210624 Jaarverslag De Klyster 2020

2020 Jaarverslag

NME De Klyster Educatie Natuur en Duurzaamheid Basisonderwijs Gemeenten Noardeast-Fryslân en Dantumadiel

1. Voorwoord

2. Samenvatting en terugblik

3. Het NME-jaar 2020 In dit hoofdstuk een korte beschrijving van alle werkzaamheden van De Klyster

3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7 3.8 3.9

Bereik Aanbod Uitleen Nieuwe website en webapplicatie Beleidsplan 2020-2024 Nieuwsbrief en pers Vrijwilligers Extra Activiteiten Financiën

1 VOORWOORD Dit is het jaarverslag 2020 van het gemeentelijk centrum voor natuur en milieueducatie De Klyster. In januari 2020 maakten we de jaarplanning voor 2020 rond, niet wetende dat 2 maanden later ons land door corona op slot zou gaan. De basisscholen gingen over op thuisonderwijs en de klysterexcursies en gastlessen uit het 1e semester moesten plotseling tot nader orde gecanceld worden. Gelukkig lukte het om een deel van onze NME-projecten om te zetten in thuiswerkpakketten. Hierover is in dit verslag meer te lezen. In het 2e semester, gelijk na de zomervakantie, konden we gelukkig wel van start met de najaarsexcursies. Nog nooit hebben we zoveel aanmeldingen gekregen. Alle excursies zaten vol en werden met in achtneming van de RIVM-richtlijnen lekker buiten uitgevoerd. De gidsen konden buiten en op afstand de leerlingen laten genieten van de mooie natuur in regio noordoost Friesland. We danken de scholen voor het vertrouwen in De Klyster en de vrijwilligers voor het harde werken. Voor de leerlingen was het heerlijk om even achter het scherm vandaan te kunnen en onbezorgd te genieten. In Blije kwam RTV/NOF in september een reportage maken toen basisskoalle De Ikker een natuurfotografieworkshop op het Wad deed. De beelden* zeggen genoeg. En wat één van leerlingen zegt komt recht uit zijn hart en spreekt boekdelen: “Dit is folle leuker dan op skoalle wurkje,

want bûten is leuker dan gewoan op ‘e stoel sitte.” Naast de corona, speelden het nieuwe beleidsplan, de nieuwe website en de subsidieaanvraag voor het updaten van het Uitleencentrum een grote rol in dit klysterjaar. In dit verslag kunt u precies lezen wat De Klyster in 2020 heeft ondernomen. Het klysterteam en de verantwoordelijke wethouders Gerben Wiersma van Dantumadiel en Esther Hanemaaijer van Noardeast-Fryslân kijken met trots terug op dit bijzondere NME-jaar.

29 maart 2021 Marjolein Staal, NME-coördinator en teamleider De Klyster

*https://www.klyster.nl/reportage-natuurfotografieworkshop-op-het-wad/

2 SAMENVATTING EN TERUGBLIK 2020 Bereik

6.787 leerlingen, 100% deelname van de scholen

Aantal scholen

51 scholen, allen lid van De Klyster

Lidmaatschapsgeld

€ 25 per school + € 0,50 per leerling

Aanbod

2 semesters met in totaal 26 NME-activiteiten Deelname € 1,- per leerling

Thema

Miss Pumpkin - Jong Leren Eten van de Rijksoverheid Bijenpact – Hommelproject Van Hall

Speerpunten

- Biodiversiteit - Gezond eten en bewegen, jong op gewicht (JOG) - Waardevolle natuur en landschapselementen in de regio

Uitleen

57 leskisten – start operatie Updaten leskisten – Schrijven Plan van Aanpak

Werkbudget

€ 54.875 (€ 8.745 gemeente Dantumadiel en € 24.255 gemeente Dongeradeel + € 21.875 extern) Overgehouden budget: € 105,83.

Corona

Deel van aanbod omgezet in thuisonderwijsprogramma’s: Zwaaien & Zaaien, Vogel van de Week, Miss Pumpkin Soeppakket Scholen sloten in het 1e semester. Voorjaarsexcursies en gastlessen konden niet doorgaan. In 2e semester mochten geen gastlessen gegeven worden, wel konden de Najaarsexcursies doorgaan. Minder uitleen door sluiting scholen.

