meer dat afwijkingen van rechtmatigheid (voor zover deze niet ook van invloed zijn op het getrouwe beeld), geen invloed hebben op de strekking van de controleverklaring. Hierdoor kan het bijvoorbeeld voorkomen dat er omvangrijke afwijkingen van rechtmatigheid zijn opgenomen in de

Accountantsverslag 2023 Gemeente Noardeast-Fryslân

rechtmatigheidsverantwoording van het college, terwijl de strekking van de controleverklaring toch goedkeurend is, omdat de omvangrijke rechtmatigheidsfouten getrouw zijn opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. De invoering van de rechtmatigheidsverantwoording is mede bedoeld om het gesprek te ondersteunen tussen de gemeenteraad en het college, over de (financiële) rechtmatigheid, met als doel om zowel de kaderstellende als de controlerende rol van de raad te versterken. Wij evalueren de huidige status van de kaderstelling en de drie afzonderlijke criteria, waarover door het college verantwoording afgelegd moet worden. Status kaderstelling Of het nu de financiële kaders van de begroting zijn, de verordeningen of de beleidsmatige kaders in de vorm van visies en nota’s, het is bijna altijd het college dat de kaders formuleert. De raad stelt deze kaders al dan niet na enige discussie en soms met amendementen vast. Als gevolg van de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording hebben veel decentrale overheden kaderstellingen geactualiseerd. In onze controle hebben wij ons gebaseerd op de volgende kaders: • Controleverordening • Financiële verordening • Normenkader, inclusief verantwoordingsgrens De gemeente Noardeast-Fryslân heeft de kaders tijdig geactualiseerd, maar de wet van de remmende voorsprong is ook op u van toepassing.

De verschillende interpretaties, uitspraken en aanpassingen in de landelijke regelgeving hebben ook geleid tot een de facto aanscherping in de toepassing van de criteria. Met name op het vlak van begrotingsrechtmatigheid is in de laatste maanden na veel discussie bij de regelgevende instanties nog het nodige aangepast. Om die reden worden deze kaders ook in de waarderingsgrondslagen expliciet vermeld. Het is de vraag of u vindt dat u tijdig geïnformeerd bent als de over- en onderschrijdingen gemeld worden in de jaarrekening en worden toegelicht. Het gaat daarbij om overschrijdingen van de begrote exploitatielasten op programmaniveau maar ook over overschrijding van investeringslasten op het niveau van de door de raad beschikbaar gestelde investeringskredieten. Voorwaardencriterium Het voorwaardencriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld bij de uitvoering van de financiële beheershandelingen. De voorwaarden zijn afkomstig uit de regelgeving en hebben betrekking op aspecten zoals: termijnen, grondslagen, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur. Het tot stand komen van grotere inkoopcontracten is bijvoorbeeld aan bepaalde voorwaarden verbonden (de aanbestedingswet). Het niet in acht nemen van deze voorwaarden kan leiden tot een onrechtmatigheid.

Er zijn, afgezien van de onrechtmatigheid van inkooptransacties uit hoofde van

Accountantsverslag 2023 Gemeente Noardeast-Fryslân

de aanbestedingswet, geen bevindingen geconstateerd in de rechtmatigheidsverantwoording ten aanzien van het voorwaardencriterium.

Aanbesteden Het voldoen aan de aanbestedingswet is verplicht voor Noardeast-Fryslân. De uitkomsten ten aanzien van de procesgang met betrekking tot het inkoop en aanbestedingsproces zijn gerapporteerd in de managementletter. Wij hebben de uitkomsten van uw interne aanbestedingsanalyses over heel 2023 beoordeeld en concluderen, net als u, dat voor een bedrag van afgerond € 0,23 miljoen aan verstrekte opdrachten en contracten als onrechtmatig moeten worden aangemerkt. Dit bedrag is vergelijkbaar met 2022. Gelet op het belang van de financiële rechtmatigheid en de druk op een stevige interne beheersing, is het mogelijk dat keuzes uit het verleden heroverwogen moeten worden, omdat ten dele sprake is van doorlopende fouten. Over heel 2023 blijft de rechtmatigheidsfout op dit onderdeel ruim binnen de geldende toleranties. De uitkomsten zijn daarom niet van invloed op de strekking van uw rechtmatigheidsverantwoording. Begrotingscriterium Het begrotingscriterium heeft betrekking op het budgetrecht van de raad. Financiële beheershandelingen, die ten grondslag liggen aan de baten en lasten, en ook de balansposten, dienen tot stand te zijn gekomen binnen de grenzen van de geautoriseerde begroting en hiermee samenhangende programma’s.

