210127 TOTALE Presentatie Plan van Aanpak Energietransitie - Transitievisie Warmte - Ambitiebepaling - Lleningstelsel

Energietransitie It Petear/It Debat 27 januari ‘21

Jacob Klaas Star Sander Elverdink Reint Brondijk Nadiene Kram

Programma van vanavond 1. Korte terugblik en samenvatting van de presentatie van PvA Energietransitie en Transitievisie Warmte (15 minuten) 2. Ambitiebepaling in het kader van de RES (20 minuten) 3. Duurzaamheidsfonds (20 minuten) A. Reint Brondijk, Stimuleringsfonds Volkshuisvesting B. Nadiena Kram, Samenwerkingsverband Noord Nederland

Plan van Aanpak Energietransitie Jacob Klaas Star

Regierol gemeente: • De bestuurslaag die het dichtst bij haar inwoners staat • Procesregisseur

Energietransitie 1.0 (tot 2022) Gebouwde omgeving • Transitievisie Warmte: PvA • Proeftuin Aardgasvrije Wijk (4e tender ‘22?) • Maatschappelijk Vastgoed: Routekaart VNG • Energieloket / Duurzaam Bouwloket (bestaande voorziening) • Fonds Duurzaamheidsprojecten (Eneco gelden) • Amendement van 7 november 2019

Energietransitie 1.0 (tot 2022) Hernieuwbare elektriciteit • Regionale Energie Strategie: -

Concept RES is aangeleverd we zijn op route naar RES 1.0

-

Ambitiebepaling

• Zonne energie: -

Zonnebeleid (ligt ter inzage)

-

Stimuleren zon op daken bedrijven en particulieren (Brûk dyn dak)

• Groen gas • Waterstof: volgen we op de voet! Ontwikkelingen gaan snel, kosten efficiëntie nog ongunstig. Samenwerking in de regio.

Energietransitie 2.0 (na 2021) • Complexe opgave vraagt om programmatische benadering • Ontwikkelen programma ‘22-’30 • Doel: • Verinnerlijken in de organisatie • Realistische doelen en uitvoering • Structuur krijgen • Grip houden

Communicatie: een tip van de sluier • Website waar communicatie Energietransitie samenkomt: -

Voor inwoners, ondernemers, onderwijs, geïnteresseerden.

• Voor deelprojecten separaat communicatieplan: -

Aandacht voor uitnodigen en betrekken inwoners en betrokken partijen bij participatie van projecten.

• Communicatie is gericht op: -

Creëren van draagvlak en bewustwording

-

Informeren

(motiv

Plan van Aanpak Transitievisie Warmte

1. Wat is een Transitievisie Warmte • Op hoofdlijnen op buurtniveau voor de hele gemeente • TVW ≠ WUP !

• Raad stelt Transitievisie Warmte vast in 2021! • De Raad stelt ook de Wijkuitvoeringsplannen vast na 2021

3. Aanpak Transitievisie Warmte • Startanalyse en varianten • Verrijken met lokale data • Afstemmen met stakeholders • Afstemmen met raad in april ‘21

Lening stelsel Noardeast-Fryslan Amendement van 7 november 2019: € 250.000 te reserveren voor een revolverend fonds vanuit het fonds Duurzaamheidsprojecten Raadsvoorstel 18 februari 2021:

• Faciliteren inwoners met middelen om bijdrage aan verduurzaming te leveren. • Bij SVn wordt € 5.000.000 uitgezet gedurende 10 jaren in de vorm van een revolverend fonds • Doelgroepen: particulieren nonprofit, verenigingen en stichtingen MKB

Ambitiebepaling Energietransitie Ambities voor 2030

Sander Elverdink

Waarom een ambitie? 1. Relatie met Regionale Energiestrategie (RES) • RES 1.0 bod van onderop: gemeentelijke ambities 2. Liander investeert in elektriciteitsnetwerk a.d.h.v. RES 1.0 bod • Zonder ambitie geen capaciteit voor bv. Mienskipsprojecten (?) 3. Loslaten van (te ambitieuze) ANNO-ambitie (40% in 2025) • Ambitie impliciet losgelaten door andere ANNO-gemeenten 4. Coalitieakkoord: “Er wordt gestreefd naar het leveren van betekenisvolle bijdragen aan een duurzame samenleving”

Hoe komen we tot een ambitie? • Uitwerken van verschillende scenario’s • Energy Transition Model • Voor- en nadelen • Inzicht in energievraag en –aanbod • Isolatie, zon op dak, kleine windturbines en elektrificatie meegenomen in alle scenario’s • Maar: alleen kleinschalig onvoldoende à Hoeveel extra grootschalig zon (of wind) bij meer ambitie?