Nieuwe website

1 maart 2020 oplevering nieuwe website en bedrijfsprocessenapplicatie CMS van De Klyster Start invoeren nieuwe content en aanpassen van onvolkomenheden.

Nieuw Beleidsplan

Voorjaar 2020 verscheen Beleidsplan 2020-2024 van De Klyster. In april/mei door beide gemeenten vastgesteld.

Subsidie

Aanvraag Provinciale subsidie en co-financiering gemeenten voor project Updaten Uitleencentrum De Klyster. Toezegging in eerste van in totaal € 58.650

Structurele financiering

Goedkeuring gemeentelijke begroting NEF en Dan; via PPN ontvangt De Klyster resp € 22.121 en € 7.976 = € 30.097 structureel extra vanaf 2021.

Communicatie

Er verschenen 8 nieuwsbrieven. Regelmatig aandacht regionale pers voor klysteractiviteiten: Omrop Fryslân, RTV NOF, Nieuwsbladen

6 Extra’s in 2020

Ontwikkeling pilot Vogel van de Week Boomfeestdag Adopteer een Peer met wethouders Actie i.s.m. gemeenten “Maak een bijenhotel” Eerste voedselbosjes Friesland op schoolplein Damwoude Burgemeester Kramer helpt met project Greidefûgels foar Pykjes en leest voor uit Sipke fynt in Ljipaai Thuiswerkpakketten Zaaien & Zwaaien en Pompoensoeppakket

Team

1 coördinator/teamleider, 1 logistiek medewerker, 2 vrijwilligers Uitleencentrum, 13 vrijwillige natuurgidsen, 8 projectmedewerkers

3 HET NME-JAAR 2020 3.1 Bereik In 2020 is het aantal leerlingen dat meegedaan heeft aan een klysteractiviteit 6.787. De Klyster heeft in 2020 100% van de scholen bereikt en veel persaandacht gekregen. Dit is mede te danken aan het omwerken van het een deel van het scholenprogramma in “thuisonderwijs-pakketten”. Ondanks corona een mooi resultaat waar we met tevredenheid op terugkijken. De Klyster heeft 26 activiteiten aangeboden in 2020. Hiervan zijn 14 gecanceld vanwege corona. Er werden 6 extra nieuwe activiteiten ontwikkeld die coronaproof waren.

Aanbod scholen 2020, 2 semester met 26 activiteiten. Extra activiteiten: Vogel van de Week – Greidefûgels foar pykjes, Sipke fynt in ljipaai – Zaaien en Zwaaien Thuispakketten – Miss Pumpkin soeppakketten koken in de klas – Boomfeestdag Adopteer een Peer – Actie maak Bijenhotel

3.2 Aanbod In maart 2020 verscheen het Voorjaarsaanbod en in september 2020 verscheen het Najaarsaanbod op de website. Scholen ontvingen voor ieder lokaal een poster met het complete aanbod. Op de website konden de scholen nadere info lezen en opgeven. Het aanbod van De Klyster was in 2020 afgestemd op: • •

programma Jong Leren Eten van de Rijksoverheid speerpunten uit het gemeentelijk natuur- en duurzaamheidsbeleid te weten: - biodiversiteit - gezond eten en bewegen, jong op gewicht (JOG) - waardevolle natuur en landschapelementen in de regio: Eendenkooien, Nationaal Park Lauwersland, Nationaal Landschap de Noardlike Fryske Wâlden en Werelderfgoed Het Wad.

Door corona liep het echter allemaal anders. De excursies in het eerste semester konden niet doorgaan. Het project Miss Pumpkin (Jong Leren Eten) en het grote Hommelproject in het kader van het Bijenpact en biodiversiteit in samenwerking met het Van Hall Instituut Leeuwarden konden niet doorgaan. Hiervoor in de plaats is het aanbod omgezet in een groot thuisonderwijsprogramma met als titel “Zwaaien & Zaaien”. Voor 4 niveau’s zijn pakketten ontwikkeld. 8.000 pakketten zijn door klystervrijwilligers rondgebracht. Hiermee hebben de kinderen thuis o.a. gezaaid en buitenopdrachten gedaan. Door corona liep ook het 2e semester anders. Het tweede semester stond in het teken van de koppeling tussen natuur en cultuur en voedseleducatie. De geplande gastlessen mochten niet gegeven worden. De educatie rond de Wadopera, Flessenpost, Duurzame Voorleesdag en project Eendenkooien moesten worden gecanceld. De excursies buiten konden wel doorgaan en waren allemaal vol geboekt. Het project Noardlike Fryske Wâlden Takomst foar in Unyk Lânskip was met name heel succesvol. Bestuurders uit de Anno-gemeenten en gedeputeerde Hoogland deden de aftrap en hielpen met hakken en zagen in de elzensingels. De gastlessen over Gezonde Voeding zijn omgewerkt tot een “Pompoensoeppakket” waarmee in de klas een gezonde maaltijd bereid kon worden.