In de begroting zijn de maxima voor de lasten vermeld die door de raad zijn vastgesteld en ook is in de begroting krediet geraamd voor geplande investeringen. Dit houdt in dat de financiële beheershandelingen dienen te passen binnen de begroting, waarbij het juiste programma, de toereikendheid van het begrotingsbedrag, alsmede het begrotingsjaar van belang zijn. De financiële beheershandelingen moeten tot stand komen binnen de grenzen van de geautoriseerde begroting. Die grens is hard, overschrijden is per definitie onrechtmatig. Ook overige afwijkingen kunnen onrechtmatig zijn indien deze niet tijdig zijn gemeld. Dit omdat de afwijking een inbreuk vormt op het budgetrecht van de raad. In de kaderstelling zult u dit jaar nog een aantal werkafspraken met het college moeten maken, over hoe u om wilt gaan met bijvoorbeeld onderbestedingen, tijdigheid en onderprestatie. Uit uw eigen analyse concludeert u, terecht, dat voor € 3,5 miljoen de begrote lasten zijn overschreden dan wel afwijkingen in de baten niet tijdig zijn gemeld. De begrotingsonrechtmatigheid op de investeringen bedraagt € 535.000 en heeft betrekking op de vijf investeringskredieten. We vinden dat uw aanpak van het begrotingscriterium past binnen de kaders van de kadernota en goed onderbouwd is uitgevoerd.

Voor de toekomst hebben we met de organisatie afspraken gemaakt om de samenvatting en de adviespunten die uit deze beoordeling naar voren komen te versterken.

Accountantsverslag 2023 Gemeente Noardeast-Fryslân

Misbruik & oneigenlijk gebruik Onder misbruik wordt verstaan: het opzettelijk niet, niet tijdig, onjuist of onvolledig verstrekken van gegevens met als doel ten onrechte overheidssubsidies of -uitkeringen te verkrijgen, dan wel met het doel om voor een te laag bedrag aan heffingen aan de overheid te betalen. Misbruik van overheidsgelden kan gelijk worden gesteld met het plegen van fraude, door onrechtmatig overheidsgelden toe te eigenen. Bij fraude passen beheersmaatregelen zoals fraudepreventie, handhaving, fraudeopsporing en sancties. Onder oneigenlijk gebruik wordt verstaan: het door het aangaan van rechtshandelingen, al dan niet gecombineerd met feitelijke handelingen, verkrijgen van overheidsbijdragen of het niet dan wel tot een te laag bedrag betalen van heffingen aan de overheid, in overeenstemming met de bewoordingen van de regelgeving, maar in strijd met het doel en de strekking daarvan (de ‘geest van de wet’). De beheersmaatregelen die daarbij passen zijn: handhaving, voorlichting, analyse toepassing en actualisering wet- en regelgeving. Ook dit kan tot een onrechtmatigheid leiden. De gemeente Noardeast-Fryslân beschikt over een Nota M&O. Deze nota is een belangrijk kader maar wij vinden de verbinding tussen dit kader en de toepassing in de verschillende processen nog niet heel uniform.

Dat is een beeld dat we elders ook tegenkomen, omdat M&O als apart thema in 2023 veel meer aandacht heeft gekregen dan in het verleden. Daardoor vallen de verschillende toepassingen, en soms ook terecht, meer op. De echte verankering van de Nota M&O in de lijnorganisatie zal in 2024 moeten plaatsvinden. 4.7 Het maken van schattingen 4.7.1 Schattingen: algemeen Bij het opmaken van een jaarrekening is het noodzakelijk dat u schattingen en oordelen toepast om te komen tot betrouwbare cijfers. Niet zelden worden schattingen niet als zodanig onderkend, omdat ze een vast onderdeel van uw administratieve proces zijn. Tijdens onze controle besteden wij nadrukkelijk aandacht aan de belangrijke schattingen omdat deze, bedoeld of onbedoeld, het resultaat kunnen beïnvloeden. Binnen uw organisatie hebben de belangrijkste schattingen betrekking op het inschatten van (de waarde van) de materiele vaste activa, onderhanden werk in de grondexploitaties, de vorderingen en de kortlopende schulden en de noodzaak tot het treffen van voorzieningen. 4.7.1 Schattingen: voorzieningen Voorziening voor egalisatie tarieven riolering Wij vragen in dit licht aandacht voor het feit dat de voorziening voor egalisatie tarieven riolering per balansdatum een stand heeft van € 6,7 miljoen. Het is de vraag of en op welke wijze dit bedrag de komende jaren voor tariefegalisatie kan worden ingezet.