Energy Transition Model, Quintel

Energy Transition Model, Quintel

Energy Transition Model, Quintel

+ 5 middelhoge windturbines

Vier verschillende scenario’s 1. Geen ambitie – concept RES bod hanteren 2. Elektriciteitsvraag 2030 verduurzamen a) Scenario 2a: 70% duurzame elektriciteit (landelijk) b) Scenario 2b: 100% duurzame elektriciteit 3. 40% totale energie (ANNO-ambitie) doortrekken naar 2030

Scenario 1: geen ambitie, concept-RES bod • Voordelen • Uitgaan van landelijke RES-doel 35 TWh • Nadelen • Energieneutraal 2050 niet meer haalbaar (?) • Geen ambitie = geen netcapaciteit • Meeprofiteren met rest van Fryslân/Nederland

Scenario 1: Geen ambitie, concept-RES bod • Implicaties voor duurzame energie • Geen extra grootschalige zonne- of windenergie • Met kleinschalige opwek komen we tot 19% DE in 2030 Scenario 1: Geen ambitie 100.0% 90.0% 80.0% 70.0% 60.0% 50.0% 40.0% 30.0% 20.0% 10.0% 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 2041 2042 2043 2044 2045 2046 2047 2048 2049 2050

0.0%

Scenario 2a: elektriciteit 70% verduurzamen • Voordelen • Elektriciteit makkelijker te verduurzamen, warmte na 2030 • Op koers voor nationale doelstelling elektriciteit • Nadelen • + Extra capaciteit (bv. FTH en Romte) • Exacte effect komt terug in perspectiefnota • Meer ambitie = meer middelen • Niet helemaal op koers energieneutraal 2050

Scenario 2a: elektriciteit 70% verduurzamen • Implicaties voor duurzame energie: • Aandeel duurzame energie naar 26% (nationaal 27-35%) • Grootschalige opwek met:

! F E I T FIC

= Zonnepark

= Windturbine (5MW)

Scenario 2b: elektriciteit 100% verduurzamen • Voordelen • Elektriciteit makkelijker te verduurzamen, warmte na 2030 • Op koers voor energieneutraal 2050 • Nadelen • ++ Extra capaciteit (bv. FTH en Romte)

Scenario 2b: elektriciteit 100% verduurzamen • Implicaties voor duurzame energie • Aandeel duurzame energie naar 34% (nationaal 27-35%) • Grootschalige opwek met:

! F E I T FIC

= Zonnepark

= Windturbine (5MW)

Scenario 3: 40% ambitie naar 2030 • Voordelen • Niet teruggaan in ambitie (ANNO) • Nadelen • (Te veel) voorlopen op nationale doelstellingen (27-35%)? • +++ Extra capaciteit (bv. FTH en Romte) • Waarom is de ANNO-ambitie niet realistisch? • Zowel 100% elektriciteit als substantieel deel warmte • Verduurzamen warmte met name na 2030

Scenario 3: 40% ambitie naar 2030 • Implicaties voor duurzame energie • Aandeel duurzame energie dus naar 40% • Grootschalige opwek met:

! F E I T FIC

= Zonnepark

= Windturbine (5MW)

Vervolg • College kiest voor scenario 2a: In 2030 wekt Noardeast-Fryslân minimaal 70% van de benodigde elektriciteit op een duurzame wijze op. • Raad besluit in februari • Hoe nu verder? • Gevolgen voor de RES • Hoe gaan we de ambitie uitvoeren?

Vragen, opmerkingen of suggesties?

Bedankt voor uw aandacht!