Extra 6 activiteiten: Zaaien & Zwaaien, Vogel van de Week, Greidefûgels foar pykjes, Sipke fynt in ljipaai, Boomfeestdag Adopteer een Peer, Actie Bijenhotel

3.3 Uitleen Centrum Het basisonderwijs in de klysterregio kon in 2020 weer kosteloos gebruik maken van het Uitleencentrum van De Klyster. Leskisten en veldwerkmaterialen konden via de website gereserveerd worden en werden gebracht en gehaald. Helaas werd de vrijwilliger die de haal- en brengservice voor zijn rekening neemt ernstig ziek. Andere vrijwilligers hebben deze taak in 2020 tijdelijk overgenomen. Door corona is er minder uitgeleend dan in voorgaande jaren. Bereik: Lesmateriaal voor januari 2020 t/m december 2020

Uitleningen

Scholen

Totaal: 57

Totaal: 26 v/d 51 scholen

Aantal scholen: 26

Aantal kinderen: 2052

Aantal kinderen: 2052

Bereik: 50,98%

Bereik: 50,98%

Begin 2020 is bij de Provinsje Fryslân (IMF plattelandsprojecten) subsidie aangevraagd voor het updaten van het sterk verouderde uitleencentrum. De subsidie is toegekend. Cofinanciering is verkregen van de gemeenten Dantumadiel en Noardeast-Fryslân. In september 2020 is gestart met het schrijven van het Plan van Aanpak en het werven van projectmedewerkers. De Operatie Update Leskisten neemt anderhalf jaar in beslag.

Begroting Operatie Up-Date Uitleencentrum De Klyster incl. BTW (2020-2021) Voorbereiding, opstellen plan, overleg partners 100 uur bestuur.

€ 1.060,00

Gereed maken leskisten door vrijwilligers

€ 1.590,00

Begeleiding uitvoeren project (extern 100 uur x € 60)

€ 6.000,00

Materiaal (+ leskisten, overig materiaal,)

€ 50.000,00

Totaal

€ 58.650,00

Dekking inkomsten Up-Date Uitleencentrum De Klyster incl. BTW IMF Subsidie Provinsje Fryslân

€ 23.000,00

Co-financiering gemeente Dantumadiel

€ 9.274,00

Co-financiering gemeente Noardeast-Fryslân

€ 25.726,00

Bijdrage Freonen (DikGroen)

€

Totaal

€ 58.650,00

650,00

Operatie Update Leskisten start september 2020

3.4 Nieuwe website en webapplicatie Bureau Statuur leverde, 1 maart 2020 de nieuwe website en CMS-webapplicatie van De Klyster op. De website ging voorjaar 2020 in de lucht. Het hele jaar door is gewerkt aan het invoeren van nieuwe content en het aanpassen van onvolkomenheden. Het verhelpen van kinderziektes en overleg heeft veel tijd gekost. De klus is niet helemaal geklaard in 2020 en zal ook nog een groot deel van 2021 in beslag nemen. Een service level agreement (SLA) is afgesloten om de servicedesk vanaf 2021 te kunnen raadplegen.

3.5 Beleidsplan De Klyster 2020-2024 In voorjaar 2020 verscheen het Beleidsplan 2020-2024 van De Klyster. Het beleidsplan werd door beide gemeenten vastgesteld. Het beleidsplan beschrijft de huidige organisatie, ambitie en de benodigde middelen om de lijn in groei en ontwikkeling voort te kunnen zetten en stelt daarbij dat een eenmalige financiele impuls noodzakelijk is, alsmede een structurele verhoging van de financiele middelen. De structurele verhoging is meegenomen in de PPN.