Accountantsverslag 2023 Gemeente Noardeast-Fryslân

Voorziening ‘Afronding ontvlechting NEF-DAN’ Verder vestigen wij uw aandacht op de in 2023 gevormde voorziening ‘Afronding ontvlechting NEF-DAN’ van € 1,0 miljoen. Deze voorziening is gevormd voor kosten ter afwikkeling waarmee de gemeente in 2024 wordt geconfronteerd. Aan het bedrag liggen ook in bijzondere mate schattingen ten grondslag. De uitkomst zal naar verwachting afwijken van de gevormde voorziening. Dat is overigens inherent aan voorzieningen. Hierin is overigens geen rekening gehouden met de arbitrage die momenteel plaatsvindt. De inschatting van het college is dat de gemeente Dantumadiel, in overeenstemming met de afspraken die zijn gemaakt, de bijdrage zal leveren. De overcapaciteit waar het over gaat betreft medewerkers die binnen de gemeentelijke organisatie actief zijn. Er is op dit moment dus geen noodzaak voor een voorziening voor personele verplichtingen. 4.7.2 Schattingen grondexploitatie Als onderdeel van de controle van de waardering van de bouwgronden in exploitatie voeren wij een risicoanalyse uit ter bepaling van het risicoprofiel van de individuele grondexploitaties en de hierdoor bestaande kans op een materiële fout in de waardering ervan. Hierbij betrekken wij de huidige boekwaarde, het geprognosticeerde resultaat en de aard en omvang van de nog te realiseren baten en lasten (liggen hier al contracten/overeenkomsten aan ten grondslag of niet).

De waardering van grondexploitaties is in hoge mate een toekomstgerichte inschatting. Daarmee is per definitie een inherente onzekerheid in de waardering aanwezig. De laatste tijd wordt steeds meer gesproken over de haalbaarheid van nieuwbouwprojecten vanwege problemen met vergunningen, maar ook vanwege de gestegen bouwkosten en rente. Daardoor worden in Nederland projecten op dit moment uitgesteld of afgeblazen. Met deze recente ontwikkelingen is in uw waardering nog niet expliciet rekening gehouden. 4.7.3 Schattingen: Methoden en backtesting Tijdens onze werkzaamheden hebben wij verder geen tekortkomingen aangetroffen in de schattingsmethoden en vastgesteld dat de wijze waarop deze tot stand komen niet is gewijzigd ten opzichte van vorig jaar. Wij aanvaarden uw schattingen, maar wij melden volledigheidshalve dat inherent is aan schattingen dat de uiteindelijke uitkomst kan afwijken. Daarnaast vinden wij het belangrijk dat u in de periode na afloop van het boekjaar de uitkomsten van de gemaakte schattingen evalueert. Dat noemen we backtesting. Op die manier maakt u beter inzichtelijk hoe schattingen in de praktijk zijn uitgepakt. Deze informatie kunt u vervolgens gebruiken om de gehanteerde schattingsmethoden en uitgangspunten voor de komende jaren te verbeteren.

4.8 Sociaal domein 4.8.1 Uitvoering PGB WMO en Jeugdwet door de SVB Er is ten aanzien van de PGB’s nog steeds sprake van “gedwongen winkelnering” voor gemeenten. De uitvoering van de PGB’s geschiedt door de Sociale VerzekeringsBank (SVB). De controle op de uitvoering en de financiële verantwoording aan de gemeenten wordt gedaan door de interne accountant van de SVB. Bij de verantwoordingen over 2023 heeft deze accountantsdienst een verklaring met beperking afgegeven. Hoewel de SVB de administratieve uitvoering van de PGB’s verzorgt, doet zij zelf geen onderzoek naar de prestatielevering. Bestedingen uit hoofde van WMO en Jeugd (zowel ZiN als PGB) worden intern gecontroleerd op rechtmatigheid binnen de

Accountantsverslag 2023 Gemeente Noardeast-Fryslân

toewijzing. Dit is onderdeel van het reguliere controleplan. Daarnaast heeft de gemeente gericht cliëntonderzoek gedaan naar de prestatielevering. Daaruit komen geen onzekerheden die uitgaan boven onze rapporteringsgrens.