• financieel dienstverlener voor overheden (en meer…. / publiek-privaat) • stimuleren en faciliteren maatschappelijke ontwikkeling • marktfalen - oplossingen ontwikkelen / katalysator de markt • SAMEN invulling geven aan maatschappelijke en politieke wensen expert en maatschappelijk partner voor overheden ➢financiële vergunning / zorgplicht

Reint Brondijk, relatiemanager SVn voor Noord Nederland r.brondijk@svn.nl 06 1069 6302

Subsidiëren vs revolverend fonds • in plaats van een subsidie van € 500,- kan een gemeente ruim € 20.000 aan laagrentende lening verstrekken • deze kosten zijn vergelijkbaar • andere impact; burger denkt over het algemeen beter na over voorgenomen investering met een lening dan met een subsidie • beschikbaar gesteld geld door gemeente is niet ‘weg’ maar komt terug • risico is zeer laag. Default percentage over de totale portefeuille van SVn is < 1% (meest veroorzaakt door zakelijke leningen). Op de Duurzaamheidslening zelfs 0,05%

Duurzaamheid Wat is duurzaamheid? Containerbegrip Koppelingen van energie met langer thuis/leefbaarheid, e.d.

Fryske regeling (rentekorting provincie) biedt vaak oplossing voor alleen energie maatregelen Helpen minder draagkrachtigen!!!

Stimuleren van inwoners met financieringsmogelijkheden Gemeente: aanbieden van complete, brede regeling:

-

Starterslening Stimuleringslening (part/zakelijk) Verzilverlening

Praktijkvoorbeelden Echtpaar (81/78) oud MKB AOW - geen hypotheek Woon-/winkelpand - winkel verhuurd Woning WOZ - € 225.000 Winkel WOZ - € 150.000 Traplift - isoleren - glas - zonnepanelen – sedumdak - airco: kosten € 25.000 Verzilverlening € 27.500

Praktijkvoorbeelden Ondernemer wil graag led verlichting en zonnepanelen: kosten € 18.500 Redelijke omzet. Kosten drukken door energetische maatregelen. Stimuleringslening zakelijk € 20.000

Praktijkvoorbeelden Voetbalvereniging wil graag zonnepanelen op hun kleedruimte/kantine. En ook moet het gebouw worden opgeknapt. Met name in materialen moeten worden geïnvesteerd, terwijl leden/vrijwilligers veel zaken willen aanpakken Kosten zonnepanelen € 23.000 Opknappen kantine/kleedgebouw incl. verduurzamen en schilderen € 27.000 Redelijke omzet. Kosten drukken door energetische maatregelen. Stimuleringslening hypothecair zakelijk € 50.000 met garantie vanuit sportfondsenregeling

Praktijkvoorbeelden Historisch karakteristiek pand in centrum dorp. Bewoners (45/43 jr.) zijn regulier aan het werk en genereren voldoende inkomen. Er is een bestaande lopende hypotheek

Ø achterstallig onderhoud + de wens om te verduurzamen Oplossing: § kosten karakteristieke zaken opknappen Stimuleringslening hypothecair (particulier) van € 25.000

§ kosten isoleren, warmtepomp, zonnepanelen (op schuur) € 25.000 via Warmtefonds Fryske regeling

Praktijkvoorbeelden Mevrouw met kind gaan weg bij vriend (uit huurhuis) en zoeken onderdak Ouders willen graag dat ze met hun kleinkind, in de buurt (oppassen) goede huisvesting krijgen. Aankoop woning in het dorp met Starterslening voor € 185.000 Ouders doen schenking vanuit de overwaarde van hun eigen woning middels Verzilverlening € 50.000 voor het eigen geld gedeelte en verhuizen/opknappen

Praktijkvoorbeelden Oudere alleenstaande vrouw zou op basis van WMO een aangepast toilet moeten en ook is het goed om de badkamer/douche inloop te verbreden. Wel moet ze een eigen bijdrage betalen aan gemeente 1-persoons AOW. eigen woning - geen schuld Verzilverlening € 35.000, waarmee de badkamer wordt aangepakt en vloerverwarming aangelegd (naar haar eigen keuze en wensen - niet ingegeven door voorwaarden gemeente/WMO)

Ook heeft ze meer comfort in haar huis gekregen door o.a. triple glas en isolatiemaatregelen. .

Praktijkvoorbeelden Inwoners ( 39/40) met weinig cash willen wel graag meedoen met energiecollectief. 10 zonparticipaties in Postcoderoos project via de energiecoöperatie Stimuleringslening persoonlijke lening (particulier) : € 2.500