Collegebesluit Noardeast-Fryslân en Dantumadiel Op 14 april 2020 is bij Collegebesluit Noardeast-Fryslân dossiernummer 1495 het volgende vastgesteld. 1. Het college stelt het Beleidsplan NME De Klyster 2020-2024 vast en gaat akkoord met een urgente eenmalige financiele impuls van € 12.863 in 2020 en € 12.863 in 2021, die wordt gedekt uit het budget Duurzaamheid (fcl/ecl 6.704.030 / 380.990U) en verwerkt dit financiele effect in de 104de administratieve wijziging 2020. 2. Het college besluit de structurele voorgestelde formatieaanvragen i.k.v. groei en ontwikkeling van NME en borging binnen gemeentelijke organisatie en continuïteit van De Klyster mee te nemen in de behandeling van de Perspectiefnota 2021-2024. Op 19 mei 2020 is bij Collegebesluit Dantumadiel dossiernummer 1607 het volgende vastgesteld. 1. Het college stelt het Beleidsplan NME De Klyster 2020-2024 vast en gaat akkoord met een urgente eenmalige financiele impuls van € 4.637 in 2020 en € 4.637 in 2021, die wordt gedekt uit het budget Duurzaamheid (fcl/ecl 6.704.030 / 380.990U) en verwerkt dit financiele effect in de 108ste administratieve wijziging 2020. 2. Het college besluit de structurele voorgestelde middelen i.k.v. groei en ontwikkeling van NME en borging binnen gemeentelijke organisatie en continuïteit van De Klyster mee te nemen in de behandeling van de Perspectiefnota 2021-2024.

___________________________________________________________________________ Collegebesluiten Noardeast-Fryslân en Dantumadiel 2020

Resultaat: Beleidsplan is vastgesteld en zowel de urgente eenmalige financiele impuls als de aanvraag voor een structurele verhoging van de financiën zijn gehonoreerd (de laatste is meegenomen in de gemeentebegrotingen).

3.6 Nieuwsbrief en pers In 2020 verschenen 8 nieuwsbrieven. Regelmatig besteedde de regionale pers aandacht aan klysteractiviteiten. Omrop Fryslân kwam opnames maken bij De Klyster en RTV NOF kwam filmen tijdens het project Noardlike Fryske Wâlden en tijdens een Wadexcursie bij Blije.

3.7 Vrijwilligers De vrijwilligers van De Klyster konden helaas in het eerste semester geen natuurexcursies geven. De scholen sloten en gingen over op thuisonderwijs. In de tweede helft van het jaar konden in het begin de herfstexcursies buiten doorgaan. De gidsen hebben coronaproof excursies gegeven en zijn gewapend met ontsmettingsmiddel en op 1,5 meter afstand met de leerlingen de natuur in getrokken. De gastlessen konden slechts mondjesmaat gegeven worden en werden uiteindelijk vervangen door pakketten waarmee de leerkrachten zelf uit de voeten konden. De workshops en uitjes voor de vrijwilligers zijn allemaal afgezegd. De vrijwilligers en projectmedewerkers ontvingen wel een Sinterklaasattentie, Kerstpakket en Pompoensoeppakket.

3.8 Extra’s Om de scholen toch optimaal te kunnen ondersteunen heeft De Klyster een aantal extra activiteiten georganiseerd. Deze activiteiten stonden niet in het werkplan voor 2020.

Thuiswerkpakketten Zwaaien & Zaaien 21 april 2020 - Voor het thuisonderwijs zijn pakketten gemaakt, waarmee kinderen niet achter de computer hoefden. Groep 1/2 Zonnebloemen zaaien + natuuropdracht. 3/4 OostIndische kers zaaien + natuurspeuren. 5/6 Pompoenen zaaien, waarmee ze na vakantie koken. 7/8 Hommelproject en zorgen voor biodiversiteit door vierkante meter grond te bewerken en in te zaaien met bijenmengsel.

Actie Maak een Bijenhotel April 2020. De Klyster en de gemeenten Dantumadiel en Noardeast-Fryslân roepen iedereen op om zelf een bijenhotel te maken en in de tuin te plaatsen. Iederen kon een foto opsturen en kreeg gratis zakjes bijvriendelijk bloemenzaad toegestuurd om bij het hotel te zaaien en een gehaakte bij en lesmateriaal over bijen van De Klyster.