Omdat de gemeente deze eigen controles heeft uitgevoerd houdt dit per saldo in dat wij als accountant van de gemeente Noardeast-Fryslân kunnen uitgaan van de door de SVB gemelde projectie van de “meest waarschijnlijke fout” in de uitvoering zoals opgenomen in de projectiebrieven WMO en Jeugd. Bij de “meest waarschijnlijke fout” gaat het bij gemeente Noardeast-Fryslân om bedragen die onder de grens van onze rapporteringstolerantie liggen. 4.8.2 CAK verantwoordelijk voor de inning van de eigen bijdragen In verschillende gevallen zijn de mensen aan wie ondersteuning wordt toegekend een eigen bijdrage verschuldigd. Stichting Centraal Administratie Kantoor AWBZ (CAK) is de instantie die de berekening en inning van de eigen bijdrage verzorgt en deze doorbetaalt aan de gemeente. Net als bij de uitvoering van de PGB’s zijn gemeenten verplicht het CAK in te schakelen en heeft men niet de keuze om het zelf ter hand te nemen. Gemeenten hebben geen inzicht in de berekening van de hoogte van de eigen bijdrage en kunnen daar dus ook geen verantwoordelijkheid voor dragen. Systeemtechnisch betekent dit dat gemeenten alleen verantwoordelijk zijn voor de aanmelding van cliënten bij het CAK.

In de Kadernota rechtmatigheid is aangegeven dat de juistheid en de volledigheid van de eigen bijdrage niet vallen onder de verantwoordelijkheid van de gemeente en daarmee ook niet onder de reikwijdte van uw rechtmatigheidsverantwoording. Dat neemt niet weg dat de gemeente Noardeast-Fryslân wel zelf moet waarborgen dat cliënten zijn aangemeld bij het CAK. Hierop controleert u zelf niet systematisch. Uit onze werkzaamheden blijken geen tekortkomingen. Wij adviseren u periodiek na te gaan of cliënten allemaal bekend zijn bij het CAK. 4.8.3 Jeugdwet, Wmo, zorg in natura op basis Voor de daadwerkelijke uitvoering van de zorg heeft gemeente Noardeast-Fryslân zelf, dan wel samen met andere opdrachtgevers, tal van zorgaanbieders gecontracteerd om de feitelijke zorg te leveren. De gemeente verstrekt zorg op basis van door de gemeente zelf vast te stellen indicaties (Wmo), dan wel op basis van doorverwijzingen door daartoe bevoegde professionals (Jeugdwet). Er is uiteraard in de loop van het jaar het nodige contact tussen gemeente en zorgaanbieders, en tussen gemeente en cliënten, in belangrijke mate via elektronisch berichtenverkeer. Intern worden controles uitgevoerd om de rechtmatigheid van de bestedingen en verstrekkingen uit hoofde van WMO en Jeugdwet vast te stellen.

Als sluitstuk ontvangt de gemeente na afloop van het boekjaar van de zorgleveranciers productieverantwoordingen, waarbij boven een afgesproken grens een controleverklaring van de accountant van de zorgaanbieder vereist is. De gemeente analyseert de ontvangen verantwoordingen en controleverklaringen, legt verbanden met de eigen gemeentelijke administratie, klachtenregistraties, contacten met zorgaanbieders en cliënten en vormt zich op basis van het totaal van deze informatie een oordeel over de vraag of de zorg in voldoende mate is geleverd en daarmee de zorgkosten rechtmatig zijn betaald.