Vogel van de week Mei 2020. Speciaal ontwikkeld: een project waarmee kinderen leren kijken naar de natuur in de achtertuin. De kinderen spaarden vogels voor hun vogelalbum. Door een opdracht te doen n.a.v. een ludiek filmpje verdienden ze het vogelplaatje. Deze pilot heeft op 8 scholen gedraaid.

Greidefûgels foar Pykjes - Sipke fynt in ljipaai 11 juni 2020. Burgemeester Kramer heeft het boekje “Sipke fynt in ljipaai” voorgelezen. Hiervan is een filmpje gemaakt op Youtube, zodat alle kleuters in deze coronatijd via het digibord mee konden luisteren. Alle scholen kregen dit boekje + een onderwijsset cadeau van De Klyster, Kening fan de Greide en DikGroen.

Boomfeestdag Adopteer een Peer Woensdag 18 november 2020 was de verplaatste Boomfeestdag. Wethouders Wiersma en Hanemaaijer hielpen scholen met het planten van perenbomen. Het werd een leuk klein plantfeestje. En het was een mooie gelegenheid om het plein groener te maken en aan de slag te gaan met voedseleducatie. De scholen ontvingen een set educatieve-opdrachtkaarten.

Pompoensoep koken in de Klas 19 november 2020 is project Miss Pumpkin officieel afgerond. Het project over gezonde voeding heeft 2 jaar gedraaid. Leerlingen van groep 5 en 6 gingen zelf pompoenen zaaien, verzorgen, oogsten, koken en composteren. Als feestelijke afsluiting ontvingen 50 scholen een soeppakket met biologisch geteelde groenten. Boerderij Timpelsteed uit Engwierum stelde het pakket samen. Leerlingen gingen zelf koken en pompoensoep klaar maken.

3.7 Financiën Alle 50 scholen in de klysterregio waren in 2020 lid van De Klyster en betaalden naast het lidmaatschapsgeld ook € 1,- per leerling voor deelname aan activiteiten. Het gemeentelijk werkbudget voor De Klyster was € 33.000 euro*. Daarnaast is € 21.875 projectgeld binnengehaald. Het totaal te besteden werkbudget kwam hiermee op € 54.875. In het boekhoudsysteem 2020 van De Klyster zijn alle kosten bijgehouden. Aan het eind van het jaar 2020 was er een overschot van € 105,83. Alle uitgaven en inkomsten zijn voor akkoord getekend door Berend Jan Kram, manager afdeling Ruimte, cluster Duurzaamheid. *De Klyster bediende vanaf 1 januari 2020 de gemeenten Dantumadiel en Noardeast-Fryslân en werd door beide gemeenten naar rato van het aantal inwoners gefinancierd. Afgerond is dat een totaalbedrag van 33.000 euro. Van dit bedrag wordt 26,5% = € 8.745 betaald door gemeente Dantumadiel en 73,5 % = € 24.255 betaald door gemeente Dongeradeel. De personeelskosten vallen buiten het werkbudget en deze berekening en worden volgens dezelfde verdeelsleutel verrekend.

Inkomsten en uitgaven 2020 Inkomsten Werkbudget

Bijdrage Noardeast-Fryslân Bijdrage Dantumadiel

24.255,00 8.745,00 33.000,00

Overige inkomsten

Bijdrage scholenlidmaatschap Klyster Bijdragen scholen aanbod semester 1 en 2 Inkomsten IVN project Jong Leren Eten Bijdrage JOG Jong Leren Eten Inkomsten project Noordelijke Fryske Wâlden

3.870,50 2.918,00 7.500,00 5.000,00 2.585,86 21.874,36

Totaal

Uitgaven

Beleid, administratie, overig Exploitatie Website Pr, Voorlichting, Communicatie

54.874,36

397,09 6.562,00 837,83 2.517,32 10.314,24

Aanbod Scholen

Uitleencentrum Aanbod NME-activiteiten

5.489,15 8.302,78 13.791,93

Projecten

Diverse projecten

17.608,99 17.608,99

Personeel

Vrijwilligers en projectmedewerkers

13.051,27 13.051,27

Budget Over 2020 Totaal Boekhoudsysteem NME-De Klyster 2020

107,93 54.874,36