Accountantsverslag 2023 Gemeente Noardeast-Fryslân

Wij hebben deze analyses van de gemeente beoordeeld en constateren dat als gevolg van het ontbreken van een verantwoording van een specifieke zorgaanbieder sprake is van onzekerheden van in totaal € 1.288.000. Dit ziet voornamelijk toe op de onderhanden werkpositie in de hersteltrajecten. Wij hebben dit meegewogen in de foutenevaluatie in hoofdstuk 5. Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting

In het kader van de aanpak wachtlijsten WMO heeft de gemeente Noardeast-Fryslân eind 2022 besloten een deel van de aanvragen, die begin 2023 op de wachtlijst stonden, op basis van een verkorte tijdelijke procedure toe te kennen. Omdat hierbij geen onderzoek werd gepleegd heeft u in de rechtmatigheidsverantwoording een onrechtmatigheid over heel 2023 van € 550.000 voor Noardeast-Fryslân geïdentificeerd. Dit bedrag is iets hoger dan door u tussentijds werd voorzien. U heeft deze onrechtmatig in het kader van de rechtmatigheidsverantwoording meegewogen in het rechtmatigheidsoordeel. 4.8.4 Participatiewet Onze controlewerkzaamheden ten aanzien van de uitvoering van de Participatiewet brengen geen fouten en onzekerheden boven de rapporteringstoleranties naar voren. Noch ten aanzien van de dossiercontroles, noch ten aanzien van de baten, lasten en balansmutaties zijn er zaken geconstateerd die in dit verslag onder uw aandacht moeten worden gebracht. Onze bevindingen sluiten aan op de uitkomsten van de interne controle. 4.9 Verhuuradministratie vraagt aandacht Procesmatig verwachten wij dat de gemeente Noardeast-Fryslân vanuit een zuivere registratie van in bezit en in gebruik zijnde vastgoed kan aantonen welke gebouwen worden verhuurd, welke afspraken hieraan ten grondslag liggen en wat de eventuele opbrengst zou moeten zijn. Er bestaat geen verhuurregister.

Daardoor bestaat een risico dat niet alle opbrengsten tijdig in beeld zijn en loopt u een risico indien u gevraagd wordt naar de naleving van de wet markt en overheid in het geval het commercieel verhuur betreft. Op basis van onze detailwerkzaamheden concluderen wij dat de inherente onzekerheid die hierin besloten is onder de rapporteringsdrempel blijft. Wij hebben het college geadviseerd het komend jaar het beheer van verhuurregister aan te scherpen. 4.10 Grondexploitatie De gemeente heeft ambitieuze plannen. Er is een woonvisie en er is een programmabureau gebiedsontwikkeling (wonen en bedrijventerreinen) ingericht. In 2023 is een start gemaakt met de uitvoering van de nieuwe plannen. Zo heeft de raad in 2023 de exploitaties Betterwird fase 2 en Easterstrjitte- Sinnebuorren Marrum vastgesteld. In 2023 zijn met name voorbereidende werkzaamheden met betrekking tot Betterwird fase 2 verricht. De overige grondexploitaties zijn grotendeels in een afrondende fase, waarbij de afwikkeling op korte termijn wordt verwacht. De balanspositie per 31 december 2023 wordt daarom gekenmerkt door Betterwird fase 2. De overige exploitaties zijn van beperkte omvang. Door de nieuwe plannen en het daaruit voortvloeiende nieuwe perspectief wordt verwacht dat het aandeel van de in exploitatie genomen bouwgronden op de balans van gemeente Noardeast-Fryslân de komende jaren zal toenemen.

Dit zal leiden tot een groter vermogensbeslag in de komende jaren.

Accountantsverslag 2023 Gemeente Noardeast-Fryslân

De grondexploitaties zijn onlangs geactualiseerd. De in de komende jaren nog te realiseren baten en lasten zijn per 31 december 2023 opnieuw per project bepaald. De nog te realiseren baten en lasten vormen tezamen met de boekwaarde de basis voor de waardering in de jaarrekening, oftewel het resultaat van de projecten. Ten behoeve van de waardering van de bouwgronden in exploitatie per balansdatum bepaalt de gemeente per individuele grondexploitatie of de boekwaarde plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en opbrengsten, naar de beste inschatting, terugverdiend zullen worden. Voor informatie rondom de schattingen in de grondexploitatie verwijzen we naar hetgeen is vermeld in paragraaf 4.7.2. Dit leidt tot een voorziening indien verwacht wordt dat het project verlieslatend is, en tot (tussentijdse) winstneming bij een verwachte winst. In 2023 gaat het om acht individuele complexen waarbij voor één complex (Lou Sanen fase 2 Oosternijkerk) per 31 december 2023 een verliesvoorziening van € 0,2 miljoen is gevormd. 4.11 Fiscale aandachtspunten Voor de gemeente Noardeast-Fryslân zijn een aantal fiscale aandachtspunten te onderkennen. Vanwege de beperkte hoeveelheid en omvang van eventueel belastbare activiteiten, zoals grondexploitatie en de verkoop afvalstromen, is vennootschapsbelasting voor u geen groot thema.

De belastbare winst is beperkt en u loopt in de pas met het doen van aangiften. Net als veel andere gemeenten is sprake van een inherente vertraging in het definitief maken van aangiften en de reactie van de Belastingdienst daarop. De omvang van de hieruit voortvloeiende onzekerheid is echter beperkt. De belangrijkste fiscale risico’s zitten binnen de gemeente Noardeast-Fryslân op de btw en het btw-compensatiefonds. In 2023 bent u geconfronteerd met het feit dat de fiscus naheffingen btw en het btw-compensatiefonds over jaren vanaf 2019 op wil gaan leggen. Wij hebben begrepen dat u actie hebt ondernomen om in het vervolg correcte mengpercentages te hanteren, zodat naheffingen vanaf nu worden voorkomen. Dat betekent dat in de jaarrekening diverse btw-correcties zijn opgenomen. Deze hebben wij op hoofdlijnen beoordeeld en wij kunnen ons daarin vinden. Vooralsnog is bij de in de balans opgenomen schuld geen rekening gehouden met rente en mogelijke boetes.

5. Overzicht van niet-gecorrigeerde verschillen Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Controlebevindingen Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting

De jaarrekeningcontrole voeren wij uit met een bepaalde marge. Deze marge noemen we de materialiteit. De materialiteit is voorgeschreven in het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (BADO) en bevestigd in uw controleprotocol. Daarbij kan rekening worden gehouden met specifieke factoren of risico’s, de zogenaamde “kwalitatieve materialiteit”. Tevens gelden scherpere grenzen voor de naleving van de WNT. Het Bado stelt dat de maximaal te hanteren materialiteit 1% bedraagt van het totaal van de lasten (inclusief toevoegingen aan de reserves). De bij u gehanteerde materialiteit bedraagt afgerond € 2.100.000. Mochten wij niet-gecorrigeerde controleverschillen onderkennen die dit bedrag overschrijden dan kunnen we geen goedkeurende verklaring afgeven. Voor geconstateerde onzekerheden geldt een marge van 3% en dus een bedrag van € 6.300.000. Het bedrag van € 2.100.000 is ook uw eigen door de gemeenteraad vastgestelde verantwoordingsgrens voor de rechtmatigheidsverantwoording. In het kader van de bestuurlijke afhandeling en het dechargeproces melden wij eventuele geconstateerde afwijkingen die niet meer gecorrigeerd zijn in de jaarrekening. Deze zijn vanaf een lager bedrag dan de materialiteit mogelijk voor u relevant. Wij melden alleen afwijkingen boven een bepaalde grens. Deze bedraagt bij u ongeveer € 105.000.

Zoals bekend geven wij met ingang van 2023 alleen een getrouwheidsoordeel af, u vindt daarom in de tabel hierna geen weergave meer van bevindingen ten aanzien van rechtmatigheid. Niet-gecorrigeerde controleverschillen in euro’s

Totaal verschillen getrouwheid Ontbreken verantwoordingsinformatie prestatielevering jeugdwet (paragraaf 4.8.3) Totaal onzekerheden getrouwheid

Bedrag

Invloed eigen vermogen ultimo jaar

Invloed resultaat

NVT

€ 1.288.000

NVT

€ 1.288.000

NVT

Daarnaast informeren wij u over gecorrigeerde controleverschillen of andersoortige afwijkingen die het gevolg zijn van significante tekortkomingen in de interne beheersing, frauderisico’s met zich meebrengen of naar onze mening onder uw aandacht zouden moeten worden gebracht. Er zijn in het controleproces geen afwijkingen geconstateerd die op grond van het bovenstaande gerapporteerd zouden moeten worden.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=noardeastfryslan&id=53fc3be0-ee90-4fcc-96db-6636b3f75ce4